Sống trung thành trong giao ước hôn nhân

Sống trung thành trong giao ước hôn nhân

GIẢI ĐÁP THẮC MẮC CHO NGƯỜI TRẺ CÔNG GIÁO

Bài 72: SỐNG TRUNG THÀNH TRONG GIAO ƯỚC HÔN NHÂN

Giuse Lê Đắc Thắng, SJ

Hỏi: Thời đại nay nhiều vợ chồng dễ dàng bỏ nhau, ly thân hoặc ly dị. Lời hứa trước mặt Chúa thuở ban đầu đã không đủ mạnh để họ chung thủy với nhau. Xin hỏi chúng ta làm cách nào để vợ chồng có thể trung thành với nhau trước mặt Chúa?

Trả lời:

Bạn thân mến,

Nếu bạn là người đang chuẩn bị bước vào đời sống hôn nhân thì hẳn đây là mối bận tâm lớn nhất đối với bạn trong lúc này. Bạn cảm thấy hoang mang vì thấy nhiều người đi trước đã không có được một cuộc hôn nhân trọn vẹn như mơ ước, và rồi không biết đến lượt bạn sẽ như thế nào. Bạn không biết liệu mình có thể sống trung thành trọn đời với một người hay không; mà cho dù bạn giữ lời cam kết thì vẫn không dám chắc người kia có chung thủy với mình hay không. Dường như đầy những bất trắc đang chờ chực phá hoại cuộc sống hôn nhân tương lai của bạn.

Là một người Công giáo, bạn càng có lý do để lo sợ nhiều hơn, vì hôn nhân của bạn được đóng ấn bởi bí tích hôn phối, bất khả phân ly theo luật Giáo hội. Khi hai người tuyên xưng tình yêu của mình trước mặt Thiên Chúa và Giáo hội, họ cam kết sẽ sống trung thành với nhau cho đến trọn đời. Thế nhưng thực tế như bạn thấy, nhiều người Công giáo đã không thể chu toàn lời hứa của họ. Chắc chắn bạn không muốn mình phải lâm vào hoàn cảnh giống như họ, vì thế bạn luôn thao thức làm cách nào để lời thề hứa chung thủy trong hôn nhân được thực hiện trọn vẹn trước mặt Chúa. Tôi nghĩ rằng đó không chỉ là mối bận tâm của riêng bạn mà còn là của những người Công giáo nói chung. Tôi muốn được chia sẻ với bạn đôi điều về vấn đề này.

Trước hết, việc bạn đặt vấn đề về sự chung thủy chứng tỏ bạn rất nghiêm túc và có trách nhiệm với đời sống hôn nhân của mình. Đây là nền tảng cần thiết cho đời sống gia đình. Chỉ khi nào bạn thực sự quan tâm đến một giá trị nào đó thì bạn mới cố gắng tập trung vun đắp xây dựng nó. Trong hôn nhân cũng vậy, nếu bạn đề cao sự chung thủy thì chắc chắn bạn sẽ đặt “chế độ ưu tiên” và tìm mọi cách để bảo vệ nó trong bất cứ hoàn cảnh nào. Theo lẽ thường thì hầu hết mọi người đều hướng đến sự chung thủy trong đời sống hôn nhân. Tôi không nghĩ rằng có một người nào đó tiến tới hôn nhân lại giả định rằng nó sẽ sớm kết thúc hay để mặc tới đâu thì tới!

Tuy nhiên, ý muốn chung thủy chỉ trở thành hiện thực khi vợ chồng cùng vun đắp xây dựng chứ không thể tự nhiên mà có được. Sự chung thủy không phải là một phép mầu được ban một lần qua lời hứa trong ngày lễ hôn phối và có hiệu ứng trong suốt phần còn lại của đời sống vợ chồng. Trái lại, nó là hạt giống cần được tưới tắm, che chở, bảo vệ trước mưa gió và nắng nôi của cuộc đời để có thể dần dần lớn lên thành cây to cứng cáp và đơm hoa kết quả. Hứa một lần, sống cả đời! Khi bạn muốn một cuộc hôn nhân trọn vẹn, bạn cũng hãy sẵn sàng đóng góp công sức đầu tư xây dựng nó trong suốt cuộc đời bạn.

Hôn nhân phải bắt đầu từ khâu chuẩn bị và tiếp tục kéo dài trong suốt thời gian vợ chồng chung sống với nhau. Trong nghi thức hôn phối, trước khi hai người bạn đời nói lên lời ưng thuận với nhau trước mặt Chúa và Giáo hội, họ tuyên xưng rõ ràng rằng họ “tự do đến với nhau chứ không bị ép buộc.” Tự do không chỉ là không có bất cứ sự ép buộc nào từ bên ngoài mà còn là tự do với chính mình. Tự do với chính mình nghĩa là mỗi bên đã dành đủ thời gian tìm hiểu bên kia, ý thức rõ những điều kiện hai bên cần có để có sống hòa hợp với nhau. Một khi đã nói lên lời ưng thuận rồi thì mỗi bên phải hoàn toàn chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

Do đó, để được tự do đến với nhau, đôi bạn cần phải trải qua một thời gian tìm hiểu, cân nhắc kỹ càng về gia thế, công việc và tính cách của nhau. Thời gian tìm hiểu đòi hỏi sự chân thành từ cả hai phía, phát xuất từ thái độ cởi mở và tin tưởng lẫn nhau. Nếu một bên nào đó nghĩ rằng đây chỉ là thời gian để “lấy le” hay thậm chí là “lừa lọc” nhau bằng cách phô diễn những hành vi giả tạo, hoặc dùng tiền của, thậm chí là xác thịt, để lôi cuốn người kia thì sớm muộn gì cuộc hôn nhân đó nếu có cũng sẽ tan thành mây khói, bởi vì ngay từ đầu hai bên đã mất tự do khi đến với nhau.

Sự tự do gắn liền với trách nhiệm của mỗi người khi đưa ra quyết định của mình. Có những cặp vợ chồng sau khi về chung sống với nhau một thời gian thì quyết định chia tay với một lý do đơn giản là hai bên “không hợp nhau.” Có phải đến lúc đó họ mới nhận ra hai bên “không hợp nhau” hay không? Tôi không tin rằng tính cách một người nào đó có thể thay đổi hoàn toàn sau vài năm kết hôn. Nếu như nơi một người có điểm nào đó không thể chấp nhận được thì chắc chắn điều nó đã được biểu hiện manh nha trong thời gian tìm hiểu trước đó rồi. Vấn đề là trong khi tìm hiểu, dù hai người đã biết “thói hư tật xấu” của nhau nhưng vì tình yêu nên họ vui lòng đón nhận và sẵn sàng bổ túc cho nhau. Do đó, nếu một người lấy lý do là người kia thay đổi khiến họ không thể chấp nhận được thì sự thật đôi khi là người kia không hề thay đổi, chỉ có khả năng đón nhận hay tình yêu của họ dành cho người kia là thay đổi mà thôi.

Để tránh phải hối hận muộn màng, tôi khuyên bạn đừng chọn bạn đời theo kiểu “cố đấm ăn xôi,” ví dụ như dù không thích tính em lẳng lơ nhưng vì em đẹp, hoặc là không chịu nổi anh cộc tính nhưng vì nhà anh giàu. Bạn nên hiểu rằng đến một lúc nào đó “xôi” sẽ không còn ngon lành như trước, và lúc ấy bạn cũng không còn đủ sức hay không muốn chịu “đấm” nữa. Bởi vậy ngay từ đầu bạn hãy thành thật với chính mình và khôn ngoan sáng suốt khi chọn lựa bạn đời. Giữa những thang giá trị khác nhau thì bạn phải biết nên dành ưu tiên cho giá trị nào.

Bạn phải xác định trước tính cách nào có thể chấp nhận được, còn tính cách nào khiến hai bên không thể sống với nhau. Tìm hiểu là do bạn, quyết định là ở bạn, và đó là cuộc đời bạn chứ không phải của bất cứ người nào khác. Như thế, trong thời gian tìm hiểu, và đặc biệt là khi nói lên lời ưng thuận của mình, bạn phải chịu trách nhiệm với quyết định của mình trong việc đón nhận không những điểm tốt mà cả điểm chưa tốt của người kia, không chỉ trong ngày lễ hôn phối mà còn trong suốt cả đời bạn.

Vì thời gian tìm hiểu là cực kỳ quan trọng, giống như việc đổ nền móng để xây dựng tòa nhà hôn nhân sau này nên đòi hỏi cả hai bên phải đầu tư nghiêm túc. Nhiều nơi khuyến khích đôi bạn nên trải qua các kỳ kiểm tra tâm lý để chuẩn bị tốt cho việc chung sống với nhau về sau. Thậm chí có nơi còn bắt buộc các cặp vợ chồng tương lai phải xét nghiệm bệnh lý, tránh trường hợp có những căn bệnh lây lan.

Ông bà mình ngày xưa dù không tìm hiểu nhau một cách trực tiếp và không có kiểm tra tâm lý hay thể lý gì cả, nhưng thực ra gia đình hai bên đã dòm ngó và có thể nói là đã dò xét nhau rất kỹ, không chỉ về đương sự mà còn cả tông ti họ hàng bên kia nữa. Yếu tố làm nên hạnh phúc của những đôi bạn được “sắp đặt” như vậy không chỉ là sự chuẩn bị lâu dài từ hai bên gia đình mà quan trọng hơn, đó là hai người sẵn sàng đón nhận nhau trong yêu thương và cả trong đức tin nữa.

Đây là điều mà thế hệ trẻ ngày nay thua xa ông bà của họ và cũng chính là nguyên nhân chính khiến nhiều gia đình chia ly. Sống kiểu “vui ở, dở đi” thì hôn nhân chẳng mấy chốc sẽ đổ vỡ thôi. Thật vậy, chọn bạn đời không phải là đi tìm một nửa mảnh ghép của mình để tạo ra một “cặp đôi hoàn hảo” nhưng là tìm người sẵn sàng cùng mình chung tay xây dựng tổ ấm, đón nhận mọi khác biệt và đôi khi là cả những xung đột. Cứ theo lẽ thường thì không dễ để bất cứ hai con người nào có thể sống hòa hợp trọn vẹn với nhau suốt cả cuộc đời. Mỗi người một tính cách, để trung thành với nhau thì cần một sức chịu đựng nhất định từ cả hai phía. Nói cách khác là hai bên phải hy sinh cho nhau thì mới có thể cùng nhau vun đắp hạnh phúc bền lâu.

Bạn đời không phải là một người bạn nhảy phối hợp ăn ý theo điệu nhạc vui thích nhằm mang lại sự khoái cảm trong chốc lát. Trái lại, họ là người đồng hành với bạn trên suốt chặng đường dài phía trước. Nơi đó hai người không chỉ cùng nhau chiêm ngắm vẻ đẹp của ánh sáng bình minh nhưng còn dắt tay nhau bước đi trong đêm đen dày đặc. Hai người không chỉ lâng lâng bên nhau trước cảnh sương mù lãng mạn mà còn phải biết nâng đỡ nhau trong những lúc giông tố bão bùng. Theo ngôn từ được sử dụng trong nghi thức hôn phối, đôi bạn phải giữ lòng chung thủy với nhau trong mọi hoàn cảnh, “khi thịnh vượng cũng như lúc gian nan, khi bệnh hoạn cũng như lúc mạnh khỏe.”

Do đó, khi đi đến quyết định sống đời hôn nhân với một người nào đó, từ phía bạn phải chuẩn bị cho mình đầy đủ hành trang tình yêu. Chỉ có tình yêu mới mang lại cho bạn sức mạnh và lòng quảng đại để chấp nhận và nâng đỡ người bạn đời của mình trong suốt chặng đường dài. Một khi cả hai cùng chuẩn bị tâm thế sẵn sàng đồng hành bên nhau đi đến hết đường đời thì sự hấp dẫn của những thứ hoa lá cỏ cây hay trời mây chim chóc hai bên đường chỉ làm cho cuộc hôn nhân thêm thi vị chứ không thể khiến hai người rời tay nhau trong từng nhịp bước.

Tiếp đến, muốn có được hạnh phúc bền lâu trong đời sống chung thủy vợ chồng thì đôi bạn cần nhận ra đâu là giá trị nền tảng giúp xây dựng và củng cố giao ước hôn nhân của mình. Cho dù hai bên có tìm hiểu kỹ càng như thế nào đi nữa thì khi hai mảnh đời ghép lại với nhau, xung đột vẫn phải xảy ra. Do đó, để giao ước hôn nhân mang lại ý nghĩa trọn vẹn, hai người cần phải tuyên xưng lời hứa “yêu thương và tôn trọng nhau” mọi ngày trong suốt cuộc đời mình. Lời hứa này không chỉ nằm trên môi miệng cô dâu chú rể trong ngày làm phép cưới mà còn phải được thực hiện trong những tình huống cụ thể của cuộc sống, nhất là những lúc gặp khó khăn.

Muốn yêu thương nhau thì trước hết phải tôn trọng người bạn đời của mình, tức là đón nhận sự khác biệt cũng như điểm mạnh, điểm yếu của nhau. Điều kiện tiên quyết của việc tôn trọng nhau đó là hai bên phải mở lòng ra với nhau, không giấu giếm hay lừa dối nhau bất cứ chuyện gì, đến mức “hai người trở thành một xương một thịt” mới được. Tâm hồn mỗi người là một thế giới riêng tư cần nhiều thời gian để khám phá tìm hiểu. Như thế, việc mở lòng ra với nhau để hiểu nhau hơn, cũng như thái độ tôn trọng và đón nhận nhau, không chỉ cần thiết trong bước đầu chuẩn bị hôn nhân mà còn phải là một tiến trình liên tục suốt cả đời chung sống với nhau.

Thật ra không dễ dàng để yêu thương đón nhận người khác, đặc biệt là trong đời sống vợ chồng. Theo lẽ thường thì chúng ta chỉ muốn yêu thương và đón nhận những gì đáng yêu đối với chúng ta, còn những gì không đáng yêu hay thậm chí là đáng ghét nữa thì chúng ta tìm cách tránh xa hay loại bỏ khỏi cuộc đời mình. Thế nhưng trong đời sống hôn nhân chúng ta không được phép hành xử như vậy. Một khi đã quyết định gắn bó với nhau trong bậc vợ chồng thì chúng ta cần phải đón nhận tất cả mọi điều đáng yêu lẫn không đáng yêu từ người bạn đời của mình.

Điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn chịu đựng, biết tha thứ, nhường nhịn từ người vợ lẫn người chồng, và chung quy nhất là phải biết sống quảng đại hy sinh cho nhau. Trong nhiều trường hợp, hai vợ chồng không chỉ hy sinh cho nhau mà còn cùng nhau hy sinh cho con cái nữa. Tuy nhiên, sức hy sinh chịu đựng của con người không phải là không có giới hạn.

Do đó, sự hy sinh đòi hỏi phải đến từ cả hai phía. Hai người chung vai vác cùng một gánh nặng thì vẫn nhẹ nhàng hơn là để một người phải chịu đựng. Thật khó để một người có thể hy sinh nếu người kia không biết trân trọng sự hy sinh của họ. Tóm lại, đời sống hôn nhân không thể tự nhiên mà hòa hợp được. Nó cần được điều chỉnh, uốn nắn và đòi hỏi sự hy sinh của cả hai bên. Thế nên các cặp vợ chồng cần biết ơn nhau vì sự hy sinh dành cho nhau trong suốt cuộc đời hôn nhân.

Cuối cùng, để có thêm động lực và thắp lên hy vọng cho một cuộc hôn nhân hạnh phúc, bạn hãy nhìn vào mẫu gương của những cặp vợ chồng trung tín với nhau trọn đời mà bạn quen biết. Chúng ta dễ bi quan khi thấy nhiều gia đình tan vỡ nhưng thực ra chúng ta hoàn toàn có lý do để lạc quan tin tưởng rằng Chúa ban cho con người đủ sức giữ được lời cam kết chung thủy trong đời sống hôn nhân. Không cần tìm đâu xa, bạn hãy nhìn về bố mẹ, ông bà hay những người trong họ hàng của bạn để thấy được họ sống chung thủy với nhau như thế nào.

Chúng tôi đoán là bạn đã nghe biết hoặc tận mắt chứng kiến những lần rạn nứt trong mối quan hệ của họ. Thế nhưng, bạn cũng hiểu ra rằng nhờ kinh nghiệm đức tin mà họ đã vượt qua mọi sóng gió thử thách trong đời sống gia đình. Do đó, sự chung thủy trong đời sống vợ chồng không phải là vấn đề may rủi, kiểu như do hên mà gặp được anh chàng kia hiền lành hoặc cô nàng nọ đảm đang. Trái lại, động lực sâu xa giúp gắn kết mọi cặp vợ chồng Công giáo không chỉ là tình yêu đối với nhau mà còn là đức tin của cả hai người. Người Công giáo tin rằng hôn nhân là kế hoạch tác thành của Thiên Chúa. Tình yêu chung thủy Thiên Chúa dành cho Hội thánh của Người trở thành khuôn mẫu của sự chung thủy trong hôn nhân Công giáo.

Để kết thúc bài chia sẻ này, tôi xin nhắc lại một điều là trong hôn nhân Công giáo, không chỉ là hai người tìm đến với nhau mà còn là Chúa dẫn hai người đến với nhau. Do vậy câu “sự gì Thiên Chúa đã kết hợp, loài người không được phân ly” không nên được hiểu như một gánh nặng bó buộc vợ chồng. Đúng hơn, đó là một lời chúc phúc đến từ Thiên Chúa từ thuở tạo dựng con người. Theo nghĩa đó, hôn nhân Công giáo được Thiên Chúa chúc phúc nên không một thế lực loài người nào có thể phá hoại được. Nói cách khác, nếu bạn tin tưởng vào tình yêu thương quan phòng của Thiên Chúa trong cuộc hôn nhân của bạn thì bạn sẽ không phải lo sợ về sự phân ly, trừ khi chính bạn muốn sử dụng tự do của mình để khước từ sự tác thành của Thiên Chúa và lựa chọn con đường phân ly mà thôi.

Chúng ta biết rõ thân phận yếu đuối của con người, tự sức mình không thể vượt qua những thách đố của việc hy sinh chịu đựng nhau trong đời sống vợ chồng. Tuy nhiên, vì tin tưởng rằng hôn nhân Công giáo được Chúa chúc phúc nên chúng ta luôn cậy nhờ ơn Chúa giúp qua lời cầu nguyện và cả những nỗ lực hy sinh cộng tác của mình trong đời sống gia đình. Như vậy sự trung thành trong giao ước hôn nhân của người Công giáo minh chứng một điều rằng tình yêu và ân sủng của Thiên Chúa chiến thắng mọi thế lực sự dữ gây chia rẽ vợ chồng ở trần gian này.

Để trở nên cha mẹ Công giáo tốt

Để trở nên cha mẹ Công giáo tốt

Hỏi: Chúng con đang chuẩn bị đón thành viên đầu tiên trong gia đình. Xin cho chúng con hỏi Kinh Thánh hoặc Giáo hội khuyên như thế nào để trở nên cha mẹ tốt?

Trả lời:

Các bạn muốn trở nên cha mẹ tốt, điều đó thật tuyệt vời. Theo yêu cầu của các bạn, chúng tôi dựa vào Kinh Thánh và chọn ra 7 lời khuyên cho các bạn (số 7 tượng trưng cho sự đầy đủ trọn vẹn), đồng thời dựa vào Sách Giáo lý cũng như một số văn kiện của Hội Thánh để trình bày.

1. “Này con cái là hồng ân của Chúa, con mình sinh hạ là phần thưởng Chúa ban”(Tv127,3)

Lời khuyên thứ nhất này giúp chúng ta xác tín rằng: Con cái không phải là tài sản của cha mẹ, càng không phải là “của nợ” của gia đình, nhưng là hồng ân và cũng là trách nhiệm Chúa trao. Ý thức được điều này các bạn sẽ yêu thương con mình đúng cách hơn; yêu con không phải chỉ vì chúng xinh đẹp, lễ phép, thông minh; hay vì chúng thực hiện được ước mong của các bạn, lập được những thành tích đem lại vẻ vang cho các bạn… nhưng là yêu thương vô điều kiện, cho dù bất cứ điều gì xảy ra, cho dù con mình có như thế nào. Ngay cả khi đứa con sinh ra ngoài sự mong đợi của các bạn, thì các bạn cũng hãy tin tưởng vào Chúa để vui lòng đón nhận đứa trẻ này với sự cởi mở và lòng âu yếm[1].

2. “Có con cái ư? Hãy dạy dỗ và uốn nắn chúng ngay thuở còn thơ.”(Hc7,23)

Dạy dỗ và uốn nắn con cái là quyền và bổn phận quan trọng của cha mẹ. Quyền và bổn phận này không thể thay thế hay chuyển nhượng được, cũng không thể khoán trắng cho người khác hay bị người khác chiếm đoạt[2].

Trong Tuyên ngôn về giáo dục Kitô giáo, Giáo hội xác định: “Vì là người lưu truyền sự sống cho con cái, nên cha mẹ phải là những nhà giáo dục đầu tiên và chính yếu…, gia đình chính là trường học đầu tiên”[3]. Như thế việc dạy dỗ con phải được thực hiện ngay từ lúc ấu thơ, thậm chí từ khi con còn ở trong bụng mẹ. Ngay trong thời gian này, các tâm tình và thái độ ứng xử của cha mẹ đều có ảnh hưởng đến tâm tính và sức khoẻ của thai nhi. Cho nên, ngay trong thai kỳ, các bạn hãy điều chỉnh tâm tình và lối sống sao cho thật lành mạnh, vợ chồng tránh cãi vã nhau, tránh những ưu sầu phiền muộn, những giận ghét, lắng lo… gây ảnh hưởng xấu cho thai nhi. Trái lại hãy tạo cho gia đình một bầu khí yên vui, thánh thiện, năng lui tới nhà thờ, thường xuyên nghe nhạc thánh ca… những điều ấy chắc chắn sẽ tác động rất tốt cho đứa con của bạn.

3. “Hãy dạy đứa trẻ đi con đường nó phải đi, để đến tuổi già, nó vẫn không lìa bỏ.”(Cn22,6)

Dạy cho đứa trẻ con đường nó phải đi có thể hiểu là giúp cho con cái phát triển con người toàn diện, cả về nhân bản và đức tin[4].

Về thể dục: Các bạn cần giúp con có thói quen ăn uống hợp lý, tích cực vận động để trau dồi và giữ gìn sức khỏe là của cải quý báu Thiên Chúa trao ban.

Về trí dục: Các bạn cần giúp con trau dồi về học vấn để phát triển tri thức. Nhưng cũng không nên ép con mình học quá nhiều, khiến trẻ trở thành “những chiến binh thi cử”, tệ hơn nữa là “những con robot vô cảm”, thiếu năng động, thiếu kỹ năng sống, thiếu tương quan xã hội và nguy hiểm nhất là thiếu đời sống tâm linh.

Về đức dục: Các bạn cần dạy con biết tránh thói hư tật xấu và tập luyện các đức tính tốt, biết nói năng và cư xử lễ độ, biết “kính trên nhường dưới”, biết “ăn quả nhớ người trồng cây”, biết giữ vệ sinh chung, biết nhận lỗi và xin lỗi, biết rộng lượng tha thứ, biết quảng đại cho đi… những điều rất căn bản để con bạn trở thành người tốt và hữu ích cho gia đình và xã hội.

4. “Anh em phải lặp lại những lời [tuyên xưng đức tin] cho con cái, phải nói lại cho chúng, lúc ngồi trong nhà cũng như lúc đi đường, khi đi ngủ cũng như khi thức dậy.”(Đnl6,7)

Những lời thúc giục mạnh mẽ trên cho thấy trách nhiệm giáo dục đức tin của cha mẹ là hết sức quan trọng. Bổn phận của cha mẹ không chỉ là xin cho con cái được lãnh nhận Bí tích Rửa tội rồi sau đó không biết làm gì hơn. Với sự hiểu biết giáo lý và đời sống đức tin quá nghèo nàn, khi vào đời, trước bao nhiêu trào lưu và tư tưởng thế tục, các em khó lòng giữ vững được đức tin và luân lý Kitô giáo.

“Gia đình là nơi cha mẹ trở nên các thầy cô đầu tiên về đức tin của con cái”[5]. Cha mẹ phải có trách nhiệm dạy cho con cái nhận biết về sự hiện hữu của Thiên Chúa và bước đi theo đường lối của Ngài.

Để làm được điều ấy, ngay từ bây giờ, các bạn phải hiểu biết giáo lý để truyền đạt lại cho con, dành thời giờ cùng con ôn lại các bài giáo lý con học ở trên lớp. Các bạn nên đưa việc đọc Kinh Thánh vào sinh hoạt hàng ngày. Chẳng hạn dành thời gian sau bữa ăn tối để đọc hay kể truyện Kinh Thánh cho con nghe; đọc một đoạn Tin Mừng trong các buổi cầu nguyện gia đình.

Giờ cầu nguyện chung trong gia đình chính là phương thế hữu hiệu và là điều không thể thiếu trong việc giáo dục đức tin cho con cái. Nhờ các buổi cầu nguyện mà con cái hấp thụ được tinh thần đạo đức của gia đình. Để tạo thành nền nếp, các bạn hãy ấn định thời giờ cụ thể cho việc cầu nguyện chung gia đình và coi đó là “giờ thánh”. Truyền hình, máy vi tính, mạng xã hội… phải ngưng hoạt động trong gia đình vào giờ đó.

Để việc giáo dục đạt kết quả, điều không thể thiếu là chính các bạn phải nêu gương tốt cho con cái học theo[6]. Các bạn hãy cương quyết sống những gì mình muốn truyền đạt. Gương sáng của cha mẹ sẽ dẫn dắt con cái đi theo đường ngay nẻo chính, vì như người ta vẫn thường nói: “Lời nói như gió lung lay, gương bày như tay lôi kéo”. Nếu các bạn có gương sáng và được con cái tín nhiệm, thì cho dù khi chúng đã trưởng thành, và dù có đi xa vạn dặm, chúng sẽ vẫn nhớ đến các bạn khi cần lời khuyên bảo.

5. “Những bậc làm cha mẹ, hãy giáo dục con cái thay mặt Chúa bằng cách khuyên răn và sửa dạy.”(Ep 6,4)

Để khuyến khích con phát huy những điều tốt mà con bạn đã thực hiện được, các bạn nên khen thưởng và cho chúng biết là cha mẹ vui mừng về điều đó; nhưng hãy chừng mực, công bằng, không nên tâng bốc con thái quá, kẻo chúng trở nên kiêu căng ngạo mạn. Ngược lại, khi trẻ có điều sai trái, cha mẹ phải biết sửa dạy chứ không được xem thường. Sách châm ngôn nói: “Tâm trí trẻ con vốn dại khờ, lấy roi sửa phạt là giúp nó nên khôn” (Cn 22,15).

Tuy nhiên, việc sửa dạy con cần chừng mực và khôn khéo. Phải hết sức tránh hình phạt có tính sỉ nhục, vô lý. Đừng bạo hành con cho thỏa mãn cơn tức giận, cũng đừng lạm dụng roi đòn vì sẽ làm cho trẻ bị rối loạn tâm lý, trở nên những người lì lợm, bướng bỉnh. Các bạn cũng cần phải tế nhị, tránh sửa phạt con trước mặt mọi người, đừng đem lỗi lầm của con kể cho người khác, đừng nhắc lại những lỗi lầm đã qua rồi; đừng cằn nhằn mắng nhiếc dai dẳng những chuyện không cần thiết… Vì tất cả những điều ấy sẽ làm trẻ suy nghĩ tiêu cực. Các bạn phải cho con biết điều quan trọng này là: cha mẹ chỉ trích cái sai của con chứ không hề ghét bỏ con.

Người cha và người mẹ phải nhất trí với nhau trong đường hướng và phương thức giáo dục. Tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” giữa cha và mẹ sẽ khó đem lại kết quả tốt nơi con cái. Bản thân người cha người mẹ cũng đừng thiếu nhất quán, nay thế này mai thế khác, vì như thế sẽ khiến trẻ rối loạn nhận thức. Tốt hơn, cả gia đình nên cùng theo một nguyên tắc, để khi con làm sai, cha hay mẹ theo đó mà sửa dạy. Chẳng hạn quy định cụ thể giờ học, giờ chơi, giờ đi ngủ, giờ phải có mặt ở nhà buổi tối…

6. “Những bậc làm cha mẹ đừng làm cho con cái bực tức, kẻo chúng ngã lòng.”(Cl 3,21)

Để trở thành cha mẹ tốt, các bạn cần phải biết cách để cho con cái cảm nhận được giá trị và tình yêu thương trong việc giáo dục, phải xem con cái như những người con của Thiên Chúa và tôn trọng chúng như những nhân vị.

Khi con còn nhỏ, các bạn hãy tìm hiểu về tính tình, năng khiếu của từng đứa con, giúp chúng phát huy những khả năng đó, đừng làm thui chột những khả năng sẵn có của con cái mà ép buộc chúng theo mong muốn của mình. Cũng đừng ép con mình phải thực hiện những ước vọng nằm ngoài khả năng của chúng.

Các bạn cần sắp xếp thời giờ để nói chuyện với con mỗi ngày, nhất là phải tạo một bầu khí cởi mở giúp con cái có thể thổ lộ những tâm tư hoặc những khó khăn rắc rối mà chúng gặp phải, nhờ đó mà các bạn hiểu con hơn và có thể giúp đỡ con kịp thời và chu đáo hơn.

Khi đến tuổi trưởng thành, con cái có quyền chọn lựa nghề nghiệp và bậc sống. Các bạn phải tránh ép buộc con trong việc chọn nghề, cũng như trong việc chọn người bạn đời. Tất nhiên, các bạn vẫn có thể giúp đỡ con cái bằng những ý kiến khôn ngoan, nhất là khi chúng chuẩn bị lập gia đình. Phần con cái cũng cần bàn hỏi, lắng nghe ý kiến và lời khuyên bảo của cha mẹ.

Trong trường hợp đặc biệt, nếu con của các bạn nhận được tiếng Chúa mời gọi dâng mình trong đời sống tu trì hay trong hàng giáo sĩ, thì các bạn hãy nhận ra đó là một ân phúc lớn lao. Các bạn hãy tôn trọng và tạo thuận lợi cho ơn gọi ấy. Các bạn phải ý thức và dạy dỗ cho con biết rằng theo Đức Giêsu là ơn gọi ưu tiên của người Kitô hữu[7].

7. “Ông Gióp dậy thật sớm, dâng lễ toàn thiêu cho mỗi người trong các con ông…”(G 1,5)

Kinh Thánh giới thiệu cho chúng ta hình mẫu một người cha tốt lành, thường xuyên quan tâm cầu nguyện cho các con của mình. Trong thực tế những người như ông Gióp không phải là hiếm. Những bậc cha mẹ như thế, chắc chắn con cái họ sẽ không bao giờ hư mất. Mà dù có hư, họ cũng dễ có ngày quay bước trở về, nhờ công đức và lời cầu nguyện của cha mẹ, như gương bà thánh Monica, người đã kiên trì cầu nguyện cho đứa con trai ngang bướng của mình và cuối cùng đã chinh phục được người con trai ấy trở về đường ngay nẻo chính, hơn thế nữa, còn trở nên một vị thánh, là thánh Augustinô.

Các bạn ạ, trong việc nuôi dạy con cái, chỉ cậy vào sức tự nhiên của mình thôi thì chưa đủ, cần nương tựa vào Chúa nữa. Những gì các bạn có thể làm, hãy gắng làm hết khả năng của mình, phần còn lại, hãy phó thác nơi Thiên Chúa.

* * *

Tóm lại, để trở nên cha mẹ Công giáo tốt lành, Kinh Thánh và Giáo hội mời các bạn hãy yêu thương con với một tình yêu vô điều kiện; hãy giúp con phát triển con người toàn diện, nhất là chăm lo cho con cái sống xứng đáng phẩm giá làm người và làm con Chúa.

Chúc các bạn thành công. Chúc các bạn trở thành những người cha, người mẹ Công giáo tốt như ý Chúa muốn và như chính tâm nguyện của các bạn.

Văn Nghĩa, CRM