2020
Giáo hội Công giáo Campuchia: Ba mươi năm Tái sinh
Giáo hội Công giáo Campuchia: Ba mươi năm Tái sinh
Ba mươi năm trước, Giáo hội bị tàn phá ở Campuchia đã trải nghiệm sự tái sinh tại một quốc gia có đa số dân chúng theo đạo Phật. Ngày nay, tuy vẫn là một thiểu số nhỏ, cộng đồng Công giáo đã hòa nhập chung với đất nước, như thể hiện trong loạt sáu bộ phim ngắn được sản xuất bởi Mạng lưới Truyền hình và Phát thanh Công giáo (CRTN) của Tổ chức Trợ Giúp Giáo hội Cần Giúp Đỡ (ACN).
“Một nhóm rất nhỏ.” Đây là những từ mà cha Luca, vị linh mục truyền giáo người Ý đã dùng để mô tả về Giáo hội Công giáo tại Campuchia. Cha đã làm việc nhiều năm tại Campuchia và có dịp phát biểu ở một trong những cuốn phim phúc trình của Tổ chức Giáo hoàng ACN. Theo vị linh mục truyền giáo này, “người Công giáo chỉ chiếm 0,15% dân số ở Campuchia, một quốc gia trong đó đạo Phật là tôn giáo của 90% dân số.”
Giáo hội Công giáo ở Campuchia đã trải qua một chặng đường rất dài. Dưới chế độ Pol Pot (1975-1979), tất cả các tập tục văn hóa truyền thống hay tôn giáo tín ngưỡng, bao gồm cả Phật giáo và Kitô giáo đều bị đàn áp. Hầu hết các nhà thờ đã bị phá hủy trong thời gian này, và một số lượng lớn các linh mục và tu sĩ đã bị giết. Theo trình bày trong các bản phúc trình, Công giáo là một trong những cộng đồng chịu tác động nặng nề nhất, với 50% tín hữu đã chết.
Năm 1979, cuộc chiến giữa nhà nước Campuchia (được gọi là Campuchia Dân chủ vào thời đó) và Việt Nam được tiếp nối bởi một cuộc nội chiến kéo dài cho đến cuối thập niên 1990. Đất nước Campuchia đặt dưới sự chỉ đạo Đảng Cộng sản Việt Nam từ 1979 đến 1989, và tất cả các hình thức thực hành tôn giáo vẫn bị cấm trong giai đoạn này. Sau sự sụp đổ của thể chế cầm quyền, Campuchia chính thức công nhận sự hiện diện của các Kitô hữu tại quốc gia này vào ngày 7 tháng 4 năm 1990. Bảy ngày sau đó, tức là cách đây ba mươi năm, tại đất nước này, các nghi thức phụng vụ thánh thiêng đã lần đầu tiên được công khai cử hành trở lại sau mười lăm năm. Đó là việc cử hành Nghi thức Đêm thánh Vọng Phục Sinh và ngày này đã được ghi dấu là ngày tái sinh của Giáo hội Campuchia. Vào thời điểm đó, tại Campuchia có khoảng 3000 người Công giáo.
Một trong số đó là một người phụ nữ lớn tuổi, đã từng là người Công Giáo duy nhất tại làng Prek-Toal trong suốt 15 năm. Ngôi làng được lập nên bởi các ngôi nhà xây dựng trên các bè tre neo đậu ở cửa sông, dọc theo dòng chảy từ Battambang đến hồ Tonlé Sap. Linh mục truyền giáo, cha Totet Banaynaz kể “Không có linh mục, không có cộng đoàn Kitô hữu để hỗ trợ cho bà ấy. Tuy nhiên, đến ngày lễ Giáng sinh, bà đã tập hợp những người hàng xóm lại để kỷ niệm ngày Chúa giáng sinh”. Kể từ đó, một nhà thờ nổi di động đã được xây dựng. 50 người trong làng được rửa tội, hàng năm lại tăng thêm số lượng trẻ em và người lớn chuẩn bị đón nhận Bí tích Rửa tội và Thánh Thể.
Ba mươi năm trôi qua, Giáo hội Công giáo với khoảng hơn 20.000 nhân danh tại quốc gia Phật giáo đã nỗ lực tăng cường đức tin, trung tín với giáo lý của Giáo hội, đồng thời cũng làm cho các dụ ngôn của Chúa Kitô trở nên dễ hiểu hơn cho dân chúng địa phương. Điều này đã được xác nhận bởi Đức cha Schmitthaeusler, Đại diện Tông tòa tại thủ đô Phnôm Pênh của Campuchia.
“Tôi đến đây đúng dịp Giáng Sinh và tôi nghĩ có thể sẽ tốt nếu dựng vở diễn nguyện về Giáng Sinh. Mọi người rất ấn tượng với khả năng diễn xuất của chúng tôi. Sau đó tôi nhận ra rằng đây là thời điểm tốt để dựng những vở diễn lớn và bắt tay vào triển khai việc mà tôi gọi là truyền giáo thông qua nghệ thuật”. Đức cha tin rằng cách tiếp cận này là thích hợp nhất. “Nghệ thuật chảy trong máu của người dân Campuchia. Đối với tất cả những người dân ở đây, bất kể trẻ em hay người lớn, việc múa ca là điều vô cùng tự nhiên đối với họ”. Đức Giám mục giải thích thêm về cách thức mà di sản văn hóa nghệ thuật phong phú của Campuchia có thể được sử dụng cho các mục đích truyền giáo.
Đức Cha tiếp tục nói thêm về tầm quan trọng của việc duy trì sự tôn trọng những khác biệt. Kinh Thánh đã được dịch sang tiếng Khmer, cũng có lợi cho sân khấu. Ngài giải thích, “dân chúng đến đây và thấy rằng chúng ta tôn trọng văn hóa của họ. Nhiều người trong số họ là Phật tử. Tuy nhiên, từng chút một, họ đang đến để hiểu về ý nghĩa của Phúc Âm.” Ngài nói thêm, “chúng tôi đang dần nhận ra hiệu quả của việc phối kết hợp giữa nghệ thuật, truyền giáo và sự tôn trọng văn hóa, có thể giúp chúng tôi hiểu nhau tốt hơn.”
Tuy đã có những tín hiệu tích cực như vậy, những vết sẹo còn lại như di chứng của nhiều năm khiếp đảm và kinh hoàng vẫn có thể cảm nhận được trong cộng đồng Công giáo của Campuchia. Nhiều nhà thờ đã bị phá hủy, nhiều nhà thờ khác bị xâm phạm. Cha Totet Banaynaz đã nhắc đến một nhà thờ được xây dựng vào năm 1881 bởi các nhà truyền giáo người Pháp. Dù nhà thờ có thể đã không bị phá hủy, tuy nhiên, dưới chế độ Pol Pot, nhà thờ đã trở thành “một nơi hoàn toàn trần tục ô uế, không còn gợi chút ít tôn kính nào và được sử dụng làm chuồng bò và sau đó là xưởng xay lúa. Hoàn toàn không còn một chút thánh thiêng gì trong nhà thờ này.”
Ngày nay, nhà thờ sẽ khó có thể được tôn tạo trở lại nếu không có sự giúp đỡ từ bên ngoài. Vì vậy, vị linh mục mời gọi tất cả “những người muốn trở thành những nhà hoạt động truyền giáo với chúng tôi” hãy tham gia vào dự án. Ngài nói thêm: “Chúng ta đều có một điều gì đó để trao ban, như gương sống của chúng ta, sự đơn sơ giản dị của chúng ta, và cả những đau khổ của chúng ta. Tôi luôn nói với các tín hữu ở đây: không có ai nghèo đến mức không có gì để trao ban. Và cũng không có ai giàu tới mức không thể lãnh nhận.”
Sau khi Kitô giáo được chính thức công nhận tại Campuchia vào năm 1990, quyền tự do tôn giáo đã được thông qua trong bộ Hiến pháp mới, phê chuẩn năm 1993. Về mặt ngoại giao, Campuchia và Tòa Thánh đã chính thức công nhận nhau vào ngày 25 tháng 3 năm 1994. Cùng với những bước tiến này, các nhà truyền giáo nước ngoài lại được phép đến Campuchia. Tháng 7 năm 1995, lần đầu tiên sau 22 năm, một người Campuchia đã được thụ phong linh mục. Xuyên suốt toàn bộ hành trình này, Tổ chức Trợ Giúp Giáo Hội Cần Giúp Đỡ (ACN) đã liên tục hỗ trợ cho công việc mục vụ để trợ giúp cho sự hồi phục của Giáo hội Công giáo Campuchia.
2020
Một Suy Tư – Covid-19: Thiên Chúa Ở Đâu?
Một Suy Tư – Covid-19: Thiên Chúa Ở Đâu?
Suy niệm của Đức Hồng Y Fernando Filoni, Tổng Thủ Lãnh (Grand Master) Dòng Hiệp Sĩ Mộ Thánh Giêrusalem (Equestrian Order of the Holy Sepulchre of Jerusalem).
Đại dịch này (Covid-19) đã thay đổi kế hoạch sống của chúng ta và đã lay chuyển mọi điều chắc chắn được xây dựng một cách có hệ thống và khoa học của chúng ta, lay chuyển thế giới với những cảnh chết chóc, nhiễm bệnh, bị buộc cách ly, các mối tương quan đổ vỡ, làm việc trong khủng hoảng, và nó cho thấy những hạn chế của các thuật toán gần như không thể sai lầm của chúng ta, chúng ta tự hỏi: Làm thế nào mà nó có thể vượt khỏi tầm tay? Có chuyện gì thế? Chúng ta phải làm gì hay không làm gì? Việc này sẽ kéo dài bao lâu? Bao nhiêu người sẽ chết? Sợ hãi, thù oán, đau đớn, hy vọng đều được thể hiện; chúng ta thực hiện các nghi thức, nghĩa cử hào phóng; chúng ta bày tỏ nhu cầu của mình, chúng ta tiếp tục quan tâm, chúng ta chôn cất, chúng ta hỏa táng; Nhưng trong tất cả những điều này, Thiên Chúa ở đâu?
Dường như những lời cầu nguyện của chúng ta không có câu trả lời. Chúa có lắng nghe không? Và tại sao tất cả điều này lại xảy ra? Có phải chính sự kém cỏi của chúng ta đã không cho chúng ta tìm ra câu trả lời?
Chúng ta đang thiếu “viên đá gốc” giúp làm xong chế tác, làm xong mái vòm của tòa nhà, vòng cung của chiếc cầu, viên đá mà không nó mọi thứ sẽ sụp đổ và mọi thứ đều vô dụng. Thiên Chúa ở đâu? Cũng câu hỏi mật thiết và sâu xa này được đặt lại.
“Mea culpa” (ND: kinh cáo mình) của chúng ta có phải là một lễ nghi, một thực hành do hoàn cảnh không thể kiểm soát không? Đó là đáp số hay hệ quả do sai lầm của chúng ta? Câu hỏi “Thiên Chúa ở đâu?” là thừa thãi hay vô dụng không? Và Thiên Chúa có liên quan gì đến đại dịch không?
Do đó, có ý nghĩa gì không khi chúng ta tự hỏi: Thiên Chúa ở đâu? Chúng ta có câu trả lời nào rồi? Mà có câu trả lời không? Còn các thuật toán của chúng ta thì sao? Các thuật toán trì hoãn vấn đề này cho các thuật toán khác.
Tính hữu hạn làm chúng ta không trả lời được, cuộc sống tự nó là thế. Đây là trường hợp ông Job trong Kinh thánh. Chỉ có thể trả lời cho những câu hỏi cụ thể. Nếu đây là trường hợp ông Job, thì tất cả những gì còn lại cho chúng ta là một khoảng trống không có câu trả lời.
Trừ khi chúng ta ngước mắt lên, không phải chỉ để tìm câu trả lời cho một vấn nạn, nhưng là để biết rằng: Nếu không có Thiên Chúa hoặc nếu Ngài không có vai trò nào trong cuộc khủng hoảng này, thì phải chăng mọi thứ bị đóng lại trong dòng thời gian? Nếu có Chúa, thì tôi nhận ra rằng tôi không cần câu trả lời, mà cần phải quy phục.
Lời nói của Đức Ki-tô trên thập giá “Mọi sự đã hoàn tất!” là một “quy phục” (“Rồi Người gục đầu xuống và trao Thần Khí.” [Gioan 19:30]) cho Đức Chúa Cha, Đấng mà Ngài chắc chắn khẩn khoản nài xin mysterium vitae (ND: mầu nhiệm sự sống), là điều đã đem Ngài đến trần gian như một phần sống động của nó.
Tình phụ tử này (của Thiên Chúa) không loại trừ những giới hạn mà chính Thiên Chúa áp đặt lên ‘quyền làm cha’ của Ngài.
Như thế, câu hỏi trả lại cho chúng ta. Không phải để chất vấn bản thân và cứ đi tìm ý nghĩa của một câu trả lời không đáng tin cậy, nhưng để có ý thức về một thái độ chống lại tất cả các cám dỗ phụ thêm: Hoặc sống như thể Thiên Chúa không tồn tại, hoặc coi mọi thứ như là hình phạt của Thiên Chúa để sám hối. Do đó, tất cả những gì còn lại là “quy phục” tất cả mọi sự lại cho Thiên Chúa, chấp nhận rằng ngày nay, trong “thời đại của con người” này, không nên loại bỏ sự quy phục tín thác: “Lạy Cha, con xin phó thác hồn con trong tay Cha.” Đây là nơi mọi sự kết thúc: “Nói xong, Người tắt thở” (Luca 23, 46).
Tái lập bình an cho linh hồn là trở về với sự yên tĩnh ban đầu nơi mọi thứ bắt đầu: cái “không có gì” hay “Thiên Chúa”. Nếu không có gì phát sinh từ hư không, thì chỉ mình Thiên Chúa còn lại đó. Có một nơi dành cho Thiên Chúa, nhưng nơi ấy được đựng trong mysterium vitae.
Tuy nhiên, những điều tốt đẹp đã được thực hiện thì vẫn còn đó. Giá trị của nó không thể tiêu tan. Điều tốt lành thuộc về chúng ta và điều này làm nên một ý nghĩa; giá trị ấy nằm trong bàn tay Thiên Chúa, bởi nó mang tính đạo đức và tâm linh. Điều tốt lành không thể bị dập tắt.
Trong ngôi mộ trống của Chúa Kitô, có sự trống không của những kỳ vọng của chúng ta, không phải là sự trống không của Thiên Chúa. Trong im lặng, có sự im lặng đang mong chờ câu trả lời, không phải sự im lặng của Thiên Chúa.
Mong chờ Phục sinh!
ĐHY Fernando Filoni
Chuyển ngữ: Phê-rô Phạm Văn Trung
2020
Đối với một số các giám chức công giáo, đại dịch là “cớ” để hạn chế các quyền tự do
lemonde.fr, Cécile Chambraud, 2020-05-09
Ngày thứ năm 8 tháng 5, một số hồng y, tổng giám mục và giám mục danh dự đã ký và công bố một văn bản đáng kinh ngạc do cựu sứ thần Tòa Thánh Carlo Maria Vigano đưa ra.
Dựa vào đại dịch Covid-19, thuyết âm mưu đã chi phối một số giám chức cao cấp của Giáo hội công giáo không? Nhiều hồng y, giám mục danh dự đã ký một bản văn nặng mùi thuyết âm mưu về chính sách sức khỏe của một số nước đưa ra trong các tuần vừa qua. Đôi khi, họ đưa ra các tranh luận lưu hành nhiều trên các trang web dân túy hoặc theo thuyết âm mưu. Được trình bày như một kiến nghị, chiều thứ năm 7 tháng 5 một trang web được lập ra với mục đích này. Lời kêu gọi này của “những người có thiện tâm” đã tố cáo các quốc gia lợi dụng đại dịch để làm “cớ” hạn chế “một cách không đồng điệu và không biện minh được các quyền tự do căn bản kể cả việc tự do thờ phượng” mà theo họ, “các nghi ngờ ngày càng gia tăng về tác động lây nhiễm, sự nguy hiểm và sức đề kháng virus”.
Bản văn khẳng định: “Chúng tôi có lý do để tin rằng (…) có những thế lực mạnh muốn tạo hoảng loạn trong dân chúng với mục đích duy nhất là áp đặt vĩnh viễn các hình thức giới hạn tự do, kiểm soát con người (…), một mở đầu đáng lo ngại cho việc thành lập một guồng máy thế giới ngoài mọi kiểm soát.” Các giám chức ký vào bản văn yêu cầu tự do cử hành thánh lễ theo ý của họ. Họ khẳng định: “Nhà nước không có quyền can thiệp vì bất cứ lý do nào trong chủ quyền của Giáo hội” và do đó là cấm hoặc hạn chế việc thờ phượng công cộng.
“Chọn phe: với Chúa Kitô hay chống Chúa Kitô”
Tin chắc “chống kẻ thù vô hình” thì lợi hơn là chống virus, họ kêu gọi “chọn phe: với Chúa Kitô hay chống Chúa Kitô.” Các tác giả đồng ký tên khẳng định: “Chúng ta không cho phép bao nhiêu thế kỷ của nền văn minh kitô giáo bị xóa sổ lấy cớ vì virus, để thành lập một chế độ công nghệ chuyên chế hận thù.” Họ kết thúc bản văn: “Xin Đức Mẹ Maria, Đấng phù trợ tín hữu kitô, Đấng đã nghiền nát đầu con rắn ngày xưa, xin Mẹ làm nhụt chí và chuyển hướng các kế hoạch của con cái bóng tối.”
Tác giả bản văn đáng kinh ngạc này không ai khác là Tổng Giám mục Carlo Maria Vigano, cựu sứ thần Tòa Thánh, người mà năm 2018 đã viết thư yêu cầu Đức Phanxicô từ chức, tố cáo ngài đã bao che hồng y người Mỹ Theodore McCarrick trong các vụ sách nhiễu tình dục và tấn công tình dục trên trẻ vị thành niên. Tiếp theo là hồng y người Đức Gerhard Müller, người đứng đầu Bộ Tín lý (từ năm 2012 đến năm 2017), bộ có nhiệm vụ chống lại các lệch lạc, nhất là lệch lạc về giáo điều trong Giáo hội công giáo. Giám mục danh dự giáo phận Hong Kong Giuse Trần Nhật Quân, người chống đến cùng chính sách hợp tác với Bắc Kinh của Vatican, là những người ký vào bản văn cùng với các đại diện giáo sĩ và giáo dân, cũng như các nhà khoa học, bác sĩ, nhà báo, luật sư hoặc lãnh đạo hiệp hội, những người có điểm chung là có khuynh hướng bảo thủ.
Ngoài ra còn có một chuyện rắc rối liên hệ đến hồng y người Guinê Robert Sarah, Bộ trưởng bộ Phụng vụ và là nhân vật của phía bảo thủ, mới đầu được xem là người ký vào bản kiến nghị. Nhưng ngay sau khi bản kiến nghị vừa công bố, hồng y Sarah xác nhận trên tài khoản Twitter của ngài, ngài quyết định không ký vào bản văn, ngài hoàn toàn chấp nhận sự lựa chọn của mình. Chính xác, ngài “xin các tác giả bản kiến nghị (…) không để tên ngài” vì “một hồng y giám chức của giáo triều phải tuân giữ một số thận trọng nhất định trong các vấn đề chính trị.” Ngài không chỉ trích nội dung văn bản, nhưng ngài “chia sẻ với tư cách cá nhân một số câu hỏi hoặc lo âu về các hạn chế đối với các quyền tự do căn bản được đưa ra trong bản kiến nghị”. Vào ngày thứ sáu 8 tháng 5, tổng giám mục Carlo Maria Vigano khẳng định hồng y đã ký nhưng giám mục tha thứ cho hồng y Sarah về “sai lầm nghiêm trọng chống sự thật” do “yếu đuối con người”.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
2020
Tín hữu Trung Quốc sống tháng Đức Mẹ theo giáo huấn của ĐTC Phanxicô
Tín hữu Trung Quốc sống tháng Đức Mẹ theo giáo huấn của ĐTC Phanxicô
Trong tháng 5 kính Đức Mẹ giữa đại dịch, các tín hữu Công giáo Trung Quốc càng thể hiện lòng sùng kính Đức Mẹ, nét đặc trưng của tín hữu Trung Quốc, mãnh liệt hơn qua các sáng kiến “Phương pháp viếng thăm của Đức Maria”, mô hình hướng dẫn tất cả các tín hữu sống đức tin và lòng sùng kính Mẹ Maria trong tháng 5; “Năm gia đình”, được cảm hứng từ giáo huấn của Đức Thánh Cha Phanxicô để đồng hành với các gia đình trong thời gian khó khăn bởi đại dịch virus corona.
“Đức Mẹ Thăm viếng”
Ngày đầu tháng 5, tại nhiều đền thánh dâng kính Đức Mẹ lên trời rải rác ở Trung Quốc, các tín hữu không thể hành hương kính viếng Đức Mẹ. Tuy nhiên họ không nản chí hay đầu hàng. Các cộng đoàn đã quyết định đón tiếp Đức Mẹ theo phương pháp “Thăm viếng”: các gia đình luân phiên đón Mẹ vào nhà mình để cầu nguyện trong từng nhóm nhỏ, cùng đọc kinh Mân Côi với những người lân cận, gia tăng kinh nghiệm đức tin qua tình yêu gia đình.
Tổng giáo phận Tế Nam, thủ phủ của tỉnh Sơn Đông, mời gọi các tín hữu cầu nguyện tại gia đình và nhấn mạnh rằng theo cách này “đại dịch không ngăn cản chúng ta thực hiện cuộc hành hương thiêng liêng đến đền thánh Đức Mẹ Kiện Sơn tại làng Hồ Trang, nơi kỷ niệm 125 năm xây dựng nhà thờ dâng kính Đức Mẹ Lộ Đức.”
“Năm gia đình”
Ngày 30/04, giáo phận Bắc Kinh đã gửi thư mời gọi tất cả linh mục và tín hữu cổ võ một “Năm gia đình” đặc biệt, được cảm hứng từ thư của Đức Thánh Cha Phanxicô gửi các tín hữu nhân dịp tháng 5 và từ Tông huấn Niềm vui Yêu thương về tình yêu gia đình.
Hiệp thông trong Giáo hội
Trong tháng này, Tổng giáo phận nhắc lại tầm quan trọng của việc gìn giữ sự hiệp thông Giáo hội trong các cộng đoàn riêng lẻ và với Giáo hội hoàn vũ, trong những thời điểm này khi các liên hệ vật lý trở nên phức tạp bởi các biện pháp cần thiết để chống lại sự lây lan của virus corona.
Trong thời gian này, người Công giáo từ Trung Quốc đã tham dự các Thánh lễ hàng ngày được Đức Thánh Cha Phanxicô cử hành tại nhà nguyện thánh Marta, và các linh mục cũng sử dụng các công cụ kỹ thuật số như Wechat để phục vụ cộng đoàn của họ từ quan điểm mục vụ. (Agenzia Fides 07/05/2020)
Hồng Thủy