2020
Tòa Thánh phát động Năm sinh thái
Bộ phát triển nhân bản toàn diện cho biết Tòa Thánh sẽ phát động Năm sinh thái (anno ecologico), nhân dịp kỷ niệm đúng 5 năm công bố Thông điệp Laudato sì của Đức Thánh cha Phanxicô, ngày 24/5/2015, về việc bảo vệ trái đất như căn nhà chung của nhân loại.
“Laudato sì” là tựa đề Bài ca của các thụ tạo, do thánh Phanxicô Assisi sáng tác. Trong năm sinh thái, Bộ Phát triển nhân bản toàn diện sẽ đề ra nhiều sáng kiến nhắm phổ biến và thực thi các giáo huấn của Đức Thánh cha về việc bảo vệ môi trường, những giáo huấn ngày càng hợp thời.
Thông cáo của Bộ khẳng định rằng: “Chúng tôi hy vọng năm kỷ niệm này và thập niên sau đó sẽ là một thời điểm ân phúc và là một thời kỳ “vui mừng” cho trái đất, cho nhân loại và toàn thể các thụ tạo của Thiên Chúa”.
Mặc dù bị khủng hoảng về y tế do đại dịch Covid-19, tuần lễ “Laudato sì”, từ ngày 16 đến 24/5/2020, đã có nhiều cuộc hội luận và gặp gỡ. Đứng trước những khó khăn hiện nay, Thông điệp của Đức Thánh cha có thể cung cấp những chỉ nam luân lý và tinh thần cho hành trình của thế giới nhắm trở nên nhân bản, huynh đệ, an bình và lâu bền hơn.
Nhân dịp kỷ niệm đúng 5 năm công bố Thông điệp Laudato sì, lúc 12 giờ trưa, ngày 24/5/2020, giờ địa phương, là lúc cầu nguyện chung cho trái đất và nhân loại. Một kinh nguyện đã được soạn cho dịp này, và các tín hữu được mời gọi đọc lên vào lúc giữa trưa ở các nơi trên thế giới.
Tháng Sáu tới đây, Tòa Thánh sẽ tổ chức một văn bản liên bộ với những chỉ dẫn thực hành, để áp dụng Thông điệp Laudato sì trong mọi lãnh vực của đời sống Giáo hội. Từ ngày 1 tháng 9 đến 4/10 là “Thời kỳ Sáng Tạo”, một giai đoạn trong đó các tín hữu Kitô trên toàn thế giới được mời gọi chúc tụng Thiên Chúa và công trình tạo dựng của Ngài, và năm nay qui trọng tâm vào việc “bảo vệ mạng sống”, liên kết mọi loài với nhau.
Năm tới, 2021, Bộ Phát triển nhân bản toàn diện sẽ phát động một chương trình 7 năm để các tổ chức như gia đình, các giáo phận, trường học và đại học làm việc cho sinh thái học toàn diện, qua lăng kính của Thông điệp Laudato sì.
Ngoài ra, sẽ có một cuộc họp các vị lãnh đạo các tôn giáo được dự kiến vào mùa xuân năm tới (2021). Năm kỷ niệm sẽ kết thúc bằng một hội nghị, một cuộc trình diễn một tác phẩm âm nhạc và trao giải thưởng Laudato sì cho những nhân vật đã hoạt động cho sự “hoán cải về sinh thái”. (cath.ch 23-5-2020)
Trần Đức Anh, O.P.
Nguồn: vietnamese.rvasia.org
2020
Các nữ tu của Mẹ Têrêsa giúp lương thực cho 40.000 gia đình
Các nữ tu Thừa sai bác ái của Mẹ Têrêsa ở Calcutta, giúp lương thực cho 40.000 gia đình nghèo tại nhiều khu vực thuộc thành phố có gần 15 triệu dân cư.
Đức cha Thomas D’Souza, Tổng giám mục Calcutta sở tại, nhận định rằng “thật là một trợ giúp lớn dành cho dân chúng tại Howrah, là một trong khu vực nghèo nhất tại địa phương. Nữ tu Prema, Bề trên Tổng quyền của dòng, cũng đích thân đi trao các gói thực phẩm gồm gạo, đường, bột, rau quả, và đậu cho những người nghèo, người thất nghiệp và những người nhập cư, nạn nhân của tình trạng giới nghiêm vì coronavirus.
Từ ngày 24/3/2020 vừa qua, chỉ vài tiếng đồng hồ sau khi ra thông cáo, chính phủ Ấn Độ đã phong tỏa dân chúng và ngưng các hoạt động công nghệ, thương mại và chuyên chở. Hàng trăm triệu người Ấn bị mất công ăn việc làm và lương bổng, không có lương thực cũng chẳng có nơi trú ngụ. Nhiều người trong số các nạn nhân ấy là những người di cư, từ miền quê về thành thị để tìm công ăn việc làm và nay không thể trở về làng quê của họ.
Linh mục Dominic Gomes, Tổng đại diện giáo phận Calcutta, nhận định rằng: “Các nữ tu thừa sai bác ái là những người đi hàng đầu, ở giữa những người nghèo nhất vì tình trạng cách ly. Điều các chị làm là một công tác nhân đạo rất lớn đối với những người không được trợ giúp và bị quên lãng”.
Từ khi bắt đầu cuộc cách ly và dự kiến sẽ kéo dài đến ngày 31/5 tới đây, nhiều nhà dòng của các nữ tu thừa sai bác ái đang trợ giúp thực phẩm cho dân nghèo tại các khu xóm tồi tàn, các khu ổ chuột ở rất xa thành Calcutta. Các chị đi xe tải đến các khu vực khác nhau và có một xe cứu thương đi theo để kịp giúp đỡ trong trường hợp có người bị bệnh. Sau khi phát lương thực xong từ khu vực này, các chị đi đến vùng khác.
Tuyên bố với hãng tin Asia News, truyền đi ngày 20/5/2020, Đức Tổng giám mục D’Souza cho biết trong những ngày này, nhiều giáo phận đang cử hành tuần lễ Laudato sì, tên Thông điệp của Đức Thánh cha Phanxicô về vấn đề bảo vệ trái đất như căn nhà chung của nhân loại, để suy tư về những thay đổi khí hậu và những viễn tượng môi sinh học toàn diện, nhưng do tình trạng cách ly hiện nay, “chúng tôi rất bị giới hạn. Quan tâm trước mắt của chúng tôi là làm sao giúp đỡ tất cả những người nghèo này, những người thất nghiệp và di dân… Đồng thời, chúng tôi cũng đang chuẩn bị vì cuồng phong Amphan đang thổi tới đây, ở vùng vịnh Bangala với vận tốc 185 cây số giờ. Hằng triệu người sẽ bị di tản tại Ấn Độ và Bangladesh”.
Theo Đức Tổng giám mục D’Souza, “cuồng phong Amphan này cũng có liên hệ tới Thông điệp Laudato sì, vì đó là một dấu hiệu về hậu quả tàn hại do các hoạt động của con người gây ra cho môi trường. Những hoạt động như phá rừng bừa bãi, dùng khí đốt cho công nghệ, làm ô nhiễm, hâm nóng trái đất, tạo nên những thay đổi khí hậu, càng làm cho các cuồng phong thêm tàn hại hơn”. (Asia News 20-5-2020) Trần Đức Anh, O.P.
Nguồn: Đài Chân Lý Á Châu, vietnamese.rvasia.org
2020
Công lý cho trái đất
CÔNG LÝ CHO TRÁI ĐẤT
ĐGM. Giuse Nguyễn Đức Cường
Sau khi đọc lại Tông huấn Laudato Si’ của Đức Giáo hoàng Phanxicô, nhân kỷ niệm 5 năm (24/5/2015-24/5/2020), ngày ban hành Thông điệp này, tôi có một vài suy nghĩ sau đây:
1.TRÁI ĐẤT BỊ TÀN PHÁ
Ngày nay, bất cứ ai, dù là những người ở thành thị hay thôn quê, đều biết hay đều cảm nhận các hiện tượng thất thường về thời tiết, khí hậu, mưa gió, bão táp, lụt lội, ô nhiễm không khí cũng như ô nhiễm nguồn nước, biển cả và sông ngòi. Không những nhận biết, cảm nhận mà đôi khi còn là nạn nhân nữa. Thật vậy, cứ nhìn vào con suối, dòng sông, chúng ta thấy hiện tượng ô nhiễm: đen ngòm, hôi thối do rác rưởi mà con người xả ra, nước thải từ các nhà máy… Cứ nhìn vào những cánh rừng, ta thấy cây cối bị đốn chặt bừa bãi, diện tích rừng nguyên sinh bị thu hẹp dần… Cứ nhìn vào không khí ta thấy bụi bặm, không trong lành do khói từ xe cộ, từ các nhà máy bốc cao …Cứ nhìn vào những cánh đồng bạt ngàn không thể cày cấy do bị nhiễm mặn. Và còn nữa: nhiệt độ nóng dần lên, hạn hán, lụt lội, nhiều sinh vật và động vật bị giảm thiểu, thậm chí bị tuyệt chủng, dịch bệnh gia tăng…
2.TRÁI ĐẤT ĐÒI CÔNG LÝ
Là Kitô hữu, chúng ta tin rằng vũ trụ, muôn loài muôn vật do Thiên Chúa dựng nên và tất cả đều tốt đẹp, thiên nhiên và con người sống hài hòa với nhau. Thiên Chúa đã trao trách nhiệm cho con người làm cho vũ trụ này, trái đất này tốt hơn, đẹp hơn và đáng sống hơn nữa (x. St 1,1-2,4a).
Phải thành thật công nhận rằng, qua các thế hệ kế tiếp nhau, con người đã góp công làm cho vũ trụ này đẹp hơn, đáng sống hơn qua các công trình xây dựng, qua các phát minh khoa học như làm cho thế giới có nhiều lương thực hơn – quần áo đầy đủ hơn, đẹp hơn – giao thông thuận lợi hơn – thông tin mau lẹ hơn, làm cho con người gần gũi nhau hơn … Tuy nhiên, chúng ta cũng phải thẳng thắn nhìn nhận một sự thật hiển nhiên là trái đất bị tàn phá nhiều hơn là được xây dựng như chúng ta đã nói ở trên.
Trước hiện tượng này, nhiều cá nhân, đoàn thể, các vị lãnh đạo các nước và tôn giáo đã lên tiếng nhắc nhở và kêu gọi mọi người quan tâm và gìn giữ vũ trụ, ngôi nhà chung của chúng ta. Đức Giáo Hoàng Phanxicô , trong Thông Điệp Laudato Si, lên tiếng rằng đã đến lúc chúng ta phải chăm chú lắng nghe trái đất bị hủy hoại đang lên tiếng đòi công lý: “Chị Đất đang kêu trách(1) chúng ta đã gây tổn hại cho chị… chị đang bị áp bức và bị hủy hoại nên chị rên siết và quằn quại”. (số 2). Kêu trách là phản kháng và đòi hỏi chúng ta thay đổi cách sống đối với trái đất (x. số 53).
Thật vậy, theo Đức Giáo Hoàng, con người chúng ta đã sử dụng và lạm dụng trái đất một cách vô trách nhiệm. Vì muốn phát triển kinh tế, nhiều người tự cho mình là sở hữu chủ với quyền hủy hoại trái đất. Bạo lực nằm sâu trong trái tim con người, vốn bị tội lỗi làm tổn thương, cũng gây ra bệnh tật nơi đất đai, nguồn nước, không khí và các sinh vật (x. số 2).
- LÀ KITÔ HỮU, CHÚNG TA PHẢI LÀM GÌ?
Trái Đất đòi công lý. Theo Đức Giáo Hoàng Phanxicô, công lý đòi buộc mỗi người chúng ta phải chăm sóc ngôi nhà chung của chúng ta, bằng cách tôn trọng và biết ơn trái đất (x. số 2), bảo vệ thế giới chứ không hủy diệt, gieo trồng vẻ đẹp chứ không gây ô nhiễm và phá hủy (x. số 246, lời cầu nguyện 1). Bổn phận chăm sóc trái đất là của mọi người, các tổ chức quốc gia và quốc tế, đặc biệt của những người lãnh đạo và người làm kinh tế: Công lý đòi buộc “những ai đang nắm quyền lực và của cải tránh xa thái độ vô tâm, để họ yêu mến những thiện ích chung, thăng tiến người yếu đuối và chăm sóc cho thế giới (x. số 246, Lời cầu nguyện 2).
Là Kitô hữu, chúng ta lại càng phải quan tâm, bảo vệ, chăm sóc và làm cho thế giới mỗi ngày mỗi đẹp hơn, đáng sống hơn vì đó là trách nhiệm mà Thiên Chúa đã trao cho chúng ta. Theo Đức Giáo Hoàng, công lý đòi buộc cả cộng đoàn (Giáo hội toàn cầu cũng như Giáo hội địa phương) chứ không chỉ mỗi cá nhân phải hoán cải sinh thái (số 219).
Trước khi đề ra cho người tín hữu chúng ta những việc làm cụ thể để chăm sóc trái đất, Đức Giáo Hoàng đã cho thấy nguyên nhân sâu xa gây ra sự hủy hoại trái đất của con người. Theo ngài, “ Vì thị trường có xu hướng cổ võ tiêu thụ cực độ để bán sản phẩm, nên người ta dễ bị cuốn vào cơn lốc mua sắm và tiêu xài không cần thiết”. Tệ hơn nữa “Mô hình này làm cho người ta tin rằng, họ thực sự tự do bao lâu họ được tự do tiêu thụ”(số 203). Để thỏa mãn khuynh hướng tiêu thụ này, người ta lại càng sản xuất nhiều hơn và do đó lại càng hủy hoại môi trường hơn, nhất là mất đi cảm thức đích thực về thiện ích chung và sẽ dẫn tới bạo lực và hủy diệt lẫn nhau (x. số 203).
Vì thế, để cứu vãn sự toàn vẹn của trái đất và hạnh phúc của con người, nhất là những người nghèo và các thế hệ sau, Đức Giáo Hoàng đã đưa ra những việc làm cụ thể cho Giáo Hội toàn cầu, các Giáo hội địa phương, cũng như các gia đình và mỗi tín hữu như sau: Công lý đòi buộc người tín hữu chúng ta quan tâm tới việc giáo dục về sinh thái ở gia đình, qua truyền thông, trong các bài giáo lý(x. số 213). Đặc biệt, trong các chủng viện, các nhà đào tạo sẽ giáo dục chủng sinh có một đời sống giản dị, đầy trách nhiệm, sự chiêm niệm với lòng biết ơn về thế giới Chúa tặng ban, quan tâm đến nhu cầu của người nghèo và bảo vệ môi trường (x. số 214).
Nhìn vào thái độ sống của các tín hữu hiện nay với trái đất, Đức Giáo Hoàng nhắc nhở: Công lý đòi các tín hữu phải hoán cải nội tâm về vấn đề sinh thái, gọi là hoán cải sinh thái: “Phải nhìn nhận rằng, các Kitô hữu đã không luôn luôn tôn trọng và phát triển những kho tàng thiêng liêng được Thiên Chúa phú ban cho Hội Thánh, trong đó đời sống tinh thần không tách lìa khỏi thân xác, khỏi thiên nhiên hay những thực tại của thế giới, nhưng sống cùng và sống với, trong sự hiệp thông với tất cả mọi sự chung quanh chúng ta” (số 216). Sống ơn gọi làm người bảo vệ công trình do Chúa dựng nên là yếu tố thiết yếu của đời sống nhân đức.
- LỐI SỐNG MỚI
Chăm sóc ngôi nhà chung, từ bỏ lối sống mua sắm và tiêu xài không cần thiết mà Đức Giáo Hoàng đề nghị là một lối sống mới cho mọi người nói chung và người tín hữu nói riêng. Đây là một lối sống trả lại công lý cho trái đất. Lối sống này sẽ có khả năng phát huy tình yêu và xây dựng hòa bình. Lối sống này làm nên hạnh phúc cho đại gia đình nhân loại và thiên nhiên, sống hài hòa với nhau trong ngôi nhà chung là toàn thể vũ trụ bao la, thoát thai từ Bàn Tay Sáng Tạo Toàn Năng của Thiên Chúa là Cha của mọi người và mọi loài thụ tạo với Đức Kitô là Anh Cả (x. Cl 1, 12-20). Lối sống này quả thực không dễ thực hiện, nhưng với niềm tin vào ơn phù trợ của Chúa, Đức Giáo Hoàng khích lệ chúng ta: “ Thiên Chúa của sự sống, Đấng yêu thương chúng ta vô cùng, luôn luôn hiện diện với chúng ta trong thế giới này. Ngài không bỏ rơi chúng ta, Ngài không bỏ mặc chúng ta đơn độc, vì Ngài đã tháp nhập vĩnh viễn với trái đất của chúng ta, và tình yêu của Ngài luôn thúc bách chúng ta tìm kiếm những cách thế mới để tiến bước”(số 245). Việc đưa ra những chương trình mục vụ thực hành lối sống mới mà Thông Điệp LAUDATO SI đề ra, là bổn phận của các giáo hội địa phương. Vậy, mỗi giáo phận tại Việt Nam chúng ta sẽ ứng dụng lối sống mới này thế nào vào đời sống cụ thể của giáo phận mình trong các chương trình mục vụ?
Để cảm thấy đây là một vấn đề khẩn thiết, chúng ta hãy để câu hỏi của Đức Giáo Hoàng : “Chúng ta muốn trao lại một thế giới như thế nào cho những người đến sau, cho con em chúng ta hiện đang lớn lên?”(số 160) chất vấn chúng ta.
+Giuse Nguyễn Đức Cường
Giám mục Giáo phận Thanh Hóa
Chủ tịch Ủy ban Công Lý và Hòa Bình / HĐGM Việt Nam
Nguồn: giaophanthanhhoa.net
__________
(1) X. Cha Phi Khanh Vương Đình Khởi, OFM, “Không có chỗ cho tiếng khóc trong Laudato Si” – Tài liệu Thường Huấn LM TGP Hà Nội 2016. Ngài đề nghị nên dịch theo chữ La tinh “obiurgat” là “kêu trách, trách móc” thay vì than khóc.
2020
Sơ Ariane và “Nhóm Gặp Gỡ” trên đường phố Langstrasse, Thụy Sĩ
Câu chuyện của sơ Ariane cùng với các thành viên của “Nhóm Gặp Gỡ”, giúp đỡ những người nghèo, gái mãi dâm, người vô gia cư và nghiện ma túy trên đường Langstrasse ở thành phố Zurich, Thụy Sĩ. Hiện nay, do đại dịch các hoạt động bác ái của Nhóm càng phải năng động và cấp thiết hơn.
Khu phố Langstrasse là một trong những nơi có nhiều ngóc ngách nhất của Zurich. Trong thời gian này, các hoạt động về đêm của khu phố như các quán bar, các nhà hàng đều đóng cửa. Nhưng ngược lại, tại nơi đây, vào mỗi chiều tối các hoạt động của sơ Ariane, nơi sơ đã biết rất rõ lại càng cấp thiết hơn. Từ khi băt đầu cuộc khủng hoảng đại dịch, sơ cùng với “Nhóm Gặp Gỡ” do chính sơ thành lập đã gia tăng các hoạt động bác ái dành cho những người đang cần được giúp đỡ.
Sơ Ariane phân phát các bữa ăn nóng cho những người nghèo dọc theo các con đường của Zurich. Ngoài ra, vào ngày thứ Bảy những người gặp khó khăn còn nhận được từ nhóm của sơ các gói thực phẩm và đồ dùng vệ sinh cá nhân. Nhóm tình nguyện của sơ Ariane gồm 80 bạn trẻ làm việc liên kết với Cộng đoàn Thánh Egidio.
“Trên vỉa hè khóc”
Sơ Ariane chia sẻ về những hoạt động của nhóm trong thời gian này: “Thời gian này, chúng tôi phải làm việc nhiều hơn. Do các biện pháp cách ly xã hội, có những buổi chiều tối khi đi ngang qua những dãy phố với những quán bar đóng cửa, tôi thấy những thiếu nữ đứng khóc trên vỉa hè vì họ không còn khách hàng. Tôi bị xúc động mạnh và tự nhủ tôi phải hành động”.
Thực tế, biện pháp cách ly xã hội do chính phủ đưa ra đã đẩy tình trạng những người sống trên các hè phố có đời sống bấp bênh lại càng trở nên khó khăn hơn. Những người kiếm tiền trên vỉa hè, những người đôi khi không còn con đường nào khác đành phải bán thân. Đa số họ là những người nhập cư không có giấy tờ cá nhân nên rất khó kiếm việc làm. Họ là thành phần, trước đó được các tổ chức buôn người lừa lấy hết tiền và hứa đưa tới vùng đất gọi là “thiên đàng” nhưng rồi tới nơi giấc mộng vỡ tan. Họ còn là những người phải chạy trốn chiến tranh, những cuộc nội chiến đẫm máu, ở lại cũng chết, và thế là liều mình ra đi tìm đến một nơi mà hy vọng có thể sống sót. Bản năng sống vẫn còn trong họ; vì thế, khi không thể kiếm việc làm họ đành nhắm mắt bán thân nuôi miệng. Nhưng giờ đây, đại dịch với lệnh cách ly xã hội họ chẳng biết bám víu vào đâu. Như thế, với những bữa ăn tối, những gói thực phẩm và đồ dùng cá nhân của “Nhóm Gặp gỡ” thực sự là cái phao cho cuộc sống của họ.
Một tia sáng trong ánh mắt
Mỗi chiều tối, nhóm chia thành từng đội nhỏ khoảng 20 người. Tất cả mặc đồng phục áo xanh kết hợp với khẩu trang và bao tay như quy định về an toàn cho chính mình và cho người khác trong thời điểm đại dịch.
Sau khi tập trung tại một nơi để chuẩn bị các gói thực phẩm, đồ dùng, và đồng thời trao cho nhau những lời động viên tinh thần, mọi người bắt đầu tỏa đi khắp mọi ngóc ngách của đường phố, đến gặp những người đang chờ đợi họ. Các gói thực phẩm trao cho những người sống trên đường phố gồm các loại thực phẩm có thể giúp họ sống trong một tuần. Ngoài ra còn có có các đồ dùng vệ sinh cá nhân tối thiếu như kem và bàn chải đánh răng, xà bông, chất khử trùng và vitamin. Các tình nguyện viên cho biết họ luôn nhận được những ánh mắt ánh lên niềm hy vọng khi đến với người nghèo.
Đường phố là nhà thờ của sơ Ariane
Sơ Ariane cho biết, khi nhận thấy tình hình nguy cấp của những người phải kiếm sống từng ngày trong đại dịch, ngay lập tức sơ Ariane tổ chức một cuộc quyên góp. Có 17 giáo xứ Công giáo và 10 giáo xứ Tin lành đã hưởng ứng và đóng góp cho hoạt động bác ái của sơ. Nhóm bắt đầu với 70 gói thực phẩm và hôm nay là 800 gói.
Sơ Ariane gần như biết rõ những người được sơ giúp đỡ. Đối với sơ, công việc này là một ơn gọi. Sơ chia sẻ: “Tôi tự hỏi: Nếu ở trong hoàn cảnh này Chúa Giêsu làm gì? Ngài sẽ đi tìm kiếm và gặp gỡ những người đang sống bên lề xã hội”. Đây chính là câu châm ngôn sống của nhóm và để giúp các thành viên nghi nhớ và sống tinh thần này nhóm đã quyết định viết hàng chữ “Gặp gỡ” trên áo đồng phục của nhóm.
Đối với sơ Ariane, giờ đây, đường phố là nhà thờ. Sơ không chỉ phân phát các túi thức ăn mà còn dành cả buổi chiều để lắng nghe những người đang cần được cảm thông. Sơ chia sẻ: “Sự hiện diện, xây dựng tình bạn là điều cần thiết. Nhu cầu, sự cô đơn của những người bạn đường phố của chúng tôi rất là lớn”.
Rủi ro trong khi dấn thân
Sơ cho biết mặc dù làm việc bác ái không có nghĩa là mọi sự đều suôn sẻ. Có lần sơ đã bị người nghiện ma túy trong cơn say đã tấn công sơ. Sơ rất sợ nhưng như sơ xác quyết: “Tôi không bao giờ nghĩ mình sẽ dừng lại hoạt động tông đồ đường phố này”.
Ngọc Yến