Phụng vụ | Trang 200 trên 924 | UyBanGiaoDucHDGM.net

04Tháng Mười Một
2023

Tha thứ luôn luôn

04/11/2023

Anmai

Phụng vụ, Suy niệm hàng ngày

13.11 Thánh Frances Xavier Cabrini, Đt

Kn 1:1-7; Tv 139:1-3,4-6,7-8,9-10; Lc 17:1-6

Tha thứ luôn luôn

Cuộc sống của chúng ta trên trần gian này là cuộc sống chung giữa người với người, không ai sống riêng một mình, và sống riêng cho mình. Sống là sống với người, sống vì người, sống cho người. Ai tự tách mình ra khỏi cuộc sống chung, thì người ấy tự nhốt mình vào ngục tù của riêng mình. Dẫu cho là người ấy có ở trong tháp ngà sang trọng hay lâu đài nhung lụa, thì nơi ấy vẫn là một ngục tù không có ánh sáng, thiếu khí thở, thiếu dinh dưỡng cần thiết cho cuộc sống đời này và cả đời sau nữa. Chúa muốn chúng ta mở lòng ra mà đón nhận mọi người, đi ra khỏi lòng mình, và ra đi đến với mọi người. Có như thế cuộc sống mới có giá trị, giá trị hôm nay và vĩnh cửu.

Trong cuộc sống chung, dĩ nhiên là có những bất ý, những đụng chạm, những thương tích, những đau khổ… nhưng tất cả những thứ ấy là gia vị quý giá làm cho cuộc sống của mình nên giá trị trước mặt Chúa và trước mặt mọi người. Có những gương sáng và cũng có những gương xấu. Có người lành và cũng có những kẻ dữ. Có lòng quảng đại khoan dung tha thứ, và cũng có lòng ích kỷ cố chấp hận thù. Chúa Giê-su dạy chúng ta, những Ki-tô hữu, hãy sống với mọi người bằng niềm vui của Tin Mừng, và chia sẻ niềm vui Tin Mừng cho mọi người. Chúa muốn chúng ta làm gương sáng giữa một xã hội có quá nhiều gương xấu, sống hy vọng giữa một xã hội thất vọng, sống công chính giữa xã hội bất chính, sống quảng đại khoan dung tha thứ, giữa một xã hội ích kỷ khép kín, vô tâm, chấp nhất, hận thù.

Hãy tin tưởng vào Chúa và sống tốt theo Tin Mừng, dẫu cho phải chấp nhận những thua thiệt, thương tích…

Hôm nay Chúa Giêsu dạy các tông đồ những đức tính phải có trong đời sống cộng đoàn : chúng ta không được làm gương xấu, xúi giục hay nên cớ cho người khác phạm tội bằng bất cứ hình thức nào vì đời sống của chúng ta ảnh hưởng đến anh chị em chung quanh. Chúng ta phải biết góp sức xây dựng cho nhau trong yêu thương, quảng đại và tha thứ. Khi chúng ta đối diện với cuộc sống, điều quan trọng là phải có đức tin vững mạnh để chiến đấu với thử thách cam go. Đức tin càng lớn mạnh, con người càng làm được những điều phi thường.

Trong Tin Mừng hôm nay Chúa Giêsu nói đến hai bổn phận của con người đối với người đồng loại : một là phải sống thế nào để không thành cớ vấp phạm cho người khác; hai là phải tha thứ cho nhau. Ngay từ những trang đầu tiên, khi mạc khải về con người, Kinh thánh đã nói đến tính liên đới. Bị Thiên Chúa tra vấn sau khi phạm tội, Adong đã đổ lỗi cho Evà; đây quả là khuynh hướng chạy tội và chối bỏ trách nhiệm đối với người khác; cắt đứt liên lạc với Thiên Chúa, con người cũng muốn chối bỏ tương quan với tha nhân. Sự chối bỏ này lại càng rõ nét trong thái độ của Cain sau khi đã giết em mình là Abel :”Tôi có phải là người giữ em tôi đâu”.

Đừng nên cớ vấp ngã. Chúng ta có thể hiểu “Cớ vấp ngã”có thể là một câu nói, một thái độ hay một hành động nào đó, tự bản chết có lẽ không xấu, nhưng do ở trong một hoàn cảnh nào đó không thích hợp nên nó gây ảnh hưởng tai hại. Ví dụ như một tảng đá, tự nó không có gì xấu, nhưng nếu nó nằm giữa đường thì nó sẽ thành cớ khiến nhiều người vấp vào mà bị ngã. Sống trong một tập thể có nhiều người, tất nhiên không thể không có cớ vấp ngã, nhưng mỗi người hãy “đề phòng” đừng trở thành cớ vấp ngã, nhất là đừng bao giờ làm gương mù gương xấu cho người khác. Đức Giêsu phán xét rất ngặt đối với chúng ta về vấn đề này.

Tha thứ không giới hạn. Chúng ta thường nói “quá tam ba bận”, như thế đã là nhiều, ấy thế mà trong Tin Mừng Chúa dạy phải tha thứ tới bảy mươi lần bảy. Hơn nữa, theo ngôn ngữ Do thái, con số 7 là con số đủ, tha thứ đến 70 lần 7 có nghĩa là không đưa ra một hạn định nào cho sự tha thứ. Chúa Giêsu trên Thập giá đã “kêu xin Chúa Cha” tha thứ cho người đóng đinh mình; thánh Têphanô khi bị ném đá cũng “cầu xin Chúa” tha thứ cho những kẻ bách hại… Đến lượt chúng ta là những Kitô hữu, chúng ta giống Chúa và khác với người ngoại chính là việc yêu thương kẻ thù và cầu nguyện cho họ.

“Quá tam ba bận” đã là quá nhiều để có thể thông cảm cho người lầm lỡ. Ấy vậy mà Chúa Giêsu dạy ta tha thứ không chỉ có thế. Thử tưởng tượng, một người làm việc một ngày tám tiếng mà lỗi phạm đến bảy lần, mà cứ mỗi lần như thế ta lại phải tha thứ !!! Hành động tha thứ chỉ phát xuất được từ chính “tâm nhân hậu”. Tâm nhân hậu không chỉ là yêu thương thế nào cũng được, mà là yêu bằng một trái tim thật lớn, đến độ không sự xúc phạm nào có thể làm quỵ ngã; và là yêu bằng một tình yêu sung mãn đến độ tha thứ luôn mãi mà không bao giờ mệt mỏi, không bao giờ bị nghèo đi. Tâm nhân hậu như thế chỉ có nơi Chúa Giêsu. Nhưng ta có thể xin Ngài cho ta được điều đó.

Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta ý thức trách nhiệm của mỗi người chúng ta đối với đời sống đức tin của người anh em chúng ta. Sống đức tin là trở thành người trách nhiệm đối với tha nhân. Sống đức tin thiết yếu là là ràng buộc vào số phận của người anh em mình. Không có cuộc sống đức tin nào, dù âm thầm đến đâu mà không tạo nên một ảnh hưởng nơi người khác. Không có một biểu lộ đức tin nào mà không là một củng cố và nâng đỡ cho người khác. Đức tin của người Kitô hữu chính là ngọn đuốc soi sáng và sưởi ấm lòng người, do đó, khi đức tin ấy trở thành nguội lạnh thì chắc chắn sẽ có biết bao người chìm trong tăm tối lầm lạc.

Chúa dạy các tông đồ phải tha thứ cho anh em mình không những bảy lần mà bảy mươi lần bảy, nghĩa là suốt đời phải tha thứ, vì Chúa luôn luôn tha thứ cho con người. Vững tin vào Thiên Chúa thì chắc chắn ta được Chúa cứu độ, được ơn tha thứ, vì Thiên Chúa là Đấng trung thành trong mọi lời Chúa hứa, nhân từ trong mọi việc Chúa làm.

04Tháng Mười Một
2023

Thứ Hai Tuần XXXII – Mùa Thường Niên

04/11/2023

Anmai

Phụng vụ, Thánh lễ

Thứ Hai Tuần XXXII – Mùa Thường Niên

Ca nhập lễ

Tv 87,3

Lạy Chúa,

xin cho lời con cầu nguyện vọng tới Ngài,

xin lắng nghe tiếng lòng thổn thức.

Lời nguyện nhập lễ

Lạy Thiên Chúa toàn năng và nhân hậu, xin đẩy xa những gì cản bước tiến chúng con, trên đường về với Chúa, để một khi xác hồn thanh thản, chúng con được hoàn toàn tự do thực hiện ý Chúa. Chúng con cầu xin…

Bài đọc

Kn 1,1-7

Đức Khôn Ngoan là thần khí hằng yêu mến con người. Thần khí của Đức Chúa ngập tràn cõi đất.

Khởi đầu sách Khôn ngoan.

1Hãy yêu chuộng đức công chính,
hỡi những người cai trị trần gian,
hãy suy tưởng ngay lành về Đức Chúa
và thành tâm kiếm tìm Người.
2Ai không thách thức Người, thì được Người cho gặp.
Ai tin tưởng vào Người, sẽ được Người tỏ mình cho thấy.
3Những lý luận quanh co
khiến con người lìa xa Thiên Chúa.
Kẻ ngu đần thử thách Đấng Quyền Năng
sẽ bị Người làm cho bẽ mặt.
4Tâm hồn gian ác, Đức Khôn Ngoan chẳng ngự vào ;
xác thịt đắm chìm trong tội lỗi,
Đức Khôn Ngoan không cư ngụ.
5Thần khí thánh là thầy dạy dỗ,
luôn tránh thói lọc lừa, rời xa những lý luận ngu dốt,
và ghê tởm những chuyện bất công.
6Đức Khôn Ngoan là thần khí hằng yêu mến con người,
nhưng không miễn thứ cho kẻ nói lời phạm thượng.
Bởi vì Thiên Chúa thấu suốt tâm can,
dò xét lòng dạ đến nơi đến chốn
và nghe thấy mọi lời miệng lưỡi thốt ra.
7Thần khí của Đức Chúa ngập tràn cõi đất,
bảo toàn mối hiệp nhất giữa muôn vật muôn loài,
thấu hiểu hết mọi lời mọi tiếng.

Đáp ca

Tv 138,1-3.4-6.7-8.9-10 (Đ. c.24b)

Đ.Lạy Chúa, xin dẫn con theo chính lộ ngàn đời.

1Lạy Chúa, Ngài dò xét con và Ngài biết rõ,2biết cả khi con đứng con ngồi.
Con nghĩ tưởng gì, Ngài thấu suốt từ xa,3đi lại hay nghỉ ngơi, Chúa đều xem xét,
mọi nẻo đường con đi, Ngài quen thuộc cả.

Đ.Lạy Chúa, xin dẫn con theo chính lộ ngàn đời.

4Miệng lưỡi con chưa thốt nên lời,
thì lạy Chúa, Ngài đã am tường hết.5Ngài bao bọc con cả sau lẫn trước,
bàn tay của Ngài, Ngài đặt lên con.6Kỳ diệu thay, tri thức siêu phàm,
quá cao vời, con chẳng sao vươn tới !

Đ.Lạy Chúa, xin dẫn con theo chính lộ ngàn đời.

7Đi mãi đâu cho thoát thần trí Ngài,
lẩn nơi nào cho khuất được Thánh Nhan ?8Con có lên trời, Chúa đang ngự đó,
nằm dưới âm ty, vẫn gặp thấy Ngài.

Đ.Lạy Chúa, xin dẫn con theo chính lộ ngàn đời.

9Dù chắp cánh bay từ phía hừng đông xuất hiện,
đến ở nơi chân trời góc biển phương tây,10tại đó cũng tay Ngài đưa dẫn,
cánh tay hùng mạnh giữ lấy con.

Đ.Lạy Chúa, xin dẫn con theo chính lộ ngàn đời.

Tung hô Tin Mừng

Pl 2,15d.16a

Ha-lê-lui-a. Ha-lê-lui-a. Giữa thế gian, anh em phải chiếu sáng như những vì sao trên vòm trời, là làm sáng tỏ lời ban sự sống. Ha-lê-lui-a.

Tin Mừng

Lc 17,1-6

Nếu một ngày bảy lần nó trở lại nói với anh : “Tôi hối hận”, thì anh cũng phải tha cho nó.

✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.

1 Khi ấy, Đức Giê-su nói với các môn đệ rằng : “Không thể không có những cớ làm cho người ta vấp ngã ; nhưng khốn cho kẻ làm cớ cho người ta vấp ngã ! 2 Thà buộc cối đá lớn vào cổ nó và xô xuống biển, còn lợi cho nó hơn là để nó làm cớ cho một trong những kẻ bé nhỏ này vấp ngã. 3 Anh em hãy đề phòng !

“Nếu người anh em của anh xúc phạm đến anh, thì hãy khiển trách nó ; nếu nó hối hận, thì hãy tha cho nó. 4 Dù nó xúc phạm đến anh một ngày đến bảy lần, rồi bảy lần trở lại nói với anh : ‘Tôi hối hận’, thì anh cũng phải tha cho nó.”

5 Các Tông Đồ thưa với Chúa Giê-su rằng : “Thưa Thầy, xin thêm lòng tin cho chúng con.” 6 Chúa đáp : “Nếu anh em có lòng tin lớn bằng hạt cải, thì dù anh em có bảo cây dâu này : ‘Hãy bật rễ lên, xuống dưới biển kia mà mọc’, nó cũng sẽ vâng lời anh em.”

Lời nguyện tiến lễ

Lạy Chúa, xin mở lượng khoan hồng đoái nhìn lễ vật Hội Thánh Chúa tiến dâng; để khi cử hành lễ tưởng niệm Con Chúa chịu khổ hình thập giá, chúng con biết đem cả tâm hồn lãnh nhận ơn phục sinh. Chúng con cầu xin…

Lời Tiền Tụng

Lạy Chúa là Cha chí thánh, là Thiên Chúa toàn năng hằng hữu, chúng con tạ ơn Chúa mọi nơi mọi lúc, thật là chính đáng, phải đạo và đem lại ơn cứu độ cho chúng con.

Vì khi con cái bị tội ác phân tán, Chúa đã muốn nhờ máu Con Chúa và quyền năng Chúa Thánh Thần mà quy tụ nên một về với Chúa, để khi đoàn dân Chúa được hợp nhất bởi mầu nhiệm Một Chúa Ba Ngôi mà ca tụng thượng trí vô biên của Chúa, thì đoàn dân Chúa là Hội Thánh được nhận biết là thân thể Chúa Kitô và đền thờ Chúa Thánh Thần.

Vì thế, hiệp với ca đoàn các Thiên Thần, chúng con ca ngợi Chúa, và hân hoan tuyên xưng rằng:

Thánh! Thánh! Thánh!…

Ca hiệp lễ

Tv 22,1-2

Chúa là mục tử chăn dắt tôi,

tôi chẳng thiếu thốn gì.

Trong đồng cỏ xanh tươi,

Người cho tôi nằm nghỉ.

Người đưa tôi tới dòng nước trong lành

và bổ sức cho tôi.

Lời nguyện hiệp lễ

Lạy Chúa, chúng con xin hết lòng cảm tạ, vì Chúa đã dùng của ăn thánh bồi dưỡng chúng con, và tuôn đổ trên chúng con sức mạnh của Chúa, xin tiếp tục ban ơn Thánh Thần giúp chúng con bền chí sống cuộc đời ngay thẳng. Chúng con cầu xin…

04Tháng Mười Một
2023

Khôn ngoan và tỉnh thức

04/11/2023

Anmai

Phụng vụ, Suy niệm Chúa nhật

12.11Chúa Nhật thứ Ba Mươi-Hai Mùa Quanh Năm

Kn 6:12-16; Tv 63:2,3-4,5-6,7-814; Tv 63:13-14; Mt 25:1-13

Khôn ngoan và tỉnh thức

Tin mừng hôm nay giống như bao dụ ngôn khác là một bài Tin Mừng phức tạp trong chính ý nghĩa của nó. Khi chúng ta tiến gần tới cuối năm phụng vụ, sẽ kết thúc trong hai tuần tới, giải thích theo phụng vụ thì bài Phúc Âm là tận cùng của thời gian khi Đức Kitô sẽ đến một lần nữa trong vinh quang. Ngày đó không ai biết. Mọi thế hệ khôn ngoan của Kitô giáo, thánh Phaolô đã viết trong thư gởi tín hữu thành Thessalonica, đã giới thiệu một sự chờ đợi cuộc trở lại của Chúa Giêsu cách kiên nhẫn. Chính chúng ta trong mọi Thánh Lễ tuyên xưng sau kinh Lạy Cha rằng, chúng ta chờ đợi trong niềm hy vọng vui mừng “việc đến của Đấng cứu độ chúng ta là Đức Giêsu Kitô”.

Dụ ngôn mười người trinh nữ mặc dầu rất phổ biến cũng là một trong những dụ ngôn khơi dậy nhiều biện giải thông thái nhất. Ở đây chúng ta giới hạn vào cách giải thích và vào một trong những suy tư rút từ truyền thống sống động của Giáo hội. Có phải Chúa dùng một việc thông thường làm căn bản cho dụ ngôn của Ngài hay không, một lễ cưới người ta có thể thấy luôn?

Ta thấy đúng, nhưng Ngài sắp đặt lại theo cách riêng để làm nổi bật điểm chính xác trong giáo huấn của Ngài: Mọi chi tiết trong dụ ngôn không tương ứng hẳn với cách cử hành các lễ người ta có thể thấy được, nhưng chúng được xếp đặt sao cho nổi bật sự cần thiết phải sẵn sàng để gặp gỡ Thiên Chúa. Bổn phận phải sẵn sàng có ý nghĩa gì và hậu quả ra sao?

Sẵn sàng có nghĩa là đã chuẩn bị đầy đủ. Nên lưu ý dụ ngôn không trách các cô đã ngủ, nhưng trách các cô đã không dự trù số dầu cho đủ. Các cô đã không chuẩn bị kỹ để ứng phó với tình thế. Áp dụng cho cuộc sống Kitô hữu, có thể nói việc chờ đợi Thiên Chúa (trong các ân huệ hàng ngày, hay khi Ngài đến ngày lâm tử) không đi đôi với sự chểnh mảng, nửa vời, đãng trí. Thiên Chúa luôn nhập bất thần vào cuộc đời chúng ta. Ngài đòi hỏi chúng ta phải giữ lòng ngay luôn sẵn sàng tiếp đón Ngài. Người ta sẽ thiệt hại rất nhiều nếu thiếp ngủ quên đi 1 thiếu sót về bác ái, một lầm lỗi của lương tâm, một khiếm khuyết trung thành. Cụ thể điều này kêu gọi chúng ta hãy sống mỗi giây phút cuộc đời với quyết tâm hết sức chu toàn tất cả bổn phận.

Sẵn sàng có nghĩa là lãnh trách nhiệm lo toan chứ không cậy dựa vào kẻ khác. Các cô khờ dại chắc có lẽ đã nghĩ, nếu thiếu dầu sẽ nhờ bạn các giúp. Trên bình diện Giáo hội, chúng ta phải giúp đỡ lẫn nhau, vì tình liên đới nối kết chúng ta. Nhưng có một mức độ cá nhân ở đó chúng ta là những kẻ duy nhất mang trách nhiệm về mình. Không ai có thể sớt cho chúng ta đức tin, đức cậy và đức mến mà chúng ta đã lơ là như các cô khôn ngoan ở vào hoàn cảnh không thể chia số dầu đem theo, không ai ở trong Giáo hội có thể san sẻ tương quan cá nhân riêng với Thiên Chúa. Sự trung thành của chúng ta đối với Thiên Chúa có thể được nâng đỡ nhiều trong việc các thánh thông công, nhưng các thánh không thể bổ khuyết trách nhiệm riêng của chúng ta.

Hậu quả những cố gắng trung thành của chúng ta rất lớn lao. Câu kết luận dụ ngôn thật đáng sợ: thật Ta nói cho các ngươi hay, Ta không biết các ngươi. Người ta vui mừng vì các trinh nữ sẵn sàng được vào phòng tiệc bao nhiêu, người ta lại sợ vì các cô đến chậm bị loại bấy nhiêu. Như thế có một cái “quá trễ” đè nặng trên định mệnh nhân loại. Nó nằm ở chỗ nào? Đây là một mầu nhiệm bất khả thấu. Chúng ta biết lòng nhân lành Chúa khôn cùng và dung thứ tự do nhân loại đến những giai đoạn cuối tận, nhưng có một lúc mọi sự đều chấm dứt. Chuẩn bị cho giờ phút mà chúng ta không biết, chúng ta cần sắp đặt sẵn sàng để đón tiếp Thiên Chúa tức thời, nếu Ngài đến tức thời và để chờ đợi Ngài nếu Ngài để chúng ta chờ đợi. Thiên Chúa đóng cửa không nhận con người sau những thiếu sót có hiểu biết và cố ý nào, chúng ta không cần phải tưởng tượng ra. Nhưng sự thực phải khiến chúng ta suy nghĩ. Điều ấy có thực.

Cuộc đời người tín hữu Kitô lúc nào cũng phải được xem là ngày hôm nay, luôn sẵn sàng chờ chàng rể đến, để vào dự tiệc cưới Nước Trời. Thế nào là người tín hữu luôn sẵn sàng? Tin Mừng hôm nay chỉ rõ: “Quả vậy, các cô dại mang đèn mà không mang dầu theo. Còn những cô khôn thì vừa mang đèn vừa mang chai dầu theo”. Cốt lõi vấn đề là ở chỗ đó. Các cô dại mang đèn mà không mang dầu theo, nên các cô sẽ mãi mãi là người đến sau, mãi mãi phải đứng bên ngoài, suốt đời hối tiếc. Vì ngày hôm qua đã đi xa rồi!

Trái lại, các cô khôn vừa mang đèn vừa mang theo chai dầu. Đèn chính là ánh sáng đức tin luôn chiếu tỏa từ ngày chịu phép rửa tội. Đã có đèn thì phải có dầu; đã thắp đèn thì phải hao dầu, hao dầu thì phải châm thêm mỗi ngày. Dầu ấy chính là dầu bác ái yêu thương. Chỉ có dầu tình yêu mới thắp sáng được cây đèn đức tin của người tín hữu. Thánh Gioan viết: “Ai không yêu thương thì không biết Thiên Chúa, vì Thiên Chúa là tình yêu”.

Ai vừa mang đèn vừa mang chai dầu theo người đó được kể là người sẵn sàng và là thực khách danh dự của tiệc cưới Nước Trời. Thánh Matthêu ghi rõ: “Những cô đã sẵn sàng được đi theo chú rể vào dự tiệc cưới”. Vì thế, những người luôn sẵn sàng là những con người của ngày hôm nay, không hối tiếc cho ngày hôm qua đã đi xa rồi, cũng chẳng lo lắng cho ngày mai chưa tới, nhưng chỉ tỉnh thức trong ngày hôm nay cho đèn luôn cháy sáng, cho dầu vơi lại đầy.

04Tháng Mười Một
2023

Chúa Nhật Tuần XXXII – Mùa Thường Niên

04/11/2023

Anmai

Phụng vụ, Thánh lễ

Chúa Nhật Tuần XXXII – Mùa Thường Niên

Ca nhập lễ

Tv 87,3

Lạy Chúa,

xin cho lời con cầu nguyện vọng tới Ngài,

xin lắng nghe tiếng lòng thổn thức.

Lời nguyện nhập lễ

Bài đọc 1

Kn 6,12-16

Ai tìm kiếm Đức Khôn Ngoan, thì Đức Khôn Ngoan cho gặp.

Bài trích sách Khôn ngoan.

12Đức Khôn Ngoan sáng chói, và không hề tàn tạ.
Ai mến chuộng Đức Khôn Ngoan,
thì Đức Khôn Ngoan dễ dàng cho chiêm ngưỡng.
Ai tìm kiếm Đức Khôn Ngoan,
thì Đức Khôn Ngoan cho gặp.
13Ai khao khát Đức Khôn Ngoan,
thì Đức Khôn Ngoan đi bước trước mà tỏ mình cho biết.
14Ai từ sáng sớm đã tìm Đức Khôn Ngoan,
thì không phải nhọc nhằn vất vả.
Họ sẽ thấy Đức Khôn Ngoan ngồi ngay trước cửa nhà.
15Để tâm suy niệm về Đức Khôn Ngoan
là đạt được sự minh mẫn toàn hảo.
Ai vì Đức Khôn Ngoan mà thức khuya dậy sớm,
sẽ mau trút được mọi lo âu.
16Vì những ai xứng đáng với Đức Khôn Ngoan,
thì Đức Khôn Ngoan rảo quanh tìm kiếm.
Trên các nẻo đường họ đi,
Đức Khôn Ngoan niềm nở xuất hiện.
Mỗi khi họ suy tưởng điều gì,
Đức Khôn Ngoan đều đến với họ.

Đáp ca

Tv 62,2.3-4.5-6.7-8 (Đ. x. c.2)