+ “Thông điệp của ngài là một bài viết phản ứng lại những người hoài nghi”

Christophe Béchu, Bộ trưởng Chuyển đổi Sinh thái và Liên kết Lãnh thổ

“Tám năm sau Laudato si’, vốn tạo nên một cú sốc điện đáng kể trước COP21, Đức Thánh Cha Phanxicô một lần nữa lại đi đầu trong cuộc khủng hoảng khí hậu. Tôi rất vui mừng về nó. Những lời của Đức Giáo hoàng là rất mạnh mẽ và rõ ràng: biến đổi khí hậu có nguồn gốc từ con người đe dọa sự hài hòa của sự sống trên Trái đất và buộc chúng ta phải hành động. Nếu “những điều kỳ diệu của sự tiến bộ” đáng được ngưỡng mộ, thì chúng áp đặt lên chúng ta một đạo đức trách nhiệm.

Đối với tôi, hệ sinh thái kiểu Phanxicô dường như hoàn toàn tương thích với hệ sinh thái kiểu Pháp! Thông điệp của ngài cũng là một bài viết phản ứng lại những người hoài nghi, những người mà ngài đấu tranh, bao gồm cả trong Giáo hội Công giáo, như ngài nói với chúng ta. Sự rõ ràng và sự đấu tranh này là sự hỗ trợ mạnh mẽ trong cuộc chiến của Pháp ở cấp độ quốc tế nhằm giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch và tăng cường các mục tiêu về khí hậu của chúng ta.

Thông qua tính phổ quát và sức mạnh của nó, Laudate Deum là một văn bản quý giá để tiếp cận COP28 với những tham vọng mới và thuyết phục các đối tác bất đắc dĩ nhất của chúng ta tiến tới nhanh hơn và mạnh mẽ hơn. Pháp sẽ đi đầu trong cuộc chiến này”.

+ “Đó là một tiếng kêu có thể lan truyền nhiều hơn Laudato si”

Cha Dominique Lang, Dòng Augustinô Đức Mẹ Lên Trời , nhà báo của Le Pèlerin và chủ blog “các Giáo hội và hệ sinh thái”

“Bản văn này thật đáng kinh ngạc! Rõ ràng và dễ tiếp cận đối với công chúng, nó giống như một bản tóm tắt những suy nghĩ của Đức Thánh Cha Phanxicô về sinh thái. Ngài đóng vai trò là nguyên thủ quốc gia bằng cách mang lại ở đây đóng góp mới của ngài cho cuộc tranh luận chính trị trước COP28.

Laudate Deum vang lên như một tiếng kêu, một lời kêu gọi rất mạnh mẽ để huy động chúng ta trước tình trạng khẩn cấp về khí hậu. Đó là một cách để Đức Thánh Cha nhắc lại những gì Laudato si’ đã nói cho những người chưa đọc văn bản huấn quyền này, nhưng cũng để lấy làm tiếc về việc không hành động trong 8 năm qua trong khi tình hình tiếp tục suy thoái.

Đức Phanxicô nói với chúng ta ở đây về toàn cầu hóa từ bên dưới, về nghĩa vụ dấn thân của xã hội dân sự trong việc thúc đẩy chính trị hành động. Tôi nghĩ rằng văn kiện này, bản thân nó không phải là một văn bản thần học vĩ đại, có thể được lưu hành nhiều hơn Laudato si’, bằng cách mang lại nhiệt huyết cho những người đã dấn thân nhưng cũng buộc những người khác phải đối mặt với thực tế.”

+ “Đức Giáo hoàng sáng suốt hơn nhiều nhân vật chính trị”

Marine Tondelier, Thư ký quốc gia Europe Écologie-Les Verts

“Tôi thấy rằng Đức Thánh Cha Phanxicô sáng suốt và can đảm hơn nhiều về các vấn đề môi trường so với nhiều chính trị gia. Ngài hiểu rất sâu về vấn đề này, đặc biệt là về mối liên hệ không thể tách rời giữa công bằng xã hội và công bằng môi trường, cũng như những giới hạn của công nghệ để cứu sống sinh vật.

Nhiều chính trị gia khiến chúng ta tin rằng chúng ta có thể dựa vào tiến bộ và công nghệ một cách mù quáng để tiếp tục sống như trước đây, theo cùng một quỹ đạo. Đây là những ảo ảnh nguy hiểm vì chúng là cái cớ để không thay đổi bất cứ điều gì.

Chẳng hạn, Đức Thánh Cha Phanxicô cũng quan tâm nhiều đến các nhà hoạt động môi trường hơn cả Bộ trưởng Nội vụ Pháp. Ngày nay, chúng ta có những người trẻ lo lắng về sinh thái, những người tuyệt vọng khi nhìn thấy thực tế khí hậu và xã hội mà chúng ta đang sống. Một số thực hiện những hành động mang tính biểu tượng, can đảm và bất bạo động. Tuy nhiên, họ thường bị biếm họa theo một phản xạ gia trưởng và phản động.

Đức Phanxicô hiểu và đối xử với những người trẻ này một cách tôn trọng hơn nhiều.”

+ “Laudate Deum thực sự khuyến khích việc huy động chiến đấu”

Benoît Halgand, nhà hoạt động môi trường, người phát ngôn của tập thể Lutte et Contemplation

“Tôi rất hào hứng với văn bản này; theo ý kiến​​của tôi, sau Laudato si’ vẫn còn thiếu những lời nói của Kitô giáo như thế này về chiều kích cấu trúc và chính trị của thách thức sinh thái. Đức Giáo hoàng nhấn mạnh đến nhu cầu thực sự về việc huy động xã hội dân sự. Chúng tôi cảm thấy rằng ngài đứng về phía những người dấn thân – bao gồm cả thông qua các phương thức hành động có thể gây phân rẽ – khi ngài tin rằng hành động của các nhóm bị coi là “cực đoan hóa” sẽ lấp đầy khoảng trống trong xã hội (Laudate Deum, 58) .

Với tư cách là các nhà hoạt động, chúng tôi sẽ dựa vào văn bản này – ví dụ như trong bối cảnh của hồ sơ EACOP (dự án dầu TotalEnergies ở Uganda và Tanzania, ghi chú của biên tập viên). Một đoạn văn (29) dường như gây được tiếng vang lớn với chúng tôi, tố cáo các công ty sử dụng biện pháp quảng cáo xanh (greenwashing) để gây ảnh hưởng đến dư luận.

Nói rộng hơn, tôi muốn Đức Phanxicô kêu gọi một cách rõ ràng hơn về việc huy động tập thể. Chắc chắn, ngài nhấn mạnh đến sự thiếu sót của các cử chỉ cá nhân – đồng thời nhắc lại rằng những cử chỉ này là cần thiết để bắt đầu sự thay đổi văn hóa. Tuy nhiên, theo tôi, ngài lẽ ra có thể thúc giục các Kitô hữu nhiều hơn để cùng nhau tham gia vào cuộc đấu tranh sinh thái nhằm biến đổi các cơ cấu.”

+ “Một bước nhảy vọt là đòi hỏi cấp bách”

Đức cha Pascal Wintzer, Tổng Giám mục giáo phận Poitiers

“Giọng điệu của Đức Thánh Cha Phanxicô gần như khiến người ta tỉnh ngộ. Tuy nhiên, Đức Phanxicô không phải là người cam chịu cũng không phải là người thiếu ý chí. Chắc chắn thất vọng vì không có sự thay đổi, ngài bắt đầu bản văn của mình, như với Laudato si’, bằng lời khen ngợi. Đúng, cần phải có một cú sốc điện, và ngài lại thích sự ngưỡng mộ hơn là gây mặc cảm tội lỗi hay nói đến sự sụp đổ. Ngài tin rằng thái độ này có khả năng mang lại năng lượng.

Như cách đây vài ngày ở Marseille, Đức Thánh Cha đã thể hiện sứ mạng của mình: Công giáo, do đó có tính phổ quát, ngài có cái nhìn rộng rãi và muốn tất cả chúng ta, những cư dân trên cùng một hành tinh, hiểu rằng cũng chính trên quy mô này mà chúng ta phải định vị mình, ngay cả khi hành động của chúng ta mang tính địa phương hơn.

Điều này được hiểu, ít nhất là bởi Đức Giáo hoàng: chính hoạt động của con người là nguyên nhân gây ra những rối loạn mà chúng ta phải gánh chịu, dù sao một số người phải chịu đựng nhiều hơn những người khác. Và đây là tin tốt: yếu tố con người mở ra khả năng hành động cho con người. Sẽ là ảo tưởng khi nghĩ rằng sự cứu rỗi sẽ đến từ các kỹ thuật… Chính trong trái tim mình mà con người hiểu, quyết định, thay đổi.”

+ “Theo lý luận của Francis, thiếu một chân kinh tế”

François Asselin, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp vừa và nhỏ (CPME)

“Khi tôi bắt đầu đọc Tông huấn, tôi tự nhủ: “Nhưng Đức Giáo hoàng đang thông báo cho chúng ta về ngày tận thế! “. Văn bản vẫn còn khá tối. Nhưng trên thực tế, Đức Phanxicô nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta không trải qua ngày tận thế, mà là sự kết thúc của một thế giới nào đó.

Tôi rất ngạc nhiên khi thấy sự hỗ trợ mà Đức Thánh Cha dành cho những người cấp tiến về khí hậu, những người oán giận con người hơn là thiên nhiên và biến sinh thái thành một tôn giáo. Theo lý luận của ngài, thiếu một chân kinh tế: khi bạn đứng đầu một công ty, bất kể quy mô của nó, bạn phải cân bằng doanh thu và chi phí để tiếp tục đảm bảo rằng lợi ích chung là công ty đó sẽ tiếp tục tồn tại. Và đôi khi không thể thực hiện được điều này trong quá trình chuyển đổi sinh thái. Câu hỏi cơ bản là làm thế nào để cân bằng thu chi mà không đẩy nhanh ngày tận thế. Chúng ta liên tục phải đối mặt với những mệnh lệnh trái ngược nhau. Chúng ta không giải quyết được gì bằng cách ném đá vào nhau.

Điều tôi thực sự thích là Đức Giáo hoàng nhắc nhở chúng ta về hai xác tín của ngài: “mọi thứ đều liên kết với nhau và không ai tự cứu một mình”. Đối với một doanh nhân như tôi, điều này thật quý giá: chúng ta không thể nói về sự biến đổi môi trường mà không gắn nó với hiệu năng kinh tế và xã hội. Đức Phanxicô ngỏ lời với những người có thiện chí. Và nó tái khẳng định một nguyên tắc được chúng ta yêu quý, phù hợp với suy nghĩ của Giáo hội: nguyên tắc bổ trợ. Chúng ta không thể làm được gì nếu không có nhân công, con người”.

+ “Một văn bản có giá trị trước thềm COP28”

Jean Jouzel, nhà cổ khí hậu học

“Bản văn này, mang tính chủ động hơn Laudato si’, rất có giá trị tám tuần trước khi khai mạc COP28 ở Dubai. Soi sáng và cung cấp tư liệu về sự đồng thuận khoa học xung quanh sự nóng lên toàn cầu, nó tạo thành một lời kêu gọi hành động một cách rất cụ thể. Theo Đức Phanxicô, sẽ là “tự sát” nếu không mong đợi gì ở COP tiếp theo. Không tự tin như ngài về khả năng các quốc gia đồng ý về vấn đề trọng tâm là loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch, tuy nhiên, tôi cũng giống như ngài, tin rằng những cuộc họp quốc tế lớn này là cần thiết. Nếu không có các COP trước đó, tình hình mà chúng ta gặp phải sẽ còn thảm khốc hơn.

Tại Dubai, sẽ có nhiều cuộc thảo luận về công nghệ và đặc biệt là các giải pháp thu hồi hoặc lưu trữ CO2. Tuy nhiên, về điểm này, Đức Giáo hoàng nói rất rõ ràng: niềm tin vào công nghệ là một ảo ảnh, thậm chí có thể coi là “chủ nghĩa thực dụng giết người”. Thật thiếu sót khi nói rằng kiểu nói này là rất mạnh mẽ. Chúng ta hãy hy vọng rằng điều đó sẽ được các nhà lãnh đạo chính trị của chúng ta lắng nghe, những người thường thích áp dụng các quan điểm theo chủ nghĩa giải pháp công nghệ hơn là nói lên sự thật về sự sửa đổi cần thiết trong lối sống của chúng ta.”

Tý Linh
(theo nhật báo La Croix)
Nguồn: xuanbichvietnam.net (06.10.2023)

Circuli Minores

Hầu hết công việc của Đại hội Thượng Hội đồng dự kiến diễn ra trong các nhóm nhỏ, sắp xếp theo ngôn ngữ và có sự kết hợp giữa các Hồng y, Giám mục, linh mục, tu sĩ và giáo dân. 35 nhóm làm việc, mỗi nhóm từ 10-12 người, bao gồm 14 nhóm tiếng Anh, 8 nhóm tiếng Ý, 7 nhóm  tiếng Tây Ban Nha, 5 nhóm  tiếng Pháp và 1 nhóm tiếng Bồ Đào Nha.

Đức Thánh Cha Phanxicô, Chủ tịch Thượng Hội đồng, không tham dự các phiên họp dành cho các cuộc thảo luận nhóm nhỏ.

Ông Ruffini, Chủ tịch Ủy ban Thông tin của Đại hội Thượng Hội đồng cũng là Bộ trưởng Bộ Truyền thông của Tòa Thánh, cho biết 35 nhóm làm việc của Đại hội Thượng Hội đồng, hay “nhóm nhỏ”, đã bắt đầu công việc của họ vào thứ Năm ngày 5/10/2023. 

Ông nói rằng trong các nhóm làm việc, những người tham gia có cơ hội hiểu nhau hơn bằng cách giới thiệu bản thân và chia sẻ kinh nghiệm của chính họ về tính hiệp hành, cũng như suy tư về những gì gây ấn tượng với họ từ suy nghĩ của những người khác.

Phương pháp làm việc của Đại hội Thượng Hội đồng

Trong cuộc gặp gỡ với giới báo chí, ông Ruffini cũng giải thích nhiều khía cạnh khác nhau trong phương pháp làm việc của Đại hội Thượng Hội đồng. Theo ông, trong bài phát biểu vào chiều ngày 4/10/2023, Đức Thánh Cha đã đưa ra đề cương cho giai đoạn đầu này trong công việc của Đại hội; cụ thể là ưu tiên lắng nghe, bớt nói (đặc biệt là công khai), hiểu biết lẫn nhau, phân định và tôn trọng bí mật. Và vì vậy, Giáo hội Công giáo hoàn vũ, trong bốn tuần hội nghị tại Vatican, “tạm nghỉ”.

Bộ trưởng Bộ Truyền thông của Toà Thánh nói rằng thời gian im lặng và tôn trọng lắng nghe này, như Đức Thánh Cha mong muốn, “cũng có thể giúp thế giới trong các lĩnh vực khác như chiến tranh, khủng hoảng khí hậu, dừng lại và lắng nghe nhau”. Ông Ruffini nhận định rằng “Cách thức mà một tổ chức to lớn như Giáo hội cho phép mình có một khoảnh khắc im lặng trong đức tin, trong hiệp thông, trong cầu nguyện là một tin tức”.

Tiếp đến, ông Ruffini đã giải thích, ở cấp độ kỹ thuật và phương pháp, công việc của 35 Nhóm làm việc đã và sẽ được thực hiện khi họ tập hợp lại trong các bàn tròn theo ngôn ngữ tương ứng.

Phần A của Tài liệu làm việc

Hiện tại, trung tâm của cuộc suy tư là Phần A của Tài liệu làm việc, liên quan đến “các dấu hiệu đặc trưng của một Giáo hội hiệp hành” và “cuộc đối thoại trong Thánh Thần”.

Đây là giai đoạn đầu của Thượng Hội đồng, vì vậy các vấn đề nhạy cảm hơn được liệt kê trong cùng một tài liệu làm việc và được chính Đức Thánh Cha đề cập vẫn chưa được đưa vào các cuộc thảo luận vào ngày đầu tiên của các Nhóm.

Bốn phút phát biểu

Trong bốn phút dành cho mỗi người tham gia, bước đầu tiên là giới thiệu bản thân, sau đó chia sẻ con đường mà Giáo hội của mình đã đi trong giai đoạn đầu của con đường hiệp hành (giai đoạn tham vấn), “nó đã bắt đầu như thế nào, nó đã phát triển như thế nào, những khó khăn gặp phải, mối quan hệ giữa Giáo hội địa phương và Giáo hội hoàn vũ”.

“Người báo cáo”

Sau đó mỗi nhóm làm việc bầu chọn một “người báo cáo” để thu thập những kinh nghiệm và trường hợp khác nhau và trình bày trước hội đồng sau cuộc thảo luận trong nhóm. Tiến sĩ Ruffini cho biết người này, được bầu theo đa số phiếu, sẽ soạn thảo báo cáo và “sẽ báo cáo những điểm hội tụ, khác biệt, những ý tưởng đã nảy sinh”.

Bầu không khí “chia sẻ thanh thản”

Theo cách này, “bất kỳ ai cũng có thể phát biểu tại Đại hội và gửi văn bản của họ tới Ban Thư ký Thượng Hội đồng”. Bộ trưởng Bộ Truyền thông của Tòa Thánh nhấn mạnh rằng “có rất nhiều tự do”, bầu không khí là một bầu không khí “chia sẻ thanh thản”, và mọi người đều đang có một “kinh nghiệm thiêng liêng” sâu sắc. Ông nói thêm rằng kinh nghiệm cho đến nay vẫn là kinh nghiệm “hiệp thông”.

Ông nhận định: “Điều quan trọng không phải là người này hay người kia nói gì, mà là điều Giáo hội quyết định trong tinh thần hiệp thông của mình”. “Đó là một quá trình phức tạp nhưng nó đảm bảo rằng mọi người đều có thể đưa ra quan điểm của riêng mình”.

Từng bước một

Theo ông Ruffini, các nhà báo có thể tưởng tượng về kết thúc của bất cứ điều gì. Nhưng họ không thể đưa ra câu trả lời về kết cục sẽ như thể nào bởi vì chúng ta thật sự chỉ mới ở giai đoạn đầu. Do đó, “chúng ta hãy cố gắng đi từng bước một”.

Báo cáo cuối cùng

Ông cho biết báo cáo cuối cùng, được hình thành vào cuối tháng 10, sẽ bao gồm cả “sự hội tụ lẫn phân tán” nhưng vẫn sẽ không thể hiện một điểm đến nhưng là “con đường mà chúng ta đang đi”. “Do đó, nó sẽ giống như một Tài liệu làm việc hơn là tài liệu chung kết như các Thượng hội đồng trước đây”.

Trước hết, ông Ruffini cho biết, chiều ngày 5/10/2023, Đại hội tiếp tục theo các nhóm nhỏ và kết thúc phần thảo luận thứ nhất.

18 báo cáo, 22 phát biểu cá nhân

Buổi họp sáng ngày 6/10/2023, với sự hiện diện của Đức Thánh Cha, được chia thành hai phần. Phần đầu có 18 báo cáo của các báo cáo viên của các nhóm, phần hai có 22 phát biểu cá nhân.

Đức Thánh Cha tặng sách

Vào chiều ngày 6/10/2023 có cuộc Họp chung thứ ba. Mỗi tham dự viên được tặng một cuốn sách do nhà sách Vatican xuất bản, trong đó sưu tập hai bài phát biểu: một của Đức Thánh Cha Phanxicô và một bởi Đức Hồng y Bergoglio về đề tài sự thánh thiện và sự bại hoại, với một lời tựa chưa được xuất bản.

Theo cô Sheila Pires, Tổng Thư ký của Ủy ban Thông tin, bầu khí làm việc của các nhóm nhỏ rất “hiệp hành”. Họ đã biết nhau hơn… “Chúng tôi đã sẵn sàng bước đi cùng nhau.”

Các đề tài

Sửa đổi cơ cấu Giáo hội

Về các đề tài được thảo luận, Bộ trưởng Bộ Truyền thông giải thích rằng trong một nhóm làm việc nhỏ, trọng tâm là chủ đề “sửa đổi các cơ cấu của Giáo hội như Bộ Giáo luật, quy mô của Giáo triều và, một lần nữa, việc đào tạo”. Họ cũng tập trung vào chủ đề về mối quan hệ giữa Giáo hội Đông-Tây phương, trích dẫn Đức Gioan Phaolô II và câu nói lịch sử của ngài về việc Giáo hội phải thở bằng “hai lá phổi”.

Di cư, vai trò phụ nữ, giới trẻ, người nghèo

Đối với hiện tượng di cư, nhu cầu đồng hành với những người di cư và sự phục vụ của giám mục với tư cách là mục tử, “nền tảng của việc đồng hành này”, đã được nhắc lại. Trong khi nói về vai trò của phụ nữ, tầm quan trọng của việc thúc đẩy vai trò của phụ nữ trong Giáo hội và sự tham gia tích cực của họ vào các tiến trình khác nhau đã được nhắc đến. Mối quan tâm tương tự cũng đề cập đến giới trẻ và người nghèo, những người được kêu gọi vượt qua sự “chậm chạp” nào đó.

Sửa chữa Giáo hội

Tiến sĩ Ruffini giải thích: “Chủ đề sửa chữa Giáo hội đã nổi lên. (…) Những người đặt mình phục vụ sẽ sửa chữa Giáo hội, phục vụ việc chẩn đoán và tiên lượng bệnh cũng như đọc các dấu hiệu của thời đại với một trái tim trong sáng”.
“Tầm quan trọng của việc loại bỏ mọi thứ không giống Chúa Kitô, với tư cách là một Giáo hội và với tư cách là các tín hữu”, cũng như mọi thứ “không phù hợp với Tin Mừng”, cũng được nhấn mạnh; nguy cơ “tích trữ quyền lực thay vì nhu cầu sống phục vụ cũng được nhấn mạnh.”

Tính hiệp hành

Các thành viên Thượng Hội đồng đã đồng ý khẳng định rằng “tính hiệp hành là một phần DNA của Giáo hội”, và toàn thể đại hội đồng hướng suy nghĩ của họ “đến những người không thể tham dự Thượng hội đồng, vì họ bị đàn áp hoặc vì những lý do khủng hoảng nghiêm trọng trên thế giới.”

Nghĩ về Ucraina

Trên hết, các tham dự viên Đại hội Thượng Hội đồng Giám mục chú ý đến “Giáo hội đang đau khổ” ở Ucraina: “Một đề cập được đưa ra đã gây ra những tràng pháo tay”, ông Ruffini cho biết và đồng thời giải thích rằng đây là một cách để “cảm thấy hiệp thông” với “những người đang trong chiến tranh và với các Kitô hữu Ucraina” đang tiếp tục đau khổ.

Về cuộc phỏng vấn của Đức Hồng y Müller

Một số câu hỏi đã được gửi đến vị tổng trưởng trong cuộc họp báo, trong đó hỏi về việc Đức Hồng Y Gerhard Ludwig Müller, nguyên Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, tham gia vào một chương trình truyền hình Hoa Kỳ hôm 5/10, nói về công việc của Thượng Hội đồng.

Theo một số nhà báo, cuộc phỏng vấn không hợp với yêu cầu của Đức Thánh Cha dành cho các thành viên Thượng Hội đồng về việc “ăn chay lời nói công khai” trong những tuần này. Một số người còn hỏi liệu có “các hình phạt” được dự định hay không.

Tiến sĩ Ruffini đáp lại bằng một câu nói đùa, “Bởi ai, bởi tôi?” sau đó giải thích rằng có “sự phân định trong thinh lặng. Không có hiến binh trừng phạt bạn… Đó là một cộng đồng gồm các anh chị em đã tự cho mình một thời gian dừng lại. Có một sự phân định cá nhân mà Đức Thánh Cha yêu cầu các thành viên, và cả với các bạn trong việc giải thích những gì chúng ta đang nói đến.” Và “sự phân định này được dành cho mỗi người”.