2020
Ngày Lễ mừng kính vị quan thầy của Giáo Chức và đôi điều suy nghĩ
NGÀY LỄ MỪNG KÍNH VỊ QUAN THẦY CỦA GIÁO CHỨC VÀ ĐÔI ĐIỀU SUY NGHĨ
Cùng ngày mừng Lễ kính Thánh Gioan La San cũng là ngày mà ngoài kia có phiên tòa xét xử nhóm giáo chức cùng nhau tổ chức nâng điểm cho học trò. Đáng buồn và đáng tiếc thay cũng như quặng lòng khi giáo viên ở Hòa Bình phát biểu : ” ‘Nâng điểm thi không nguy hiểm cho xã hội”.
Sau khi nhận lời phát biểu ấy, tôi chia sẻ cho vài người thân quen. Sau một vài giây phút, một bác sĩ thân quen nhắn lại với dòng tin quả là đau lòng : “Nền giáo dục VN bây giờ loạn rồi Cha ơi !”
Loạn ! Nghe sau chua cay quá ! Nói theo ngôn ngữ hiện đại mà người ta hay nói : “Toang rồi ông giáo ơi !”.
Thật thế ! Toang rồi ông giáo ơi !
Chiều hôm qua, trên con đường 3 tháng 2 thuộc quận 10 của Sài Gòn, không ai không ngạc nhiên cũng như dừng lại ngay trường quốc tế nọ để xem chuyện hài. Chuyện là trường đó cung cấp khẩu phản ăn như thế nào cho học sinh để học sinh về “méc” phụ huynh và cuối cùng là phụ huynh đến trường căng biểu ngữ với nội dung đòi buộc trường ấy coi lại khẩu phần ăn cho con cháu họ.
Và đây chỉ là bức xúc của phụ huynh về khẩu phần ăn thôi chứ chưa nói về vấn đề khác nữa.
Và, vấn đề lớn nhất của con người và bất cứ xã hội nào vẫn là giáo dục. Chỉ có giáo dục mới xây dựng con người và xã hội tốt đẹp. Nếu như nền giáo dục kiểu loạn như vị bác sĩ thân quen nói thì quả là đau lòng.
Hoàn toàn không bịa đặt, hoàn toàn không thêm bớt, tất cả những gì về giáo dục cũng đã phơi bày trên các trang mạng. Những chuyện chạy trường chạy lớp không lạ gì lắm với ngày hôm nay. Cạnh đó là chuyện mua điểm và bằng giả thì không phải bàn tới.
Một lần kia, không khỏi bàng hoàng khi nghe kể đường dây mua bằng giả đến tận nước Úc. Cha em ngồi kể vui vẻ : “Anh biết không ! Bên Úc (cha em đang mục vụ bên đó) mua bằng như thiệt luôn ! Người ta không học nhưng qua bên Úc bước lên sân khấu để nhận bằng hẳn hoi luôn đó !”
Như là câu chuyện ám ảnh trong cuộc đời về chuyện giáo dục từ Cha em. Bằng giả được mua như thật chứ không phải là giả. Người mua qua tận Úc và lên nhận bằng như những sinh viên đi học chứ không hề giả !
Thế đó ! Biết bao nhiêu vấn nạn của nền giáo dục thời hiện đại ở một xứ sở mà người ta can đảm phát biểu rằng “‘Nâng điểm thi không nguy hiểm cho xã hội”. Kèm theo đó đàng sau phiên tòa xét xử chuyện nâng điểm biết bao nhiêu chuyện bi hài.
Giáo dục ngày nay là như thế để rồi cần và cần lắm một nền giáo dục chân chính.
Mọi người đều nhớ rằng trước “ngày ấy”, dòng La San là một trong những mái trường đào tạo nên biết bao nhiêu người hữu ích cho Xã Hội và Giáo Hội. Đến ngày định mệnh ấy, La San lại phải trở về với con số không to tổ bố !
Nhiều và nhiều người vẫn luôn hãnh diện cũng như mang ơn vì mình được xuất thân cũng như lớn lên dưới mái trường La San. Bản thân tôi cũng thế ! Vẫn mang ơn các frère giúp mình để cho mình có được như ngày hôm nay. Hình ảnh của một frère Tùng, frère Quang, frère Minh Voi vẫn còn đó (dẫu frère Minh đã về nhà Cha). Những nhà giáo tuyệt vời vẫn còn in đậm trong lòng những học trò được thụ hưởng từ linh đạo La San.
Ý thức được ơn gọi, sứ mạng để rồi quý tu sĩ dòng La San nam cũng như nữ đã phải “gồng mình” để tồn tại.
Như Cha Thánh tổ phụ lập dòng, Dòng La San cũng phải trải qua nhiều năm gian khổ và thử thách. Thế nhưng rồi trong sự quan phòng của Thiên Chúa, trong ơn thánh cũng như lời chuyển cầu của Thánh Tổ Phụ, dòng La San vẫn cố gắng hết sức mình để tồn tại và phát triển.
Thật thế, muôn ngàn đời thì giáo dục vẫn là nền tảng của một xã hội. Nếu như giáo dục tốt thì sẽ sinh ra những con người tốt để cống hiến cho xã hội và ngược lại. Chính vì thế cứ sao mãi băn khoăn.
Thật ra mà nói, quan tâm lo lắng cũng chả được gì mà không quan tâm lo lắng thì thành ra con người mình vô cảm. Và rồi cũng chỉ biết cùng hiệp lời cầu xin với các sư huynh và nữ tu dòng La San để cho Hội Dòng ngày càng phát triển cũng như giúp đỡ cho thế hệ trẻ bước vào đời đúng nghĩa với con người và nhân cách là người hơn.
2020
Hậu đại dịch covid-19: Kiên nhẫn, nhân đức của đời thường
Bài viết mới của Cha Lombardi nói về sự kiên nhẫn: Chúng ta sẽ tiếp tục cần nó, sẽ là thiếu thận trọng khi nghĩ rằng tất cả chuyện này sẽ kết thúc. Đó không chỉ là đức tính cần thiết trong tình yêu thương đối với người khác: Mà còn là một chiều kích của đức tin chúng ta.
Cả trong thời gian cách ly do đại dịch và thời điểm bắt đầu lại các mối tương quan và hoạt động, một sự kiên nhẫn rất lớn đã được yêu cầu và tiếp tục được yêu cầu đối với tất cả chúng ta, có lẽ chúng ta chưa quen điều này. Sống với nhau trong một thời gian dài nơi gia đình trong không gian hạn hẹp, không có cách lẩn trốn hay sự thư giãn hoặc những cuộc gặp gỡ đa dạng đều đặn, hơn nữa cảm thấy áp lực của nỗi sợ về việc lây nhiễm và những lo lắng về tương lai, chắc chắn đưa đến thử thách cho sự cân bằng và sự vững chắc nơi các mối tương quan của chúng ta. Và điều này cũng không khác nhiều trong các cộng đoàn, ngay cả trong cộng đoàn nhà tu, mặc cho những thời gian cầu nguyện và các quy tắc vững chắc trong cách cư xử. Sự căng thẳng, bấp bênh, sự bực dọc đã dễ cảm thấy ngay cả khi không có những tác động lây nhiễm.
Trong thời kỳ này, giữa nhiều nhân đức đã trở nên đáng quý hơn bình thường, có cả nhân đức kiên nhẫn. Và tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ tiếp tục cần nó, bởi vì như chúng ta biết, sẽ rất thiếu thận trọng khi nghĩ rằng tất cả chuyện này như đã kết thúc.
Kiên nhẫn là một đức tính của đời thường. Không có nó, mối tương quan giữa các cặp vợ chồng, của gia đình và của công việc trước hay sau gì cũng ngày càng trở nên căng thẳng, bị ghi dấu bởi những va chạm hoặc xung đột, thậm chí cuối cùng có thể là không thể sống chung được. Cần phải lớn lên trong một mái trường của sự đón tiếp và chấp nhận lẫn nhau, mặc dù (điều này) tốt đẹp, nhưng có cả những khía cạnh mệt mỏi của nó. Nhưng cách suy nghĩ chung ngày nay không giúp chúng ta đảm nhận sự khó khăn này như cái giá của một điều gì đó lớn lao. Ngay cả nó thường mang đến thái độ dễ cáu gắt, chỉ trích những khuyết điểm và hạn chế của người khác, đưa đến sự cắt đứt cách dễ dàng và nhanh chóng như là giải pháp duy nhất cho các vấn đề. Nhưng điều này có đúng đắn không?
«Bài ca về đức mến» mà Thánh Phaolô nêu lên trong lá thư thứ nhất gửi tín hữu Côrintô (13, 1-13), không nên coi như là một bản thơ xa vời, nhưng như một «Tấm gương soi» trong đó chúng ta có thể lượng giá xem liệu đức mến của mình chỉ là một từ trống rỗng hoặc biết chuyển dịch trong những thái độ cụ thể hàng ngày. Thánh Phaolô liệt kê đến 15 thái độ này. Đầu tiên là: «Đức mến thì nhẫn nhục»; cuối cùng là: «Đức mến thì chịu đựng tất cả». Và nhiều thái độ khác trong số những liệt kê có liên quan nhiều đến «Đức mến cách nhẫn nại». Như thế, đức mến «Là nhân từ … không tức giận… không nhớ đến điều xấu nhận được?…».
Nhưng sự kiên nhẫn không chỉ là một đức tính cần thiết trong tình yêu thương hàng ngày đối với những người thân yêu của chúng ta và tất cả những người khác mà chúng ta phải chung sống. Nó còn là một chiều kích nơi niềm tin và hy vọng của chúng ta ngang qua tất cả các biến cố của cuộc sống và lịch sử. Thánh Giacôbê mời gọi chúng ta hãy nhìn người nông dân, như người biết rằng cần phải chờ đợi: «Thưa anh em, xin anh em cứ kiên nhẫn cho tới ngày Chúa quang lâm. Hãy xem nhà nông, họ kiên nhẫn chờ đợi cho đất trổ sinh hoa màu quý giá: Họ phải đợi cả mưa đầu mùa lẫn mưa cuối mùa. Anh em cũng vậy, hãy kiên nhẫn và bền tâm vững chí» (Gc 5,7-8).
Đối với các Kitô hữu tiên khởi, sự kiên nhẫn được liên kết chặt chẽ với sự kiên trì nơi đức tin trong suốt các cuộc bách hại và những khó khăn mà họ đã phải đối mặt như một cộng đoàn mong manh và nhỏ bé trong các biến cố của lịch sử. Do đó, nói về sự kiên nhẫn thì cũng luôn luôn nói về thử thách, về đau khổ mà qua đó chúng ta được mời gọi vượt qua trong hành trình của mình. Thánh Phaolô nối kết chúng ta trong một sự năng động để nắm lấy và đưa chúng ta đi xa hơn. Trong sự năng động này, sự kiên nhẫn là một quãng đường không thể tránh khỏi: «Ai gặp gian truân thì quen chịu đựng; ai quen chịu đựng, thì được kể là người trung kiên; ai được công nhận là trung kiên, thì có quyền trông cậy. Trông cậy như thế, chúng ta sẽ không phải thất vọng, vì Thiên Chúa đã đổ tình yêu của Người vào lòng chúng ta, nhờ Thánh Thần mà Người ban cho chúng ta» (Rm 5,3-5).
Thử thách của đại dịch chắc chắn là nguyên nhân của sự đau khổ bởi nhiều lý do khác nhau, nó đòi hỏi đức mến cách nhẫn nại trong mối tương quan với những người gần gũi chúng ta, nó đòi hỏi sự kiên nhẫn trong bệnh tật, đòi hỏi sự kiên nhẫn nhìn xa trông rộng nơi cách thức chống lại virút và nối lại hành trình trong sự liên đới với cộng đoàn giáo hội cũng như cộng đồng dân sự mà chúng ta là phần tử trong đó. Liệu chúng ta có biết vượt qua sự bực dọc, sự mệt mỏi và sự khép lại trong chính mình để bền tâm vững chí trong thử thách nhân đức và trong niềm hy vọng? Thư gửi tín hữu Do Thái (chương 12) mời gọi chúng ta bám chặt cái nhìn của mình vào Chúa Giêsu như một mẫu gương về sự kiên nhẫn và kiên trì trong thử thách. Và Chúa Giêsu, nơi cuối bài diễn từ về những gian truân mà các môn đệ của Người sẽ phải trải qua, trong đó Người sẽ không bỏ rơi họ, nói một lời giá trị để luôn đồng hành cùng chúng ta, ngay cả hôm nay: «Có kiên trì, anh em mới giữ được mạng sống mình (Lc 21,19)»./.
Các bạn có thể đọc thêm bài đã viết trong loạt bài “Nhìn xa hơn cuộc khủng hoảng covid-19” của cha Federico Lombardi theo link sau:
Bài 1: Hậu Covid-19: Chúng ta sẽ gặp lại nhau với cái nhìn nào?
Bài 2: Hậu Covid-19: Cơ hội để xếp đặt trật tự cuộc sống chúng ta
2020
Gót sen hồng
Gót sen hồng…
5/7/2020 11:35:26 AM
Khi nói đến việc chăm sóc sắc đẹp, phái nữ thường chỉ quan tâm đến việc chăm sóc da mặt, vóc dáng, mái tóc, đôi tay mà quên đi một bộ phận cũng quan trọng không kém đó là đôi chân. Một đôi chân sần sùi, gót chân nứt nẻ chắc chắn sẽ làm cho ai đó mất đi sự tự tin.
Gót sen xem ra cũng đẹp nếu như biết nâng niu và cũng đáng yêu lắm chứ ! Cố nhạc sĩ tài hoa họ Trịnh cũng đã “tô” một chút cho gót sen hồng trong Ru Tình của ông :
… Ru em đầu cơn gió, em hong tóc bên hồ
Khi sen hồng mới nở, nụ đời ôi thơm quá
Ru em tình khi nhớ, ru em tình lúc xa
Ru cho bầy lá nhỏ, rụng đầy một mùa Thu
Ru khi mùa mưa tới, ru em mãi yêu người
Ru em hoài bé dại, một hồn thơm cây trái
Ru em chờ em nói, trên môi tình thoát thai
Ru em ngồi yên đấy, ru tình à ..ơi
Ru em hài nhung gấm, ru em gót sen hồng
Ru bay tà áo rộng, vượt tình tôi chấp cánh …
Đâu đó trong văn chương cũng diễn tả bước chân đi của phụ nữ : “Tiếng vàng vội gọi con hầu, Gót sen nhè nhẹ dạo mau về nhà.”
Gót sen trong văn chương và nhạc tình họ Trịnh là như vậy. Gót sen của em rất đẹp để cho tôi ru và gót chân nhẹ để cho tôi trân trọn. Trong Kinh Thánh, ta lại bắt gặp không phải gót sen mà là gót đạp người khác trong trang Tin Mừng mà Thầy Giêsu như trối trăng với các môn đệ : Kẻ đã cùng con chia cơm sẻ bánh lại giơ gót đạp con.
Thật thế, Chúa Giêsu dùng hình ảnh gót chân xem ra rất gần trong cuộc sống. Khi không hài lòng con gì đó, người ta hay dùng gót chân để chà đạp. Với con người mình không ưa hay là kẻ thù thì tự nhiên tâm lý con người hay chà đạp người khác. Từ chà đạp đây không dừng ở gót chân mà bằng nhiều cung cách khác nữa.
Lời Chúa Giêsu nói xem ra đăng đắng sao sao í : “Kẻ đã cùng con chia cơm sẻ bánh”. Và đâu đó thì cũng tương tự như câu này : “Kẻ giơ tay chấm chung một đĩa với Thầy, đó là kẻ nộp Thầy”.
Chấm chung một chén, cùng chia cơm sẻ bánh là những ngữ nghĩa để nói đến tình thân nghĩa thiết giữa thầy và trò như Thầy Giêsu và các môn đệ. Thế nhưng rồi, ta vẫn có thể nới rộng ra trong tương quan giữa chồng và vợ, giữa con cái và cha mẹ, giữa anh em với nhau, giữa những người thân với nhau.
Cảm nghiệm chua xót mà Chúa Giêsu nhắc nhớ các môn đệ xưa chắc có lẽ mỗi người chúng ta đều hơn một lần nếm thử. Có những người đầu ấp tay gối, có những người chung tình chung lối và trao cho nhau cả cuộc đời nhưng đến một lúc nào đó lại quay lưng.
Đọc, nghe lời Chúa nói như thế này trong ta trào tràn nhiều tâm tư, nhiều suy nghĩ. Thế nhưng trên tất cả mọi sự, ta hãy suy nghĩ và hành động tích cực chứ đừng chỉ dừng lại ở chỗ trả thù hay dùng chiêu “mắt đền mắt răng đền răng” như luật cũ.
Dẫu biết rằng môn đệ bội bạc, dẫu biết rằng bị người đời chê bai và đem treo lên cây thập giá thế nhưng rồi Chúa vẫn tha và tha cho đến tận cùng. Tâm tình tha thứ và lời mời gọi yêu thương của Chúa vẫn như còn vang vọng cho đến ngày hôm nay.
Ngày hôm nay, giữa những nổi trôi của cuộc đời, không thiếu những người mà như người đời thường nói “ăn cháo đái bát” hay “không có nhân có nghĩa” nên chăng ta thanh thản và bình an với họ. Ngay cả Chúa Giêsu mà còn bị huống hồ gì là mỗi người chúng ta.
Và cũng đừng quên quy luật nhân quả trong cuộc đời. Khi ta giơ chân đạp người khác có ngày ta đạp phải gai hay người khác cũng sẽ đạp lại chúng ta. Tốt hơn hết hãy mềm lòng, hãy tha thứ và yêu thương như Chúa đã yêu chúng ta.
Phải chăng đứng trước nhân tình thế thái như vậy, ta hãy xin Chúa thêm ơ cho chúng ta để chúng ta đừng bao giờ giơ gót đạp người khác, nhất là người cùng chấm chung một chén và cùng sẻ chia một bánh với ta. Dĩ nhiên không phải dễ nhưng nhờ ơn Chúa ta sẽ sống được lời mời gọi của Chúa.
Hãy để cho đôi chân ta là gót sen hồng cho đời ta phơi phới. Hãy chăm chút gót chân ta nhẹ nhàng trên mỗi bước đi của cuộc đời, Ngày mỗi ngày, ta giơ gót đạp người khác hay khoe gót sen hồng là lựa chọn sống của mỗi người chúng ta. Nếu như chúng ta khe khẽ bước từng bước chân trên cuộc đời và bước nhẹ bên đời người khác chắc chắn lòng chúng ta mãi mãi bình an.
2020
Ở lại
Ở lại
Đọc Tin Mừng theo Thánh Gioan, ta bắt gặp tâm tình “ở lại” của Chúa Giêsu nhiều lần nói với các môn đệ. Khái niệm “ở lại” trong Tin Mừng Thánh Gioan mang ý nghĩa đặc biệt. Động từ này không chỉ diễn tả sự cư ngụ trong một khoảng không gian, nhưng nói lên sự gắn bó, liên kết, hiệp thông thiêng liêng với Chúa.
“Ở lại” là tâm tình của người môn đệ trung tín với Thầy mình, kể cả lúc gian nan tăm tối. Chính Chúa Giêsu luôn luôn ở lại trong Chúa Cha.
Ta thấy Chúa Giêsu luôn kết hiệp mật thiết với Chúa Cha bằng lời cầu nguyện và bằng lòng trung thành. Các tác giả Tân ước kể lại, vào lúc khởi đầu một ngày mới, hoặc sau một ngày làm việc vất vả, Chúa Giêsu thường lánh ra nơi thanh vắng để cầu nguyện. Chúng ta không biết rõ nội dung lời cầu nguyện của Chúa Giêsu những lúc ấy, nhưng chắc chắn đó là những tâm tình trìu mến và gắn bó thâm sâu. Chắc chắn Chúa Giêsu thân thưa với Chúa Cha về sứ mạng của Người và về những khó khăn Người gặp phải.
Quan trọng nhất và trước nhất, đó là những tâm tình của người con thảo đối với Cha mình. Những giây phút cầu nguyện này tiếp thêm nghị lực cho Người, để Người đi cho đến cùng sứ mạng Thiên sai, mặc dù phải trải qua biến cố thập giá. Vào lúc cao điểm của thử thách, tức là trên cây thập giá, Chúa Giêsu vẫn “ở lại” với Chúa Cha bằng niềm phó thác: “Lạy Cha, con xin phó thác hồn con trong tay Cha” (Lc 23,46).
Nhìn vào cuộc đời cũng như tâm tình của Chúa Giêsu, ta thấy ngày hôm nay con người bất an bởi lẽ quá bận rộn. Chính vì bôn ba nhiều quá, bận rộn nhiều quá nên có chăng chỉ là sự bình an giả tạo, sự bình an ở bên ngoài.
Từ suy nghĩ đó, ta nhìn lại trong tư cách là Kitô hữu, ta tiến bước như thế nào với Chúa trong đời sống của mình.
Quá bận rộn việc mưu sinh dễ dẫn đến chuyện thiếu thời giờ chiêm ngắm Thiên Chúa. May ra dành chút thời gian đến nhà thờ để tham dự Thánh Lễ nhưng không có thời gian ở lại bên Chúa. Dần dần, con người đi theo tôn giáo theo chủ nghĩa bận rộn.
Chính vì thế, cần lắm sự chiêm ngắm Thiên Chúa, cần lắm sự lắng nghe lời Chúa. Muốn được như vậy, không có cách nào khác hơn là ở lại bên Chúa.
Có thể làm việc tốt, có thể ta làm việc bác ái, có thể ta hy sinh chuyện này chuyện kia để lo cho người này người nọ nhưng thiếu chiêm niệm để rồi thiếu bình an. Nói như thế, có người sẽ nghĩ và phản bác ngay rằng chiêm niệm không phải là không làm gì ?
Nhìn vào cuộc đời Thánh Phaolô và trong thư của Ngài. Thánh Phaolô chia sẻ rằng khi Thiên Chúa chọn Ngài thì Ngài không lên đường đi loan báo về Chúa ngay nhưng Ngài chiêm ngắm mầu nhiệm Chúa Giêsu Kitô. Thánh Phaolô không đi làm ngay nhưng cầu nguyện và nhìn ngắm Thiên Chúa. Phaolô phải lòng Thiên Chúa khi ở lại bên Chúa để chiêm ngắm Chúa, lắng nghe Chúa. Và đây chính là từ khóa để không phạm sai lầm.
Ở lại trong tình yêu Thiên Chúa phải chăng là điều căn cốt trong đời Kitô hữu.
Ta cần dừng lại để biết mình ở thái cực nào. Có khi ta quá bận rộn hay có khi ta thái quá trong đời sống chiêm niệm. Ta cần phải quân bình đời sống tâm linh của ta.
Ta tự vấn mình : tôi có đang yêu Chúa không ? Tôi có chắc Chúa chọn tôi hay tôi sống đời Kitô hữu của mình thế này, làm những việc thế kia.
Tôi làm việc này việc kia nhưng con tim của tôi như thế nào ? Khi làm việc như thế, ta có kèm theo việc chiêm niệm không ? Có thể ta làm việc gì đó chỉ vì đánh bóng tên tuổi của ta, lưu danh của ta chứ không hề vinh danh Chúa.
Ở lại trong Chúa và phục vụ đó chính là lối đi trong đời sống chúng ta.
Nói tới đây tôi lại nhớ đến hình ảnh của thuyền và biển của nhà thơ Xuân Diệu rất dễ thương để nghĩ đến chuyện ở lại :
Chỉ có thuyền mới hiểu
Biển mênh mông nhường nào
Chỉ có biển mới biết
Thuyền đi đâu, về đâu
Những ngày không gặp nhau
Biển bạc đầu thương nhớ
Những ngày không gặp nhau
Lòng thuyền đau – rạn vỡ
Nếu từ giã thuyền rồi
Biển chỉ còn sóng gió”
Nếu phải cách xa anh
Em chỉ còn bão tố.
Có thể ví von như vậy cho đời thêm vui. Nếu phải cách xa Chúa, đời Kitô hữu của ta chỉ còn bão tố mà thôi. Chính vì thế, cần lắm sự hiện diện và ở lại bên Chúa như Chúa mời gọi.
Ta được mời gọi phải dành thời gian cho Chúa trong phục vụ người khác. Ta thử xét xem ta dành bao nhiêu thời gian mỗi ngày để chiêm ngắm mầu nhiệm Chúa Giêsu và sau đó tôi làm việc thế nào ? Ta có làm nhiều đến độ xa lạ chính mình hay tôi làm việc với việc phục vụ tin Mừng
“Ở lại trong Thầy” sẽ giúp chúng ta tìm được niềm vui trong cuộc sống hiện tại. Vì chúng ta xác tín Chúa đang cùng đi với chúng ta trên mọi nẻo đường dương thế. Dù phong ba bão táp, dù thử thách đau thương, chúng ta vẫn an toàn, như con thơ ngủ yên trong tay mẹ hiền. Hạnh phúc chẳng phải tìm đâu xa, chỉ đơn giản là hãy “ở lại trong Thầy”, để được Người che chở, chúc lành và hướng dẫn.
Và điều quan trọng nhất rằng ta có ý thức đời ta có giá trị, ý nghĩa, sinh hoa trái cho đời khi tựa như cành nho gắn liền cây nho. Từ nay ta sẽ ở lại trong Chúa nhiều hơn trong thực tại của cuộc sống của ta bằng việc thực hành hai điều trên đây: siêng năng suy niệm Lời Chúa và rước Thánh Thể.