Danh mục: Tin tức

World Cup 2022: Đức Phanxicô, fan tuyển của đội Argentina

World Cup 2022: Đức Phanxicô, fan tuyển của đội Argentina

Trận chung kết bóng đá ngày 18 tháng 12 ở Qtar giữa quê hương Argentina của ngài với nước Pháp, rõ ràng trái tim của ngài sẽ nghiêng về đôi chân thần sầu của Lionel Messi.

Trong Ngày Thế giới Trẻ tại Krakow, Ba Lan năm 2016, một bạn trẻ hỏi Đức Phanxicô, ai là cầu thủ bóng đá xuất sắc nhất mọi thời: Diego Maradona của Argentina hay Pelé của Brazil? Trước câu hỏi khó khăn này, Đức Phanxicô, người nổi tiếng mê bóng đá, trả lời ngắn gọn: “Với cha là Messi!”

Chắc chắn cuối tuần này ngài sẽ dồn hết sức để ủng hộ Lionel Messi, với bảy lần đoạt Quả bóng vàng, Messi là người Argentina nổi tiếng nhất thế giới. Messi và Đức Phanxicô ít nhất cũng đã gặp nhau một lần ở Vatican trong dịp giao hữu giữa Ý và Argentina tổ chức tại Rôma năm 2013 để vinh danh giáo hoàng.

Messi, “vị thần với quả bóng trên sân cỏ”

Là cổ động viên nhiệt tình của đội San Lorenzo, một câu lạc bộ bóng đá ở vùng ngoại ô nổi tiếng của Buenos Aires, ngài theo dõi kết quả các trận đấu qua người cận vệ Thụy Sĩ. Những người ngưỡng mộ Messi đôi khi so sánh anh với Chúa, Đức Phanxicô bực mình trả lời trên kênh La Sexta của Tây Ban Nha năm 2019: “Đây là biểu hiện của người ái mộ một vị thần trên sân bóng. Thật tuyệt khi xem cách Messi đá. Nhưng đó không phải là Chúa.”

Đam mê bóng đá đã cho giáo hoàng có nhiều dịp nhận quà từ các khách… thường xuyên đến đấu ở Vatican. Tháng 10 năm 2021, thủ tướng Jean Castex hồi đó đã tặng ngài chiếc áo có chữ ký của Paris SG mang tên Lionel Messi, một trong những cầu thủ xuất sắc nhất của World Cup 2022 tại Qatar.

Nếu thắng đội Pháp, đội tuyển Argentina sẽ vô địch World Cup lần thứ ba sau các năm 1978 và 1986. Trong quyển sách xuất bản bằng tiếng Pháp tháng 12, Một thời để thay đổi (Un temps pour changer, nxb Flammarion), ngài ám chỉ ngày đó vào tháng 6 năm 1986 khi Argentina giành ngôi sao thứ hai trong trận chung kết với Tây Đức.

Vinh danh Diego Maradona

Khi đó linh mục Jorge Mario Bergoglio đang ở Đức, ngài đang làm luận án thần học, ngài kể: “Tôi không muốn xem trận đấu và tôi chỉ biết chúng tôi đã thắng vào ngày hôm sau nhờ đọc báo. Không ai trong lớp học tiếng Đức của tôi nói về chuyện này, nhưng khi có một cô gái trẻ người Nhật viết “Hoan hô Argentina” lên bảng, mọi người cười. Giáo sư bước vào, ông nói xóa và không ai bàn đến chuyện này nữa. Đó là nỗi cô đơn khi chiến thắng một mình, vì không có ai để chia sẻ.”

Sau khi là giáo hoàng, Đức Phanxicô đã hai lần gặp một “thần tượng” khác ở Argentina, cựu cầu thủ bóng đá Diego Maradona. Chỉ vài giờ sau khi Diego qua đời, ngài vinh danh Maradonna trong một thông điệp do Vatican công bố: “Giáo hoàng trìu mến nghĩ lại những dịp gặp gỡ trong những năm gần đây, và ngài nhớ đến ông trong lời cầu nguyện, như ngài đã làm trong những ngày gần đây khi biết tình trạng sức khỏe của ông yếu dần.”

