2020
Bác sĩ Fauci, nhà khoa học gia công giáo dám sửa lưng Trump
Bác sĩ Fauci, nhà khoa học gia công giáo dám sửa lưng Trump
Bác sĩ Anthony Fauci trong cuộc họp báo ngắn ở Nhà Trắng ngày 4 tháng 4. Anna Moneymaker/The New York Times ReduxRea
Bác sĩ Anthony Fauci người công giáo không đảng phái là một trong những người được tôn trọng nhất ở Mỹ, ông là thành viên trong Ban Đặc nhiệm chống Coronavirus.
Trong việc quản lý cuộc khủng hoảng, ít nhất Donald Trump đã có một quyết định đúng: mời bác sĩ Anthony Fauci vào Ban Đặc nhiệm chống Coronavirus, người điều phối và giám sát hành động của chính quyền kể từ cuối tháng 1. Bác sĩ Fauci, chuyên gia miễn nhiễm trở thành khuôn mặt của các cố gắng trễ tràng để chống vi-rút, trong vài tuần coronavirus đã giết hại 28.000 người Mỹ.
Từ nửa tháng 3, bác sĩ Fauci thường xuất hiện bên cạnh tổng thống trong các cuộc họp báo ở Nhà Trắng để giải thích một cách hợp lý và thực tế về diễn biến của đại dịch và chiến lược áp dụng.
Báo động sớm và cách ly sớm rõ ràng sẽ cứu sống được nhiều mạng người. Bác sĩ Anthony Fauci
Luôn lịch sự và dễ chịu, đôi khi nhếch miệng cười, bác sĩ Fauci thường chỉnh sửa và làm rõ nội dung liều lĩnh của tổng thống, ông trung thực trả lời các câu hỏi của nhà báo. Vì có ý kiến cho rằng Tổng thống Trump đã trì hoãn quá lâu trước khi đưa ra các biện pháp nghiêm túc để phòng ngừa – một nhận xét mà tôi không bao giờ muốn nghe -, ngày 12 tháng 4, bác sĩ Fauci đã dám tuyên bố “một báo động sớm và cách ly sớm rõ ràng sẽ cứu sống được nhiều mạng người .”
Một lời tuyên bố đã làm cho ông Trump giận dữ, ông viết câu tweet ngụ ý ông sẽ tách khỏi bác sĩ Fauci. Vài giờ sau ông đổi ý. Vì ông cần người mà bây giờ dân chúng gọi là “Bác sĩ của nước Mỹ”, như tạp chí New Yorker giải thích, và bác sĩ xuất hiện dưới mắt mọi người như người của công việc.
Được các cha Dòng Tên đào tạo
Theo thăm dò của Viện tham khảo Quinnipiac ngày 8 tháng 4, có 78% người dân Mỹ ủng hộ hành động của bác sĩ. Một tỷ lệ cao hơn so với các thống đốc (74%), thường thường rất được dân chúng mến chuộng và nhất là so với Tổng thống Donald Trump (46%).
Tôi nghĩ đức tin giúp người dân vượt qua được cơn thử thách hiện nay – Bác sĩ Fauci
Bác sĩ Fauci là ai? Trước hết ông là một bác sĩ, chuyên gia miễn nhiễm học danh tiếng trên trường quốc tế và đã nổi tiếng trên các phương tiện truyền thông với phương pháp sư phạm nhân hậu và cách thực hành chạy đường dài. Từ năm 1984 ông là giám đốc Viện Dị ứng và các bệnh Truyền nhiễm, ông cố vấn cho tất cả các tổng thống từ thời tổng thống Ronald Reagan.
Khi ông giới thiệu về mình, lúc nào ông cũng nhấn mạnh về giáo dục công giáo ông đã nhận và vai trò tích cực của đức tin do cha mẹ và các giáo sư Dòng Tên tác động trên ông đến mức ông chọn học y khoa, dù ông cho biết ông không thường xuyên giữ đạo. Ông tuyên bố vào dịp lễ Phục Sinh: “Tôi nghĩ đức tin giúp người dân vượt qua được cơn thử thách hiện nay. Khi tình huống rất khó khăn để sống, đức tin sẽ có một chỗ đứng quan trọng .”
Bác sĩ Fauci sinh năm 1940 trong một gia đình công giáo nhập cư người Ý ở khu phố Brooklyn, New York, ông học ở trường trung học ưu tú Regis High School. Ở đó ông học được ở các cha Dòng Tên “sự chính xác của suy nghĩ và giản dị chừng mực trong diễn tả”, sau đó ông học ở Trường Thánh Tâm (College of the Holy Cross) và có bằng tiến sĩ ở Đại học Cornell, tiểu bang New York.
Vị bác sĩ chiến đấu cho các đại dịch
Từ 35 năm nay ông làm việc về tất cả các đại dịch, chủ yếu là công việc của ông về bệnh sida đã làm cho ông được quần chúng biết đến. Trong những năm 1980, ông tham gia xây dựng chiến lược theo dõi để điều trị cho các bệnh nhân mắc bệnh. Ông thường hay nhắc lại: “Đó là những năm đen tối của đời tôi, vì khi bắt đầu đại dịch, gần như tất cả bệnh nhân đều chết và chúng tôi không biết vì sao .”
Năm 2019, trong một cuộc họp báo ông xác nhận, ông sợ nhất là một con vi-rút không kiểm soát được khi nó tấn công vào phổi.
Ông đổi mới toàn bộ tiếp cận y khoa, tích hợp các hiệp hội và các nhà hoạt động vì quyền của người đồng tính trong chiến lược phòng chống bệnh sida của chính phủ liên bang. Khi liệu pháp ba dược phẩm được triển khai trong các năm 1990 và 2000 cứu được nhiều mạng sống, tổng thống George W. Bush xin ông đẩy mạnh chương trình để giúp các nước châu Phi. Và ông đã làm. Theo ông, nhờ vậy mà “mười bốn triệu người được cứu sống .” Một hành động ông đã nhận được Huân chương Tự do của Tổng thống, đây là huân chương dân sự cao cả nhất của đất nước.
Năm 2019, trong một buổi nói chuyện với các học sinh trường Regis High School, ông nhắc lại, con người luôn phải chiến đấu chống các đại dịch dù chúng ta có khuynh hướng quên nó. Và ông cho biết, điều ông sợ nhất là một con vi-rút không được kiểm soát tấn công vào phổi … Bây giờ hơn bao giờ hết nước Mỹ cần đến vị bác sĩ chạy đường dài này.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
2020
Các nhà lãnh đạo dẫn đầu trong cuộc chiến chống lại Covid-19 thường là phụ nữ, nhưng có tranh luận
Vì họ là phụ nữ hay vì họ có các kỹ năng cần thiết? Tạp chí Forbes vừa công bố một cuộc khảo sát cho thấy “sự thấu cảm” của họ trong cuộc khủng hoảng đã tạo thành công. Ngay cả khi điều này làm cho bạn ê răng.
Tạp chí kinh tế Mỹ Forbes vừa đăng một bài báo hấp dẫn, sau khi đi tìm “các gương mẫu về việc lãnh đạo trong thời khủng hoảng”. Và dường như họ đã tìm thấy. “Từ Iceland đến Đài Loan, từ Đức đếnTân Tây Lan” thêm vào đó là các nước Phần Lan và Đan Mạch, tất cả đều là các quốc gia có phụ nữ lãnh đạo. Nhiều năm nghiên cứu đã rụt rè đề xuất cho đến nay, phong cách lãnh đạo của họ có thể khác biệt và có lợi hơn so với nam giới.
Chúng ta lấy ví dụ của bà Angela Merkel. “Thủ tướng Đức trầm tĩnh nói với dân chúng đây là loại vi-rút (…) sẽ lây nhiễm tới 70% dân số. “Thật nghiêm trọng, xin quý vị xem trọng chuyện này.” Bà đã làm, vì vậy họ cũng làm. Các thử nghiệm bắt đầu ngay từ đầu. Đức đã bước qua các giai đoạn phủ nhận, tức giận và thiếu trung thực như chúng ta thấy ở các nơi khác. Con số của Đức thấp hơn nhiều so với các nước láng giềng châu Âu.
Một ví dụ khác: Bà Thái Anh Văn ở Đài Loan. Kể từ tháng 1, bà đã đưa ra thực hành 124 biện pháp chận lây lan mà không cần phải dùng đến biện pháp cách ly. Bà đang gởi 10 triệu khẩu trang đến Mỹ và châu Âu. Bà Thái Anh Văn đã làm điều mà hãng tin CNN gọi là “một trong các phản ứng tốt nhất trên thế giới”, kiểm soát được dịch bệnh, vẫn báo cáo “chỉ có sáu trường hợp tử vong”.
Và còn nữa. “Bà Jacinda Ardern, ở Tân Tây Lan là người đầu tiên nêu rõ mức độ cảnh báo tối đa mà đất nước phải tuân phục và giải thích vì sao. Bà áp đặt tự cách ly và với một tốc độ đáng kinh ngạc, khi mới chỉ có sáu trường hợp. Khi các quốc gia khác đang nói về việc dỡ bỏ cách ly, bà Jacinda Ardern khuyến khích người dân, xin người dân Tân Tây Lan về nước, cách ly ở những nơi được chỉ định trong 14 ngày.
Ở phía bên kia địa cầu, “nước Iceland dưới sự lãnh đạo của bà Thủ tướng Katrin Jakobsdottir, cung cấp xét nghiệm coronavirus miễn phí cho tất cả mọi người và sẽ trở thành trường hợp nghiên cứu điển hình về tỷ lệ lây lan thực tế và tử vong của Covid-19.” Vẫn ở miền Bắc bán cầu, “bà Sanna Marin, 34 tuổi ở Phần Lan là nguyên thủ quốc gia trẻ nhất thế giới khi được bầu vào tháng 12 năm ngoái”, bà đã sử dụng “những người có ảnh hưởng truyền thông xã hội, đưa họ thành tác nhân chính trong cuộc chiến” dựa trên sự việc “không phải người dân nào cũng đọc báo.”
Cuối cùng là ở Na Uy, Thủ tướng Erna Solberg “đã có sáng kiến dùng truyền hình để nói chuyện trực tiếp với trẻ em. Bà dựa trên cuộc họp báo ngắn ba phút” mà người đồng cấp Đan Mạch của bà, bà Mette Frederiksen đã tổ chức vài ngày trước đó. Không có người lớn nào được phép tham dự. Bà trả lời các câu hỏi của các em trên khắp đất nước, dành thì giờ để giải thích vì sao sợ là chuyện bình thường.”
Tóm lại, trang web Positivr.fr bình luận: “Tất cả các nhà lãnh đạo đứng đầu các quốc gia này đã cho thấy phẩm chất quý giá như tính sáng tạo, khả năng tiếp thu, sự điềm tĩnh và tinh thần trọng sự thật”. Những chuỗi khen ngợi này đôi khi cũng làm nhiều người ê răng. Tờ Libération cho rằng tạp chí Forbes “nhấn mạnh đến cách dùng công nghệ như một hỗ trợ thiết yếu trong cuộc chiến này và nhấn mạnh tầm quan trọng của các giá trị của sự trung thực và ‘tình yêu’ (để hiểu sự thấu cảm)”. Các phẩm tính được gán nhãn “nữ tính” mà một số người cáo buộc như bản tin nữ quyền Les Glorieuses, cũng được tạp chí trực tuyến Terrafemina.com phân tích.
Nếu bài báo của tạp chí Forbes khởi đi từ “một ý định tốt và dựa trên các cân nhắc thống kê, thì tầm nhìn thiết yếu này không “đặt vấn đề về công việc của các nhà lãnh đạo này, nhưng họ không phải là nguyên thủ quốc gia tốt hơn vì họ là phụ nữ, cũng không phải vì họ thể hiện phẩm chất “ nữ tính” nhưng vì họ có kỹ năng cần thiết để điều hành đất nước”. Các yếu tố khác phải được xem xét, ví dụ như “Hàn Quốc được một người đàn ông lãnh đạo và đã thành công trong việc kiểm soát dịch bệnh là một ví dụ đối lập với luận điểm này”.
Báo France Soir cho biết phải cẩn than với các con số thống kê, nếu không muốn xúc phạm đến “các nam lãnh đạo” của các quốc gia khác. Và rằng các quốc gia liên hệ “là các nền dân chủ có khuynh hướng tin lành và do đó họ có thể tôn trọng các quy tắc ứng xử và các quy tắc của chính phủ của họ”.
Tạp chí Phụ nữ Ngày nay trích dẫn báo The Guardian: “Tất nhiên là phụ nữ không tự động làm cho mình thành người quản lý đại dịch tốt hơn. Cũng không làm cho mình tự động thành nhà lãnh đạo tốt hơn, đưa ra các ý tưởng phân biệt giới tính là vô ích, vì đã là phụ nữ thì các bà dĩ nhiên có lòng trắc ẩn và có tinh thần hợp tác hơn. Tuy nhiên, điều đúng là phụ nữ nói chung cần trở nên người lãnh đạo tốt hơn.”
Chống kiểu “võ sĩ cường tráng”
Bà Christiane Taubira, cựu Bộ trưởng Bộ Tư pháp tuần này nói trên France Inter, bà chân thành nghĩ “phụ nữ ở vị trí có uy quyền hay quyền lực có thể tiếp cận sự việc một cách khác” về coronavirus so với Tổng thống Emmanuel Macron. Thay vì lên gân kiểu “võ sĩ cường tráng“ như câu nói “Chúng ta đang ở trong thời chiến” được ông lặp lại sáu lần, thì “phụ nữ sẽ dễ dàng thấy cái gì làm cho xã hội đứng vững trước hết là một nhóm phụ nữ: họ chiếm đa số trong các nhóm chăm sóc, ngay cả khi chúng ta cũng thấy các ông chăm sóc cũng tận tụy như vậy…”
Phụ nữ đa số ở các quầy thu tiền các chợ, các nhóm làm vệ sinh nhà cửa, và họ người vẫn còn làm việc.
Thực chất, sự độc đáo và rõ ràng trong ý tưởng của họ đã chiếm ưu thế. “Sự đồng cảm và quan tâm mà tất cả các nữ lãnh đạo dường như được truyền đạt đến từ một vũ trụ khác so với thế giới chúng ta quen sống“ với các ông nắm quyền lực. “Như thể cánh tay của họ ra khỏi video để ôm bạn trong vòng ôm trìu mến và chân thành. Ai có thể tin rằng các nhà lãnh đạo có thể giống với hình ảnh nhân từ này.”
Và bài báo Forbes kết luận: “Và bây giờ chúng ta biết điều này.
Marta An Nguyễn dịch
2020
Đức Phanxicô, “kế hoạch để vực dậy” sau coronavirus
Đức Phanxicô lấy bút giấy và gởi suy nghĩ của mình cho tạp chí Tây Ban Nha Vida Nueva. “Nếu có một cái gì chúng ta hiểu, thì đó là không ai tự mình cứu mình được.”
Đức Phanxicô đưa ra một “kế hoạch để vực dậy” sau khi thời gian khẩn cấp của coronavirus đi qua.
Trong một bài báo viết cho tạp chí Tây Ban Nha Vida Nueva, ngài mô tả đại dịch như băng thử nghiệm đối diện với các bất công của thế giới: nếu chúng ta tìm được kháng thể để đánh bại coronavirus, thì chúng ta cũng phải tìm kháng thể của công lý và đoàn kết để đánh bại bao nhiêu tệ nạn tác động trên thế giới.
Đức Phanxicô đặt nền tảng suy tư của mình trên hy vọng Phục Sinh của Chúa Giêsu; ngài thấy cuộc khủng hoảng này là dịp để chúng ta đoàn kết như một dân tộc; ngài nhấn mạnh, thời gian khủng hoảng là để bắt đầu lại và thay đổi, và thấy gương mẫu nơi những người mà trong thời gian qua đã tận tụy hy sinh cho người khác, bất chấp nguy hiểm đến mạng sống mình, kể cả những người có trách nhiệm phải ở nhà để tránh lây lan.
Đây là một bài viết dài với một vài ghi chú và rất nhiều suy tư trong tinh thần Thánh I-Nhã mà Đức Phanxicô viết cho báo Vida Nueva.
Bài viết bắt đầu bằng lời Chúa khen các bà trước ngôi mộ trống, “niềm vui” này giống như lời khiêu khích trong lúc đại dịch. Tuy nhiên các phụ nữ này là tấm gương của Đức Phanxicô, vì họ không ở một chỗ và hãi sợ, họ đến ngôi mộ và vì thế họ là gương mẫu của Đức Phanxicô.
Đức Phanxicô viết: “Nếu chúng ta có thể học được điều gì đó trong lúc này, thì đó là không ai có thể tự mình cứu mình. Các biên giới sụp đổ, các bức tường bị hạ, các bài diễn văn cơ bản tan biến trước sự hiện diện gần như không thể nhận ra, biểu hiện cho sự mong manh mà chúng ta được tạo ra.”
Theo Đức Phanxicô, “cần phân định và dáp ứng nhịp đập của Thần Khí, Đấng ban sự sống cùng với tất cả động lực có thể làm chứng và hướng đến cuộc sống mới mà Chúa muốn tạo ra trong giai đoạn lịch sử cụ thể này.”
Do đó có lời mời vui mừng. Một khiêu khích trong lúc mà sau mọi sự, chúng ta cảm thấy mình như “các môn đệ đầu tiên đi đến ngôi mộ”, khi chung quanh bao trùm một bầu khí đau đớn và bất an, “tác động của những gì đã xảy ra, đã được loan báo và mặc khải”, và sự mất phương hướng, sự tê liệt tạo ra do người thân đã qua đời, do những gì xảy đến cho người thân của chúng ta.
Đức Phanxicô muốn nhấn mạnh, “mỗi cá nhân không phải là một hành động biệt lập. Dù tốt hay xấu, điều này cũng có hệ quả trên người khác, buộc tất cả kết nối trong căn nhà chung.” Ngài nhấn mạnh, “nếu các cơ quan y tế ra lệnh cách ly trong nhà, thì chúng ta là những người làm cho điều này được tôn trọng, chúng ta ý thức trách nhiệm của mình trong việc chiến đấu với đại dịch.”
Đức Phanxicô rất mong lật ngược quan điểm để nhắc mọi người đó là dứt khoát, không phải chi một phần guồng máy ra lệnh. Đại dịch là “bài học sẽ phá vỡ mọi chủ nghĩa an bài mà chúng ta rơi vào đó, nhưng là dịp để chúng ta thấy mình là người sáng tạo, là nhân vật chính của một lịch sử chung và như thế có thể trả lời chung cho nhiều tệ nạn mà hàng triệu anh chị em phải chịu đựng trên thế giới.”
Đức Phanxicô nói thêm: “Muốn làm được điều này, nếu chúng ta hành xử như chỉ là một dân tộc thì ngay cả khi đối diện với các đại dịch khác, chúng ta có thể có một tác động thực sự.”
Lời kêu gọi của Đức Phanxicô là lời kêu gọi trách nhiệm, mà trên hết để trả lời với đại dịch như một thử nghiệm để đương đầu với tất cả vấn đề khác.
Đức Phanxicô hỏi: “Liệu chúng ta có cư xử có trách nhiệm với cơn đói mà nhiều người phải chịu, biết rằng thức ăn có đủ cho tất cả mọi người không? Chúng ta có tiếp tục quay lưng nhìn hướng khác với im lặng đồng lõa khi đối diện với các chiến tranh được nuôi dưỡng bằng tham vọng muốn thống trị và quyền lực không? Liệu chúng ta có sẵn sàng thay đổi lối sống làm cho nhiều người chìm đắm trong nghèo khổ để thúc đẩy và khuyến khích chúng ta sống đời sống thanh đạm, để có thể phân phối của cải cách công bằng hơn không? Liệu chúng ta sẽ áp dụng các phương tiện cần thiết để hạn chế sự tàn phá của môi trường trong cương vị một cộng đồng quốc tế hay chúng ta tiếp tục phủ nhận dù có bằng chứng?”
Đức Phanxicô lưu ý, “chắc chắn toàn cầu hóa dửng dưng” sẽ tiếp tục cám dỗ chúng ta, “mong sao chúng ta tìm được kháng thể công lý, bác ái và đoàn kết” để dám sống hài hòa giữa văn minh của tình yêu.”
Nguyễn Tùng Lâm dịch
2020
“Với cuộc khủng hoảng này, có một môi nguy hiểm toàn cầu là đặt sự phi lý vào trung tâm chính trị“
Nếu cuộc khủng hoảng sức khỏe liên quan đến coronavirus mang khía cạnh bi thảm, nhà nghiên cứu về văn hóa Hy Lạp Pierre Judet de La Combe, giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Khoa học Xã hội (EHESS) báo động về sự nguy hiểm của một loại diễn giải huyền thoại về các sự kiện.
Báo La Croix: Con khủng hoảng sức khỏe hiện nay có mang nét bi thảm không?
Pierre Judet de La Combe: Bi thảm là tình trạng thảm họa không thể đảo ngược lại được. Cái sau không còn như cái trước, và nó trải qua bằng thảm họa. Đó là cuộc khủng hoảng về trật tự của sự vật, của xã hội mà trong đó cá nhân con người, căn tính con người bị đảo lộn. Tình trạng khó xử của bi kịch là hoàn toàn, không lối thoát, gần như luôn dính vào câu chuyện về mối quan hệ huyết thống.
Chẳng hạn nhân vật Agamemnon phải giết con gái mình để được tham chiến ở thành Troie, đã viện dẫn các ý tưởng về luật pháp và công lý để hợp pháp việc giết hại chính gia đình mình, có nghĩa là tự bắt mình chịu các khổ hình nặng nhất.
Trong cuộc khủng hoảng hiện nay, may thay chúng ta không ở trong các tình trạng thái cực như thế. Nhưng việc phải lọc bệnh nhân để chữa, cần quyết định giữa hai giải pháp mà không giải pháp nào có thể chấp nhận được, như thế thì thật đau lòng. Thêm nữa, không được thăm người thân trong giờ phút cuối ở bệnh viện vì sợ lây nhiễm, cũng tạo xung đột giữa hai mệnh lệnh, một bên là bổn phận với xã hội cần phải cách ly và một bên là tiếng gọi thiết yếu của tâm hồn mình.
Chúng ta có cùng thớ thịt với người thân, cùng máu mũ mà chúng ta phải cắt đứt vì họ qua đời. Không gần họ trong giây phút cuối dù họ không còn biết gì là cả một thảm họa.
Có phải nạn dịch cũng làm gợi lên hình ảnh anh hùng đó không?
Chủ nghĩa anh hùng là chiến đấu chống một loại thứ trật nào đó, vượt những gì có thể có trong thực tế. Các người chăm sóc hoàn thành sứ vụ của họ mà họ không có trong tay các phương tiện cần thiết để làm, họ anh hùng theo nghĩa họ phải hành động như thể họ mạnh hơn thế. Nhưng khó khăn của họ không đến từ số phận, nó đến một phần từ các quyết định chính trị, chẳng hạn như việc không làm việc trong các bệnh viện công.
Và ngoài việc nhắc đến các nhân vật phi thường, tốt hơn nên đưa ra khái niệm về đức hạnh. Vì ngoài các đức tính như can đảm, thận trọng, cũng còn các đức tính khác như bác ái, hy vọng nơi những người săn sóc, đó là các đức tính mang tính tập thể chứ không phải chỉ các cá nhân phi thường. Mỗi người đều tự do với lương tâm của mình, và họ tự đặt mình tuân thủ các đức hạnh này, đó là điều phi thường.
Đó sẽ là một trong các bài học lớn của cuộc khủng hoảng này?
Bi kịch đòi hỏi chúng ta, và đó là lý do nó luôn chất vấn chúng ta, suy nghĩ về những gì tạo nên xã hội. Các vị thần, các luật lệ, chính trị, tất cả đều làm cho chúng ta gắn kết với nhau. Cá nhân bi thảm không tồn tại một mình. Nó bị phá vỡ bởi một mâu thuẫn triệt để giữa cái tôi riêng tư nhất và các thể chế bao lên nó. Trong bi kịch, các cảm xúc, sợ hãi và thương hại là vừa cả cá nhân lẫn tập thể. Trên sân khấu, dàn hợp xướng phản ứng với âm mưu, hoảng loạn, cố gắng tìm hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Sẽ phải có một cái về sau.
Bi kịch luôn là một suy tư về thực tế, luôn vượt ra ngoài những gì chúng ta có thể xây dựng một cách hợp lý. Triết lý, khoa học tìm cách đưa ra một lý thuyết về thực tế. Bi kịch không bằng lòng với nó, vì thực tế, cụ thể là các vị thần đối với bi kịch là ràng buộc, là nguyền rủa. Cái thực bị đóng lại vì chúng ta như tù nhân của các lựa chọn không thể thực hiện được, nhưng dù sao chúng ta cũng hành động.
Liệu bi kịch có thể đưa ra một lối thoát cho các mâu thuẫn này không?
Một vài vở kịch – không phải tất cả – có đưa ra một giải pháp. Những gì bi kịch nói ra là đưa ra một lý thuyết hài hòa xã hội trong một xã hội không hoạt động, vì cái ác là nọc độc dữ dội và nó ở khắp nơi. Thay vì cố gắng đẩy nó ra ra khỏi cổng thành thì phải hội nhập nó vào. Nhập nó vào trong các thể chế phần không nắm bắt này, cho nó một phần vào những điều mà chúng ta không biết.
Nhưng trên hết đừng thờ nó. Tổ chức chính trị xung quanh điều phi lý này là một sự nguy hiểm vô cùng lớn. Đặt huyền thoại vào trọng tâm chính trị đã tạo ra những điều khủng khiếp nhất: chủ nghĩa phát xít và gần đây là chủ nghĩa thánh chiến. Trong tác phẩm Huyền thoại của Quốc gia (Le mythe de l’État) của tác giả Ernst Cassirer xuất bản năm 1945, ông phân tích chủ nghĩa phát xít như một loại chính sách cực kỳ hiện đại của huyền thoại. Xem con người không làm chủ số phận mình dẫn đến sự man rợ.
Có một nguy cơ nào trong việc diễn giải các sự kiện chúng ta đang sống không?
Vì tất cả các lý do mang lại cho nó một chiều kích thảm kịch, chúng ta thấy nảy sinh ra cám dỗ muốn cho nó một ý nghĩa huyền thoại cho cuộc khủng hoảng sức khỏe hiện nay. Một vài người sẽ nói đây là thần thánh phạt, hay là lỗi của người phương Tây, và chúng ta cũng còn nghe nói đây là thiên nhiên phạt. Điều này vô nghĩa. Có một nguy hiểm toàn cầu và khắp nơi, với cuộc khủng hoảng này chúng ta đặt điều phi lý vào trung tâm chính trị.
Trong tai ương hiện nay, có các yếu tố bi thảm, nhưng không phải các vị thần áp đặt lên chúng ta tai ương này. Vi-rút thì luôn tồn tại, và chúng ta có các giải pháp khoa học như vắc-xin. Mọi thứ được mở ra, con người có thể hành động cho tương lai. Mặt khác có một bi kịch về lý do chính trị và lịch sử.
Nếu sau giai đoạn cách ly này, các hệ thống chính trị trở lại như cũ thì sẽ rất khủng khiếp. Điều này có nghĩa xã hội chúng ta hoàn toàn bị chặn lại, dù có ý chí cải cách, cấu trúc không thể lay chuyển và không còn cho phép chúng ta hành động. Như thế mới thực sự bi thảm.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch