2022
Con trẻ ‘yêu’, cha mẹ ứng xử sao?
Con trẻ ‘yêu’, cha mẹ ứng xử sao?
Một ngày đẹp trời, các bậc cha mẹ bỗng phát hiện ra rằng ‘đứa con bé bỏng của mình’ đang thích, đang yêu thương một ai đó. Phải làm sao?
Tuổi học trò qua nhanh, cái đọng lại trong mỗi người sau này không phải là điểm số mà là những kỷ niệm
Chị N.V.T. (42 tuổi, ngụ TP.HCM) phát hiện ra con mình có bạn trai khi con đang học những tháng đầu tiên ở một trường chuyên nổi tiếng của TP. Khi con mới vào học lớp 10, chị đã nhờ một người bạn là giáo viên trong trường “để mắt” đến con chị, có gì nhắn giúp cho chị biết.
Quan điểm của chị T. là muốn con chú tâm vào học tập để đi du học, chứ không muốn con có bạn trai sớm.
Tuổi học trò rồi cũng qua đi thật nhanh. Cái đọng lại trong mỗi con người sau này không phải là những điểm số mà là những kỷ niệm, những người bạn… Thế nhưng nhiều bậc cha mẹ lại không hiểu được điều này mà chỉ muốn con học và học…
Chị V.V.H., 35 tuổi, từng có nhiều kỷ niệm đẹp về tuổi học trò chia sẻ.
Cuộc điện thoại khiến cả đêm mất ngủ
Buổi chiều hôm ấy, bạn chị T. là giáo viên ở trường con chị học đã gọi điện thoại cho chị để thông báo rằng chính mắt bạn chị đã nhìn thấy con gái chị có cử chỉ rất thân mật với một nam sinh cùng học trong trường. Chị T. đã vô cùng ngạc nhiên khi nhận được thông tin này. Cô con gái “bé bỏng” và rất siêng năng học hành của chị sao lại sớm có bạn trai như thế?
Chị chia sẻ rằng, chị không thể để mọi chuyện diễn ra ngoài tầm kiểm soát của chị như vậy được. Đã bao nhiêu lần chị đã nói với con gái “tuổi con nên tập trung vào việc học hành, không nên yêu đương sớm”. Con luôn “dạ dạ”, nói “con chưa quan tâm đến việc ấy”. Thế mà không ngờ, con lại… “táo bạo” như vậy.
Sau cuộc điện thoại của người bạn, chị T. cảm thấy mình vẫn chưa đủ sức ảnh hưởng đối với con, chị vẫn kiểm soát con chặt lắm. Chị đợi con đi học về sẽ nói chuyện thẳng thắn với con về vấn đề này.
Vừa nhìn thấy chồng chị chở con gái về, chị đã nói ngay “con theo mẹ vào phòng mẹ có chuyện quan trọng muốn nói với con”. Nhìn thái độ của chị, con lấm lét đi theo. Vào trong phòng chị T. kể luôn chuyện có giáo viên trong trường đã nhìn thấy con và một bạn trai như thế.
“Con nghĩ sao mà có thể có những hành động tình cảm với bạn trai ngay trong trường học như vậy? Trường học là nơi các con đến học chứ không phải công viên để các con thể hiện tình cảm nam nữ. Ở trường có bao nhiêu thầy, cô, con muốn “công bố” chuyện của con cho cả trường biết?” – chị T. tức giận nói.
“Chưa kể đến việc gia đình mình đã xác định con sẽ đi du học nên cần có thời gian phấn đấu học hành, chứ không phải có bạn trai sớm, quyến luyến nhau rồi không muốn đi xa nữa. Trước đây mẹ tin con, không kiểm soát con, nhưng từ bây giờ mẹ sẽ kiểm soát con chặt hơn nữa và mẹ phản đối việc con có bạn trai trong những năm con đang học cấp III”, chị T. quả quyết.
Lý do chị T. đưa ra quyết định này là vì ở tuổi này các con rất cảm tính, mà theo chị “thích một nụ cười có thể tưởng mình yêu cả con người đó”, nhưng chỉ vài năm nữa con sẽ thấy người đó thực ra không hợp gì với con cả. Chị T. cho rằng chị có kinh nghiệm nên muốn con tránh những việc không cần thiết, mất thời gian, ảnh hưởng đến việc học tập.
“Nếu mẹ còn nghe những chuyện tương tự như vậy mẹ sẽ chuyển trường cho con. Con có gì giải thích với mẹ về việc này không?” – chị T. cao giọng hỏi con.
Con gái thấy chị giận dữ thì vừa nói vừa khóc: “Nói thật với mẹ, con cũng chưa từng nghĩ mình sẽ có bạn trai. Nhưng bạn trai này học cấp II cùng trường với con, học cũng rất giỏi, bạn nói chuyện cũng rất vui… Bạn ấy kiên trì theo đuổi con từ năm lớp 9 đến nay. Biết con thi vào trường chuyên, bạn cũng cố gắng học để thi để được cùng học với con… Cho nên lâu ngày con cũng quý mến bạn”. “Còn về chuyện có những thể hiện như vậy trong trường học, con thấy con sai rồi. Con sẽ không như vậy nữa”.
Nhưng chị T. quyết luôn với con là con phải chấm dứt mối quan hệ này, nếu không sẽ ảnh hưởng đến việc học tập của con…
Chị T. chia sẻ chị thật sự rất lo lắng khi con còn rất trẻ nhưng bày đặt “yêu đương”, những tâm hồn non nớt mà lại thích những hành động của người lớn thì dễ gây ra hậu quả nghiêm trọng. Chị quan điểm “cấm” là hay nhất, phải tỏ rõ quan điểm của mình, chứ cứ nương theo ý các con thì chẳng biết đâu mà lần…
Suốt đêm hôm đó và nhiều đêm sau nữa chị T. mất ngủ vì lo lắng, chị sợ con mình có hành động dại dột nào đó sẽ ảnh hưởng đến cả tương lai của con. Nói gì thì nói trong chuyện tình cảm con gái vẫn dễ bị thiệt mà chị lại không muốn con chị bị thiệt thòi chút nào…
Có những tình cảm thời học sinh trong sáng, hồn nhiên và là những kỷ niệm đáng nhớ – Ảnh minh họa: DUYÊN PHAN
Các con lại thấy mình bị “trói buộc”
Cháu T.N. – con gái chị T. – lại thấy mẹ quá nghiêm khắc, thấy bản thân mình luôn bị trói buộc… Trong trường cháu N. chuyện các bạn trẻ có tình cảm, nắm tay nhau xuống căngtin trường ăn sáng lại là chuyện rất bình thường. Giới trẻ hiện giờ không ngạc nhiên khi nghe bạn này yêu và cặp với bạn kia. Trong khi trong mắt các bậc cha mẹ luôn thấy các con mình còn rất nhỏ.
Mẹ N. không đồng ý N. có bạn trai, N. thấy rất vô lý mà không thể nói lại với mẹ. Bạn trai của N. cũng biết việc này và nói sẽ cùng N. phối hợp để mẹ không biết. Sau khi bị mẹ phát hiện, hai bạn thường chỉ nhắn tin với nhau vào lúc khuya, việc đi lại ở trường cũng hạn chế hơn… Và hai bạn cùng quyết tâm cố gắng học điểm cao để mẹ yên tâm và không trách mắng.
Nhiều bạn học cùng trường với N. đều biết chuyện của N. Nhiều bạn cùng không đồng ý với cách giải quyết vấn đề như mẹ N. Các bạn học của N. cho rằng trong mắt cha mẹ thì các con luôn nhỏ nhưng bản thân các con thấy mình đã lớn.
Các bạn đã sắp 18 tuổi. Các bạn tự thấy mình đã hiểu được nhiều chuyện, đọc nhiều sách, có nhiều kiến thức về nhiều lĩnh vực khác nhau… Chuyện có tình cảm với bạn khác giới là rất bình thường với các con, cũng không có gì nghiêm trọng nhưng sao trong mắt các bậc cha mẹ lại trở lên nghiêm trọng đến như vậy?
Các bậc cha mẹ luôn muốn các con làm theo ý của cha mẹ nhưng chưa khi nào hỏi các con cảm thấy như thế nào, muốn như thế nào?
“Nếu nhận được sự lắng nghe, chia sẻ… chúng con rất muốn nói những điều còn băn khoăn trước tuổi mới lớn của chúng con. Con cũng có nhiều tâm sự muốn kể cho mẹ nghe nhưng chưa kể đã bị cấm như vậy thì quả là chúng con không dám. Cho nên có những bí mật chúng con chỉ có thể kể cho nhau nghe mà không thể kể cho mẹ của mình…” – một bạn nói.
Bạn T.D., đang học lớp 11, còn kể ba mẹ bạn ly dị nhau từ khi bạn mới được 6 tuổi. Không biết có phải vì vậy hay không mà mẹ luôn nói với bạn “đàn ông rất ít người tốt, con phải cẩn thận khi kết giao”. Nhóm bạn thân trên lớp có 2 bạn trai và 4 bạn gái.
Trong đợt học trực tuyến nhóm bạn thân của T.D. hay rủ nhau đạp xe quanh thành phố nhưng T.D. không bao giờ được đi cả. Cả nhóm bạn nhớ T.D., đã đạp xe đến nhà T.D. chơi nhưng lúc đến nhà, chỉ có mấy bạn gái đứng trước nhà, hai bạn trai đều phải đứng từ xa. Với mẹ T.D., ngay cả bạn trai bình thường cũng không được gặp nữa, chứ chưa nói đến chuyện có bạn trai…
Thực ra, ở tuổi này các con cần được các bậc cha mẹ chia sẻ, chỉ bảo những kiến thức, kinh nghiệm về giới tính, tình yêu, chứ không phải chỉ luôn là cấm đoán.
2022
Giáo dục lòng nhân cho trẻ
Giáo dục lòng nhân cho trẻ
Câu chuyện bé gái 8 tuổi bị người tình của cha ruột bạo hành đến chết đã gây bức xúc dư luận trên các kênh truyền thông và mạng xã hội mấy ngày qua. Bên cạnh những phản ứng dữ dội đòi hỏi phải xử lý đến nơi đến chốn hành vi của người phụ nữ này, còn một suy nghĩ khác được đặt ra trong xã hội hiện nay: sự giáo dục lòng nhân ái, nhân từ trong học đường và gia đình.
Mọi người sẽ cho rằng đợt dịch Covid-19 vừa qua, biết bao tổ chức từ thiện tự phát đã mang thức ăn đến từng nơi bị cách ly, từng cá nhân đang thất nghiệp và sống trong nghèo khó. Tuy nhiên, lòng nhân từ không chỉ dừng lại ở những món quà từ thiện đến cho người nghèo, trẻ bất hạnh. Tháng 5 năm 2021, mạng xã hội facebook dậy sóng với những đoạn quay ngắn ghi lại hình ảnh vài tổ chức từ thiện vừa phát quà, vừa nạt nộ người khó khăn. Cha ông ta có câu “Của cho không bằng cách cho”. Thật vậy, cách cho đó mới là sự cảm thông, thương mến thật sự từ người cho đến người bất hạnh. Ðó là lòng nhân từ.
Ngày xưa thế hệ chúng tôi, hằng năm vẫn được các nữ tu kêu gọi quyên góp tiền bạc, quần áo cũ cho những nạn nhân bão lụt, trẻ em xóm nghèo. Các sơ còn đưa chúng tôi đến các cô nhi viện trò chuyện cùng những bạn bất hạnh. Không dừng lại ở sự “tội nghiệp và chia sẻ”, chúng tôi còn được dạy không nói câu gì làm tổn thương những bạn mồ côi. Thậm chí đến mấy nơi đó, chúng tôi mặc đồng phục chứ không được mặc quần áo đi chơi sang trọng. Ðiều đó theo các sơ, có thể gây cho các bạn mồ côi một sự tủi thân sâu sắc.
Sau này tôi mới biết chúng tôi được giáo dục về lòng nhân từ. Không chỉ đối xử tốt với những người bất hạnh hơn mình mà còn phải cư xử với bạn bè chung quanh lịch sự, tế nhị. Các sơ cấm chúng tôi đánh nhau vì như thế là làm đau người khác. Thậm chí cũng không được hành hạ thú vật như đánh mèo, đánh chó…
Từ tránh những hành động làm tổn thương con vật và cả con người, chúng tôi còn được dạy tránh những lời nói gây tổn thương tâm hồn người khác. Trong ca dao Việt Nam cũng có câu: “Lời nói không mất tiền mua/ Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”. Lời nói vừa lòng nhau không phải là nịnh bợ, mà là những lời khéo léo, nhẹ nhàng, tránh tổn thương người nghe. Làm tổn thương người khác cho thấy mình không có lòng nhân từ.
Chúng ta có thể trắc ẩn với sự thiếu thốn vật chất của một người, để dễ dàng móc hầu bao ra làm từ thiện. Lòng nhân từ lại ở mức cao hơn. Người có lòng nhân từ không vừa “cho”, vừa buông lời “tội nghiệp” gây cho người nhận vết cắt đau lòng, để họ mang trong mình một mặc cảm yếu kém. Người có lòng nhân từ sẽ có sự cảm thông sâu sắc từ hành động và lời nói. Họ hiểu và yêu thương thật tình những người bất hạnh hơn mình, không bao giờ muốn làm đau người khác từ thể chất, tinh thần, ngay cả với con vật, họ cũng không dễ hành hạ mua vui.
Lòng nhân từ cũng chính là tinh thần của đạo Công giáo, như lời Chúa Giêsu dạy “Anh em hãy yêu thương nhau như thầy đã yêu thương anh em” (Ga 15, 9-17), “Phải yêu người thân cận như chính mình” (Mt 22-39).
Lòng nhân từ nên được nuôi dưỡng từ nhỏ và từ những việc đơn sơ nhất như không đánh bạn, không chửi mắng hay dùng lời nói làm tổn thương bạn. Một khi được dạy bảo từ môi trường học đường về với gia đình, với bạn bè, xóm giáo… và sau này ra xã hội, chắc chắn đứa trẻ đó khi trưởng thành không dễ hành hạ, đánh đập hay làm đau lòng người khác…
SƠN HẠ
2022
Lời tạ ơn, tạ lỗi…
2022
Câu chuyện xé lòng bé gái 8 tuổi bị “mẹ kế” bạo hành đến chết: Bạn và tôi đang ở đâu, sao không cứu bé?
Câu chuyện xé lòng bé gái 8 tuổi bị “mẹ kế” bạo hành đến chết: Bạn và tôi đang ở đâu, sao không cứu bé?
Ngày Chúa Hài đồng Giêsu ra đời, Thiên Thần ca vang:
Vinh danh Thiên Chúa trên Trời,
Bình an dưới thế cho loài người Chúa thương
Thế nhưng bao mùa giáng sinh qua rồi, bạo lực và chiến tranh vẫn xảy ra khắp mọi nơi. Mùa giáng sinh năm 2021 này, trong nước, và cả ngoài nước, cách riêng thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM), dân chúng bàng hoàng, đau xé lòng trước tin chấn động bé gái V.A. 8 tuổi vô tội tử vong ngày 22/12 do bị tình nhân của bố, Quỳnh Trang, bạo hành, đánh đập bé trong thời gian dài. Vào ngày qua đời, bé đã bị người phụ nữ mất nhân tính này đánh đập dã man suốt 4 tiếng đồng hồ bằng hung khí roi mây và thước gỗ, tay chân đấm đá vào vùng bụng, mông, âm hộ, ngực, vùng đầu của cháu. Trong khi đó, cha ruột bé, cũng thừa nhận đã nhiều lần chứng kiến con gái mình bị “dì ghẻ” dùng roi, cây đánh con mình gây thương tích ở một số vùng nguy hiểm trên cơ thể. Tuy nhiên ông nói rằng không nghĩ đến hậu quả nghiêm trọng xảy ra nên vẫn để Trang “dạy dỗ” con gái mình. Kết quả sơ bộ khám nghiệm tử thi, cơ quan chức năng xác định bé V.A. chết do phù phổi cấp, thân thể có nhiều tổn thương bầm tụ máu, gãy nhiều xương sườn, phần đầu cũng có vết thương, tụ máu, não phù. [1]
TRÁCH NHIỆM CỦA XÃ HỘI, GIA ĐÌNH, CỦA BẠN VÀ TÔI
Trách nhiệm 1: cô “dì ghẻ” Quỳnh Trang
Ngày 28/12, cơ quan điều tra bắt tạm giam người mẹ kế hiểm ác về hành vi Hành hạ người khác. Tuy nhiên, ngày 29/12 với các tình tiết hành động đánh đập dã man của người đàn bà này đối với cháu bé mà camera thu lại, thì luật sư Lê Ngọc Luân, người đang đảm nhiệm vụ án, gọi thẳng tội danh của cô ta là “giết người”.[2]
Trách nhiệm 2: người cha ích kỷ vô tâm, vô trách nhiệm
Nhận định chồng cũ có trách nhiệm liên đới với cái chết của con gái 8 tuổi, chiều 28/12, mẹ bé gái nhờ anh ruột làm việc với Công an xem xét lại vụ án vì tội danh khởi tố đối với Trang là chưa tương ứng với hành vi cô ta gây ra cái chết cho cháu bé; đồng thời cần làm rõ vai trò của người bố vì cháu bé đã bị đánh đập nhiều lần trước đó. Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP.HCM cũng đã có văn bản gửi các cơ quan chức năng đề nghị làm rõ vai trò, trách nhiệm của cha ruột cháu bé. Bố nạn nhân thừa nhận biết Trang dùng roi mây, cây gỗ để đánh đập con gái nhưng đã không có động thái quyết liệt để bảo vệ con. Ngày 31/12, cha của bé V.A., Nguyễn Kim Trung Thái, bị bắt với cáo buộc là đồng phạm của người tình bạo hành con ruột của mình dẫn đến tử vong.[3]