Rất khó để biết liệu giáo hoàng, ngài sẽ 86 tuổi ngày hôm trước trận chung kết (17-12) có theo dõi trận đấu hay không. Ngược với những gì trong phim Hai Giáo hoàng, The Two Popes phát sóng trên Netflix, trong đó có một cảnh khó có thể xảy ra, Đức Bênêđictô XVI và hồng y Bergoglio xem trận chung kết World Cup giữa hai quốc gia Đức và Argentina, Đức Phanxicô cho biết ngài không bao giờ xem truyền hình. Tuy nhiên, chúng ta biết, sáng thứ hai 19 tháng 12 khi thức dậy ngài sẽ biết kết quả.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Giáo hoàng có cần biên tập viên không?

Giáo hoàng có cần biên tập viên không?

Cuộc phỏng vấn của Đức Phanxicô với trang America Dòng Tên tháng 11 vừa qua là một ví dụ điển hình vì sao Vatican không muốn giáo hoàng có các cuộc phỏng vấn. Ngài đã chọc vào mũi con gấu Nga, đưa ra câu trả lời phức tạp về lý do vì sao phụ nữ không thể làm linh mục và thậm chí còn có câu trả lời lộn xộn cho câu hỏi về phân biệt chủng tộc ở Hoa Kỳ.

Nếu tôi là tùy viên báo chí của ngài, tôi sẽ vò đầu bức tai cho phần lớn cuộc phỏng vấn này. Tôi phải biên tập lại trước khi đăng.

Một số câu trả lời của ngài không tạo tranh cãi mà còn tạo cảm hứng – như cách ngài nói về vui vẻ và hạnh phúc giữa những khủng hoảng và rắc rối. Phân tích của ngài về việc phân cực chính trị không mang tinh thần kitô giáo là hoàn toàn đúng. Và ngài cũng công nhận Giáo hội đã sai lầm khi ít minh bạch với giám mục lạm dụng hơn là với các linh mục.

Là cựu biên tập viên của trang America, tôi rất vui khi các biên tập viên mới và các biên tập viên sắp mãn nhiệm của tờ báo đã có cuộc phỏng vấn độc quyền với giáo hoàng và họ đã đưa ba đồng nghiệp giáo dân, trong đó có hai phụ nữ đi cùng. Các câu hỏi của họ rất chuyên nghiệp, với một số câu hỏi không cho phép giáo hoàng né tránh các câu hỏi. Hoan hô họ.

Về cuộc chiến Nga-Ukraine, nhà báo Mỹ Gerard O’Connell của Vatican đã hỏi ngài vì sao ngài không muốn “trực tiếp chỉ trích Nga về hành vi xâm lược Ukraine, mà thích nói cách chung chung hơn về sự cần thiết phải chấm dứt chiến tranh, chấm dứt đánh thuê hơn là các cuộc tấn công của Nga và buôn bán vũ khí.”

Theo truyền thống, Vatican cố gắng tránh tham gia vào các cuộc chiến tranh với hy vọng mình có thể trở thành trung gian hòa giải. Trong lịch sử, phương pháp này hiếm khi thành công. Dù trong cuộc chiến này, Vatican đã tạo điều kiện trao đổi danh sách tù nhân và thậm chí trao đổi một số tù nhân, chính phủ Ukraine và Mỹ đã chỉ trích giáo hoàng vì đã không lên án tổng thống Nga Vladimir Putin và nước Nga.

Ngài tuyên bố: “Khi tôi nói về Ukraine, tôi nói về một dân tộc đã tử đạo. Nếu bạn có một dân tộc tử đạo, bạn có một ai đó đã giết họ”. Ngài nói ngài đã không cụ thể nêu tên Putin trong những lời lên án chiến tranh vì “điều đó là không cần thiết; ai cũng biết.” Ngài cũng có thể nói Putin là bạo chúa Neron của thế kỷ 21.

Ngài cố gắng tránh cáo buộc lính Nga phạm tội ác chiến tranh, nhưng nói những đội quân tàn ác nhất là người Chechnya và người Buryat, những người đang chiến đấu cho nước Nga.

Những bình luận này chắc chắn làm hài lòng Ukraine, Hoa Kỳ và các đối tác NATO của họ, nhưng sẽ làm cho Phủ Quốc vụ khanh nhức đầu vì phải đối phó với sự phẫn nộ của Nga.

Bà Kerry Weber tổng biên tập America thừa nhận việc giáo hoàng đề cao phụ nữ ở Vatican, bà hỏi: “Cha sẽ nói gì với một phụ nữ đã phục vụ trong đời sống Giáo hội và họ cảm thấy được kêu gọi để làm linh mục?”

Điều tốt là giáo hoàng đã tránh nói về “sự bổ túc” và không xem phụ nữ là trái dâu trang hoàng trên chiếc bánh. Ngài học. Nhưng ngài đã kéo theo thần học gia cầu kỳ người Thụy Sĩ Hans Urs von Balthasar, mô tả các khía cạnh Maria và Phêrô của Giáo hội.

Theo phân tích của ngài, Phêrô là nam và ít quan trọng hơn Maria là phối ngẫu, là nữ. Chỗ đứng của giáo dân tương hợp với phân tích này là không rõ ràng. Nếu giáo dân được bao gồm trong nguyên tắc Maria thì vì sao phụ nữ lại không thể được bao gồm trong nguyên tắc Phêrô?

Thần học của Von Balthasar sẽ không thuyết phục ai ủng hộ việc phong chức cho phụ nữ.

Bà Gloria Purvis, người dẫn chương trình “The Gloria Purvis Podcast” hỏi về nạn phân biệt chủng tộc trong Giáo hội Mỹ: “Cha sẽ nói gì bây giờ với người công giáo da đen ở Hoa Kỳ, họ bị phân biệt chủng tộc, đồng thời không có tiếng nói trong Giáo hội cho những lời kêu gọi công bằng chủng tộc?”

Giáo hoàng dường như không chuẩn bị cho câu hỏi. Ngài trả lời, ngài thông cảm và cho biết “Giáo hội có các giám mục là người Mỹ gốc Phi.”

Bà Purvis không để ngài thoát câu này. “Đúng, nhưng đa số chúng tôi đi lễ ở các giáo xứ không có các linh mục người Mỹ gốc Phi, và hầu hết những người khác không phải là người Mỹ gốc Phi, và họ dường như không nhạy cảm với nỗi đau của chúng tôi. Nhiều khi họ phớt lờ nỗi đau của chúng tôi. Vậy làm sao chúng tôi có thể khuyến khích người công giáo da đen ở lại?”

Giáo hoàng lan man một chút nhưng cuối cùng ngài cũng nói những gì cần nói. Ngài nói: “Những người công giáo da đen nên chống lại và không bỏ đi. Phân biệt chủng tộc là tội chống Chúa không thể dung thứ. Giáo hội, các mục tử và giáo dân phải tiếp tục chiến đấu để triệt nó và để có một thế giới công bằng hơn.”

Đức Phanxicô cần một cách tốt hơn để nói về các hội đồng giám mục. Đúng, Chúa Giêsu không tạo ra các giám mục, nhưng Ngài cũng không tạo ra nhiều thứ khác trong Giáo hội, kể cả các công  đồng đại kết và Vatican.

Bà Weber đã hỏi về các giám mục Hoa Kỳ, nhưng giáo hoàng đã khôn ngoan tránh tranh luận công khai về hội đồng giám mục. Tuy nhiên, ngài đã ném các hội đồng giám mục vào gầm xe buýt một cách đáng ngạc nhiên. Ngài nói: “Chúa Giêsu không tạo ra các hội đồng giám mục, Chúa Giêsu đã tạo ra các giám mục, và mỗi giám mục là mục tử của dân tộc mình.”

Những người cấp tiến Hoa Kỳ có trí nhớ ngắn có thể hoan nghênh việc hạ bệ này, nhưng họ nên nhớ Đức Joseph Ratzinger đã hạ thấp vai trò thần học của các hội đồng giám mục trong thời kỳ vàng son của hội đồng giám mục Hoa Kỳ, khi ngài viết những lá thư mục vụ về hòa bình và nền kinh tế. Vatican luôn lo sợ các hội đồng giám mục vì khó đối phó với các giám mục với tư cách một nhóm hơn là với tư cách cá nhân.

Đức Phanxicô cần một cách tốt hơn để nói về các hội đồng giám mục. Đúng, Chúa Giêsu không tạo ra các giám mục, nhưng Ngài cũng không tạo ra nhiều thứ khác trong Giáo hội, kể cả các công  đồng đại kết và Vatican.

Mọi người đều biết tôi yêu mến giáo hoàng và tôi sẽ bảo vệ ngài cho đến ngày tôi chết. Cuộc phỏng vấn đầu tiên ngài trả lời trong tư cách là giáo hoàng là cuộc phỏng vấn với trang America, là kiệt tác về truyền thông và truyền giáo.

Cuộc phỏng vấn gần đây của ngài là bản nháp đầu tiên cần chỉnh sửa. Có lẽ do nghề biên tập viên có trong người tôi nên tôi muốn làm cho văn bản tốt hơn. Nhưng trong việc biên tập, luôn có nguy cơ bóp nghẹt tiếng nói của tác giả.

Có lẽ tốt hơn nên để Phanxicô là Phanxicô. Điều đó không có nghĩa là tôi sẽ thích mọi điều ngài nói hay cách ngài nói, nhưng tôi sẽ tiếp tục thích ngài và chú ý đến từng lời ngài nói.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phong chức cho các ông đã lập gia đình: một giải pháp đã lỗi thời?

Phong chức cho các ông đã lập gia đình: một giải pháp đã lỗi thời?

Ở đâu chúng ta có thể khám phá hai cách để đọc về thái độ của Đức Phanxicô khi ngài đối diện với khủng hoảng ơn gọi: bảo thủ hay thực sự nhìn xa trông rộng?

Sự lão hóa của các giáo sĩ, sự sụt giảm ơn gọi đến chóng mặt –  mỗi năm giảm đến hàng trăm – viễn cảnh sa mạc hóa miền quê nước Pháp thường xuyên làm sống lại ý tưởng về việc có thể phong chức cho các ông đã lập gia đình, thậm chí có thể phong chức cho phụ nữ. Trong những ngày này, chúng ta thấy các đề xuất trong các cách tiếp cận đồng nghị khác nhau, nhưng lại gây chia rẽ sâu sắc trong quan điểm công giáo vì bị hàng giáo phẩm đánh giá là “trái với truyền thống”. Chính trong bối cảnh này, tôi tình cờ đọc bài báo của linh mục người Áo Ivan Illitch, nhà tư tưởng phê phán vĩ đại xã hội hiện đại, xuất bản năm 1967 trên tạp chí Esprit. Một suy nghĩ phản biện gởi những người ủng hộ và những người phản đối việc phong chức cho các ông đã lập gia đình. Để phác học các câu trả lời khác!

Ngày 3 tháng 11, khi khai mạc Hội nghị toàn thể mùa thu của các giám mục Pháp tại Lộ Đức, tổng giám mục chủ tịch Hội đồng Giám mục Pháp Éric de Moulins Beaufort đã tuyên bố với đồng hữu: “Phần lớn công việc của chúng ta là để cống hiến cho việc biến đổi các Giáo hội địa phương và Giáo hội Pháp. Sự chuyển đổi này là cần thiết do bây giờ có ít linh mục trong các giáo phận và nói chung là các linh mục ở Pháp, ơn gọi gỉm không phải là ít nếu chúng ta thêm Cộng đoàn Thánh Máctinô, các ơn gọi linh mục hoặc tu sĩ ngay cả trong thế giới truyền thống.” Một chẩn đoán hẳn đã làm cho một số người phải nghiến răng, những người chính xác thấy trong một số cộng đoàn này “giàu ơn gọi”, sợi dây cứu sinh cho phép Giáo hội tiếp tục con đường của mình mà không cần đặt lại vấn đề.

Cầu nguyện cho ơn gọi hay tự hỏi về các câu trả lời khác để đối phó với khủng hoảng?

Trong bài diễn văn khai mạc, tổng giám mục nói tiếp: “Chúng ta phải tìm ra phương tiện cho một đời sống giáo hội mạnh mẽ, truyền giáo, rạng rỡ, phù hợp với tông huấn Niềm vui Tin mừng Evangelii Gaudium, một tông huấn tuyệt vời của Đức Phanxicô với ít linh mục, tu sĩ nam nữ hay những người thánh hiến, với các thế hệ giáo dân dấn thân đang vắt kiệt sức lực và những người khác, ít hơn về số lượng và rất khác biệt, với lòng nhiệt thành và quảng đại thường cảm hóa chúng tôi.”

Từ bao nhiêu đời nay, những lời cầu nguyện cho ơn gọi hầu như không lay chuyển được Thiên đàng. Năm 2009, khi còn là tổng giám mục giáo phận Poitier, tổng giám mục Albert Rouet nói: “Chúng tôi đã tuyệt vọng cầu nguyện cho ơn gọi và dường như Chúa đang chỉ cho chúng tôi những con đường khác, mở ra những cánh cửa khác. (…) Xin Chúa ban cho chúng ta phương tiện để chăm sóc mục vụ ngày nay.” Các phương tiện nào, các cánh cửa nào? Làm cho bậc sống độc thân của linh mục là tùy chọn, phong chức cho các ông đã có gia đình, mở chức linh mục thừa tác cho phụ nữ?

Mở rộng khả năng tiếp cận chức tư tế thừa tác?

Cho đến ngày nay, nếu thẩm quyền của Giáo hội công giáo vẫn giữ nguyên hiện trạng, thì đây là những đề xuất lặp đi lặp lại trong tất cả các thượng hội đồng, dù ở cấp giáo phận (ngay cả khi Rôma cấm thảo luận về một vấn đề thuộc trách nhiệm duy nhất của phẩm trật Giáo hội), những tiền đề như thượng hội đồng hiện tại ở Đức hoặc Thượng hội đồng ở Amazon năm 2019 do Đức Phanxicô triệu tập, hoặc như Thượng hội đồng về tính đồng nghị, trong những tháng tới, sẽ bước vào giai đoạn lục địa trước khi kết thúc các phiên họp ở Rôma vào mùa thu năm 2023 rồi 2024 để đưa ra các quyết định có thể có vào năm 2025. Chúng ta biết, vấn đề chức tư tế thừa tác cho phụ nữ đã bị Đức Gioan-Phaolô II “đóng cửa mãi mãi”; nghĩa vụ sống độc thân của linh mục vẫn là một quy tắc kỷ luật của giáo hội mà Đức Phanxicô đã nói, ngài không muốn bãi bỏ và triển vọng phong chức viri probati (các ông đã chín chắn) đã không được giữ lại vào cuối thượng hội đồng về Amazon, mà những người tham gia đã bỏ phiếu trên nguyên tắc…

Khi linh mục triết gia Illitch “nói tiên tri” về sự biến mất của các linh mục và giáo xứ…

Ở đây, thật hữu ích khi đọc lại văn bản này của triết gia Ivan Illitch, nhà tư tưởng về sinh thái chính trị, người mãnh liệt công kích sự hiện đại kỹ thuật mà các thế hệ trẻ kitô giáo ngày nay sử dụng rất nhiều. Cần phải nhấn mạnh, chỉ hai năm sau khi Công đồng Vatican II kết thúc, bài viết được đặng trên tạp chí tiếng Pháp Esprit do linh mục Dòng Tên Emmanuel Mounier thành lập. Bài viết này được thai nghén trong nhiều năm.

Linh mục Illitch nói gì? Ước mong Công đồng này nuôi dưỡng hy vọng cho nhiều người vào một Mùa xuân Giáo hội, trên thực tế là một phần của việc mở rộng thể chế tập trung hóa của cuộc cải cách Gregorian vào thế kỷ 11 “Giáo hội la-mã muốn trở thành dấu hiệu cho thấy sự hiện diện của Chúa Kitô trên thế giới, đã trở thành chính quyền phi chính phủ lớn nhất trên thế giới. (…) Một số người công giáo thấy đây là lý do để họ tự hào. Những người khác thấy sự phức tạp ngày càng tăng trong việc quản lý, đe dọa sức sống và khả năng mặc khải Thiên Chúa cho con người.” Theo linh mục: “Một hướng đi tập trung đe dọa các sáng kiến đổi mới và tự phát của các giáo hội địa phương. Và cuộc khủng hoảng mà Giáo hội (đã) đang trải qua bắt nguồn từ “một tình trạng giáo quyền đã hấp thụ chức năng thừa tác của Giáo hội”. Nhận xét theo cách của linh mục, khiêu khích, lo lắng được đề cập ở trên trước sự sút giảm ơn gọi, linh mục viết: “Người ta xin chúng tôi cầu nguyện để Chúa gởi thêm nhân viên đến các văn phòng và xin Ngài nhắc giáo dân trả hóa đơn.”

Cuộc ra đi hàng loạt của hàng giáo sĩ mà linh mục chứng kiến trong những năm sau Công đồng làm cho linh mục nghĩ ngày mai Giáo hội sẽ khan hiếm giáo sĩ. Thừa tác sẽ thay thế giáo xứ để trở thành đơn vị thể chế cơ bản của Giáo hội. Một giáo dân trưởng thành sẽ chủ trì cộng đồng kitô giáo của họ. “Tôi dự trù sẽ có cuộc gặp cá nhân của các gia đình xung quanh bàn thờ. Đó sẽ là lễ thánh hóa phòng ăn hơn là các tòa nhà được thánh hiến để thánh hóa lễ kỷ niệm.” Và linh mục Illitch ủng hộ cho các “giáo dân-linh mục”, nghĩa là những người đã rửa tội nhưng không phải là giáo sĩ, sẽ được giám mục ủy thác và dưới trách nhiệm của họ như một thừa tác viên bí tích, bán thời gian hoặc tạm thời để giữ cho cộng đoàn khả năng sẵn sàng phục vụ. Các linh mục độc thân sẽ phục vụ cho động lực mới này của giáo hội.

Tái đánh giá lại chức tư tế chung của những người đã được rửa tội

Linh mục Illitch biết trước các tranh luận hiện tại của chúng ta, ngài viết: “Chúng ta phải tự an ủi: cuộc ra đi hàng loạt của hàng giáo sĩ sẽ dừng lại với sự biến mất của hệ thống giáo sĩ hiện nay. Trong khi chờ đợi, việc truyền chức linh mục cho các ông đã lập gia đình sẽ là một sai lầm đáng tiếc. Kết quả là sự nhầm lẫn chỉ có thể trì hoãn những cải cách triệt để cần thiết.”  Ngắn gọn, một viễn cảnh cải cách được một số người cho là “tiến bộ” (nếu tính từ này ở đây có thể có một ý nghĩa) bị nhà tư tưởng của chúng ta xếp vào loại giảm nhẹ mà mục đích duy nhất – và vì tác động có hại – là duy trì một hệ thống đã hết hơi.. Nói tóm lại, tương lai sẽ không nằm ở việc mở rộng vào chức tư tế mà nằm ở việc đánh giá lại chức tư tế chung của những người đã được rửa tội cho đến khi hội nhập họ vào các chức năng bí tích.

Mặc dù thật thú vị khi nhấn mạnh rằng suy tư này đã có từ những năm 1960, nhưng sự trung thực buộc chúng ta phải thừa nhận, chống lại những người ủng hộ quan điểm dù họ bảo thủ hay sáng tạo, đã được một số giám mục Pháp trong đó có giám mục Rouet đã trích dẫn ở trên hình thành. Với câu hỏi hơi bất ngờ cho ngày hôm nay: liệu thái độ ngập ngừng của Đức Phanxicô cho phép tiếp cận chức tư tế viri probati, bắt nguồn từ việc duy trì một hình thức độc quyền chỉ dành cho các giáo sĩ độc thân hay từ trực giác mở rộng vai trò giáo dân phục vụ cộng đồng, mà chúng ta sẽ thoát khỏi cuộc khủng hoảng lâu dài này từ trên cao? Tóm lại: Đức Phanxicô bảo thủ hay thực sự nhìn xa trông rộng? Một cách đưa ra một quan điểm khác cho câu này, dù tầm thường, của Tài liệu cho giai đoạn lục địa của Thượng hội đồng về tính đồng nghị: “Trong số những thành quả của kinh nghiệm đồng nghị, một số tổng hợp làm nổi bật việc tăng cường cảm giác thuộc về Giáo hội và nhận thức, trên một mức độ thực tế, rằng Giáo hội không giảm thiểu vì con số các linh mục và giám mục.”

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch