Danh mục: Tin tức

Dẫn nhập

Có thể nói, thế giới hôm nay là một thế giới động vì nó biến chuyển không ngừng, chuyển động vô cùng nhanh chóng với các gam màu thay đổi liên tục và các âm thanh ồn ào không ngơi, thậm chí còn đầy những “tiếng ồn đôi khi chói tai”[1] nữa. Sống trong một thế giới như vậy, con người sẽ dễ dàng mất khả năng dừng lại để lắng nghe. Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống đức tin của con người, mà còn tác động trực tiếp đến khả năng con người nhận ra ơn gọi của chính mình và sống ơn gọi đó. Do đó, hiện nay, có không ít người cảm thấy ơn gọi như là một bổn phận phải chu toàn, một gánh nặng phải mang vác, mà không nhìn ra được ơn gọi là một hành trình mang một vẻ đẹp và một ý nghĩa sâu xa.

Trong Sứ điệp Ơn gọi lần thứ 63 năm nay, Đức Thánh cha Lêô XIV đã nhấn mạnh đến một chiều kích trong ơn gọi tưởng chừng quen thuộc mà nhiều khi dễ bị lãng quên, đó là đời sống nội tâm trong ơn gọi. Ngài đã mời gọi toàn thể Giáo hội khám phá nội tâm về ơn gọi. Bởi vì, “mỗi ơn gọi là một hồng ân lớn lao cho Giáo hội và cho những ai đón nhận với niềm vui”[2].

Được gợi hứng từ Sứ điệp Ơn gọi lần thứ 63 của Đức Thánh cha Lêô và dựa trên chính Sứ điệp của ngài, bài viết này như một sự dừng lại để suy tư về đời sống nội tâm trong ơn gọi qua sáu điểm sau: 1) Đời sống nội tâm trong ơn gọi là gì?; 2) Ý nghĩa của đời sống nội tâm trong ơn gọi; 3) Tầm quan trọng của đời sống nội tâm trong ơn gọi; 4) Dấu hiệu của một đời sống nội tâm lành mạnh trong ơn gọi; 5) Những nguy cơ khi thiếu vắng đời sống nội tâm trong ơn gọi; 6) Những phương thế nuôi dưỡng đời sống nội tâm trong ơn gọi.

1. Đời sống nội tâm trong ơn gọi là gì?

Có rất nhiều định nghĩa về đời sống nội tâm. Tuy nhiên, cần phải khẳng định rằng đời sống nội tâm trong ơn gọi không phải là sự thu mình, hoặc khép kín, hay một đời sống đạo đức mang tính cá nhân ích kỷ. Trái lại, đời sống nội tâm này là một hành trình đi vào chiều sâu của chính mình (cõi lòng mình), để khám phá một thực tại lớn lao hơn: hồng ân của Thiên Chúa đang hiện diện, hoạt động nơi tâm hồn. Bởi vì, Đức Thánh cha Lêô XIV đã nói trong Sứ điệp Ơn gọi 2026 như sau: “Suy tư về chiều kích nội tâm của ơn gọi, được hiểu như việc khám phá hồng ân nhưng không của Thiên Chúa nảy nở trong sâu thẳm trái tim mỗi người chúng ta.”[3]

Chính nơi trái tim hay cõi lòng, con người không chỉ gặp lại chính mình, mà còn gặp được Chân Lý là Thiên Chúa. Thánh Augustinô đã diễn tả điều này một cách đầy xác tín và mạnh mẽ qua một lời mời gọi như sau: “Noli foras ire, in te ipsum redi, in interiore homine habitat veritas – Đừng đi ra ngoài chính mình, hãy trở về với bản thân, Chân Lý cư ngụ trong con người nội tâm”.[4] Lời mời gọi của thánh nhân không dẫn đến một sự khép kín, nhưng mở ra cho một hành trình trở về nơi con người nhận ra Thiên Chúa trong sâu thẳm của chính mình.

Vì vậy, đời sống nội tâm trong ơn gọi là một cuộc gặp gỡ cá vị giữa con người (người được Chúa gọi) và Thiên Chúa. Cuộc gặp gỡ này vượt lên trên một tri thức thuần túy, vì “đây không phải là một tri thức trí tuệ trừu tượng hay một sự hiểu biết học thuật, nhưng là một cuộc gặp gỡ cá vị biến đổi cuộc đời.”[5]

2. Ý nghĩa của đời sống nội tâm trong ơn gọi

Đời sống nội tâm là “trụ cột” của mọi ơn gọi. Vì nhờ đời sống nội tâm, người được gọi mới có thể nhận ra mình được Chúa gọi, gắn bó với Chúa, được thanh luyện và được dẫn vào trong chính sự thật của bản thân mình. Đời sống nội tâm còn là một dấu chỉ chắc chắn của một ơn gọi chân thật. Vì cũng nhờ đời sống này, người được gọi mới có thể lớn lên trong tự do và trung tín với ơn gọi của mình.

2.1. Đối với chủng sinh

Đời sống nội tâm không chỉ được xem như một chiều kích thiêng liêng, nhưng là nền tảng hình thành nên căn tính người môn đệ nơi chủng sinh. Bởi vì, toàn bộ hành trình đào tạo linh mục là “hành trình đào tạo [duy nhất] của người môn đệ”[6]. Đây cũng là hành trình chủng sinh ở lại với Đức Kitô và được biến đổi trong tương quan mật thiết với Người[7]. Chính trong mối tương quan mật thiết này, chủng sinh không dừng lại ở việc trở nên “tốt” theo nghĩa luân lý mà còn được mời gọi trở nên “đẹp” theo nghĩa thiêng liêng, một vẻ đẹp như Florenskij nhận định là một vẻ đẹp phát xuất từ một đời sống được kết hợp với Thiên Chúa và được Người biến đổi từ bên trong[8]. Nhờ đó, chủng sinh trở nên trưởng thành và sự trưởng thành này cũng không diễn ra bên ngoài, nhưng lớn lên âm thầm trong nội tâm của chủng sinh, nơi họ học biết lắng nghe, phân định và dần trở nên đồng hình đồng dạng với Đức Kitô Mục tử.

2.2. Đối với linh mục

Đời sống nội tâm là nguồn mạch âm thầm nuôi dưỡng và thanh luyện sứ vụ linh mục từ bên trong. Thật vậy, linh mục không đơn thuần chỉ thi hành nhiệm vụ quản trị giáo xứ theo chức năng của mình, mà còn được thánh hiến để “nhân danh Đức Kitô chính thức thi hành tác vụ linh mục cho mọi người”[9]. Khi đời sống nội tâm được vun trồng, mọi hoạt động mục vụ của linh mục như giảng dạy, cử hành các bí tích cho cộng đoàn, phục vụ cộng đoàn… đều được thấm nhuần sức sống thần linh, bởi vì tất cả các hoạt động ấy phát xuất từ sự hiệp thông sống động với Đức Kitô. Trái lại, khi thiếu quan tâm đến đời sống nội tâm, sứ vụ của linh mục dễ bị giản lược thành những công việc thuần túy bên ngoài của con người, mất dần chiều sâu siêu nhiên và có nguy cơ trở thành một chức năng xã hội hơn là một thừa tác vụ.

Từ những điều trên, đời sống nội tâm không chỉ giúp linh mục trung thành với ơn gọi của mình, mà còn làm cho chính đời sống và sứ vụ của linh mục trở thành dấu chỉ sống động. Dấu chỉ sống động ấy chính là một sự tham dự vào sứ mạng của Đức Kitô và là việc “chiếu tỏa vẻ đẹp của Người”[10] giữa trần gian.

3. Tầm quan trọng của đời sống nội tâm trong ơn gọi

Đời sống nội tâm rất quan trọng vì không những giúp người được Chúa gọi nghe được tiếng Chúa, nâng đỡ ơn gọi của họ, mà còn định hướng toàn bộ đời sống và sứ vụ của họ. Chính trong đời sống nội tâm, ơn gọi được thanh luyện, được củng cố và trổ sinh hoa trái cho Giáo hội.

3.1. Giúp nghe được tiếng Chúa

Thiên Chúa thường đến với con người và mời gọi họ một cách rất âm thầm, nhẹ nhàng, kín đáo và riêng tư, chứ không hề áp đặt. Vì thế, chỉ những ai biết dừng lại và đi vào chiều sâu nội tâm của mình, thì mới có thể nhận ra lời mời gọi của Thiên Chúa. Trong Sứ điệp Ơn gọi 2026, Đức Thánh cha Lêô XIV đã nhấn mạnh: cần “phải tạo ra những khoảng lặng nội tâm để cảm nhận điều Chúa ấp ủ cho hạnh phúc của chúng ta.”[11] Những khoảng lặng nội tâm này là sự dừng lại, cầu nguyện và lắng nghe tiếng Chúa… Chính trong những khoảng lặng ấy, con người nghe được tiếng Chúa. Và không chỉ thế, họ còn học biết cách phân định để nhận ra đâu là tiếng gọi đích thực của Chúa giữa những xao động của cảm xúc và áp lực của hoàn cảnh sống đương thời. Không có đời sống nội tâm, ơn gọi của một người sẽ trở nên mơ hồ và có nguy cơ bị hiểu lầm như là một chọn lựa thuần túy theo kiểu thế gian.

Như vậy, đời sống nội tâm rất quan trọng vì giúp con người nghe được tiếng Chúa một cách chính xác.

3.2. Giúp ơn gọi trưởng thành bền vững

Đức Thánh cha Lêô XIV, trong Sứ điệp Ơn gọi năm nay đã nói rất rõ về đặc tính của ơn gọi như sau: “Ơn gọi không phải là một điểm đến tĩnh tại, nhưng là một tiến trình năng động của sự trưởng thành, được nuôi dưỡng nhờ sự gắn kết thân mật với Chúa: ở lại với Chúa Giêsu, để Chúa Thánh Thần hoạt động trong tâm hồn và trong các hoàn cảnh của cuộc sống, và đọc lại mọi sự dưới ánh sáng của hồng ân đã lãnh nhận, chính là lớn lên trong ơn gọi.”[12] Như vậy, ơn gọi không phải là một biến cố nhất thời, cố định; nhưng là một hành trình kéo dài suốt đời – “một tiến trình năng động”, đòi hỏi một sự trung tín và lớn lên từng ngày. Trong hành trình này, người được Chúa gọi sẽ không tránh khỏi những giai đoạn khô khan hoặc những thử thách, hay những lần được “cắt tỉa” cần thiết để thanh luyện. Chính sự gắn bó nội tâm mật thiết với Chúa Giêsu sẽ giúp họ đứng vững, giống như cành nho chỉ có thể sinh hoa trái khi gắn liền với cây nho.[13]

Tất cả những điều trên cho thấy đời sống nội tâm là một yếu tố vô cùng quan trọng giúp ơn gọi trưởng thành một cách bền vững theo thời gian. Khi đời sống nội tâm được nuôi dưỡng cẩn thận, người được Chúa gọi sẽ biết nhìn mọi biến cố đời sống dưới ánh sáng đức tin, không coi chúng là những điều ngẫu nhiên vô nghĩa, nhưng như những cơ hội để trưởng thành trong tình yêu và tín thác vào Thiên Chúa.

3.3. Giúp phục vụ Dân Chúa vì Chúa

Đời sống nội tâm trong ơn gọi là nền tảng quan trọng giúp người được Chúa gọi, cách riêng là các linh mục phục vụ Dân Chúa vì chính Chúa. Thật vậy, mọi hoạt hoạt động mục vụ, dù đa dạng và phong phú đến đâu chăng nữa, nếu không bắt nguồn từ sự hiệp thông với Thiên Chúa, thì sẽ rơi vào tình trạng duy hoạt động hoặc duy hiệu năng. Vì thế, Đức Thánh cha Lêô XIV, mời gọi phải canh tân sứ vụ truyền giáo “dựa trên cơ sở của việc chăm sóc đời sống nội tâm”[14]. Khi đời sống nội tâm được chăm sóc, người được Chúa gọi, cách riêng là các linh mục, không những làm việc cho Chúa, mà còn làm việc vì Chúa, với Chúa và trong Chúa. Khi ấy, sứ vụ của họ sẽ không còn là gánh nặng, mà là một sự tham dự vào chính tình yêu cứu độ của Thiên Chúa.

4. Dấu hiệu của một đời sống nội tâm lành mạnh trong ơn gọi

Nhận ra một đời sống nội tâm lành mạnh trong ơn gọi không bao giờ là một điều dễ dàng, bởi vì đời sống nội tâm thường không biểu hiện ra bên ngoài một cách rõ rệt. Một đời sống nội tâm lành mạnh trong ơn gọi chỉ bộc lộ qua những dấu chỉ âm thầm và sâu sắc trong chính cách sống của người được Chúa gọi và cách họ đáp lại tiếng Chúa mỗi ngày. Tuy nhiên, một đời sống nội tâm lành mạnh trong ơn gọi vẫn có thể được nhận ra qua những dấu hiệu sau:

4.1. Sự bình an gắn liền với lòng tín thác vào Chúa

Người có đời sống nội tâm lành mạnh trong ơn gọi không phải là người không gặp xáo trộn hay xao động trong đời sống, nhưng là người vẫn có được sự bình an sâu xa trong chính những xáo trộn hay xao động đó. Sự bình an gắn liền với lòng tín thác vào Chúa ấy phát xuất từ khả năng thưa tiếng “xin vâng” như Thánh Giuse, “ngay cả khi mọi việc xem ra đi ngược lại với những gì dự tính”[15]. Đây chính là một hành vi đức tin trưởng thành, chứ không phải là một sự cam chịu thụ động. Bởi vì, người được Chúa gọi dám phó thác toàn bộ cuộc đời mình cho Thiên Chúa và tin rằng chương trình của Thiên Chúa luôn vượt trên những dự tính riêng tư của bản thân mình.

4.2. Sự kiên trì trong bóng tối

Đời sống ơn gọi không phải lúc nào cũng tràn ngập ánh sáng hay cảm xúc sốt sắng. Nhưng, đời sống ơn gọi luôn có những giai đoạn khó khăn, khô khan, nguội lạnh, thậm chí còn có cảm giác bị bỏ rơi nữa. Những giai đoạn này được xem như “bóng tối” trong ơn gọi. Tuy nhiên, người có đời sống nội tâm lành mạnh trong ơn gọi không dễ dàng nhượng bộ “bóng tối” này. Họ vẫn kiên trì và trung thành bước đi. Bởi lẽ, họ xác tín rằng Chúa Giêsu Phục Sinh vẫn không bỏ rơi, mà vẫn đang âm thầm dẫn dắt họ trong ánh sáng của Người, như lời Đức Thánh Cha Lêô XIV, trong Sứ điệp Ơn gọi năm nay: “Người không bỏ rơi chúng ta trong những giờ phút đen tối nhất, nhưng đến để xua tan mọi bóng tối bằng ánh sáng của Người. Và chính nhờ ánh sáng và sức mạnh của Thánh Thần Người, ngay cả qua những thử thách và khủng hoảng, chúng ta có thể thấy ơn gọi của mình trưởng thành…”[16]

4.3. Vẻ đẹp thiêng liêng

Một đời sống nội tâm lành mạnh trong ơn gọi luôn có một vẻ đẹp và vẻ đẹp này là vẻ đẹp thiêng liêng. Đây không phải là vẻ đẹp bên ngoài theo kiểu trang phục hay trang sức, nhưng là một sự phản chiếu vẻ đẹp của chính Chúa qua đời sống của người được Chúa gọi. Đức Thánh cha Lêô XIV đã nhấn mạnh rằng khi trở nên môn đệ của Đức Kitô, “chính chúng ta cũng trở nên ‘đẹp’: vẻ đẹp của Người biến đổi chúng ta.”[17] Vẻ đẹp ấy được thể hiện qua “sự trung tín và niềm tín thác”[18], lòng nhân hậu, sự hiền lành và một tình yêu âm thầm nhưng bền bỉ. Chính vẻ đẹp này làm cho đời sống của người được Chúa gọi có sức thu hút người khác. Sức thu hút này không phải là tài năng hay thành công mà là sự hiện diện của Thiên Chúa nơi bản thân người được Chúa gọi.

5. Những nguy cơ khi thiếu vắng đời sống nội tâm trong ơn gọi

Khi đời sống nội tâm không đủ hay suy yếu, những nguy cơ trong ơn gọi sẽ không xuất hiện một cách tràn lan hay dồn dập. Chúng sẽ xuất hiện một cách âm thầm nhưng len lỏi trong khắp hành trình ơn gọi và dần dần làm biến dạng toàn bộ đời sống ơn gọi của người được Chúa gọi. Theo Sứ điệp Ơn gọi năm nay, những nguy cơ này là sự hỗn loạn vô nghĩa, trần tục hóa và khả năng rời bỏ ơn gọi.

5.1. Sự hỗn loạn vô nghĩa

Khi các biến cố trong đời sống của người được Chúa gọi không được đọc dưới ánh sáng đức tin, nhưng bị xem là ngẫu nhiên rời rạc, thì người được Chúa gọi dễ rơi vào sự hỗn loạn vô nghĩa.[19] Đây cũng là trạng thái người được Chúa gọi không còn đặt mình trong tương quan với Thiên Chúa. Vì thế, họ đánh mất khả năng nhận ra ý nghĩa sâu xa của lịch sử đời mình và từ đó mất dần định hướng sống đời ơn gọi.

5.2. Trần tục hóa

Khi đời sống nội tâm không còn được nuôi dưỡng hay suy yếu, người được Chúa gọi có thể vẫn còn giữ những hình thức bên ngoài của đời sống ơn gọi, nhưng lại mất đi chiều sâu thiêng liêng bên trong tâm hồn. Và khi ấy, họ sẽ không còn phản chiếu vẻ đẹp của Thiên Chúa nữa, mà bị cuốn vào những tiêu chuẩn tầm thường của thế gian. Vì thế, họ trở nên những con người “thô tục và trần tục”[20], khiến cho ơn gọi của họ cũng bị trần tục hóa.

5.3. Khả năng rời bỏ ơn gọi

Có thể nói, ơn gọi cũng giống như cành nho, chỉ có thể sống khi gắn liền với cây nho là Đức Kitô. Và đời sống nội tâm trong ơn gọi chính là sự gắn liền ấy.[21] Khi thiếu đời sống nội tâm, nghĩa là thiếu sự gắn kết hằng ngày với Đức Kitô qua đời sống cầu nguyện, các bí tích và tương quan cá vị với Người, thì “cành nho ơn gọi’ sẽ trở nên yếu ớt và khô héo trước những khó khăn – thử thách thường xuyên xảy ra trên hành trình ơn gọi như: thất vọng, cô đơn, hiểu lầm, bất an, sợ hãi, khủng hoảng… Điều này khiến cho người được Chúa gọi có nguy cơ không thể chịu đựng nổi, dẫn tới khả năng họ sẽ rời bỏ ơn gọi của mình. Thật vậy, có một số người đã rời bỏ ơn gọi linh mục/ tu sĩ, không phải vì họ mắc phải những lỗi lầm lớn lao mà vì họ thiếu vắng đời sống nội tâm qua việc không gắn bó mật thiết với Đức Kitô mỗi ngày.

Cả ba nguy cơ trên đều cho thấy có một điểm chung nổi bật. Đó là, khi thiếu vắng đời sống nội tâm trong ơn gọi, ơn gọi bị tách khỏi nguồn sống của nó. Và khi ấy, ơn gọi cũng không còn vẻ đẹp nữa.

6. Những phương thế nuôi dưỡng đời sống nội tâm trong ơn gọi

6.1. Cầu nguyện và thinh lặng

Cầu nguyện và thinh lặng là điều không thể thiếu trong việc nuôi dưỡng đời sống nội tâm trong ơn gọi.[22] Thật vậy, giữa một thế giới đầy ồn ào và náo động như hiện nay, hơn bao giờ hết, người được Chúa gọi phải biết cầu nguyện và thinh lặng. Bởi vì khi ấy, họ mới có thể thực sự bước vào mối tương quan cá vị với Thiên Chúa. Cầu nguyện là đặt mình trước Thiên Chúa, để được Người chạm đến và hướng dẫn. Còn thinh lặng không chỉ là không ồn ào hay không náo động, mà là một thái độ sẵn sàng để Chúa nói thay vì chỉ nói với Chúa. Chính trong thinh lặng và cầu nguyện như thế, đời sống nội tâm của người được Chúa gọi sẽ lớn lên và phát triển một cách tự nhiên.

6.2. Đời sống bí tích và Lời Chúa

Nếu cầu nguyện và thinh lặng là điều không thể thiếu trong việc nuôi dưỡng đời sống nội tâm trong ơn gọi, thì đời sống bí tích và Lời Chúa lại chính là nguồn mạch không thể thay thế. Nói cách khác, nếu cầu nguyện và thinh lặng là hơi thở, thì các bí tích và Lời Chúa là lương thực dưỡng nuôi đời sống nội tâm trong ơn gọi.[23] Quả thật, người được Chúa gọi không thể nào có được đời sống nội tâm nếu không kín múc từ chính các Bí tích và Lời Chúa. Việc viếng Thánh Thể, chầu Thánh Thể, tham dự Thánh lễ mỗi ngày, đọc Lời Chúa, suy niệm Lời Chúa và cầu nguyện với Lời Chúa mỗi ngày không chỉ là bổn phận, nhưng còn là nơi người được Chúa gọi gặp gỡ Đức Kitô cách sống động, Đấng nuôi dưỡng và biến đổi tâm hồn họ.

6.3. Đồng hành thiêng liêng

Không ai có thể tự mình phân định một cách chính xác và trọn vẹn đời sống nội tâm của mình trong ơn gọi. Vì thế, người được Chúa gọi cần có một sự đồng hành thiêng liêng. Điều này có nghĩa là họ cần có một người hướng dẫn khôn ngoan và vững vàng, để giúp họ “phân định và kiểm chứng” đời sống nội tâm “dưới ánh sáng của Thánh Thần”.[24] Nhờ đó, ơn gọi của họ có thể được thực hiện trọn vẹn trong vẻ đẹp của nó. Sự đồng hành này giúp cho người được Chúa gọi được soi sáng và trưởng thành hơn, chứ không làm mất đi sự tự do của chính họ. Dưới sự hướng dẫn của nhà đồng hành thiêng liêng, người được Chúa gọi học biết đọc lại đời mình, nhận ra những chuyển động sâu kín của ân sủng Chúa trong tâm hồn mình và tránh được những lầm lạc một cách chủ quan.

6.4. Tín thác vào Chúa

Đời sống nội tâm trong ơn gọi chỉ thực sự bén rễ sâu khi người được Chúa gọi tín thác vào Chúa trong mọi hoàn cảnh. Sự tín thác này là thái độ căn bản của người được Chúa gọi: họ phải dám tín thác như Thánh Giuse, ngay cả khi “mọi việc xem ra đi ngược lại với những gì dự tính”.[25] Sự tín thác này không loại trừ nỗ lực của người được Chúa gọi, nhưng đặt nỗ lực ấy trong niềm tin tưởng rằng Thiên Chúa đang dẫn dắt lịch sử cuộc đời mình. Nhờ đó, người được Chúa gọi có thể bước đi trong bình an và không bị chi phối bởi sợ hãi trước tương lai.

Kết luận

Đời sống nội tâm trong ơn gọi rất quan trọng vì đời sống nội tâm này không chỉ là một chiều kích thiêng liêng trong ơn gọi, nhưng chính là con đường có thể dẫn đưa người được Chúa gọi đến hạnh phúc đích thực. Bởi lẽ, hạnh phúc của người được Chúa gọi không hệ tại ở sự thành công hay sự công nhận bề ngoài, nhưng ở việc sống trong tương quan sống động với Thiên Chúa, Đấng đã kêu gọi họ. Chính nhờ đời sống nội tâm của mình, người được Chúa gọi khám phá ra rằng ơn gọi không phải là một gánh nặng, mà là một hồng ân, một con đường của vẻ đẹp và niềm vui. Khi đời sống nội tâm trong ơn gọi được nuôi dưỡng và chăm sóc cách cẩn thận, người được Chúa gọi không còn sống vì mình, nhưng sống trong sự hiệp thông với Đức Kitô, như lời Thánh Phaolô Tông đồ đã xác quyết: “Tôi sống, nhưng không còn phải là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20). Vì vậy, điều quan trọng đối với người được Chúa gọi không phải là làm hết việc này đến việc khác, mà là vun trồng mối tương quan cá vị với Thiên Chúa, đây cũng chính là vun trồng đời sống nội tâm trong ơn gọi.