Trách nhiệm 3: Cuộc ly hôn của cha mẹ bé
Cha mẹ bé V.A. đã ly hôn từ giữa năm 2020, tòa phân xử người mẹ nuôi con trai nhỏ; con gái lớn do cha chăm sóc, mẹ được đến thăm. Tuy nhiên, từ đó, người mẹ không gặp được con do bị chồng cũ ngăn cấm, cắt đứt mọi liên hệ. Do vậy, người mẹ hoàn toàn không có tin tức gì về con gái, cho đến khi hay tin con chết. Thật quá xót xa, trước khi rời bỏ thế giới vô cùng tàn nhẫn này đối với cháu, một thời gian dài V.A. đã rất đau đớn về thể xác và tinh thần, rất cô đơn không thể nói với ai. Nhìn hình ảnh trên càng khiến chúng ta đau lòng. Bé V.A. bị mẹ kế hành hạ man rợ như vậy, mà bé vẫn tặng cô ta bó hoa đẹp và hôn cô ta nữa. Bé đã quảng đại tha thứ biết bao, mong chờ tình thương của người mẹ biết bao!!! Còn cô ta thì chỉ có đòn roi man rợ đáp lại. Những hành vi mà đối với con chó, con mèo trong nhà chúng ta cũng không nỡ làm! Người bố thì quá ích kỷ vô tâm.
Nếu cha mẹ bé V.A. có thể đối thoại hàn gắn hôn nhân, không ly hôn, thì bé đâu có rơi vào bàn tay ác độc của mẹ kế, đâu có kết cuộc bi thảm ngày hôm nay? Và theo ý kiến chuyên gia, nếu ly hôn mà phải chia con để nuôi dưỡng, phải có lịch thăm con đều đặn. Nếu đối phương gây khó dễ không cho thăm, phải báo cơ quan chức năng để bảo đảm quyền làm cha mẹ.
Trách nhiệm 4: người dân cùng chung cư
Trong nhiều tháng qua, các gia đình sống cạnh căn hộ của cha bé gái thường nghe tiếng bé bị mắng, khóc. Suốt mấy tháng TP HCM giãn cách vì dịch bệnh, mọi người nghe thấy bé khóc nhiều hơn, cả ngày lẫn đêm. Một số người đã báo ban quản lý chung cư nhưng chuyện này vẫn tiếp diễn. Đứng trước các bé bị bạo hành, chúng ta không thể thờ ơ, vô cảm, mà phải báo cơ quan chức năng. Nếu những người hàng xóm quyết liệt hơn, kéo công an vào cuộc thì có lẽ bé không chết?
Người dân thắp nến tưởng niệm nạn nhân vào tối 27/12. Ảnh: Đình Văn
Trách nhiệm 5: trường của bé, Công an khu vực, các cơ quan đoàn thể bảo vệ trẻ em, chính sách nhà nước, các vị mục tử
Lãnh đạo TP HCM giao Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tiếp tục theo dõi, phối hợp chính quyền các quận, huyện phổ biến pháp luật về bảo vệ, chăm sóc, phòng chống bạo lực, xâm hại đối với trẻ em; không để xảy ra vụ việc bạo lực trẻ em. [4]
Bà Rana Flowers – trưởng đại diện UNICEF (Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc) tại VN – bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về việc bé gái 8 tuổi chết do bạo hành của người mà lẽ ra em có thể tin tưởng và bảo vệ em. Các vụ việc tương tự xảy ra ngày càng nhiều và thường chìm trong im lặng và quên lãng. Theo bà Rana Flowers, VN cần có một hệ thống bảo vệ cho phụ nữ và trẻ em hiệu quả hơn. Các nhân viên công tác xã hội của hệ thống phải được đào tạo chuyên nghiệp, những người có thể xác định, can thiệp, đáp ứng với nhu cầu và bảo vệ trẻ em và phụ nữ. Đồng thời, cần phối hợp với lực lượng công an được đào tạo, với các thẩm phán và tòa án thân thiện với trẻ em, không khoan nhượng đối với bạo lực. Những người hàng xóm khi chứng kiến bạo lực hoặc nghe tiếng kêu khóc cần lập tức báo chính quyền và yêu cầu công an phải hành động để bảo vệ nạn nhân. Công an có nghĩa vụ phải hành động kịp thời; các nhân viên y tế và giáo viên khi nhận ra các dấu hiệu về bạo lực sẽ báo cáo ngay. Nghĩa là những giải pháp dựa vào cộng đồng cần được thực hiện để trẻ em hoặc phụ nữ có thể tiếp tục sống an toàn ở nhà trong khi thủ phạm phải bị chuyển đi.
UNICEF cam kết hỗ trợ việc xây dựng một hệ thống bảo vệ có sự điều phối giữa các bên liên quan. Để đạt được mức độ nhận thức và trách nhiệm bảo vệ trẻ em và phụ nữ trên khắp VN, UNICEF nhấn mạnh đến sự đầu tư nguồn lực, cam kết mạnh mẽ của Chính phủ để xây dựng hệ thống bảo vệ như hệ thống hiện có ở nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới.[5]
Các mục tử ở đâu? Những ngày cuối cùng của năm mục vụ 2021 “đồng hành với người trẻ trong gia đình”, chúng ta quá đau lòng lại phải chứng kiến một trẻ thơ vô tội, cô độc, bị bạo hành trong gia đình cho đến chết! Bạn và tôi đang ở đâu? Chúng ta có liên can đến cái chết của bé không? Một cách nào đó, tôi vẫn thấy có, bởi vì chúng ta sống mầu nhiệm hiệp thông liên đới. Nếu bạn và tôi cùng nhau xây dựng một thế giới yêu thương hơn, thì sẽ có ít hơn những sự việc đau lòng tương tự. Nếu con người làm vinh danh Chúa qua đời sống chứng tá yêu thương thì mới “bình an dưới thế cho người Chúa thương”. Hôm nay là lễ Chúa Hiển linh, ước gì bạn và tôi, mỗi người trở nên ngôi sao sáng soi đường cho người ta đến với Chúa Hài đồng, thì nhiều bé thơ sẽ không bị cướp đi sự sống quý giá do Chúa ban cho.
BS Trần Như Ý Lan, CND
Lễ Chúa Hiển Linh, 2022
(hdgmvietnam.com 03.01.2022)
[1] Sơn Bình, Hoàng Điệp, “Chuyển vụ bé gái 8 tuổi bị bạo hành tử vong lên Công an TP.HCM”, https://tuoitre.vn/chuyen-vu-be-gai-8-tuoi-bi-bao-hanh-tu-vong-len-cong-an-tphcm-20220101212537834.htm
(01/01/2022); Sơn Bình, “Trước khi tử vong, bé gái 8 tuổi bị ‘dì ghẻ’ hành hạ dã man 4 tiếng”, https://tuoitre.vn/truoc-khi-tu-vong-be-gai-8-tuoi-bi-di-ghe-hanh-ha-da-man-4-tieng-20220101110502199.htm , (01/01/2022).
[2] Thông tin từ youtube
[3] Vũ Thủy, “Vụ bé gái bị ‘dì ghẻ’ bạo hành tử vong: Đề nghị làm rõ trách nhiệm của cha ruột”, https://tuoitre.vn/vu-be-gai-bi-di-ghe-bao-hanh-tu-vong-de-nghi-lam-ro-trach-nhiem-cua-cha-ruot-20211229185350697.htm , (29/12/2021); Quốc Thắng, Hải Duyên, “Cha bé gái tử vong ở Sài Gòn bị bắt”, https://vnexpress.net/cha-be-gai-tu-vong-o-sai-gon-bi-bat-4410439.html , (31/12/2021).
[4] Đình Văn, Quốc Thắng, “Gia đình bé gái tử vong đề nghị xử lý người cha” https://vnexpress.net/gia-dinh-be-gai-tu-vong-de-nghi-xu-ly-nguoi-cha-4409426.html , (29/12/2021)
[5] Hà Thanh, “UNICEF lên tiếng về vụ ‘dì ghẻ’ đánh bé gái 8 tuổi tử vong”, https://tuoitre.vn/unicef-len-tieng-ve-vu-di-ghe-danh-be-gai-8-tuoi-tu-vong-20211229150804893.htm , (29/12/2021)