Danh mục: Phụng vụ

Sống thật

11.6 Thánh Barnabas, Tông Đồ

1 V 19:19-21; Tv 16:1-2,5,7-8,9-10; Mt 5:33-37

Sống thật

Tiếp theo các bài Tin Mừng của hai ngày trước, hôm nay, Đức Giêsu nói về đề tài thứ ba trong vấn đề tương quan với người thân cận: đề tài liên quan đến sự thật.

Chúa Giêsu đến kiện toàn Lề luật và lời các tiên tri nên Ngài dạy các môn đệ: Luật xưa cấm bội thề (lỗi lời thề), nghĩa là luật xưa cho phép thề nhưng một khi đã thề thì không được bỏ lời thề, mà phải làm đúng theo lời đã thề hứa. Còn Thầy, Thầy không cho thề thốt chi hết, mà phải luôn luôn thành thật: bụng nghĩ sao, miệng nói vậy, luôn luôn phải nói đúng sự thật, mọi lời giả dối, phỉnh gạt là do “ác quỷ” bầy vẽ bịa đặt, làm cớ cho người ta lỗi phạm lề luật và mất uy tín, không tin cậy nhau.

Trong bài Tin mừng hôm nay, Chúa Giêsu nhấn mạnh đến sự lương thiện và chân thật trong lời nói cũng như những hành động của con người. Ngài cho chúng ta hiểu rằng Ngài chính là cội nguồn của chân lý và chân lý của Ngài giải thoát chúng ta khỏi các ảo tưởng và sự giả dối. Chính vì thế, Chúa Giêsu lên án những kẻ làm chứng dối và luôn cả những kẻ lấy danh Thiên Chúa mà thề nguyền. Chúa Giêsu muốn nhắn nhủ các môn đệ rằng: lời nói của các ông phải bắt rễ từ cội nguồn sự thật là Thiên Chúa, mà không cần tới một nghi thức, hay thủ tục rườm rà hay giả tạo nào của xã hội loài người đặt ra để bảo đảm cho lời chứng của mình.

Chúa Giêsu không chấp nhận bất cứ một luật trừ trong giới răn này: “Có thì nói có, không thì nói không, thêm thắt điều gì là do ma quỉ mà ra”. Nền tảng của giới răn này chính là phẩm giá của con người. Con người là hình ảnh của Thiên Chúa, mà Thiên Chúa là Ðấng chân thật, cho nên thuộc tính cơ bản nhất của con người cũng phải là chân thật. Thiên Chúa phán một lời liền có trời đất muôn vật, không có quãng cách giữa lời và hành động của Thiên Chúa. Người tôn trọng phẩm giá cao cả của minh đương nhiên cũng là người tôn trọng lời nói của mình, đó là đòi hỏi của bất cứ nền luân lý đạo đức nào.

Ðón nhận chân lý mạc khải của Thiên Chúa về con người, người Kitô hữu phải ý thức hơn ai hết về phẩm giá cao trọng của mình. Phẩm giá ấy được thể hiện hay không là tùy ở mức độ trung thực của họ. Bản sắc của người Kitô hữu có được thể hiện hay không là tùy ở mức độ trong suốt của cuộc sống của họ. Niềm tin của người Kitô hữu có khả tín hay không là tùy họ có can đảm để lội ngược dòng giữa một xã hội mà dối trá đã trở thành luật sống.

Chúa Giêsu nói: “Anh em còn nghe Luật dạy người xưa rằng: Chớ bội thề, nhưng hãy trọn lời thề với Đức Chúa. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: đừng thề chi cả. Đừng chỉ trời mà thề, vì trời là ngai Thiên Chúa. Đừng chỉ đất mà thề, vì đất là bệ dưới chân Người. Đừng chỉ Giêrusalem mà thề, vì đó là thành của Đức Vua cao cả. Đừng chỉ lên đầu mà thề, vì anh không thể làm cho một sợi tóc hoá trắng hay đen được. Nhưng hễ “có” thì phải nói “có”, “không” thì phải nói “không”. Thêm thắt điều gì là do ác quỷ” (Mt 5,33-37).

Mỗi lần tôi xa nhà, mẹ tôi đều căn dặn: con phải sống thật thà với Chúa, với mọi người xung quanh và với chính mình. Mẹ ước mong cho tôi nên người có giá trị, luôn có lòng tự trọng và biết tôn trọng người khác. Để được như thế tôi không nên nghi ngờ, dối gian, mà phải sống trung thực đặc biệt trong lời nói. Chúa cũng dạy tôi như vậy “Có thì nói có, không thì nói không, nói thêm thắt điều gì là do ác quỷ”.

Sở dĩ có chuyện thề thốt trong xã hội, là vì có sự thiếu chân thành giữa người với người. Sự thề thốt, tự nó, đã là một bằng chứng rõ ràng của sự trục trặc trong tương quan giữa người với người. Các kinh sư và các người Pharisêu phận biệt hai loại thề: thề nhân danh Đức Chúa và lấy sự vật mà thề. Họ cho rằng loại thứ nhất có tính ràng buộc, còn loại thứ hai thì không, tức là người ta có thể rút lại lời thế.

Trong Nước Thiên Chúa, sự chân thật là quy luật sống và “phúc thay ai tinh sạch trong lòng”. Vì thế, sự thề thốt hoàn toàn không còn giá trị. Và Đức Giêsu dạy: “Đừng thề chi cả”.

Thiên Chúa rất ghét sự gian trá, Ngài đã phạt thật nặng những người lừa đảo, thiếu thành thực. Sách Công vụ Tông đồ có thuật lại: Hồi ấy, có hai vợ chồng Anania và Saphira bán ruộng, lấy tiền dâng các tông đồ, nhưng lại lừa đảo thánh Phêrô, giữ lại một phần. Người chồng là Anania đưa tiền để dưới chân thánh Phêrô, và vì thiếu thành thực, nên thánh Phêrô đã nặng lời lên án hành vi giả trá của anh. Lập tức anh ngã lăn ra chết.

Ai trong chúng ta cũng hơn một lần hối tiếc vì những lời do miệng lưỡi chúng ta thốt ra. Và một lời lẽ xúc phạm đến người khác cũng là một xúc phạm đến Thiên Chúa. Một lời dối trá cũng là một lừa đảo người khác, đồng thời xúc phạm đến bản thân bởi vì đánh đổ hình ảnh của Thiên Chúa – Đấng chân thật.

Chúa Giêsu đã sống cho đến cùng những lời Ngài rao giảng. Dù cái chết cũng không khóa được những lời sự thật của Ngài và cái chết của Ngài trên Thập giá cuối cùng cũng trở thành lời. Biết bao người đang chờ được nghe những lời chân thật của các Kitô hữu, không chỉ những lời thốt ra từ môi miệng, mà còn là những lời từ một cuộc sống ngay thẳng, thanh liêm.

Nguyện xin Chúa gìn giữ và ban cho chúng ta can đảm để làm chứng cho lời chân lý của Ngài.

Đôi mắt

10.6 Thứ Sáu trong tuần thứ Mười Mùa Quanh Năm

1 V 19:9,11-16; Tv 27:7-8,8-9,13-14; Mt 5:27-32

Đôi mắt

Đừng nói tâm trí các bạn trong sạch nếu như con mắt các bạn không trong sạch, bởi vì con mắt không trong sạch là sứ giả của một tâm hồn thiếu trong sạch. (Thánh Augustinô)

Nét đẹp của người khác phải luôn hấp dẫn mỗi người chúng ta. Tuy nhiên, nó cũng dễ làm nảy sinh dục vọng, khiến lòng ước muốn chiếm hữu trỗi dậy trong ta. Nếu như ta không đủ tỉnh táo phân định đâu là giới hạn không nên vượt qua, và đâu là cái đẹp mà ta có thể tiếp nhận.

Chúa Giêsu nói cái gì trở nên dịp tội thì hãy lo cắt đi, chấp nhận mất một bộ phận mà tránh được hoả ngục. Ở đây không hiểu theo nghĩa đen là phải chặt tay móc mắt, vì nếu thế thì không còn ai toàn vẹn vì bản năng yếu đuối của con người. Điều Chúa muốn nói ở đây chính là “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Nghĩa là phải cất đi và xa lánh những nguy cơ có thể đẩy chúng ta đến phạm tội, dù phải chấp nhận phần thiệt về mình, như lánh xa những ấn phẩm đen, không đến những nơi chốn không thích hợp, tránh dùng những thức uống làm mình mất kiểm soát…

Chúa Giêsu cảnh tỉnh mỗi người phải biết đề phòng trước những ước muốn, khao khát bất chính nơi tâm trí mình. Khi chúng ta nhìn người khác phái mà muốn chiễm hữu họ với tà tâm, hay muốn chiếm đoạt những thứ không phải của mình, chúng ta đã phạm tội trong tư tưởng.

“Nếu mắt phải của anh làm cớ cho anh sa ngã thì hãy móc mà ném nó đi, vì thà mất một phần thân thể còn hơn cả toàn thân bị ném vào hỏa ngục.”(Mt 5,29)

“Nhổ cỏ phải nhổ tận gốc”. Lời Chúa không dạy chúng ta sống cực đoan, nhưng là dạy phải có một thái độ tích cực, dứt khoát tận căn đối với tội lỗi: Muốn tránh tội phải khử trừ nguyên nhân và phương tiện phạm tội. “Thà mất một phần thân thể còn hơn là cả toàn thân bị ném vào hỏa ngục.

Chúa Giêsu dạy cho các môn đệ bài học về sự thanh bạch, khiết tịnh từ bên trong, Ngài nói: “Ai nhìn người nữ mà ước ao phạm tội, thì đã ngoại tình với người ấy trong lòng rồi”. Sau đó, Ngài đã nói lên tính cẩn trọng, dứt khoát với tội để có sự toàn vẹn trong cuộc sống mai hậu: “Nếu mắt bên phải con làm con vấp phạm, thì hãy móc quăng khỏi con đi: thà mất một chi thể còn lợi cho con hơn là toàn thân bị ném vào hoả ngục. Và nếu tay phải con làm con vấp phạm, thì hãy chặt mà quăng đi, vì thà mất một chi thể còn lợi cho con hơn là toàn thân bị ném vào hoả ngục”.

Làm sao giữ được mắt đơn sơ trong sáng, để tôi nhìn được hết mọi vẻ đẹp của mọi thu tạo Chúa dựng nên mà lòng không ước muốn tham lam bất chính? Lạy Chúa, từ lúc lọt lòng mẹ cho đến khi trưởng thành, con người đã phải chứng kiến bao điều: Cha mẹ cãi vã, huynh đệ tranh chấp bất đồng, xóm làng mâu thuẫn, đồng nghiệp đố kỵ, xã hội bất công, lớn ức hiếp bé, kẻ mạnh bắt nạt kẻ yếu, thế giới tương tàn tiêu diệt lẫn nhau…; Những điều đó đã hình thành một phần méo mó trong nhân cách con người; Khiến con người thường có những tình cảm ghen tương và đố kỵ lẫn nhau. Và làm cho cuộc sống thêm tồi tệ!

Mặt khác, kỹ nghệ khoa học thông tin phát triển làm cho con người được mở ra với thế giới, nhưng đồng thời cũng làm cho thế giới con người thu hẹp lại; Người ta chỉ chăm chú nhìn vào quảng cáo, báo chí, điện thoại, màn hình ti vi và vi tính…; Tương quan giữa người với người trở nên nghèo nàn. Trong một gia đình, ngoài những lúc làm việc cha mẹ, con cái mỗi người cắm mắt vào một chiếc điện thoại và chẳng ai nói với ai hoặc quan tâm tới ai đã dẫn đến biết bao bi kịch gia đình, vì huyết mạch của chia sẻ và cảm thông bị tắc nghẽn. Đồng thời biết bao những thông tin, hình ảnh bạo lực, khiêu dâm và thiếu lành mạnh là căn cớ cho những tội ác và gây ô nhiễm tâm hồn con người, môi trường xã hội. Và còn nhiều nữa, biết bao điều tốt xấu xảy ra do ánh mắt, cái nhìn của con người.

“Nếu mắt phải của anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy móc mà ném đi; vì thà mất một phần thân thể, còn hơn là toàn thân bị ném vào hoả ngục. Nếu tay phải của anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy chặt mà ném đi.”(Mt 5, 29-30a)

Có phải Chúa Giê-su mong muốn điều này theo đúng nghĩa đen, là phải móc mắt, chặt tay nếu vấp phạm chăng? Chúng ta có thể chắc chắn rằng những ngôn từ gây sốc này không phải là một mệnh lệnh thông thường mà hơn thế nó chính là một mệnh lệnh mang tính ẩn dụ nhằm để ra lệnh cho chúng ta hết lòng tránh xa tội lỗi và tất cả những việc dẫn chúng ta phạm tội.

Điều mấu chốt giúp chúng ta hiểu rõ về bản văn Tin Mừng hôm nay là thái độ và lời lẽ mạnh bạo mà Chúa Giêsu dùng. “Hãy móc mà ném ném đi…hãy chặt mà ném đi“, Ngài không chút do dự khi dùng những từ ngữ mang tính mệnh lệnh và cách nói gây sốc như thế để tỏ lộ cho chúng ta về lời mời gọi hãy dứt khoát đương đầu với những thứ cám dỗ trong cuộc sống, những thứ đang dẫn đưa chúng ta đến việc phạm tội.

Đôi mắt được hiểu như cửa sổ của tâm hồn, nơi mà mọi suy tư và khát khao đều được thể hiện qua đó. Đôi tay dường như là một biểu tượng cho các hành động của chúng ta. Vốn dĩ đôi mắt, cánh tay không mang tội, nhưng đúng hơn trong bài tin mừng, chúng lại được nhắc đến như những duyên cớ dẫn lối chúng ta đến với tội lỗi. Vì vậy, nếu những suy nghĩ, hành động nào làm cớ cho ta vấp phạm thì phải loại bỏ nó ngay lập tức mà không do dự hay thoả hiệp.

Hôm nay, chúng ta hãy suy ngẫm về những câu nói rất đỗi thẳng thắn và mạnh bạo của Chúa Giêsu. Hãy để chính sự cương quyết trong lời của Ngài trở nên động lực cho sự thay đổi và tránh xa tất cả tội lỗi nơi chúng ta.

“Nhổ cỏ phải nhổ tận gốc”. Lời Chúa không dạy chúng ta sống cực đoan, nhưng là dạy phải có một thái độ dứt khoát tận căn đối với tội lỗi: Muốn tránh tội phải khử trừ nguyên nhân và phương tiện phạm tội. “Thà mất một phần thân thể

còn hơn là cả toàn thân bị ném vào hỏa ngục.”