Danh mục: Tin tức

Em bé Thổ Nhĩ Kỳ được sống sót từ đống đổ nát 128 giờ sau trận động đất đã tìm thấy mẹ

 

Em bé có tên là “em bé phép lạ” sống sót sau hơn 5 ngày – 128 giờ – dưới đống đổ nát của trận động đất tàn phá miền nam Thổ Nhĩ Kỳ ngày 6 tháng 2 vừa qua, em được lực lượng cứu cấp tỉnh Hatay tìm thấy còn sống và trong tình trạng ổn định.

Bây giờ một phép lạ khác đến với em Vetin ba tháng rưỡi tuổi: nhờ xét nghiệm DNA, mẹ của em là bà Yasemin Begdas đã được tìm ra và ngày hôm qua, sau gần 60 ngày tuyệt vọng, bà đã có thể ôm con vào lòng. Hai mẹ con gặp nhau ở bệnh viện Adana, nơi bà Yasemin đang điều trị.

Bà Derya Yanik, bộ trưởng bộ Dịch vụ Xã hội và Gia đình Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố: “Đoàn tụ được người mẹ và con gái của bà là một trong những trách vụ quý giá nhất”. Bà đi cùng em bé Vetin đến bệnh viện Adana. Sau khi được cứu dưới đống đổ nát và bụi bặm, em được chăm sóc ở bệnh viện Ankara. Ban đầu, người mẹ có tên trong danh sách những người bị thiệt mạng trong các vụ sập nhà do trận động đất gây ra, cùng với người cha và hai anh trai, họ bị xác nhận là những người đã chết. Em Vetin sau đó được giao cho nhà nước chăm sóc và các nhân viên xã hội đặt tên em là Gizem, trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ có nghĩa là em bé “bí ẩn”. Tuy nhiên, sau những mất mát ban đầu, một người họ hàng của gia đình đã kể lại câu chuyện và tìm đến chính quyền xin được điều tra thêm.

Bây giờ có một điều chắc chắn hai mẹ con Yasemin và Vetin sẽ cùng ở với nhau.

Marta An Nguyễn dịch

Andrea Tornielli, Giám đốc ban Biên tập Truyền thông Vatican: “Chúng ta chắc chắn cần phải thoát ra khỏi văn hóa che giấu”

 

 

Nhà báo Andrea Tornielli trong buổi giới thiệu quyển sách Chúa Kitô, Giáo hội và Thế giới của Đức Karol Wojtyla (Cristo, la Chiesa et il mondo, nxb. Vatican) ở Palazzo Pio, Rôma ngày 26 tháng 9 năm 2019. GRZEGORZ GALAZKA/SIPA / GRZEGORZ GALAZKA/SIPA

Cựu nhà báo tại “La Stampa”, ông Andrea Tornielli bây giờ là người trách nhiệm biên tập các phương tiện truyền thông khác nhau của Vatican. Trong một phỏng vấn với báo “Le Monde”, ông giải thích hoạt động của một cỗ máy truyền thông không giống ai, ông chia sẻ giữa quan tâm về thông tin và lòng trung thành với Giáo hội.

Sau mười lăm năm làm cho nhật báo Il Giornale của Ý và sau hơn một thập kỷ làm cho báo La Stampa, ông Andrea Tornielli đã dành phần lớn sự nghiệp của ông để đưa tin về Vatican. Ông là người công giáo sùng đạo, kể từ tháng 12 năm 2018, ông là giám đốc biên tập Truyền thông Giáo hội, vì thế bây giờ ông hoàn toàn thuộc về một tổ chức mà ông đã quan sát và bình luận trong suốt cuộc đời làm báo của ông. Ông vừa xuất bản quyển sách Cuộc đời Chúa Giêsu.

Trong cuộc phỏng vấn với báo Le Monde, ông giải thích hoạt động của bộ máy truyền thông to lớn của Vatican, mà mọi người biết qua các cơ quan như Radio-Vatican, báo L’Osservatore Romano hoặc trang Vatican News.

Năm 2015, Đức Phanxicô quyết định cải cách hoạt động của các phương tiện truyền thông Vatican. Xin ông mô tả các cải cách này cho chúng tôi biết được không?

Andrea Tornielli. Cuộc cải cách đã tập hợp và sắp xếp hợp lý chín thực thể khác nhau và hoàn toàn riêng biệt. Các kênh phân phối vẫn giữ nguyên, với nội dung riêng, nhưng phạm vi nội dung đã tăng lên (cũng như các ngôn ngữ chúng tôi dùng hàng ngày) và hiện nay chúng tôi cùng dốc sức làm.

Tờ báo L’Osservatore Romano, Radio-Vatican, kênh Vatican Media hay trang Vatican News không nhất thiết phải có những mối liên hệ rất trôi chảy giữa họ. Mọi người làm việc riêng của mình. Vì thế chúng tôi tập hợp tất cả những điều này lại với nhau ở một nơi (trong khuôn viên lịch sử của Đài phát thanh Vatican, Cung Piô X), ở một trung tâm duy nhất, với mức lương chung và đào tạo chung. Tất cả đều dưới sự hướng dẫn của bộ truyền thông, bộ trưởng là ông Paolo Ruffini, một giáo dân có kinh nghiệm báo chí lâu năm.

Tổng cộng chúng tôi có khoảng 240 nhà báo đến từ 69 quốc gia khác nhau, làm việc với 51 ngôn ngữ khác nhau cho nhật báo, đài phát thanh và ba mươi bảy kênh ngôn ngữ của trang Vatican News. Chúng tôi quy tụ các nhà báo theo từng ngôn ngữ, để tạo điều kiện thuận lợi cho công việc trôi chảy, nhưng cũng để thành những cơ quan đa phương tiện. Như thế một nhà báo nói tiếng Pháp phải có khả năng viết cho phần tiếng Pháp của Tin tức Vatican, hay làm phỏng vấn cho Radio-Vatican chẳng hạn.

Ngoài ra, với cùng một thông điệp của Đức Phanxicô, chúng tôi sẽ có thể diễn giải theo những cách khác nhau tùy thuộc vào công chúng mà thông điệp này gởi đến. Mỗi phân bộ sẽ giải quyết theo cách mà theo họ sẽ phù hợp nhất với bối cảnh của quốc gia địa phương. Chúng tôi có thể bị trách thiếu hợp nhất, thiếu nhất quán, nhưng theo tôi, tôi nghĩ điều này lại tạo ra những cách diễn giải rất phong phú.

Một trong những mong muốn của giáo hoàng là đưa phụ nữ vào  các phương tiện truyền thông của Vatican. Ông đã làm được?

Tháng 12 năm 2018 khi tôi nhận công việc thì đã có rất nhiều nữ ký giả rất có năng lực ở Vatican. Và tôi phải thừa nhận, khi có dịp tuyển các nhà báo, tôi và các cộng sự của tôi luôn cố gắng tìm người phù hợp nhất, có năng lực nhất để tuyển, bất kể họ là nam hay nữ.

Tuy nhiên, trong ba năm qua, phụ nữ đã trở thành những người phụ trách trong ban biên tập tiếng Ý của Radio-Vatican và Vatican News (nhiều nhất trong số các phương tiện truyền thông của Vatican), ban biên tập tiếng Anh và ban biên tập tiếng Trung Quốc, và một phụ nữ chịu trách nhiệm về mạng xã hội. Chúng tôi cũng đã tuyển hai nữ biên tập viên tiếng Anh để thay thế cho hai nam nhà báo nghỉ hưu. Tôi nghĩ chúng tôi đang đi đúng hướng.

Dù vậy tháng 3 năm 2019, ban biên tập Phụ nữ, Giáo hội, Thế giới (Donne Chiesa Mondo), của phụ trương báo L’Osservatore Romano và bà Lucetta Scaraffia, người đồng sáng lập trang này đã từ chức, tố cáo “bầu khí thiếu tin tưởng” với phụ nữ của tờ báo…

 

Tôi tôn trọng quyết định này. Với tư cách là giám đốc biên tập cơ quan truyền thông Vatican, tôi chưa bao giờ cảm thấy có một “bầu khí thiếu tin tưởng” nào, càng ít hơn trong ban biên tập của phụ trương Phụ nữ, Giáo hội, Thế giới, vốn luôn được hưởng quyền tự lập. Ngược lại, tôi tin với ban biên tập mới của bà Rita Pinci (người kế nhiệm bà Lucetta Scaraffia), một nhà báo xuất sắc và được chuẩn bị kỹ lưỡng, là một phần của phong trào nữ quyền, phụ trương đã đạt được uy tín và có số lượng phát hành cao, tiếp tục con đường của bà Lucetta Scaraffia đã bắt đầu.

Chủ đề lớn của Giáo hội là vấn đề bạo lực tình dục. Ở Pháp, ủy ban Sauvé (Ủy ban Độc lập về các vụ Lạm dụng tình dục trong Giáo hội Pháp) được giao nhiệm vụ để định lượng mức độ của tình trạng lạm dụng, với quyền tự do hành động và điều tra chưa từng có, với một phương pháp lấy từ khoa học xã hội (lịch sử, xã hội học, v.v.). Tuy nhiên, Ủy ban đã là chủ đề của nhiều lời chỉ trích trong Giáo hội. Làm thế nào để ông đề cập đến vấn đề này?

Dĩ nhiên chúng tôi đã có những bài viết về kết quả của Ủy ban Sauvé. Tôi biết các kết quả này gây tranh luận, nhất là phương pháp thống kê. Nhưng Ủy ban đã làm việc minh bạch trong phương pháp của họ, họ giải thích rằng họ dựa trên các dự đoán chứ không chỉ dựa trên lời khai. Một số người khẳng định thực tế đã bị biến đổi, phóng đại hoặc dù sao nó cũng không phản ánh thực tế. Tất nhiên, luôn có rủi ro. Nhưng điều quan trọng nhất là phải đi về đàng trước.

Ngày nay, trong tất cả các nước trên thế giới, chúng ta có các quy trình điều tra đang tiến hành về các chủ đề này, các quy trình này ít nhiều sẽ đi xa, sẽ được thực hiện ít nhiều nhanh chóng. Khó khăn nhất sẽ là thay đổi não trạng, giáo dục con người, trong và ngoài Giáo hội và mọi nơi trên hành tinh. Công việc này sẽ mất thời gian nhưng nó phải được thực hiện. Mỗi trường hợp bạo lực tình dục mới là một vết thương cho toàn thể Giáo hội.

Báo cáo Sauvé cũng đưa ra văn hóa cấm nói trong Giáo hội… Với tư cách nhà báo, ông nghĩ gì về điều này?

Trong quá khứ, đã có một văn hóa che đậy rất mạnh trong Giáo hội. Dứt khoát chúng ta phải thoát ra khỏi văn hóa này. Tôi nghĩ chúng ta đang sửa chữa nó, và Giáo hội ngày nay không giống Giáo hội cách đây ba mươi hay bốn mươi năm.

Trên khắp thế giới, chắc chắn ở các mức độ khác nhau, các giáo phận đang thực hiện các biện pháp để phá vỡ lệnh cấm nói này, phải tiến hành điều tra, phải đưa ra tòa mỗi khi có lời khai của các nạn nhân. Hai giáo hoàng gần đây đã cố gắng hết sức để đi vào con đường này, nhưng vẫn còn rất nhiều việc phải làm và công việc vẫn đang tiếp diễn.

Về phần tôi, loại phản ứng tùy thuộc vào các tình huống tôi biết. Nếu tôi trực tiếp phát hiện ra một trường hợp, chẳng hạn với người trong nhóm của tôi, luật buộc tôi phải thông báo cho hệ thống tư pháp và cấp bậc của tôi. Nhưng để có thể loan tin trên phương tiện truyền thông của chúng tôi, chúng tôi đòi hỏi phải có thông tin chính thức từ Giáo hội, ở Rôma, hay của giám mục của giáo phận liên hệ hoặc của hội đồng giám mục của đất nước liên hệ. Là phương tiện truyền thông của Vatican, đây là con đường để đi. Trước khi chuyển thông tin do người khác tiết lộ, chúng tôi phải chờ xác nhận của thể chế.

Ông giải thích thế nào về sự chậm trễ của chính quyền Vatican (và giới truyền thông Vatican) trong việc xử lý vụ linh mục Dòng Tên Marko Ivan Rupnik người Slovenia bị cáo buộc đã nhiều lần tấn công tình dục?

Tôi trả lời về những gì tôi chịu trách nhiệm, đó là nói về các phương tiện truyền thông Vatican: chúng tôi đã đăng các bài về vụ Rupnik ngay khi có các nguồn chính thức và đáng tin cậy, nghĩa là lúc Dòng Tên công bố lịch trình các sự kiện đó mở ra và các quyết định được đưa ra.

Ông nói vai trò của ông là “giúp để hiểu sự phức tạp của một chủ đề”. Điều này mang ý nghĩa gì, chẳng hạn trong chủ đề “Thượng hội đồng hiệp hành”, một tiến trình khổng lồ đang diễn ra nhằm mục đích thu thập ý kiến của các tín hữu trên khắp thế giới về tình trạng Giáo hội, ngay cả những ý kiến khác biệt nhất?

Chủ đề này có vẻ rất kỹ thuật đối với công chúng, trong khi trên thực tế, chúng ta đang kết nối lại với một trong những truyền thống lâu đời nhất của kitô giáo – trong lãnh vực này, truyền thống chính thống giáo đã duy trì tốt hơn chúng ta. Ý tưởng đơn thuần là xin tất cả các giáo phận trên thế giới thành lập các nhóm tín hữu, giáo sĩ hoặc giáo dân gặp nhau để suy nghĩ về tương lai của Giáo hội, chia sẻ kinh nghiệm, bày tỏ những khó khăn có thể xảy ra.

 

“Chúng tôi cố gắng chuyển tiếp tất cả các quan điểm”

 

Chắc chắn, bây giờ các giám mục sẽ tổng hợp và rút ra bài học từ đó, nhưng không phải mọi người đều có thể làm được. Dù sao chúng ta đang đi ra khỏi bối cảnh đã có từ lâu trong lịch sử, mỗi lần Giáo hội gặp khó khăn thì Giáo hội phải được Rôma trực tiếp quản lý. Vì thế trên các phương tiện truyền thông của chúng tôi, chúng tôi cố gắng trình bày cách thế nào quá trình này đã tái ghi lại trong lịch sử kitô giáo.

Tất nhiên, trong tiến trình đồng nghị này, có những bất đồng. Một số thực hiện công việc bao gồm đầy đủ giáo dân, một số khác thì ít hơn. Chúng tôi cố gắng loan tin tất cả các quan điểm về từng chủ đề, đồng thời mỗi lần chúng tôi đều nhắc lại quan điểm của Vatican. Chẳng hạn, trong ban tiếng Đức của chúng tôi, có nhiều bài viết về Con đường thượng hội đồng Đức, với tất cả các lập trường khác nhau đã được trình bày ở đó.

Mong muốn đưa ra tất cả các quan điểm có mở rộng chỉ trích nhắm vào giáo hoàng không? Những điều này đã nhân lên rất nhiều trong những tuần gần đây, đặc biệt là sau khi Đức Bênêđictô XVI qua đời…

Tất cả các giáo hoàng luôn là đối tượng của nhiều chỉ trích, kể cả bên trong Giáo hội. Chúng ta nhớ các phản ứng sau khi Đức Phaolô VI công bố thông điệp Sự sống Con người, Humanae Vitae năm 1968 (lên án biện pháp tránh thai bằng hóa chất). Sự khác biệt lớn ngày nay là từ các mạng xã hội. Các mạng khuếch đại các cuộc tranh cãi và tạo ấn tượng sai lầm rằng có nhiều người chỉ trích.

Về phần chúng tôi, tôi tin rằng sứ mệnh của chúng tôi là chia sẻ thông điệp của Đức Thánh Cha và đón nhận mọi tiếng nói của Giáo hội. Nhưng tất nhiên chúng ta không thể đặt tất cả các ý kiến trên cùng một mức độ.

Bên cạnh đó, tôi không nghĩ công việc của chúng tôi là châm ngòi cho tranh cãi. Ví dụ, vào tháng 1, chúng tôi đã phỏng vấn tổng giám mục Georg Gänswein, cựu thư ký riêng của Đức Bênêđictô XVI, tác giả quyển sách phê bình Đức Phanxicô, nhưng chúng tôi chỉ hỏi ngài về những giây phút cuối cùng của Đức Bênêđictô XVI, chứ không hỏi về những lời chỉ trích ngài cáo buộc. Theo quan điểm của tôi, sự hiệp nhất của Giáo hội là quan trọng. Có nhiều cách khác nhau để chỉ trích. Và giáo hoàng thích cách thẳng thắn, trực tiếp, không thông qua các phương tiện truyền thông. Tôi tôn trọng điều đó.

Một chủ đề khác cũng nằm trong đặc quyền của ông: mạng xã hội. Ở Pháp, chúng tôi thấy sự xuất hiện của những nhân vật công giáo ngày càng nổi tiếng như nữ tu Albertine hay linh mục  Jasseron có mặt trên Instagram và cả trên TikTok. Vatican nắm giữ các phương tiện truyền thông mới này như thế nào?

Theo tôi, mạng xã hội không còn chỉ là công cụ trợ giúp cho truyền thông, mà là một phương tiện truyền thông mới. Chúng tôi cố gắng dùng chúng tốt nhất có thể. Chúng tôi có mặt trên Twitter, Facebook và Instagram.

 

“Các phương tiện truyền thông mới rất cần thiết cho việc rao giảng Tin Mừng”

 

Chúng tôi có một nhóm đặc biệt làm việc trên các mạng xã hội: tương đương một người cho mỗi ban ngôn ngữ – với một số quốc gia ít có hay không được quyền truy cập vào mạng xã hội, trong trường hợp này, chúng tôi dùng các phương tiện truyền thống.

Gần đây, chúng tôi cũng đã tuyển bốn nhân viên để làm các podcast về nhiều chủ đề: từ các từ khóa của triều Đức Phanxicô (“Chìa khóa Thánh Phêrô”) đến tác phẩm của Đức Bênêđictô XVI (“Mục tử Bênêđictô”), hoặc lịch sử của những người nhập cư (“Tôi không phải là người tị nạn”), một podcast bằng tiếng Latinh (“Anima latina”), v.v. Chúng tôi cũng phát triển radio web.

Những phương tiện truyền thông mới này rất cần thiết cho việc truyền giáo và duy trì mối liên hệ với các tín hữu, giúp họ tìm thấy những gì họ đang tìm kiếm ở khắp nơi trên thế giới. Hôm nay, nếu bạn đang ở Hoa Kỳ và muốn nghe các chương trình tiếng Armenia của chúng tôi, bạn có thể nghe được. Các phương tiện này giúp chúng tôi đến với các khán giả trẻ hơn, những người đang quay lưng lại với các phương tiện truyền thống. Chúng tôi vẫn đang trong giai đoạn học hỏi. Đây không phải là một quá trình chuyển đổi đơn giản, nhưng tôi nghĩ chúng tôi đang đi đúng hướng.

Giáo hoàng có mối quan hệ với các phương tiện truyền thông (mới) như thế nào?

Rõ ràng ngài thích báo viết, báo giấy hơn, cho các bài đọc cũng như cho giao tiếp của ngài. Nhưng ngài hiểu tầm quan trọng của mạng xã hội và khuyến khích chúng tôi đầu tư theo đường hướng này. Ngài cũng có tài khoản Twitter của riêng ngài, ngài dùng tài khoản này qua các nhóm của ngài để chia sẻ lời của ngài cho phù hợp và vào đúng lúc.

Ngài có ứng dụng gì trên điện thoại thông minh của ngài không?

Tôi nghĩ không chắc ngài có điện thoại thông minh! Ngài để cho các cộng sự viên của ngài làm. Khi ngài muốn gọi cho ai, ngài thích dùng điện thoại bàn hơn.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

“Amén. Phanxicô trả lời” trên Disney +. Đối thoại cởi mở và chân thành trong một bộ phim tài liệu về giáo hoàng

 

Đức Phanxicô và các bạn trẻ bàn về Giáo hội, nữ quyền, phá thai, chứng từ đức tin, đánh mất bản sắc giới tính, bi kịch di cư và phân biệt chủng tộc.

 

Thoải mái, mỉm cười và vui tươi, nhưng trong những khoảnh khắc khác lại rất nghiêm túc, xúc động và buồn bã. Nhưng luôn sẵn sàng trả lời thẳng thắn từng câu hỏi phức tạp mà các bạn trẻ khắp nơi trên thế giới hỏi ngài. Đó là cách Đức Phanxicô trong cuốn phim “Amen. Phanxicô trả lời” (Amén. Francisco responde), một bộ phim tài liệu dài 83 phút do hai đạo diễn người Tây Ban Nha Jordi Évole và Màrius Sánchez thực hiện, phát sóng ngày 5 tháng 4 này trên mạng trực tuyến Disney+.

Phim được quay vào tháng 6 năm 2022 tại một tòa nhà ở quận Pigneto ở Rôma khi Đức Phanxicô đang đau nhiều ở đầu gối phải. Vì vậy ngài đi đứng khó khăn nhưng không vì thế mà ngài tránh né các câu hỏi cấp bách của các bạn trẻ, tất cả đều nói tiếng Tây Ban Nha, từ 20 đến 25 tuổi, đến từ Tây Ban Nha, Senegal, Argentina, Hoa Kỳ, Peru, Colombia. Dù lúc đầu họ có vẻ háo hức khi sắp nói chuyện với  người đứng đầu Giáo hội công giáo, nhưng sau khi Đức Phanxicô đến, họ nhanh chóng chuyển từ rụt rè qua tin tưởng, đôi khi còn táo bạo với các chủ đề liên quan đến vai trò của phụ nữ trong xã hội.

Giáo hội, nữ quyền, phá thai, chứng từ đức tin, đánh mất bản sắc giới tính, bi kịch di cư và phân biệt chủng tộc.

Chính Đức Phanxicô là người phá băng, giành thế chủ động và với ngôn ngữ bóng đá, ngài nói: “Bóng đã ở giữa sân, trận đấu bắt đầu”. Ngay lập tức anh Víctor, người tự nhận mình là người theo thuyết bất khả tri, hỏi ngài có được trả lương khi làm việc không và ngài trả lời ngay: “Không, họ không trả tiền cho cha! Và khi cha cần tiền để mua giày dép hay thứ gì đó, cha sẽ hỏi. Cha không có lương nhưng chuyện này không làm cha lo vì cha biết họ cho cha ăn miễn phí.” Sau đó ngài tâm sự, lối sống của ngài khá đơn giản, “giống như lối sống của một nhân viên bình thường”, còn những chi phí lớn hơn ngài không muốn mình là gánh nặng cho Tòa Thánh nên ngài nhờ người khác giúp đỡ.

Với một chút biếm họa, ngài giải thích khi ngài thấy các cơ quan xã hội nào cần giúp đỡ, ngài sẽ hướng dẫn họ đến cơ quan có thể giúp đỡ vì ngài biết chính xác họ nên đến đâu và nhờ ai. Ngài nói: “Họ hỏi cha, cha nói, ở đây ai cũng ăn cắp! Vì vậy, cha biết nơi họ có thể đến ăn cắp và cha gởi tiền cho họ, có nghĩa khi cha thấy ai cần, cha sẽ hỏi người phụ trách để xin giúp.”

Người công giáo rời Giáo hội

Khi cuộc trò chuyện chuyển sang vấn đề có nhiều người công giáo rời Giáo hội, ngài nói đến một trong những chủ đề được ngài lặp đi lặp lại nhiều nhất: các vùng ngoại vi. Ngài giải thích: “Khi chúng ta không có chứng nhân, Giáo hội bị oxy-hóa, vì khi đó Giáo hội biến thành câu lạc bộ của những người tốt, những người có các hành động tôn giáo riêng cho họ, nhưng không có can đảm để đi ra vùng ngoại vi. Theo cha, đây là điều cần thiết. Khi các con nhìn thực tế từ trung tâm, vô tình các con dựng lên hàng rào bảo vệ, làm các con xa rời thực tế và đánh mất cảm giác về thực tế. Nếu các con muốn xem thực tế là gì, các con hãy đến vùng ngoại vi. Các con muốn biết bất công xã hội là gì? Đến vùng ngoại vi. Và khi cha nói vùng ngoại vi, cha không chỉ nói về nghèo đói, mà còn là ngoại vi văn hóa, ngoại vi  hiện sinh.”

Người di dân

Sau đó cô Medha lên tiếng, cô sinh ra ở Mỹ, cha mẹ cô rời Ấn Độ để tìm kiếm một tương lai tốt đẹp hơn cho gia đình, cũng giống trường hợp của anh Khadim, người hồi giáo trẻ Senegal gốc Tây Ban Nha. Cả hai đều làm chứng cho sự phân biệt chủng tộc họ gánh chịu khi đến từ xa. Vì thế, cuộc nói chuyện tập trung vào thảm kịch di cư toàn cầu, nhân đó Đức Phanxicô tố cáo việc bóc lột người dân ở các quốc gia ra đi, lẫn sự thiếu đạo đức của những người không đón nhận họ. Ngài nói: “Điều này xảy ra ngày nay ở biên giới châu Âu, và đôi khi có sự đồng tình của một số nhà chức trách gởi họ về lại nước gốc. Có những quốc gia ở châu Âu, cha không muốn đề cập đến để không tạo một trường hợp ngoại giao, có những thị trấn nhỏ, những ngôi làng gần như trống rỗng, những nơi chỉ có hai mươi người già và những cánh đồng hoang. Và những quốc gia này đang trải qua mùa đông nhân khẩu học nhưng họ cũng không muốn nhận người di cư.”

Theo ngài, đằng sau tất cả những điều này có một lương tâm xã hội thực dân cổ động cho việc bóc lột và một văn hóa nô lệ bị che giấu bởi các chính sách di cư không tìm cách đón nhận, đồng hành, thúc đẩy hoặc thậm chí hội nhập người di cư. Nhưng những người trẻ chỉ ra cho ngài thấy, trong quá khứ Giáo hội cũng đã cộng tác và lợi dụng chủ nghĩa thực dân này. Ngài trả lời, dù ngài cảm thấy xấu hổ khi nghĩ về điều này, nhưng chúng ta phải luôn chấp nhận lịch sử của chính mình, và với tiêu chuẩn này, đã giúp ngài tẩy cho Vatican khỏi tinh thần thời thượng thiêng liêng, mà đôi khi Vatican đã vướng phải, nhưng nó vẫn còn tiếp tục. Ngài nói: “Việc cải cách Giáo hội phải bắt đầu từ bên trong, và Giáo hội phải luôn luôn được cải cách, vì khi các nền văn hóa tiến bộ thì các nhu cầu cũng phải thay đổi”.

Cô Dora, theo đạo tin lành gốc Ecuador, đã bật khóc khi cô nói với với Đức Phanxicô, cô là nạn nhân của sự bắt nạt và cô bị một cảm giác cô đơn đè nặng đến mức cô đã nghĩ đến tự tử. Ngài an ủi cô, và xin cô nén khóc, khi cô dịu xuống, ngài hỏi cô muốn cống hiến cho điều gì. Cô Dora trả lời, cô là nghệ sĩ trang điểm sân khấu, và ngài lại làm cô mỉm cười khi nói: “Cha sẽ gọi con, con sẽ làm cho cha đẹp hơn.”

Về vấn đề phá thai

Đúng lúc đó, có tiếng sấm của một cơn bão đang ập đến bên ngoài làm gián đoạn cuộc trò chuyện trong giây lát, chuyển sang một trong những khoảnh khắc căng thẳng nhất của bộ phim tài liệu. Cô Milagros, đến từ Argentina, cô là giáo lý viên công giáo, là người cổ động việc phá thai. Cô đưa cho ngài xem chiếc khăn quàng màu xanh lá cây với dòng chữ viết trên đó: “Phá thai tự do, an toàn và miễn phí”. Đức Phanxicô chấp nhận cử chỉ này và cho phép một cuộc tranh luận nổ ra giữa các cô trong nhóm, trong đó có một cô duy nhất cho biết cô chống việc chấm dứt thai kỳ và ủng hộ việc bảo vệ vô điều kiện sự sống sắp chào đời.

Sau đó, Đức Phanxicô lên tiếng, ngài đề cập đến vấn đề mục vụ và sinh học. “Tôi luôn nói với các linh mục, khi có một phụ nữ trong hoàn cảnh này đến với gánh nặng lương tâm nặng trĩu vì dấu ấn của việc phá thai để lại trên họ rất sâu đậm, xin các linh mục đừng đặt quá nhiều câu hỏi, nhưng hãy thương xót họ, như Chúa Giêsu đã thương xót (…). Nhưng vấn đề phá thai phải được nhìn nhận một cách khoa học và phải có một sự lạnh lùng nào đó. Bất kỳ một quyển sách phôi học nào cũng dạy chúng ta, trong tháng thụ thai, DNA đã được phác thảo và các cơ quan đều đã được xác định. Vì thế đó không phải là một cụm tế bào kết hợp với nhau, mà là cuộc sống của một con người đã hình thành. Từ đó Đức Phanxicô tiếp tục với lập luận của ngài, như ngài đã làm trong những dịp khác, ngài đưa ra các câu hỏi: “Có được phép loại bỏ mạng sống con người để giải quyết một vấn đề không? Hoặc nếu tôi nhờ đến một bác sĩ, thì có hợp pháp khi thuê một sát thủ loại bỏ một mạng sống để giải quyết một vấn đề không?”

Đức Phanxicô đánh giá cao sự nhạy cảm của các cô với thảm kịch của các phụ nữ khi họ đối diện với việc mang thai ngoài ý muốn, nhưng ngài nêu rõ: “Thật đúng đắn khi gọi mọi thứ bằng tên của chúng. Đồng hành với đương sự là một chuyện nhưng biện minh cho hành động đó lại là một chuyện khác.”

Về lạm dụng tình dục

Chủ đề thay đổi, sự căng thẳng gia tăng khi anh Juan, người Tây Ban Nha đã không nói lên lời vì cảm thấy đau khổ, anh nói với Đức Phanxicô, khi anh 11 tuổi, anh nhiều lần bị một giáo sư thuộc hội dòng Opus Dei cưỡng hiếp anh. Thủ phạm đã bị tòa án hình sự kết án  nhưng được giảm án. Ngài rất buồn, nhưng nhất là ngạc nhiên khi anh đưa cho ngài một lá thư do ngài viết. Đó là câu trả lời cá nhân của ngài với thân phụ của anh, trong đó ngài nói, bộ Giáo lý Đức tin (CDF) lúc bấy giờ sẽ giải quyết vụ việc ở cấp độ giáo luật. Anh Juan cho biết anh không còn là tín hữu nữa, anh giải thích với ngài, bộ Giáo lý Đức tin đã quyết định khôi phục lại danh tiếng cho giáo sư đó, miễn trừ trách nhiệm cho ông.

Đức Phanxicô hứa sẽ xem xét lại vụ này, nhưng các bạn trẻ khác phản đối ngài về phản ứng xem thường nói chung của Giáo hội trong việc các giáo sĩ lạm dụng trẻ vị thành niên. Ngài đau buồn trước những hành vi này và kể chi tiết cho các bạn trẻ biết về tất cả những gì đang được thực hiện để chống tệ nạn này, để ít nhất trong Giáo hội, “những trường hợp lạm dụng trẻ em này không bị thời gian thời hiệu làm trở ngại. Và nếu qua năm tháng, chúng thành thời hiệu, cha sẽ tự động xóa bỏ thời hiệu đó. Cha không muốn điều này bị cấm theo luật”, ngài nói rất nghiêm túc.

Người đồng tính

Cô Celia, cô người Tây Ban Nha, cô cho biết cô là tín hữu kitô, cô không phải là người song tính, cô hỏi Đức Phanxicô: “Cha có biết người song tính là người như thế nào không?” Ngài trả lời biết, nhưng cô ấy vẫn giải thích cho ngài, “người song tính là người không đàn ông cũng không đàn bà, hoặc ít nhất, không phải lúc nào hoặc lúc nào cũng vậy”. sau đó cô hỏi liệu có chỗ nào cho sự đa dạng giới tính và tính dục trong Giáo hội hay không, Đức Phanxicô trả lời bằng cách mở rộng chân trời cho thách đố của Giáo hội về sự hòa nhập: “Ai cũng là con cái của Thiên Chúa, mỗi người. Chúa không từ chối ai, Chúa là cha. Và cha không có quyền đuổi bất cứ ai ra khỏi Giáo hội. Không những thế, bổn phận của cha là luôn đón nhận. Giáo hội không thể đóng cửa với bất cứ ai. Không một ai.”

Sau đó, ngài chỉ trích những người, lấy Kinh thánh làm tài liệu tham khảo, thúc đẩy các ngôn từ kích động thù địch và biện minh cho việc loại trừ khỏi cộng đồng giáo hội cái gọi là phong trào LGBT, ngài quả quyết: “Những người này là những kẻ xâm nhập vào Giáo hội, lợi dụng để quản lý công khai công việc của họ, với ý đồ cá nhân hẹp hòi của họ. Đó là một trong những băng hoại của Giáo hội.”

Mở chức linh mục cho phụ nữ

Nhưng các câu hỏi nóng bỏng vẫn chưa kết thúc, và Đức Phanxicô được hỏi về vai trò của phụ nữ trong Giáo hội, đặc biệt là về khả năng mở chức linh mục cho phụ nữ. Như ngài đã nói trước đó, ngài trả lời, “làm linh mục không tốt hơn là người không làm linh mục,” và điều này có cơ sở trong thần học, vốn dạy thừa tác vụ thụ phong là dành cho nam giới. Ngài nói thêm phụ nữ trong Giáo hội được hướng tới một điều gì đó quan trọng hơn nhiều, như vai trò làm mẹ, và theo ngài, việc loại bỏ điều này của họ sẽ bỏ đi tính độc đáo của họ, áp đặt một bộ máy thừa tác viên trên họ. Vì thế ngài giải thích, việc thăng tiến phụ nữ phù hợp với ơn gọi của họ trong một Giáo hội tự nó là phụ nữ: “Đó là Giáo hội, chứ không phải Giáo hội.”

Vấn đề sản phẩm khiêu dâm và thủ dâm

Đoạn phim cho thấy Đức Phanxicô không phải lúc nào cũng thoải mái, nhưng ngài vẫn để cho các bạn trẻ tự do trình bày, dù nhiều khi lập trường của họ mâu thuẫn với giáo huấn của Giáo hội trong nhiều lãnh vực khác nhau. Chẳng hạn như trường hợp của cô Alessandra, người Colombia, đã chất vấn ngài qua hoạt động kiếm sống của cô. Cô giới thiệu mình là nghệ sĩ làm các phim khiêu dâm và cô đăng lên mạng xã hội; một công việc mà theo cô, đã cho phép cô đánh giá cao bản thân hơn và dành nhiều thì giờ hơn cho con gái của cô. Đức Phanxicô chăm chỉ lắng nghe, ngài luôn bắt đầu từ khía cạnh tích cực, ca ngợi tiềm năng của mạng xã hội như một công cụ tạo điều kiện giao tiếp và thiết lập các mối quan hệ giữa con người với nhau. Nhưng mạng xã hội đụng phải vấn đề đạo đức mà nội dung của nó có thể lan truyền. Ngài nói: “Chẳng hạn bạn bán ma túy qua mạng, bạn đầu độc người trẻ, bạn gây thiệt hại, bạn đang xúi giục tội phạm. Nếu bạn có các mối liên hệ với mafia qua mạng để tạo ra các tình huống xã hội, điều đó là vô đạo đức. Đạo đức của các phương tiện truyền thông phụ thuộc vào cách bạn dùng chúng.”

Sau đó, cô María, người công giáo, trước đây cô tuyên bố chống phá thai, cô đã phản bác lại, cô cho rằng nội dung khiêu dâm có hại cho cả người sản xuất và cả người tiêu thụ. Từ điểm này, Đức Phanxicô lên tiếng, ngài nhắc những người xem nội dung khiêu dâm là tự hạ thấp phẩm giá con người của mình, ngài nêu rõ: “Những người nghiện nội dung khiêu dâm giống như thể họ nghiện một loại thuốc làm cho họ không thể phát triển được.”

Sau đó đối thoại chuyển sang chủ đề thủ dâm và một lần nữa Đức Phanxicô chọn cách mở rộng cái nhìn của ngài, đưa ra một cách tiếp cận lành mạnh đối với tính dục: “Tính dục là một trong những điều đẹp đẽ mà Thiên Chúa đã ban cho con người. Biểu hiện của tính dục là sự phong phú. Vì thế bất cứ điều gì làm mất đi biểu hiện tính dục thực sự cũng làm giảm giá trị của các con và làm cạn kiệt sự phong phú này trong các con. Tính dục có động lực riêng của nó, nó có lý do tồn tại riêng của nó. Biểu hiện của tình yêu có lẽ là điểm trọng tâm của hoạt động tình dục. Sau đó, bất cứ điều gì kéo nó ra khỏi các con và đưa nó ra khỏi hướng đó sẽ làm giảm hoạt động tính dục của các con.” Dĩ nhiên, ngài công nhận việc dạy giáo lý về tính dục vẫn còn ở giai đoạn sơ khai trong Giáo hội, và thừa nhận tín hữu kitô chúng ta không phải lúc nào cũng có một bài giáo lý trưởng thành về tính dục.

Đức tin được nuôi dưỡng và không còn đức tin

Bộ phim tài liệu kết thúc với sự tương phản về kinh nghiệm của hai phụ nữ trong Giáo hội: một người được đức tin nuôi dưỡng và ban phúc; người kia bị tổn thương sâu sắc. Một lần nữa, cô María đã không mặc cảm khi nói lên đức tin của cô, cô tự hào thuộc về Giáo hội. Đôi khi giọng cô nghẹn trước cái nhìn của chín bạn khác, những người không ngừng bất đồng với cô trong suốt cuộc trò chuyện, cô María giải thích mối quan hệ của cô với Chúa Kitô đã mang lại ý nghĩa cho cuộc đời cô như thế nào. Đức Phanxicô chăm chú lắng nghe, ngưỡng mộ cô nhưng ngài nhắc hành trình của cô sẽ khó khăn: ”Chứng từ đức tin con đã đánh động trái tim cha, vì cần phải có can đảm để nói những gì con nói trong cuộc gặp gỡ này. Cha cám ơn chứng từ của con. (…) Cha không muốn làm con sợ, nhưng con phải gom sức lực của con và chuẩn bị cho thử thách này. Con tiếp tục làm tốt những điều này, nhưng khi thử thách đến, con đừng sợ, vì ngay cả trong thời khắc đen tối, Chúa vẫn ở đó, Đấng ẩn mình ở đó”, đó là lời khuyên trực tiếp Đức Phanxicô khuyên cô.

Tuy nhiên, kinh nghiệm của cô María trái ngược với nước mắt và sự xa rời của cô Lucía, người Peru đã mất đức tin vào Chúa Kitô sau khi bị bạo lực tâm lý và quyền lực, khi cô là thành viên trong một cộng đoàn nhà tu cố gắng phục vụ người khác. Cô giải thích với Đức Phanxicô, bây giờ cô hạnh phúc hơn vì không phải còn là người công giáo, là tín hữu kitô, khi đó màn hình chiếu cảnh đời sống hàng ngày của cô, cô đang trìu mến ôm một cô gái khác. Đức Phanxicô cố gắng thuyết phục cô bằng cách khác. Ngài giải thích cho cô, lòng can đảm thực sự thường bao gồm việc từ bỏ những gì làm hại chúng ta, xa cách con người chúng ta: “Nơi tồi tệ này, nơi thối nát này, nơi tu viện này làm mất nhân cách hóa tôi, tôi quay trở lại nơi tôi bắt đầu, để tìm kiếm nhân tính cội nguồn của tôi. Điều này không gây tai tiếng cho tôi”, Đức Phanxicô nói với cô với cái nhìn của người cha làm cô mỉm cười. Và câu chuyện này đã kết thúc buổi nói chuyện, sau đó Đức Phanxicô cám ơn về các kinh nghiệm đã được chia sẻ. Công nhận những khác biệt về tư tưởng và quan điểm trong cuộc đối thoại, ngài nhấn mạnh đây là con đường của Giáo hội, nghĩa là, trong sự đa dạng, tất cả đều hiệp nhất, tất cả là anh chị em với nhau, trong một tình huynh đệ không bao giờ lay chuyển.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Đức Phanxicô trên Disney+: tính dục, phá thai… ngài trò chuyện với các bạn trẻ

Trong cuốn phim tài liệu “Cuộc trò chuyện với giáo hoàng” sẽ được Disney + phát sóng ngày 5 tháng 4, Đức Phanxicô trả lời các câu hỏi của mười bạn trẻ về các chủ đề đa dạng như phá thai, nội dung khiêu dâm, thủ dâm hoặc ấu dâm. Một bộ phim tài liệu đi ra ngoài con đường quen thuộc và có nguy cơ đi… trệch lối

 

Đây là bộ phim tài liệu độc đáo sẽ được phát hành ngày thứ tư 5 tháng 4 theo yêu cầu của Disney +. Bộ phim dài hơn một giờ trong đó Đức Phanxicô nói chuyện với mười bạn trẻ từ khắp nơi trên thế giới, chủ yếu đề cập đến các chủ đề liên quan đến tính dục.

Trong “Cuộc trò chuyện với giáo hoàng”, đối diện với Milagros, Victor, Juan, Maria, Lucia, Khadim và các bạn khác, Đức Phanxicô trả lời tất cả các câu hỏi được đặt ra một cách thẳng thắn và có chủ ý, mọi người xưng hô thân mật, các bạn trẻ chủ yếu đến từ Châu Mỹ Latinh. Cuộc đối thoại hoàn toàn bằng tiếng Tây Ban Nha – điều kiện đầu tiên ngài mong muốn – là cơ hội để ngài trả lời những câu hỏi khá bất ngờ, như lương của ngài bao nhiêu (không có xu nào), điện thoại thông minh (không có) hoặc ứng dụng Hẹn hò Tinder (Celia đến từ Tây Ban Nha kể cho ngài ứng dụng này).

Được hai đạo diễn Jordi Évole và Màrius Sánchez thực hiện, với phong cách điện ảnh đặc trưng, buổi nói chuyện bắt đầu trên đường phố Rôma với cuộc gặp của các bạn trẻ nói tiếng Tây Ban Nha trước khi họ gặp ngài. “Chúng ta sẽ gặp ông chủ của các ông chủ”, “sẽ có các nghi thức không, người ta nói ngài rất tự do”, họ nói với nhau, cảnh flash-back hai cô gái hôn nhau xuất hiện trên màn hình.

Chính xác lúc đó, màn hình chiếu hình ảnh làm việc hàng ngày của giáo hoàng ở Nhà Thánh Marta. Chúng ta thấy Đức Phanxicô ngồi trong văn phòng của của ngài xung quanh là sách, chỉ dẫn công việc cho các cộng sự của ngài, lên thang máy…. hoặc đang nhâm nhi ly cà-phê và ăn bánh ngọt.

Còn về các bạn trẻ: người thì khuyên xỏ, người thì tóc màu tím, áo hở ngực… một vài trang sức lạc nhịp khi gặp giáo hoàng 86 tuổi. Hầu hết các bạn trẻ tham gia buổi họp cho biết họ không tin vào bất cứ điều gì, ngoại trừ một người hồi giáo, một người theo đạo tin lành và một phụ nữ trẻ theo Con đường Tân dự tòng. Chỉ có một cô nói mình là người công giáo và “đồng hành với một phụ nữ phá thai”. Đức Phanxicô nói đùa, “ít nhất có một người công giáo!” Một thế giới đích thực của vùng ngoại vi của Giáo hội công giáo.

Thời điểm của cuộc họp đến. Trong một tòa nhà đổ nát, một ví dụ điển hình về kiến trúc công nghiệp hiện đại nhất, trong khu phố Pigneto rất phá cách và đậm chất La-mã.

“Người di cư bị cho là nô lệ”

Một số chủ đề thảo luận được mong đợi trong cuộc trò chuyện diễn ra ở Rôma vào tháng 6 năm ngoái, anh Khadim đến từ Senegal nói về tình trạng của người anh của anh di cư sang châu Âu. Một tình huống mà Đức Phanxicô cho rằng ở Âu châu “người di cư bị cho như nô lệ”. Ngài nhận xét: “Đằng sau một chính sách di cư chưa chín chắn, luôn có chủ nghĩa thực dân.”

Và đó là cũng là trường hợp lạm dụng tình dục, khi ngài đối diện với anh Juan, anh tâm sự với ngài, khi còn thiếu niên anh bị một giáo sư trong trường công giáo do hội dòng Opus Dei điều hành cưỡng hiếp, Đức Phanxicô khẳng định với anh, ngày nay Giáo hội áp dụng chính sách “không khoan nhượng” với vấn đề này.

Hai đạo diễn Jordi Évole và Màrius Sanchez đã chuẩn bị rất kỹ cho bộ phim tài liệu, bắt đầu bằng cách đưa những hình ảnh chưa được công bố của ngài trong văn phòng ở Nhà Thánh Marta, một dịp để thảo luận về nhiều chủ đề liên quan đến tính dục như chủ đề phá thai mà cô Milagros, người rất dấn thân trong giáo xứ của cô ở Châu Mỹ Latinh, cô là người nhiệt thành bảo vệ sự sống. Cô hỏi Đức Phanxicô về những người muốn phá thai: “Chúng con nên xem họ là kẻ giết người hay chúng con đồng hành với họ?”

“Kitô hữu chúng ta không phải lúc nào cũng có một bài giáo lý chín chắn về tình dục”

Đức Phanxicô trả lời: “Nếu một phụ nữ phá thai, chúng ta không thể bỏ mặc cô, chúng ta phải đồng hành với cô. Cô đã có quyết định, cô đã phá thai. Chúng ta không nên đột nhiên tống cô xuống hỏa ngục ngay. Không. Ngài nhắc lại, dưới mắt Giáo hội, việc phá thai là “loại bỏ một con người”. Ngài giải thích: “Nhưng chúng ta phải gọi đúng tên của sự việc, một bên là đồng hành, một bên là biện minh cho hành động.” Một lập trường cổ điển được Đức Phanxicô triển khai về các vấn đề đạo đức: phát triển việc chăm sóc mục vụ nhưng không thay đổi giáo lý.

Còn với Célia, người tự nhận mình “không phải người song tính” và với Lucia, một cựu nữ tu người Peru hiện ở như một cặp với một phụ nữ, ngài bị chất vấn về đồng tính, ngài nhắc lại Giáo hội phải chào đón tất cả mọi người. Ngài nhấn mạnh: “Ai cũng là con của Chúa. Cha không có quyền đuổi bất cứ ai ra khỏi Giáo hội. Công việc của cha là đón nhận tất cả mọi người. Giáo hội không thể đóng cửa với bất cứ ai. Không một ai.”

Ngài nhấn mạnh: “Tính dục là một trong những điều đẹp đẽ nhất của con người. Tính dục là cả một phong phú. Cha nghĩ người tín hữu kitô không phải lúc nào cũng có một bài giáo lý đúng đắn về tính dục.”

Những quá độ và biếm họa

Để có được kết quả này, các nhà thực hiện phim đã chọn mười bạn trẻ trong số 200 người. Quá trình tuyển chọn rất dài để có những chân dung chính xác: “Chúng tôi muốn nói về các vấn đề LGBT và phá thai, và chúng tôi chọn những nhân vật phù hợp, những người có thể chống lại giáo hoàng và có những quyết định có thể không đi theo con đường của ngài.”

Nếu toàn bộ cuốn phim hấp dẫn, đó là nhờ nó làm nổi bật mức độ mà đạo đức tính dục ngày nay đóng vai trò như tấm khiên ngăn chặn một số thanh niên khao khát một hình thức tâm linh. Nhưng chúng ta có thật sự nên mời một nữ diễn viên trẻ khiêu dâm đến giải thích vấn đề này cho giáo hoàng không? Vì sao các đạo diễn đã mời cô? Chúng tôi cảm thấy đôi khi ngài cũng bối rối trong những trao đổi này, chẳng hạn khi ngài dự cuộc đối thoại giữa những người trẻ tuổi về lợi ích của việc thủ dâm.

Các đạo diễn nhấn mạnh, ngài đã xem tác phẩm của họ vào tháng 11 và đã không yêu cầu cắt một đoạn nào trong bộ phim tài liệu. Nhưng vì muốn sản xuất một bộ phim bên ngoài khuôn khổ, Disney đôi khi đã sa đà quá mức, điều này như một biếm họa cần thiết trong cuộc đối thoại giữa một giáo hoàng và những người trẻ trong thời đại của họ.

Đức Phanxicô cho biết: “Cha đã học được rất nhiều từ các con trong buổi gặp mặt mục vụ này. cha xin cám ơn các con vì những điều tốt đẹp các con đã làm cho cha.”

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch