2026
TRONG HỌC THUYẾT XÃ HỘI CỦA GIÁO HỘI, “DẤU CHỈ THỜI ĐẠI” KHÔNG HỀ BỊ BỎ QUA
TRONG HỌC THUYẾT XÃ HỘI CỦA GIÁO HỘI, “DẤU CHỈ THỜI ĐẠI” KHÔNG HỀ BỊ BỎ QUA
Từ Đức Giáo hoàng Lêô XIII đến Đức Piô XII, từ Thánh Gioan XXIII và Thánh Phaolô VI đến Thánh Gioan Phaolô II và Đức Bênêđictô XVI, từ Đức Phanxicô đến Đức Lêô XIV, trải dài gần 150 năm lịch sử, Học thuyết Xã hội của Giáo hội tiếp tục cho chúng ta thấy Kitô giáo, dưới ánh sáng của Tin mừng, có thể mang đến sự ảnh hưởng tích cực để định hình một xã hội công bằng hơn. Với sự trỗi dậy của công nghiệp hóa trong suốt thế kỷ XIX và những hậu quả nổi tiếng của nó – sự bóc lột lao động, bao gồm cả lao động trẻ em, di cư từ nông thôn ra ngoại ô thành phố, sự tan vỡ của gia đình và cộng đồng, và sự phá vỡ các cấu trúc xã hội – chính Đức Giáo hoàng Lêô XIII, vào năm 1891, với Thông điệp Rerum Novarum, đã xây dựng một học thuyết Công giáo cũng liên quan đến cấu trúc xã hội. Nhằm mục đích đánh thức lương tâm của những người đương thời và giúp vượt qua sự đối lập giai cấp, ngài đã đặt việc sử dụng tài sản dưới sự chi phối của lợi ích chung, đòi hỏi mức lương công bằng cho người lao động, và các điều kiện đặc biệt cho phụ nữ và trẻ em. Ngài cũng lên án cả chủ nghĩa xã hội tập thể và chủ nghĩa tự do cá nhân, một lập trường đã trở thành hằng số bất biến trong quan điểm Công giáo về xã hội, công đoàn Kitô giáo và các sáng kiến như Tuần lễ Xã hội được khởi xướng vào đầu thế kỷ XX. Theo thời gian, những vị kế nhiệm ngài đã điều chỉnh tư tưởng đó cho phù hợp với những biến đổi không ngừng của xã hội và kinh tế, với những thách thức bắt nguồn từ những quá trình thậm chí không thể tưởng tượng nổi. Và các ngài đã làm như vậy với các văn kiện thường được xuất bản vào dịp kỷ niệm các văn kiện trước đó về cùng chủ đề. Ở đây, chúng tôi cố gắng tóm tắt các văn kiện này nhằm tổng kết sự phát triển của Học thuyết Xã hội, sau bước ngoặt của Công đồng Vaticanô II, khi phải đối mặt với những vấn đề xã hội chưa từng có, đan xen với các chiều kích nhân học và thần học.
Đến đây, quy chiếu đầu tiên là Thông điệp Quadragesimo anno của Đức Giáo hoàng Piô XI, được ban hành năm 1931 sau một “cuộc chiến tranh lớn” đã cho thấy sự mâu thuẫn của tiến bộ kỹ thuật. Đức Giáo hoàng Piô XI tiếp tục lên án chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tự do là trái với chân lý Kitô giáo vì sự ưu tiên dành cho chủ nghĩa duy vật; ngài khẳng định nguyên tắc bổ trợ; và tìm cách mở đường cho các giải pháp dựa trên sự tham gia. Đừng quên rằng, trong bối cảnh triều đại giáo hoàng của ngài (với chủ nghĩa toàn trị bị lên án bởi hai thông điệp Divini Redemptoris và Mit brennender Sorge, năm 1937), việc nâng cao tiếng nói của Giáo hội về vấn đề các quyền bất khả xâm phạm của con người, được đặt ở trung tâm của các thể chế, mà con người luôn là mục đích của chúng. Sự ưu tiên này đã được Đức Giáo hoàng Piô XII tái khẳng định, người tiếp tục suy tư của vị tiền nhiệm bằng cách liên kết nó với các thực tiễn hiện hành của các thể chế kinh tế, chính trị và xã hội, được phân tích dưới ánh sáng của mặc khải và trong khuôn khổ một mô hình kim tự tháp mà Giáo hội vẫn chiếm vị trí đỉnh cao. Đây là một thực tế dần thay đổi sau triều đại của Đức Giáo hoàng Piô XII, trong một tư tưởng mà, bắt đầu từ Thánh Giáo hoàng Gioan XXIII, tiếp tục đề cập đến mặc khải nhưng chú trọng hơn đến thực tế xã hội và sự đối mặt với những thách thức hiện đại. Quan điểm này được mở ra bởi Công đồng Vaticanô II, một công đồng được công bố vào tháng 1 năm 1959 và khai mạc vào ngày 11 tháng 10 năm 1962, dưới định hướng về việc cập nhật, không phải không có những hệ quả đối với học thuyết xã hội. Ngay trong Thông điệp Mater et Magistra, Thánh Gioan XXIII đã kêu gọi nhận biết “dấu chỉ thời đại,” tức là nhận ra những thay đổi lịch sử, xã hội và văn hóa và đáp lại chúng bằng Tin mừng, thậm chí còn khuyến khích các doanh nghiệp trở thành “những cộng đồng của con người.” Cách tiếp cận này cũng hiện diện trong Thông điệp Pacem in Terris. Một dạng nhân học cá nhân chủ nghĩa được các nghị phụ Công đồng làm rõ hơn trong Hiến chế Gaudium et Spes năm 1965. Và chúng ta đến với triều đại Thánh Giáo hoàng Phaolô VI với Thông điệp Octogesima Adveniens năm 1971, trong đó nêu ra đề xuất cho các Kitô hữu tham gia tích cực vào đời sống xã hội và chính trị, cùng với phân tích các vấn đề cần lời giải đáp: đô thị hóa, sự gạt bỏ, môi trường, bất bình đẳng xã hội. Tuy nhiên, bốn năm trước đó, Thánh Phaolô VI đã đánh dấu một bước ngoặt khác với Thông điệp Populorum Progressio. Ở đây, cái nhìn được soi sáng bởi mặc khải không chỉ đòi hỏi sự khám phá chiều sâu thiêng liêng của thực tại thế giới, mà còn – mở rộng đến những chân trời của hành tinh – đòi hỏi phải giải quyết các nguyên nhân của sự kém phát triển. Với Thánh Phaolô VI, vấn đề xã hội mang một chiều kích toàn cầu trong nhận thức rằng nghèo đói là sản phẩm của những bất công cần được khắc phục thông qua các chiến lược phát triển toàn diện con người. Một lần nữa, điểm mấu chốt vẫn là nhân vị.
Đây là điều rất gần gũi với tâm tư của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, người đã trực tiếp trải nghiệm chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa tư bản, và đã dành ba thông điệp cho Học thuyết Xã hội: Laborem exercens (1981), Sollicitudo rei socialis (1987), và Centesimus annus (1991). Thánh Gioan Phaolô II trước hết đề cập đến lao động của con người, sau đó là sự phát triển của các dân tộc, chỉ ra các cơ chế gây ra bất công toàn cầu là “những cơ cấu của tội lỗi,” nhấn mạnh sự hiện diện của nền đạo đức trong thị trường. Ngài nhấn mạnh mối liên hệ giữa Học thuyết Xã hội, nhân quyền, và tự do, diễn đạt bằng các phạm trù luân lý và đặt kinh tế cũng như lao động trong một quan điểm nhân học và thần học, trong đó con người tìm thấy sự viên mãn trong sự hiệp thông với người khác và với Thiên Chúa. Những nhận định của ngài về công lý vượt ngoài phạm vi thị trường, các giới hạn của thị trường, mục đích của các định chế và tinh thần liên đới đều mang ý nghĩa quan trọng. Gắn liền với tư tưởng của Thánh Gioan Phaolô II nhưng sẵn sàng phát triển những hiểu biết của Thánh Phaolô VI trong bối cảnh toàn cầu hóa, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đề cập đến trọng tâm của mình trong Thông điệp Caritas in Veritate, một thông điệp ra đời giữa cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, nhưng được định hướng bởi niềm tin rằng bác ái, nguyên tắc chủ đạo của học thuyết xã hội, vẫn là động lực chính cho sự phát triển đích thực. Đức Bênêđictô XVI đi đến tận gốc rễ của các vấn đề bằng cách suy ngẫm về chủ nghĩa tương đối và mô hình kỹ trị, nhấn mạnh giá trị của sự cho đi, lòng quảng đại và việc điều chỉnh lối sống. Trên thực tế, Đức Bênêđictô XVI đặt nền tảng lý thuyết cho những tuyên bố tiếp theo về cùng những chủ đề này nhưng có mối liên hệ mật thiết với nhau: sinh thái, di cư, nghèo đói, bất công,…
Sự đánh giá của Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI được tiếp nối bằng ứng dụng thực tiễn do Đức Giáo hoàng Phanxicô đề xuất trong các nguyên tắc của hai thông điệp Laudato si’ (2015) và Fratelli tutti (2020), trong đối thoại với người dân và các phong trào quần chúng, trong lời kêu gọi về các quá trình phân phối lại của cải. Nhưng chúng ta đã chuyển từ lịch sử sang các sự kiện hiện tại: hôm qua với Đức Phanxicô và hôm nay với Đức Giáo hoàng Lêô XIV và Thông điệp Magnifica Humanitas. Và những gì vị Giáo hoàng hiện tại đang làm cho cuộc cách mạng kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo cũng tương tự như những gì Đức Giáo hoàng Lêô XIII đã làm cho cuộc cách mạng công nghiệp. Có nhiều điểm liên tục với các vị tiền nhiệm của ngài, vượt ra ngoài sự chuyển dịch từ “vấn đề lao động” sang “vấn đề thuật toán”: không còn chỉ là tư bản đối với lao động, mà là quyền lực kỹ thuật số đè bẹp nhân loại nếu, thay vì là một công cụ hay đồng minh, nó trở thành một thứ “sấm ngôn,” một dữ liệu thay thế khuôn mặt và không gian cho các mối quan hệ, hoặc thậm chí tước đoạt trách nhiệm của chúng ta. Cốt lõi vẫn là mối quan tâm muôn thuở: nhân loại. Một thông điệp được sinh ra từ một truyền thống lịch sử vĩ đại.
Tác giả: Marco Roncalli – Avvenire (27/5/2026)
Nguồn: giaophanvinhlong.net
2026
TỔNG GIÁM MỤC HICKS CỦA NEW YORK: ‘MAGNIFICA HUMANITAS’ SẼ ĐỊNH HÌNH CÁC THẾ HỆ TƯƠNG LAI
TỔNG GIÁM MỤC HICKS CỦA NEW YORK: ‘MAGNIFICA HUMANITAS’ SẼ ĐỊNH HÌNH CÁC THẾ HỆ TƯƠNG LAI
“Tôi cảm thấy Đức Thánh Cha thực sự nắm bắt được những vấn đề cốt lõi đang diễn ra trong thế giới hôm nay. Ngài đang trực tiếp đề cập đến chúng. AI sẽ còn hiện diện lâu dài.”
Trong cuộc phỏng vấn với Vatican News sau khi Đức Giáo hoàng Lêô XIV công bố thông điệp đầu tiên, Đức Tổng Giám mục Ronald Hicks của New York đã chia sẻ như trên khi hoan nghênh quyết định của Đức Thánh Cha sớm đề cập đến AI ngay từ đầu triều đại giáo hoàng của ngài.
Mô tả Magnifica humanitas là “đúng lúc”, “thiết thực” và cần thiết cho các thế hệ tương lai, Đức Tổng Giám mục New York nhìn nhận rằng trí tuệ nhân tạo sẽ tiếp tục hiện diện lâu dài và ca ngợi Đức Giáo hoàng Lêô vì đã trực diện đối mặt với vấn đề này, đồng thời nỗ lực bảo đảm sự phát triển công nghệ luôn đặt nền tảng trên phẩm giá con người và công ích.
Ngài bày tỏ lòng biết ơn đối với Đức Thánh Cha “vì ngay trong giai đoạn đầu triều đại giáo hoàng, ngài đã trao cho chúng ta một văn kiện có chiều sâu, thiết thực và rất cần thiết như thế này.”
Thưa Đức Tổng Giám mục Hicks, Đức Tổng nhìn thấy ý nghĩa nào nơi thông điệp đầu tiên của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, Magnifica humanitas?
Trước hết, tôi thực sự biết ơn về thông điệp này. Tôi cảm thấy Đức Thánh Cha thực sự nắm bắt được những vấn đề cốt lõi đang diễn ra trong thế giới hôm nay. Ngài đang trực tiếp đề cập đến chúng. AI sẽ còn tồn tại lâu dài và là điều mà mọi người đều đang nói tới. Tôi nghĩ ngay từ đầu, Đức Thánh Cha đã cho thấy rằng với tư cách là Hội thánh, chúng ta sẽ dấn thân vào thế giới và đối diện với những vấn đề thực tế. Đây là một vấn đề đúng lúc. Đây là một vấn đề rất thiết thực. Điều tôi cũng trân trọng nơi thông điệp này là ngài rất coi trọng đối thoại. Ngài muốn có những cuộc trao đổi xoay quanh AI và cách tốt nhất để sử dụng nó. Ngài không nói rằng chúng ta hãy trốn tránh hay giả vờ như nó không tồn tại. Ngài nói rằng AI thực sự tồn tại, nhưng cần có sự quản trị mang tính đạo đức; cần có trách nhiệm chung; cần có sự hợp tác trong việc sử dụng AI vì công ích. Tôi không chỉ biết ơn mà còn thực sự hào hứng với thông điệp này. Tôi nghĩ thế giới cần đến nó. Văn kiện này đang được đón nhận rất tích cực. Tôi nóng lòng chờ đợi để chúng ta tiếp tục cuộc đối thoại và trao đổi với nhau về chủ đề này.
Đúng vậy. Chắc chắn Đức Giáo hoàng Lêô không hề sợ công nghệ. Ngài có niềm đam mê với toán học và có bằng cử nhân toán học… Là Tổng Giám mục New York, một thành phố thường được xem là trung tâm của quyền lực, kinh doanh, công nghệ và đổi mới, Đức Tổng nhận thấy có những phản ứng nào đối với văn kiện này, một văn kiện cũng đề cập đến giới công nghiệp và kêu gọi bảo vệ con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo?
Tôi chỉ nghe và thấy một cảm nhận cởi mở, đón nhận và biết ơn khi mọi người tiếp nhận thông điệp này từ Đức Thánh Cha. Ai cũng nói rằng có rất nhiều điều chúng ta chưa hiểu về AI. Vì thế, hãy bắt đầu nói về nó, và thực tế là chính Đức Thánh Cha cùng Hội thánh Công giáo đang ở trung tâm của cuộc trao đổi này. Ngay cả những người không phải là tín hữu Công giáo thực hành cũng tham gia vào cuộc đối thoại này. Đây là một cuộc trao đổi rất cởi mở và được chào đón. Và tôi nghĩ mọi người muốn đặt ra những câu hỏi như: Chúng ta có để AI tự vận hành hay không? Chúng ta có để nó bị kiểm soát bởi một số ít người chỉ vì lợi nhuận hay không? Hay AI có thể được sử dụng vì lợi ích của thế giới, vì lợi ích của nhân loại?
Tôi cũng thích cách mà trong thông điệp này, Đức Giáo hoàng Lêô thực sự suy tư về ý nghĩa của việc làm người. Trong một thế giới ngày càng tinh vi hơn về công nghệ và về cách AI có thể hoạt động, tôi nghĩ có những câu hỏi rất quan trọng được đặt ra về việc làm người nghĩa là gì. Văn kiện này được mọi người đón nhận bởi vì cuối cùng thì tất cả chúng ta đều là con người. Chúng ta cùng ở trong hành trình này với nhau, và tôi hy vọng mọi tâm hồn đều được hiệp nhất để cùng cổ võ phẩm giá con người cho tất cả mọi người. Có rất nhiều điều được chứa đựng trong bản văn súc tích nhưng tuyệt đẹp này.
Trong số những mối quan tâm của Giáo hoàng Lêô được nêu trong văn kiện, mối quan tâm nào gây ấn tượng sâu sắc nhất nơi Đức Tổng? Và Đức Tổng mong muốn mọi người, kể cả trong Tổng Giáo phận của mình, đón nhận điều gì từ văn kiện này?
Tôi nghĩ đôi khi chúng ta muốn rút gọn mọi thứ chỉ còn vài câu trích dẫn ngắn gọn. Nhưng tôi nghĩ đây là một trong những văn kiện, một trong những thông điệp mà chúng ta cần ngồi lại với nó, phân định, cầu nguyện, trao đổi và suy ngẫm. Về câu hỏi của bạn, điều gì thực sự gây ấn tượng mạnh nơi tôi? Tôi nghĩ đó là cách ngài kết nối với thế giới hôm nay. Ngài có đề cập đến việc AI sẽ ảnh hưởng thế nào đến thị trường lao động. Tôi đã lắng nghe những người trẻ và giới trẻ của chúng tôi, và thấy chủ đề AI thực sự nằm ở trung tâm những mối quan tâm, suy nghĩ và lo lắng của họ.
Người trẻ đang đặt câu hỏi: Liệu tôi có đang học cho một công việc hay một nghề nghiệp mà trong khoảng mười năm tới sẽ không còn tồn tại nữa vì AI sẽ thay thế hay không? Có sự lo lắng, có những bận tâm, và họ cũng đang tìm kiếm sự định hướng. Tôi nghĩ thông điệp này mang đến cho chúng ta một lộ trình rất thực tế để giải quyết cả những vấn đề rất cụ thể mà mọi người ở mọi lứa tuổi đang đối diện.
Nghĩ đến thông điệp Rerum novarum của Đức Giáo hoàng Lêô XIII, được Đức Giáo hoàng Lêô XIV nhắc đến nhiều lần, Đức Tổng có thực sự tin rằng cuộc cách mạng kỹ thuật số có thể được so sánh với cuộc Cách mạng Công nghiệp về mức độ ảnh hưởng hay không?
Bạn nói rất đúng, có một mối liên hệ trực tiếp với Rerum novarum. Cuộc Cách mạng Công nghiệp đã thay đổi toàn bộ thế giới. Khi nghĩ đến việc nó đã thay đổi thị trường lao động như thế nào, người ta từng lo lắng liệu công việc chúng ta làm còn giữ được phẩm giá con người hay không. Liệu chúng ta có bị biến thành những nô lệ hay cỗ máy chỉ chạy theo lợi nhuận hay không? Những vấn đề đó cần được giải quyết trong thời kỳ Cách mạng Công nghiệp, và Rerum novarum đã thực hiện chính điều đó.
Tôi nghĩ rằng, trong các thập niên và trong các thế hệ sắp tới, thông điệp này sẽ được sử dụng theo cách tương tự. AI sẽ còn tồn tại lâu dài. Nó sẽ thay đổi mọi thứ. Tôi nghĩ chúng ta sẽ đặt lại những câu hỏi tương tự: Liệu mọi thứ chỉ được thúc đẩy bởi lợi nhuận, hay chúng ta sẽ hướng đến điều gì đó vì lợi ích của nhân loại để con người không trở thành những nô lệ hay cỗ máy phục vụ lợi nhuận? Và AI sẽ ảnh hưởng thế nào đến công ích? Vì vậy, nhận định của bạn hoàn toàn xác đáng. Có một mối liên hệ trực tiếp với Rerum novarum. Và tôi nghĩ thông điệp này của Đức Giáo hoàng Lêô sẽ có ý nghĩa rất lớn cho nhiều thế hệ mai sau.
Thưa Đức Tổng Giám mục Hicks, Magnifica humanitas là một thông điệp xã hội. Vậy theo Đức Tổng, có khía cạnh nào trong văn kiện được coi là đặc biệt quan trọng đối với sứ vụ mục vụ của Hội thánh không? Chúng ta thường nghe nhắc đến, kể cả trong buổi giới thiệu chính thức do Đức Giáo hoàng Lêô trực tiếp trình bày, rằng đây không chỉ là thông điệp về trí tuệ nhân tạo, mà còn là về việc bảo vệ con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo. Theo quan điểm của Đức Tổng, điều này quan trọng thế nào đối với sứ vụ mục vụ của Hội thánh?
Chắc chắn rồi. Bạn hoàn toàn đúng khi nói rằng cuối cùng thì thông điệp này đặt ra câu hỏi: làm người nghĩa là gì? Và đối với Hội thánh Công giáo, rõ ràng chúng tôi sẽ đón nhận điều đó như một phần trong sứ điệp và sứ vụ của mình.
Chính Chúa Giêsu mời gọi chúng ta trở nên con người trọn vẹn, bởi Người đã đến thế gian vừa là con người thật vừa là Thiên Chúa thật. Người muốn chúng ta được chia sẻ sự sống vĩnh cửu với Người và phản chiếu đời sống của Chúa Giêsu trong cuộc sống của mình. Thông điệp này liên kết trực tiếp với điều đó. Chúng ta liên hệ với nhau như thế nào? Làm người nghĩa là gì? Làm sao chúng ta nhìn thấy khuôn mặt Thiên Chúa nơi nhau trong công trình tạo dựng, và nhìn thấy anh chị em mình nơi khuôn mặt của người khác? Tất cả những điều đó đều gắn liền với nhân tính của chúng ta, vốn là một phần trong giáo huấn và sứ vụ của Hội thánh. AI sẽ ảnh hưởng đến tất cả những điều ấy. Vì vậy, khi Đức Giáo hoàng Lêô kết nối hai điều này với nhau, tôi nghĩ điều đó rất đúng lúc, rất thiết thực và chắc chắn chúng ta cần đến nó. Và văn kiện này sẽ còn được sử dụng trong một thời gian rất dài.
Đức Tổng còn muốn chia sẻ thêm điều gì nữa không?
Tôi chỉ muốn bày tỏ lòng biết ơn đối với Đức Thánh Cha vì ngay trong giai đoạn đầu triều đại giáo hoàng, ngài đã trao cho chúng ta một văn kiện có chiều sâu, thiết thực và cần thiết như thế này. Tôi biết ơn sự lãnh đạo của ngài và mong chờ xem những cuộc trao đổi cũng như các quyết định sẽ tiến triển thế nào từ đây.
Ngài đang góp phần định hình diện mạo của thế giới. Và ngài thực hiện điều đó trong bối cảnh giáo huấn xã hội Công giáo cũng như sứ vụ của Hội thánh, vốn bắt nguồn từ chính Chúa Giêsu Kitô. Tôi thực sự biết ơn Đức Thánh Cha.
Tác giả: Deborah Castellano Lubov – vaticannews.va/en
Nguồn: tgpsaigon.net
2026
HỌC VIỆN CÔNG GIÁO VIỆT NAM: LỄ BẾ GIẢNG NĂM HỌC 2025-2026
HỌC VIỆN CÔNG GIÁO VIỆT NAM: LỄ BẾ GIẢNG NĂM HỌC 2025-2026
Đức Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm – Viện trưởng Học viện Công giáo Việt Nam (Học viện CGVN) – đã nhấn mạnh như thế trong dịp lễ bế giảng năm học 2025-2026 của Học viện, được tổ chức vàosáng thứ Sáu 29/5/2029 tại nhà thờ giáo xứ Thủ Đức, địa chỉ 51 Võ Văn Ngân, phường Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh.
Trong dịp này, Học viện CGVN cũng trao văn bằng tốt nghiệp cho các sinh viên (SV) đã hoàn thành các chương trình STB (Cử nhân Thần học) và STL (Thạc sĩ Thần học), đồng thời cũng trao chứng chỉ cho các SV đã hoàn thành các chương trình Mục vụ.
Sau phút thánh hóa lúc 8g00, MC xuyên suốt chương trình – thầy Đaminh Nguyễn Trần Nguyên Chánh – đã giới thiệu thành phần tham dự buổi lễ, gồm có:
- Đức Giám mục (ĐGM) Phêrô Nguyễn Văn Khảm – Viện trưởng Học viện CGVN,
- Linh mục (Lm) Vinh Sơn Nguyễn Cao Dũng – Tổng Thư ký Học viện CGVN,
- Lm Giuse Nguyễn Văn Am, SDB – Trưởng Khoa Thần học,
- Lm Phêrô Nguyễn Văn Hiền – Trưởng ngành Mục vụ,
- Các linh mục Trưởng khoa, Trưởng ngành, các giáo sư, các vị bề trên, linh mục, tu sĩ, ân nhân, khách mời và đông đảo sinh viên Học viện CGVN.
Chương trình gồm ba phần chính:
PHẦN I: BÁO CÁO TỔNG KẾT VÀ CHIA SẺ
1. Báo cáo của Trưởng khoa Thần học
Lúc 08g15, trong tư cách là Trưởng khoa Thần học, Lm Giuse Nguyễn Văn Am mời gọi mọi người tạ ơn Chúa đã dẫn dắt và tạo sự hiệp nhất của Học viện CGVN trong suốt hơn 10 năm phải di chuyển và học tập ở nhiều nơi khác nhau, tựa như một hành trình lang thang trong sa mạc.
Thứ đến, Lm Giuse cảm ơn các sinh viên (SV) trong quá trình theo học đã chấp nhận mọi sự thay đổi do những yếu tố khách quan, từ nơi học, môn học, cách thức thi… trong tình yêu thương hiệp nhất, trao đổi chân tình, tích cực nâng đỡ nhau vì sự phát triển của Học viện. Lm Giuse xin mọi người cầu nguyện cho công trình xây dựng cơ sở Học viện CGVN mau chóng hoàn thành tốt đẹp trong năm sau.
Linh mục Trưởng khoa Thần học cũng nhắc lại rằng: Vì Học viện CGVN trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam (HĐGMVN), nên đã được các vị Giám mục VN trực tiếp quan tâm, tìm cách giúp cho việc đào tạo SV được nâng cao phẩm chất cách tốt nhất. Trong năm vừa qua, các Hội đồng Chuyên môn đã được Đức Giám mục Viện trưởng thành lập. Các giáo sư trong Hội đồng Chuyên môn này luôn làm việc chăm chỉ, nghĩ đến lợi ích của SV, lắng nghe và đáp ứng những nguyện vọng của SV. Mong rằng các SV hãy vì sự phát triển của Học viện mà nhiệt tình đóng góp xây dựng.
2. Báo cáo của Trưởng ngành Mục vụ
Trình bày về định hướng và hoạt động của ngành Mục vụ, Lm Phêrô Nguyễn Văn Hiền đã nhắc đến điều mong muốn của Đức cố Giáo hoàng Phanxicô, cũng như của Đức cha Viện trưởng, về mối liên kết giữa Thần học và Mục vụ như đôi bàn tay của cùng một người phục vụ, cùng cộng tác để xây dựng Nước Trời.
Chính trong tinh thần đó, ngành Mục vụ của Học viện mong muốn góp phần nối kết chặt chẽ giữa suy tư thần học và thực hành mục vụ cụ thể. Nếu Triết học và Thần học hướng đến việc đào tạo đội ngũ giảng viên, giáo sư và những người chuyên sâu về tư tưởng và thần học, thì ngành Mục vụ lại nhắm đến việc đào tạo những chuyên viên và tác viên phục vụ đời sống Giáo hội tại các giáo phận. Tuy nhiên, khác với Triết học và Thần học, ngành Mục vụ không có Tông hiến nào làm quy chuẩn để thực hiện, trong khi phạm vi hoạt động mục vụ rất đa dạng và gắn chặt với thực tiễn.
Vì thế, trong năm học 2025–2026, nỗ lực chính của ngành Mục vụ là tìm ra một định hướng chung và xây dựng một khung tổ chức thống nhất cho các chương trình mục vụ. Kết quả là ngành Mục vụ hiện nay gồm 9 chương trình đào tạo:
- Ba chương trình chuyên biệt dành cho linh mục và tu sĩ, gồm: đào tạo nhà đào tạo đời sống thánh hiến, ứng dụng khoa học giáo dục trong việc đào tạo đồng hành ơn gọi, và tư vấn giáo luật về hôn nhân gia đình.
- Sáu chương trình chuyên ngành dành cho linh mục, tu sĩ và giáo dân, gồm: mục vụ nghề nghiệp, huấn giáo, giới trẻ, truyền giáo, thánh nhạc trong phụng vụ, và truyền thông.
- Ngoài các môn chuyên ngành, tất cả học viên mục vụ đều được định hướng học hai môn chung: nhân học và giáo hội học, được trình bày dưới góc nhìn mục vụ.
Để bảo đảm chất lượng đào tạo, mỗi môn học đều phải có đề cương môn học, kế hoạch giảng dạy và cơ chế lượng giá nội bộ. Học viên hoàn thành trọn vẹn chương trình sẽ được cấp bằng tốt nghiệp; những ai hoàn thành một phần chương trình sẽ được cấp chứng nhận các môn đã hoàn tất.
Nhờ nỗ lực tổ chức lại, bước vào năm học 2025–2026, ngành Mục vụ – với khoảng 148 học viên được hướng dẫn bởi 61 giảng viên – đã được triển khai tương đối tốt.
Tuy nhiên, còn một số hạn chế cần được tiếp tục khắc phục:
- Hai môn học chung chưa thể triển khai trong năm qua, vì: chưa mời được giảng viên thực sự phù hợp với hướng tiếp cận mục vụ; thời gian khai giảng và kết thúc của các chương trình không đồng nhất.
- Các chương trình vận hành khá độc lập, nên còn thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa các thành viên trong ngành, thiếu sự hòa nhập hoàn chỉnh với sinh hoạt chung của Học viện.
- Một số chương trình còn nặng về lý thuyết và nguyên tắc hơn là phương pháp, kỹ năng và thực hành.
Từ những thao thức ấy, ngành Mục vụ xác định một số ưu tiên khắc phục cho năm học 2026–2027:
- Tiếp tục hoàn thiện và thực hiện tốt khung tổ chức chung của ngành.
- Củng cố đề cương môn học, kế hoạch giảng dạy và hệ thống lượng giá sau mỗi học phần để bảo đảm tính nhất quán và chất lượng đào tạo.
- Triển khai hai môn học chung vốn chưa thực hiện được trong năm vừa qua.
- Dự kiến mở thêm hai chương trình mới: Mục vụ bảo vệ trẻ em và Tư vấn mục vụ.
- Tổ chức những cuộc gặp gỡ thường xuyên hơn giữa các nhóm chuyên trách và toàn ngành để gia tăng sự gắn kết, học hỏi và hỗ trợ lẫn nhau.
Ngoài những hướng dẫn từ Tòa thánh và HĐGMVN, ngành Mục vụ còn cần lưu tâm nhiều hơn đến các định hướng Mục vụ của Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC), gắn kết chặt chẽ hơn với các ủy ban chuyên môn của HĐGMVN, gắn kết nhiều hơn với đời sống và thao thức mục vụ thực tế của Giáo hội Việt Nam.
3. Chia sẻ của Đức Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm
Trong tư cách là Viện trưởng, Đức Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm đã chia sẻ đôi điều từ chuyến đi Ad Limina vừa qua của HĐGMVN, từ đó đưa ra những định hướng cho Học viện CGVN.
Trong chuyến Ad Limina lần này, toàn thể Hội đồng Giám mục đều hiện diện đầy đủ trong tất cả các buổi làm việc với các Bộ của Tòa thánh, từ đầu đến cuối. Tất cả đều được nghe, được hiểu rõ hơn những thao thức, định hướng và ưu tư mục vụ của Giáo hội hoàn vũ.
Khi gặp Bộ Văn hóa và Giáo dục và trình bày về Học viện CGVN, ĐGM Phêrô cảm nhận Bộ Văn hóa và Giáo dục đã bày tỏ sự trân trọng và quý mến dành cho Giáo hội Việt Nam nói chung; và đặc biệt với Học viện CGVN nói riêng – trong hoàn cảnh có nhiều giới hạn, nhiều khó khăn, nhiều thách đố mà vẫn không ngừng cố gắng để từng bước trưởng thành hơn, đi tới sự chuyên nghiệp và chiều sâu hơn trong đào tạo.
Trong dịp này, Đức cha Viện trưởng cũng nói lên thao thức muốn có thêm chương trình đào tạo về Thần học Luân lý.
Trong tương lai, Học viện sẽ tiến tới những chương trình học thuật cao hơn, chẳng hạn các chương trình Cao học Mục vụ, đào tạo chuyên sâu trong lãnh vực Giáo luật, và chương trình đào tạo nhân sự cho lãnh vực Bảo vệ trẻ em. Khó khăn lớn hiện nay là nhân sự và cơ sở vật chất.
Cuối cùng, Đức cha Viện trưởng chân thành cảm ơn mọi người, đặc biệt nhắn nhủ các sinh viên tốt nghiệp biết sử dụng kiến thức và khả năng chuyên môn đã tiếp thu được tại Học viện để phục vụ tốt đẹp trong môi trường mục vụ của mình. Đức cha Phêrô khuyến khích các sinh viên rèn luyện khả năng đọc và viết tiếng Anh, và hy vọng rằng tất cả những chuyển biến hôm nay, dù còn nhiều vất vả, sẽ trở thành nền tảng tốt đẹp cho tương lai của Học viện và cho việc phục vụ Giáo hội tại Việt Nam.
PHẦN II: THÁNH LỄ TẠ ƠN
Lúc 09g30, Đức Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm đã chủ tế Thánh lễ tạ ơn bế giảng năm học cùng với 79 linh mục đồng tế.
Trong bài giảng, ĐGM Phêrô triển khai bài Tin mừng theo Thánh Luca 13,10-17. Bài Tin mừng này đã từng được tuyên đọc trong Thánh lễ hành hương Năm thánh 2025 của Học viện giáo hoàng tại Rôma, do Đức Thánh cha Lêô XIV chủ sự và giảng lễ cho các giáo sư, sinh viên, học viên của Học viện Giáo hoàng ấy.
ĐGM Phêrô nói: Bài Tin mừng này có hình ảnh người phụ nữ lưng còng hẳn xuống, không thể đứng thẳng, diễn tả tình hình giáo dục ngày nay tại nhiều nơi trên thế giới, tiên thiên phủ nhận chiều kích siêu nhiên và hướng thượng nơi con người, nên không thể giúp con người ngẩng đầu lên nhìn tới trời cao, và cũng không thể mở rộng tầm nhìn ra chung quanh. Sinh viên ngày nay nhiều khi theo học những ngành dễ kiếm tiền lúc ra trường, quy về vật chất, về bản thân, chứ không mở ra với cuộc sống, mở ra với nhu cầu xã hội và con người.
Đức Thánh Cha Lêô từng nói: “Ngày nay chúng ta trở thành những chuyên viên về những chi tiết nhỏ nhặt nhất, nhưng lại đánh mất khả năng có tầm nhìn bao quát, nối kết mọi sự trong những ý nghĩa lớn lao và sâu sắc hơn.”
Giáo dục Công giáo phải tiếp tục tác vụ của Chúa Giêsu là tác vụ chữa lành, như Chúa Giêsu đặt tay trên người phụ nữ lưng còng, giúp bà đứng thẳng lên được và tôn vinh Thiên Chúa.
Đức Giáo hoàng nhấn mạnh: “Học để làm gì? Học là để được nâng lên, đứng thẳng lên, mở rộng chân trời và viễn ảnh để khôi phục tầm nhìn hướng đến Thiên Chúa, hướng đến tha nhân và huyền nhiệm cuộc sống.”
ĐGM Phêrô triển khai thêm: “Ngày hôm nay, các ngành khoa học nhân văn bị rẻ rúng, bởi vì người ta chỉ muốn nhìn đến cái vật chất cụ thể trước mắt. Giáo dục Công giáo phải quan tâm giúp cho sinh viên đứng thẳng lên để nhìn lên trên cao và nhìn rộng ra chung quanh. Khoa Thần học và các ngành Mục vụ như là hai cánh tay kết hợp với nhau, một đàng hướng chúng ta lên với Thiên Chúa, một đàng hướng đến con người mà tìm cách phục vụ người khác một cách thiết thực và hiệu quả nhất.”
Thánh lễ được tiếp tục với phần Phụng vụ Thánh Thể, và kết thúc lúc 10g15.
PHẦN III: TRAO VĂN BẰNG VÀ CHỨNG CHỈ
Vào cuối Thánh lễ, Đức Giám mục Viện trưởng Học viện CGVN đã trao các văn bằng tốt nghiệp thần học và các chứng chỉ hoàn thành chương trình mục vụ do chính ngài ấn ký cho các sinh viên đạt tiêu chuẩn.
Ngài đã lần lượt:
– Trao bằng Tốt nghiệp Cử nhân cho 21 SV lớp Cử nhân Thần học khoá V:
– Trao bằng Tốt nghiệp Cử nhân cho 6 SV lớp chuẩn bị Thạc sĩ:
– Trao bằng Tốt nghiệp Thạc sĩ cho 15 SV:
– Trao bằng Tốt nghiệp Mục vụ cho 5 SV lớp Ứng dụng Khoa học Giáo dục trong Đồng hành Ơn gọi:
– Trao bằng Tốt nghiệp Khoá Mục vụ Thánh nhạc cho 5 SV:
– Trao chứng chỉ cho 2 SV lớp Giáo luật Hôn nhân và Gia đình:
– Trao các chứng chỉ cho 2 SV lớp Mục vụ Truyền thông:
– Trao chứng chỉ cho 1 SV lớp Mục vụ Ngành nghề:
Đại diện các sinh viên cảm ơn
Một đại diện các sinh viên và học viên đã nói lên tâm tình “tri ân ĐGM Phêrô Viện Trưởng Học viện CGVN, quý linh mục trưởng khoa, linh mục trưởng ngành, giáo sư, bề trên, linh mục, tu sĩ nam nữ, ân nhân, quý khách và sự hiện diện đông đảo của các sinh viên và học viên HVCGVN. Tất cả đã giúp cho Thánh lễ tạ ơn và lễ Bế giảng Năm học được cử hành long trọng và đầy ý nghĩa tốt đẹp. Xin Chúa ban ân phúc cho tất cả quý vị.”
ĐGM Phêrô Viện trưởng ban huấn từ
Cuối cùng, ĐGM Phêrô Viện trưởng bày tỏ lòng biết ơn đối với “quý trưởng khoa, giáo sư, giảng viên và các sinh viên… đã đồng cảm, đồng hành cùng Học viện trong suốt thời gian qua và năm học được kết thúc tốt đẹp.”
Ngài cũng chân thành cảm ơn cha sở, cha phó, Hội đồng Mục vụ Giáo xứ giáo xứ Thủ Đức, đã tạo điều kiện cho công việc đào tạo của Học viện không bị gián đoạn trong khi Học viện đang xây dựng.
ĐGM Phêrô đã diễn tả cảm nhận của ngài về sự nối kết chặt chẽ giữa ngành Mục vụ và Thần học trong cùng một gia đình Học viện. Ngài hãnh diện về sự tận tâm vượt khó của các tân SV để có kết quả hôm nay và nhắn nhủ: “Các SV tốt nghiệp có trách nhiệm lớn đối với Học viện CGVN, bởi vì người ta sẽ đánh giá Học viện qua đời sống và cách hoạt động của các bạn, đặc biệt khi các bạn giảng dạy trong tâm thế chu toàn cách tốt nhất.”
ĐGM Phêrô cảm ơn các vị khách mời, các ân nhân đã tham dự và cầu nguyện trong Thánh lễ bế giảng hôm nay.
Kết thúc, cộng đoàn đã hát lên bài hát dâng lời cảm tạ Thiên Chúa.
Sau đó, mọi người cùng chụp hình lưu niệm với ĐGM Viện Trưởng, và cùng tham dự bữa ăn trưa với những giao lưu văn nghệ tràn đầy tình huynh đệ.
Bài: Tiến Hương & Ảnh: Đăng Duy
2026
ĐẠI HỘI ĐỨC MẸ TRÀ KIỆU NĂM 2026
ĐẠI HỘI ĐỨC MẸ TRÀ KIỆU NĂM 2026
Thánh lễ khai mạc do Cha Bônaventura Đại diện Giám quản Tông tòa chủ sự lúc 17 giờ chiều 29/5/2026 tại lễ đài chính của Trung tâm Hành hương.
Trong huấn từ, Cha Bônaventua thuật lại sự kiện: Sau tiếng “Xin vâng” Đức Mẹ đã mau mắn đem Chúa đến với bà Isave, đến để sẻ chia niềm vui và phục vụ. Mẹ là mẫu gương “môn đệ thừa sai”. Xin cho mỗi người tín hữu biết noi gương Mẹ, lên đường yêu thương phục vụ anh chị em, đem Chúa đến với muôn người.
Sau Thánh lễ cộng đoàn cùng rước Thánh Thể từ Đền Đức Mẹ Tri Ân đến lễ đài chính Trung tâm Hành hương. Mỗi người 1 cây nến nhỏ như mong ước mỗi người chiếu sáng lửa yêu thương trong môi trường mình đang hiện diện. Cộng đoàn cùng chầu Thánh Thể, sau đó quý Cha Dòng Thánh Thể hướng dẫn cộng đoàn cùng rước Thánh Thể lên linh đài Đức Mẹ, tín hữu giáo xứ Trà Kiệu và khách hành hương cùng Chầu Thánh Thể đến 24 giờ.
Ngày 30/5/2026:
Suốt buổi sáng, các giáo xứ được phân chia nhiệm vụ đã đại diện cộng đoàn Dân Chúa chầu Thánh Thể tại linh đài đến 12 giờ. Trong khắp khuôn viên Trung tâm Hành hương và nhà thờ giáo xứ, quý Cha đã ban phép Hòa giải cho các hối nhân.
Lúc 14 giờ 30, tại tiền đường nhà thờ giáo xứ, Đức Tổng Giám mục Giuse – Giám quản Tông tòa Giáo phận Đà Nẵng đã long trọng khai mạc cuộc rước kiệu Đức Mẹ. Trong lời khai mạc, Đức Tổng nhắc đến dấu mốc 141 năm Đức Mẹ hiện ra tại Trà Kiệu (1885-2026) để bao bọc và nâng đỡ tín hữu trong cơn bách hại. Đức Tổng nhắc đến đoạn Tin mừng: “Đức Maria vội vã lên đường đến thăm và ở lại để giúp bà Isave”(Lc 1,39-40), Đức Mẹ là mẫu gương “ môn đệ thừa sai”. Đức Mẹ đem Chúa đến, đem tin yêu và hy vọng cho bà Isave.
Những vũ điệu dâng hoa do quý Sơ Dòng Phao Lô phụ trách dâng muôn hoa tôn vinh Mẹ, ca hoạt vũ khắc họa và diễn tả một thông điệp rõ ràng: tất cả mọi người tín hữu, không phân biệt giới tính, địa vị xã hội, nghề nghiệp ..v.v. tất cả đều là “môn đệ thừa sai” đem tình yêu thương đến với anh chị em xung quanh nơi mình đang hiện diện.
Sau vũ điệu dâng hoa, đoàn rước kiệu Mẹ từ nhà thờ giáo xứ đến Trung tâm hành Hương. Mỗi giáo xứ có 5 nam và 5 nữ cầm cờ hiệu của giáo xứ mình đi trong đoàn rước. Trong đoàn rước còn có đoàn của quý tu sĩ, đội kèn, đội dâng hoa, quý linh mục và chủ sự là Đức Tổng Giuse Giám quản Tông tòa Giáo phận.
Tại lễ đài, đoàn dâng hoa tung muôn hoa tôn vinh Mẹ. Một lần nữa qua ngôn ngữ của vũ điệu, các vũ công đã khắc họa mỗi tín hữu là chứng nhân tình yêu giữa cuộc đời. Trong đời sống xã hội hôm nay, có những “cơn bão” tàn phá hạnh phúc gia đình, chiến tranh xung đột, thiên nhiên “nổi giận”..v.v.. Mỗi người cũng dâng tâm tình, dâng hy sinh, dâng yêu thương, sẵn sàng lên đường thành những “môn đệ thừa sai” đem tình yêu Chúa đến với anh chị em xung quanh nơi mình đang sống và làm việc, làm dịu những cơn bão của cuộc đời, nhất là đem yêu thương đến với các thành viên trong gia đình.
Sau dâng hoa, Thánh lễ kính Đức Maria thăm viếng bà Isave, bế mạc Đại hội do Đức Tổng Giám mục Giuse chủ sự.
Trong bài giảng, Đức Tổng mời gọi người tín hữu noi gương Đức Maria, thường xuyên thăm viếng anh chị em, yêu thương phục vụ vô vị lợi. Nhờ ơn Chúa Thánh Thần, người tín hữu chia sẻ yêu thương mà không do dự tính toán, không giả hình, bác ái huynh đệ, tôn trong lẫn nhau. Yêu thương không phân biệt sang giàu nghèo hèn, người bị bỏ rơi, người bên lề của xã hội. Người Kitô hữu được mời gọi làm “môn đệ thừa sai” bằng đời sống cảm thông và hy vọng, đem bình an, khiêm hạ, phục vụ, tình yêu và hy vọng, đem hy vọng đến nơi thất vọng, đem Lòng Thương Xót Chúa đến với anh chị em, làm cho anh chị em chưa nhận biết Chúa cảm nhận được tình yêu Chúa.
Sau lời nguyện hiệp lễ, Cha Bonaventura Đại diện Đức Giám quản có lời cám ơn: Đức Tổng, quý tu sĩ, quý Cha quản xứ và Phó xứ, quý ban ngành của giáo xứ Trà Kiệu, các ca đoàn, âm thanh ánh sáng, đoàn Thiếu nhi Thánh Thể, đoàn Hùng tâm dũng chí, đoàn Hướng đạo, quý bác sĩ và đội ngũ y tế … và tất cả những người đã cộng tác cho những ngày Đại hội thành công tốt đẹp. Lời cám ơn cũng được gởi đến quý cấp Chính quyền, lực lượng an ninh, phòng cháy, cứu thương.
Đáp từ, Đức Tổng dùng hình ảnh suốt buổi lễ, cộng đoàn giáo dân được ngồi trong bóng mát, riêng lễ đài lại bị nắng để nói đến sức nóng Thánh Thần, người mục tử cần vượt hy sinh gian khó để hướng dẫn cộng đoàn Dân Chúa. Đức Tổng đã có lời cầu chúc mỗi tín hữu đang hiện diện và đang tham dự trực tuyến có đời sống chứng nhân yêu thương bằng hiền hòa nhẫn nại, lời nói yêu thương chữa lành, lời chào thân ái thân thương, thăm viếng yêu thương bằng đôi mắt, đôi tay và đôi chân của Chúa. Như Đức Thánh cha Lêô XIV đã nhắc lại lời Chúa Giêsu:“Anh em là ánh sáng thế gian” (Mt 5,14).
Đức Tổng đã Đại diện Đức Thánh Cha ban Phép lành trọng thể với Ơn Toàn xá, đã kết thúc kỳ Đại hội Đức Mẹ Trà Kiệu năm 2026.
