2023
Đức Thánh Cha chủ sự buổi Cầu nguyện đại kết tại Lăng “John Garang”
Đức Thánh Cha chủ sự buổi Cầu nguyện đại kết tại Lăng “John Garang”
Trong buổi cầu nguyện đại kết tại Lăng “John Garang”, Đức Thánh Cha mời gọi các Kitô hữu cầu nguyện và làm việc vì sự hiệp nhất huynh đệ giữa các Kitô hữu và hãy giúp nhau truyền bá thông điệp hòa bình trong xã hội, truyền bá phong cách bất bạo động của Chúa Giêsu, để nơi những người tự xưng là tín hữu không còn chỗ cho một nền văn hóa dựa trên tinh thần báo thù.
Tông du tại Nam Sudan
Diễn văn của Đức Thánh Cha
Cuộc gặp gỡ những người di tản nội địa
Juba, Hội trường Tự do, 04/02/2023
Hoạt động cuối cùng của Đức Thánh Cha trong ngày thứ hai của chuyến viếng thăm Nam Sudan là chủ sự buổi Cầu nguyện Đại kết tại Lăng John Garang.
Sau khi gặp gỡ những người di tản nội địa tại Hội trường Tự do, Đức Thánh Cha cùng Đức Tổng Giám mục Anh giáo của Canterbury và vị Điều hành Tổng công nghị của Giáo hội Scotland di chuyển đến Lăng John Garang gần đó.
Lăng John Garang
Lăng này là nơi an nghỉ của tiến sĩ John Garang de Mabior. Ông là lãnh đạo Lực lượng và Phong trào Giải phóng Nhân dân Sudan từ năm 1983 đến năm 2005, năm ký Hiệp ước Hoà bình Toàn cầu, với kết quả là Nam Sudan được độc lập vào năm 2011. Tuy nhiên ông John Garang không thể chứng kiến sự kiện này vì ông đã qua đời do tai nạn máy bay sau khi đã tuyên thệ làm phó tổng thống thứ nhất của Sudan và Tổng thống của chính phủ Nam Sudan.
Chính trên lăng mộ của ông John Garang, vào ngày 9/7/2011, ông Salva Kiir Mayardit, Tổng thống hiện tại của Nam Sudan, đã tuyên bố đất nước độc lập.
Cầu nguyện đại kết: Con cầu nguyện để họ nên một… (Ga 17,21)
Chủ đề của buổi cầu nguyện là ‘Con cầu nguyện để họ nên một…’ (Ga 17,21). Tham dự buổi cầu nguyện đại kết có đại diện của các Giáo hội Kitô tại Nam Sudan.
Bắt đầu buổi cầu nguyện, mục sư Thomas Tut Puot Mut, Chủ tịch Hội đồng các Giáo hội của Nam Sudan, đã đại diện chào mừng Đức Thánh Cha và các phái đoàn đại kết.
Đoạn sách Công vụ Tông đồ (2,42-47) được công bố trong buổi cầu nguyện đại kết, thuật lại việc các tín hữu tiên khởi chuyên cần nghe các Tông Đồ giảng dạy, luôn luôn hiệp thông với nhau, siêng năng cầu nguyện, đồng tâm nhất trí và được toàn dân thương mến. Và Chúa cho cộng đoàn mỗi ngày có thêm những người được cứu độ. Sau đó, đoạn Tin Mừng thánh Gioan (17,20-26) thuật lại lời Chúa Giêsu cầu nguyện cho tất cả được hiệp nhất, được trở nên một, “như Cha ở trong con và con ở trong Cha, để họ cũng ở trong chúng ta.”
Trong buổi cầu nguyện, các tín hữu thuộc các Giáo hội Kitô khác nhau cũng đã tuyên xưng đức tin, bằng cách cùng nhau đọc lại kinh Tin Kính các Tông đồ. Sau đó, những lời cầu nguyện khẩn cầu lòng thương xót cho quốc gia đã được các tín hữu thuộc các Giáo hội Kitô khác nhau ở Nam Sudan dâng lên Thiên Chúa.
Diễn văn của Đức Thánh Cha
Mở đầu bài chia sẻ, Đức Thánh Cha nói rằng mọi người đang quy tụ, như là Dân Thánh của Chúa, cầu nguyện cho dân tộc đang bị thương tích này. Và ngài nhấn mạnh: “Là Kitô hữu, cầu nguyện là điều đầu tiên và quan trọng nhất mà chúng ta được mời gọi thực hiện để có thể hoạt động cho sự thiện và có sức mạnh để kiên trì trên hành trình của chúng ta.” Từ đó ngài chia sẻ về ba động từ: Cầu nguyện, làm việc và bước đi.
- Cầu nguyện
Trước hết là cầu nguyện. Đức Thánh Cha khẳng định rằng sự dấn thân của các cộng đoàn Kitô hữu trong việc thăng tiến con người, trong tình liên đới và hòa bình sẽ vô ích nếu không có lời cầu nguyện.
Suy tư về ý nghĩa của việc cầu nguyện trong đời sống và sứ vụ lãnh đạo dân tộc của ông Môsê trên hành trình tìm đến tự do, đặc biệt qua biến cố tại Biển Đỏ: trước mặt họ là một bức tường nước không thể vượt qua được và đàng sau là quân địch đang tiến đến, với chiến xa và ngựa, Đức Thánh Cha nhận xét rằng trong hoàn cảnh tuyệt vọng đó, ông Môsê khuyên dân chúng: |Đừng sợ! Cứ đứng vững, rồi anh em sẽ thấy việc Đức Chúa làm hôm nay để cứu thoát anh em” (Xh 14,13). Ông có được sự chắc chắn như vậy là nhờ lắng nghe Chúa (xem các câu 2-4), Đấng đã hứa với ông rằng Người sẽ tỏ vinh quang của Người. Và Đức Thánh Cha khẳng định: “Sự kết hợp với Thiên Chúa, sự tin tưởng vào Người được vun trồng trong cầu nguyện, là bí quyết nhờ đó ông Môsê có thể lãnh đạo dân chúng đi từ áp bức đến tự do.”
Cầu nguyện ban cho chúng ta sức mạnh để tiến bước
Đối với chúng ta cũng vậy. Đức Thánh Cha nói: “Cầu nguyện ban cho chúng ta sức mạnh để tiến bước, để vượt qua những nỗi sợ hãi, để thoáng thấy, ngay cả trong bóng tối, ơn cứu độ mà giờ đây Thiên Chúa đang chuẩn bị. Hơn nữa, cầu nguyện kéo ơn cứu độ của Thiên Chúa xuống trên con người.” Đặc biệt, các mục tử của dân Chúa có bổn phận đặc biệt chuyển cầu cho đoàn chiên của mình để xin Chúa của sự bình an can thiệp nơi mà con người không thể mang lại bình an.
Hãy chuyên cần và đồng tâm cầu nguyện
Và Đức Thánh Cha mời gọi các Kitô hữu thuộc các hệ phái khác nhau hãy hiệp nhất với nhau, như một gia đình duy nhất, có trách nhiệm cầu nguyện cho mọi người; hãy chuyên cần và đồng tâm cầu nguyện (xem Cv 1,14) để Nam Sudan, giống như dân Chúa trong Kinh Thánh, ‘có thể đến được miền đất hứa.’”
- Làm việc vì hoà bình
Về động từ thứ hai – làm việc, theo Đức Thánh Cha, chúng ta được mời gọi làm việc là vì hoà bình, vì Chúa Giêsu muốn chúng ta trở thành “những người kiến tạo hòa bình” (Mt 5,9). “Người muốn Giáo hội của Người không chỉ là dấu chỉ và khí cụ của sự kết hợp mật thiết với Thiên Chúa, mà còn là sự hiệp nhất của toàn thể nhân loại (x. Lumen gentium, 1).” Chúa Kitô “là bình an của chúng ta” chính bởi vì Người tái lập sự hiệp nhất: Người là Đấng “làm cho cả hai nên một, phá đổ những bức tường ngăn cách, thù hận” (x. Ep 2,14). Đức Thánh Cha giải thích: “Đây là bình an của Thiên Chúa: không chỉ là một thỏa thuận đình chiến giữa các cuộc xung đột, nhưng là một sự hiệp thông huynh đệ, đến từ việc liên kết với nhau, không phải từ việc nuốt chửng nhau; từ tha thứ chứ không từ chế ngự; từ hòa giải chứ không từ áp đặt.”
Ai theo Chúa Kitô thì luôn chọn bình an; ai gây chiến tranh và bạo lực là phản bội Chúa
Và Đức Thánh Cha kêu gọi: “Chúng ta hãy làm việc không mệt mỏi vì nền hòa bình mà Thần Khí của Chúa Giêsu và Chúa Cha thúc giục chúng ta xây dựng: một nền hòa bình hội nhập sự đa dạng và thúc đẩy sự hiệp nhất trong sự đa dạng. Đây là bình an của Chúa Thánh Thần, Đấng dung hòa những khác biệt, trong khi thần khí thù địch với Thiên Chúa và con người lợi dụng những khác biệt để chia rẽ.” Đức Thánh Cha lưu ý rằng “những ai gọi mình là Kitô hữu đều phải biết chọn đứng về phía nào. Ai theo Chúa Kitô thì luôn chọn bình an; ai gây chiến tranh và bạo lực là phản bội Chúa và chối bỏ Tin Mừng của Người. Điều Chúa Giêsu dạy chúng ta thì rất rõ ràng: yêu thương mọi người, vì mọi người đều được Cha chung trên trời yêu thương như con cái. Tình yêu của người Kitô hữu không chỉ dành cho người thân cận của mình, mà còn dành cho mỗi người, bởi vì mỗi người trong Chúa Giêsu đều là người thân cận, anh chị em của chúng ta – thậm chí cả kẻ thù của chúng ta (x. Mt 5,38-48). Điều này càng đúng hơn biết bao đối với những người là thành viên của cùng một dân tộc, mặc dù thuộc các nhóm sắc tộc khác nhau.”
Hãy cùng nhau làm việc vì sự hiệp nhất huynh đệ
Đức Thánh Cha mời gọi hãy cùng nhau làm việc vì sự hiệp nhất huynh đệ này giữa các Kitô hữu chúng ta và hãy giúp nhau truyền bá thông điệp hòa bình trong xã hội, truyền bá phong cách bất bạo động của Chúa Giêsu, để nơi các tín hữu không còn chỗ cho một nền văn hóa dựa trên tinh thần báo thù.
- Bước đi: làm việc cùng nhau
Sau các động từ cầu nguyện và làm việc, Đức Thánh Cha chia sẻ về động từ thứ ba: bước đi. Ngài cảm ơn các cộng đồng Kitô giáo đã dấn thân mạnh mẽ để thúc đẩy các tiến trình hòa giải, cảm ơn chứng tá đức tin của họ, một chứng tá xuất phát từ nhận thức, được diễn tả không chỉ bằng lời nói nhưng còn bằng hành động, rằng “trước những chia rẽ lịch sử, có một thực tại bất di bất dịch: chúng ta là Kitô hữu, chúng ta thuộc về Chúa Kitô.” Ngài nhận xét rằng có một điều tốt đẹp là “giữa quá nhiều xung đột, những người tuyên xưng đức tin Kitô giáo chưa bao giờ làm dân tộc bị chia rẽ, nhưng đã và vẫn tiếp tục là một yếu tố của sự hiệp nhất.”
Việc gieo rắc Tin Mừng phải góp phần gieo rắc sự hiệp nhất
Đức Thánh Cha cũng khen ngợi rằng “Truyền thống đại kết của Nam Sudan là một kho tàng quý giá, một hành động ngợi khen danh Chúa Giêsu, một hành động yêu thương dành cho Giáo hội, hiền thê của Người, một mẫu gương cho tất cả để tiến tới trên con đường hiệp nhất Kitô giáo.” Do đó, di sản này phải được gìn giữ trong cùng tinh thần đó: “Những chia rẽ trong Giáo hội trong các thế kỷ qua không được ảnh hưởng đến những người được loan báo Tin Mừng, nhưng việc gieo Tin Mừng phải góp phần gieo sự hiệp nhất nhiều hơn. Chủ nghĩa bộ lạc và chủ nghĩa bè phái nuôi dưỡng bạo lực trong nước không được ảnh hưởng đến các mối quan hệ giữa các tôn giáo; ngược lại, ước gì chứng tá về sự hiệp nhất của các tín hữu phải được tuôn đổ trên toàn dân.”
Ký ức và dấn thân
Để giúp các Kitô hữu kiên trì tiếp tục cuộc hành trình của mình, Đức Thánh Cha đưa ra hai yếu tố quan trọng: ký ức và dấn thân. Trước hết, về ký ức, Đức Thánh Cha mời gọi các Kitô hữu đừng sợ mình không sống theo gương mẫu của các vị tiền nhân, ngược lại hãy cảm thấy bị thúc đẩy bởi những người đã mở đường cho họ.
Đừng bao giờ hành động như những đối thủ cạnh tranh
Chia sẻ về sự dấn thân, Đức Thánh Cha nói: “Chúng ta tiến tới sự hiệp nhất khi tình yêu được thể hiện cách cụ thể, khi chúng ta cùng nhau giúp đỡ những người bị gạt ra bên lề, những người bị thương tích và bị từ chối.” Ngài nhận xét rằng các Kitô hữu đã thực hiện điều này trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt trong việc chăm sóc sức khỏe, giáo dục, bác ái. Ngài mời gọi họ hãy tiếp tục dấn thân nhưng “đừng bao giờ hành động như những đối thủ cạnh tranh, mà như là các thành viên trong gia đình, những anh chị em, những người, bằng lòng cảm thương đối với những người đau khổ, những người được Chúa Giêsu yêu quý, đã tôn vinh Thiên Chúa và làm chứng cho tình thân hữu mà Người mong muốn.”
Tiếp tục buổi cầu nguyện, Đức cha Stephen Ameyu Martin Mulla, Tổng Giám mục giáo phận Juba, mời gọi tất cả cùng đọc kinh Lạy Cha bằng các ngôn ngữ khác nhau mà người dân Nam Sudan sử dụng.
Sau cùng, Đức Thánh Cha và hai vị lãnh đạo của Giáo hội Anh giáo và Giáo hội Scotland cùng ban phép lành cho tất cả tín hữu hiện diện.
Kết thúc giờ cầu nguyện Đức Thánh Cha trở về Toà Sứ thần cách đó 2 km để dùng bữa tối và nghỉ đêm, kết thúc ngày thứ hai viếng thăm Nam Sudan.
Chúa Nhật ngày 5/2/2023 Đức Thánh Cha sẽ chủ sự Thánh lễ tại Lăng John Garang trước khi đọc kinh Truyền Tin với các tín hữu và lên đường trở về Roma. Vatican News Tiếng Việt sẽ truyền hình trực tiếp Thánh Lễ với thuyết minh tiếng Việt, lúc 1h45 chiều Chúa Nhật, 5/2/2023.
Hồng Thủy
2023
Đức Phanxicô nói với các bạn trẻ ở Congo: hãy dũng cảm chống tham nhũng
Sáng thứ năm 2 tháng 2, tại sân vận động các Vị Tử đạo ở Kinshaha, Đức Phanxicô gặp các bạn trẻ Congo, ngài mời gọi họ thay đổi vận mệnh của đất nước họ, đấu tranh chống tham nhũng, một số thanh niên đã hô lời kêu gọi phản đối tổng thống Congo, Felix Tshisekedi.
“Giáo lý? Đó là chuyện của tôi! Giáo hội công giáo? Đó là chuyện của tôi !” Dưới ánh nắng chói chang phủ xuống sân vận động, đám đông đang la hét. Hai giờ nữa Đức Phanxicô mới đến nhưng khán đài đã chật cứng, dù nóng, dù đám mây ô nhiễm bao quanh sân vận động!
Từ 4 giờ sáng các bạn trẻ đã đến sân vận động, tuổi trung bình ở Congo là khoảng 18 tuổi. Trên khán đài, các bạn trẻ ca hát, nhảy múa, tay cầm cờ phất theo nhịp của hệ thống âm thanh đinh tai nhức óc.
Khi ngài đến, ngài đi một vòng sân vận động trong vòng 10 phút, ngài nhận sự chào đón trang nghiêm của một ngôi sao nhạc rock, trong bầu khí phấn khích. Trên cầu thang dẫn lên khán đài, mọi người chen lấn để vào bên trong, đã có một vài xô xát xảy ra. Cô Nathalie, 33 tuổi và con trai Yannis đến gặp Đức Phanxicô hôm nay là lần thứ hai, hôm qua cô đã dự thánh lễ khổng lồ ở sân bay Ndolo.
“Giáo hoàng này hơi đặc biệt”
Đứa con trai 7 tuổi của cô nhìn Đức Phanxicô trên màn hình kênh KTO, em nói: “Ngài là người da trắng.” Cô Nathalie nói: “Giáo hoàng này hơi đặc biệt. Nhìn ngài như được ơn phước.” Cô cũng thấy ngài có thể mang lại hòa bình cho đất nước.
Đức Phanxicô đưa ra cho giới trẻ Congo “năm lời khuyên để thiết lập các ưu tiên mà không chạy theo làn gió của chủ nghĩa cơ hội”.
Nhiều bạn trẻ sáng nay hy vọng chuyến đi của Đức Phanxicô sẽ là bước ngoặt trong việc xoa dịu bạo lực, đặc biệt là ở miền đông đất nước. Kể từ khi bắt đầu chuyến đi của Đức Phanxicô, căng thẳng giữa quân nổi dậy và quân đội chính quy ở miền đông đất nước luôn ở trong tâm trí người dân. Cô Keenan, 23 tuổi, sinh viên ở Kinshasa, cô người gốc miền đông, nơi dì của cô bị sát hại vài tuần trước, cô nói: “Ông biết đó, bên ngoài chúng tôi trông hạnh phúc như vậy, nhưng trong lòng chúng tôi rất đau khổ.”
Ngài có thể “thay đổi, ngài như nhà tiên tri, một cái gì đó cho đất nước”
Dù cô gái trẻ theo Giáo hội Ngũ tuần, nhưng cô thấy giáo hoàng là người có thể “thay đổi, ngài như nhà tiên tri, một cái gì đó cho đất nước”. Ông Pierre, 37 tuổi, cũng ấn tượng với nhân cách của Đức Phanxicô: “Khi ngài được bầu làm giáo hoàng, cử chỉ đầu tiên của ngài là xin chúng tôi cầu nguyện cho ngài, để ngài có thể hoàn thành sứ mệnh. Thông thường là ngược lại, chính giáo hoàng là người ban phép lành cho mọi người. Và đó là nguồn gốc của một sự đơn giản rất mạnh, đối với người có quyền lực.”
Cũng giáo hoàng giản dị này, ngài đã đặt nhiều hy vọng nơi giới trẻ, ngài gởi cho Nathalie, Keenan, Pierre và các bạn trẻ khác một yêu cầu làm cho họ ngạc nhiên. Ngài nói: “Bây giờ tôi xin các bạn, trong một lúc, xin các bạn đừng nhìn tôi, nhưng nhìn vào tay của các bạn. Tất cả các bàn tay trông giống nhau, nhưng không bàn tay nào giống bàn tay nào, không ai có bàn tay giống bạn”, cả sân vận động giơ tay lên trời. Ngài mời họ ngẫm nghĩ: “Tay tôi để làm gì? Xây dựng hay phá hủy, cho đi hay thâu tóm, yêu thương hay hận thù?”
Lời kêu gọi chống tham nhũng của Đức Phanxicô
Như bài giảng thánh lễ hôm qua ở sân bay Ndolo, hôm nay ngài kêu gọi người trẻ Congo chống lại cám dỗ của “chủ nghĩa vùng muền và bộ lạc”, xin họ yêu quý cộng đồng hơn. Trước khi đưa ra lời yêu cầu khác, ngài xin mọi người nắm tay nhau: “Xin các bạn nắm tay người bên cạnh trong giây lát.”
Ngài tiếp tục: “Hãy cảm thấy bạn là một Giáo hội, một Dân tộc. Cảm thấy an sinh của bạn tùy thuộc vào an sinh của người khác và nó được nhân lên bởi toàn bộ. Cảm thấy mình được anh chị em mình bảo vệ, được chấp nhận và muốn chăm sóc mình. Và cảm thấy có trách nhiệm với người khác.”
Trước sự cổ vũ của đám đông, những tràng vỗ tay và tiếng kêu liên tục, Đức Phanxicô có vẻ phấn khích và mạnh lên vì đã từ một thời gian lâu ngài đã không xuất hiện, bất chấp cái nóng và mệt mỏi. Tung ra một cách ngẫu hứng, ngài thách thức những người trẻ khi nhắc họ quyền lực và tham nhũng không bao giờ tương thích nhau.
“Có những người dũng cảm, thông minh và có những người tham nhũng. Một người tham nhũng, họ có trung thực hay không trung thực?”, ngài đặt câu hỏi. Và ngài hỏi họ bằng tiếng Pháp: “Tôi xin các bạn!” Và đám đông làm cử chỉ bằng cánh tay để nói “không”. Sau đó, ngài tiếp tục: “Cùng nhau, chúng ta nói: ‘không’ với tham nhũng!” Một lời kêu gọi được cả sân vận động đáp lại bằng tiếng lingala để chống lại tổng thống Felix Tshisekedi, người sẽ hết hạn nhiệm kỳ vào tháng 12: “Fatshi yebela mandat esili”. (Felix Tshisekedi, chuẩn bị sẵn sàng, nhiệm kỳ của ông đã kết thúc”) Trước khi truyền hình quốc gia cắt âm thanh và làm mờ hình ảnh trong giây lát.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
2023
Và bỗng, cả sân vận động Kinshasa cùng đứng lên với giáo hoàng để chống tham nhũng ở Congo
Cuộc gặp với các bạn trẻ và các giáo lý viên ở sân vận động Các Vị Tử đạo Kinshasa vào thứ năm 2 tháng 2 đã day lên làn sóng truyền điện. Khi ngài vừa lên án nạn tham nhũng ở Congo, ngài đã phải gián đoạn bài diễn văn trong giây lát khi các bài hát và khẩu hiệu của khoảng 65.000 người tham dự nhắm vào các chính trị gia.
“Tất cả chúng ta cùng nhau nói ‘Không tham nhũng!’”, bằng tiếng Pháp run run, ngài xin các bạn trẻ công khai cam kết chống lại tai họa đang tàn phá Cộng hòa Dân chủ Congo, một trong những quốc gia tham nhũng nhất thế giới theo xếp hạng của Tổ chức Minh bạch Quốc tế, một tổ chức phi chính phủ chống tham nhũng.
Trong bầu khí vốn đã căng thẳng, cả sân vận động bỗng rơi vào hỗn loạn. “Tobayi tham nhũng!” (Dùng tất cả khả năng của mình để chống tham nhũng), được hàng ngàn người Congo hô lên trước khi họ hát những bài hát chống tham nhũng, được giáo hoàng khuyến khích.
Một đám đông bùng cháy
“Kanyaka erli kaka”, có nghĩa là “Tham nhũng vẫn tiếp diễn”, họ hát bằng tiếng Lingala, họ hát “Biso ba jeune, posa na insala te” – “Chúng tôi, những người trẻ, chúng tôi thất nghiệp”. Khi đó ngài nói: “Tôi thích bài hát này, các bạn thật dũng cảm” làm cho mức âm thanh trong sân vận động ầm ầm lên một bậc nữa. Người phiên dịch giải thích với ngài đám đông đang nói về các đảng phái chính trị.
Cố gắng nắm lại bài diễn văn, nhưng cuối cùng Đức Phanxicô đã phải dừng lại và để đám đông bùng cháy thêm một lần nữa. Trên khán đài sân vận động, những khẩu hiệu trực tiếp cảnh báo Tổng thống Félix Tshisekedi. Theo một thành viên trong ban điều hành Vatican News, “Thưa ngài Tổng thống, ngài phải cẩn thận”.
Cảm thấy tình hình đang vuột khỏi tay và hiểu đám đông đang công kích chống lại các nhà lãnh đạo chính trị, vị giáo hoàng 86 tuổi cuối cùng đã ra hiệu cho ban tổ chức ngừng sự cuồng nhiệt. Và vì thế có thông báo kêu gọi đám đông bình tĩnh lại. Quá trình ngoài tưởng tượng diễn ra khoảng 5 phút tại sân vận động nơi có mặt thủ tướng Jean-Michel Sama Lukonde. Giáo hoàng đến nói chuyện với chúng tôi là điều tốt, nhưng trước hết giới tinh hoa nên lắng nghe ngài! Vài phút trước đó, cô Brenda, 27 tuổi, bực tức vì các chính phủ liên tiếp không thể mang lại tương lai cho những người trẻ tuổi, cô nói: “Giáo hoàng đến nói chuyện với chúng tôi là điều tốt, nhưng trước hết giới tinh hoa nên lắng nghe ngài!”.
Theo cô và các bạn của cô đến sân vận động các Vị Tử đạo để nghe Đức Phanxicô vì ngài là “phát ngôn viên cho chính nghĩa của những người trẻ ở Congo”. Cô nói: “Chỉ có ngài mới làm được vì không ai có thể làm hại ngài… Nếu chúng tôi biểu tình, cảnh sát sẽ bắn hơi cay… Tôi không muốn mạo hiểm mạng sống của mình.”
Ở đất nước có 2/3 dân số dưới 24 tuổi này, một số người trong số họ không còn ngần ngại khi nghĩ đến cuộc sống tha hương, như cô Louisine, 30 tuổi, mẹ của hai đứa con với người chồng thất nghiệp. “Thật khó để nuôi sống bản thân, nuôi dạy con cái… Làm sao chúng tôi có thể hình dung tương lai của chúng tôi ở đất nước từ chối chúng tôi?”
Tố cáo tham nhũng
Đứng trước sự bối rối của người trẻ, Đức Phanxicô kêu gọi họ đừng bỏ cuộc, tiếp tục chiến đấu để xây dựng một tương lai cho Congo. Ngài hỏi họ: “Bàn tay chúng ta dùng để làm gì? Xây dựng hay phá hoại, cho đi hay thâu tóm, yêu thương hay hận thù” Ngài đưa ra năm trục chính của ẩn dụ về năm ngón tay: cầu nguyện, cộng đồng, trung thực, tha thứ và phục vụ.
Lời kêu gọi mạnh mẽ nhất của ngài là lên án nặng nề nạn tham nhũng trong nước, mà theo ngài đây là căn bệnh ung thư. Ngài bực mình: “Không trung thực, chúng ta không phải là môn đệ hay chứng nhân của Chúa Giêsu; chúng ta là lương dân, những kẻ thờ ngẫu tượng, thờ bản thân thay vì thờ Chúa, là những kẻ lợi dụng người khác thay vì phục vụ người khác”.
Biểu hiệu của nắm ngón tay
Ngài triển khai biểu hiệu của năm ngón tay:
Chúa đã đặt món quà sự sống vào tay các con. Từ bàn tay các con sẽ nảy sinh ra ngày mai, sẽ có thể mang lại hòa bình mà đất nước các con thiếu. Cha muốn cho các con một số “nguyên liệu cho tương lai”: năm nguyên liệu mà chúng con có thể liên kết với các ngón của một bàn tay.
Ngón út là ngón nhỏ nhất, nhưng chính việc trở nên nhỏ bé đã thu hút Thiên Chúa. Ai phục vụ thì trở nên bé nhỏ.
Ngón trỏ là ngón chúng ta dùng để nói điều gì đó với người khác, tương ứng với cộng đồng. Không gì và không ai có thể thay thế được sức mạnh của toàn thể, ánh sáng của đôi mắt, niềm vui của chia sẻ! Ngón giữa cao hơn các ngón khác nhắc nhở chúng ta về điều thiết yếu: sự trung thực. Trung thực có nghĩa là không vướng vào cạm bẫy của tham nhũng.
Ngón thứ tư là ngón đeo nhẫn, chúng ta mang nhẫn giao ước. Đó cũng là ngón yếu nhất, nhắc chúng ta nhớ những thành tựu to lớn trong cuộc sống trên hết là tình yêu, đều phải trải qua mong manh và thử thách. Nhưng sức mạnh giúp chúng ta tiếp tục, đó là tha thứ.
Ngón cái là ngón gần trái tim nhất, tương ứng với lời cầu nguyện làm nhịp đập cho đời sống. Mỗi ngày các con hãy giơ tay lên Chúa để ngợi khen và chúc tụng Ngài; kêu cầu đến Ngài cho những hy vọng trong lòng các con.
Marta An Nguyễn dịch
2023
Cuộc điều tra lịch sử làm sáng tỏ chính xác vụ hai anh em linh mục Philippe lạm dụng thiêng liêng
Làm thế nào hai linh mục Đa Minh Marie-Dominique và Thomas Philippe trong nhiều thập kỷ lại có thể thiết lập một hệ thống lạm dụng thiêng liêng và bạo lực tình dục, đó là điều nhà sử học Tangi Cavalin mổ xẻ trong quyển sách Vụ việc. Các tu sĩ Dòng Đa Minh đối diện với vụ tai tiếng của anh em linh mục Phillipe (L’Affaire. Les dominicains face au scandale des frères Philippe. nxb. Cerf) mà báo La Vie đã có thể tham khảo.
“Vụ việc” là một tác phẩm đặc biệt sẽ được nhà xuất bản Cerf phát hành ngày 1 tháng 2. Các tu sĩ Dòng Đa Minh phải đối diện với các vụ tai tiếng của hai anh em linh mục Philippe. Nếu hầu hết các sự kiện liên quan đến vụ này đã được biết đến, nhưng nguyên bản của cuộc điều tra phi thường dài 730 trang được thực hiện theo yêu cầu của Dòng Đa Minh, để đánh giá trách nhiệm của họ nằm ở chỗ nhà sử học mổ xẻ cơ chế đã cho phép hai anh em đã bị Rôma kết án năm 1956 và 1957, lại tiếp tục lạm dụng thiêng liêng và tình dục trong hơn nửa thế kỷ, đồng thời tạo ra một tà phái mờ ám gồm những “người khai tâm” mà bi thảm nhất là trường hợp của ông Jean Vanier.
“Vụ Philippe” là câu chuyện đặc biệt phức tạp. Nhân vật chính là hai anh em Thomas Philippe và Marie-Dominique Philippe (tên nhà dòng) nhưng có sự góp phần của các nhân vật khác, như ông Jean Vanier, tất cả đều phạm tội lạm dụng tình dục phụ nữ trưởng thành. Tự cho mình là người “khai tâm” các nạn nhân, họ là những phụ nữ trưởng thành đi tìm một đời sống thiêng liêng, một bí mật thần bí, và những người này tấn công tình dục các phụ nữ dưới chiêu đề thần bí khiêu dâm. Đáng tiếc, loại “mê sảng” này đã làm cho công việc của họ thành đồi trụy. Linh mục Marie-Dominique thành lập Cộng đoàn Thánh Gioan (hiện có khoảng 500 sư huynh và 300 nữ tu khắp năm châu), ông dùng các cộng đoàn này làm địa bàn săn lùng và “lưu truyền” của ông. Còn với Thomas Philippe, ông chỉ có một đệ tử thực sự, đó là ông Jean Vanier, một nhân vật được quốc tế công nhận vì đã thành lập Cộng đoàn L’Arche (một tổ chức quốc tế với 10.000 thành viên) tiếp nhận người khuyết tật và khi còn sống, ông đã được mọi người cho là thánh sống.
Linh mục Thomas sinh năm 1905 và Marie-Dominique sinh năm 1912 tại miền Bắc nước Pháp, trong gia đình có 12 người con, 8 người đi tu, hai anh em vào Dòng Đa Minh lúc hai mươi tuổi, đặc biệt được người cậu là Thomas Dehau đã vào Dòng Đa Minh hướng dẫn. Nhiều năm trước đó, ông bà của họ rời Lille để định cư ở Bouvines, nơi ông nội là thị trưởng thành phố, với dự án không tưởng là thành lập một xã hội công giáo theo thời trung cổ. Tác giả Tangi Cavalin cho thấy, tất cả bắt đầu với tuần trăng mật ở Rôma, khi các Quốc gia Giáo hoàng sụp đổ. Bị che phủ bởi cảm giác tận thế vào thời điểm đó, hai ông bà lập một giao ước: họ kết hiệp với nhau để chống lại nghịch cảnh của thời hiện đại. Một xác tín không tưởng, đến lượt mình, hai anh em Philippe phát minh lại nó.
Được khơi mở bằng một “thần bí”
Năm 1936, Thomas Philippe đã có tiếng tốt, ông được gởi đến Rôma để dạy ở Giáo hoàng Học viện Đa Minh, Angelicum. Sau đó, ông kể ông đã trải nghiệm một hôn nhân thần bí với Đức Trinh Nữ khi nhìn bức tranh của Trinité-des-Monts (Mater admirabilis), một trải nghiệm mà ông mô tả là nền tảng trong quá trình xây dựng sự khiêu dâm thần bí lầm lạc của mình. Trên thực tế, có vẻ như đó là nguồn gốc kỳ lạ của thuyết trực tri có từ thời sự ngộ đạo mà cậu Thomas Dehau của ông đã trải qua với “nhà thần bí” Hélène Claeys, để đến lượt người cậu truyền cho cháu là Thomas. Tác giả Tangi Cavalin đã viết những trang làm sáng tỏ mối quan hệ tay ba này, và thời điểm hình thành: “Vào cuối những năm 1930, một cấu hình quan hệ đã được thiết lập giữa một số cá nhân – cấu hình bí mật ở dạng của nó và thần bí trong mục đích của nó – bị thuyết phục về việc phải hành động cho sự xuất hiện một “công việc” thần thánh trong Giáo hội. Trong bối cảnh này, Thomas Dehau chỉ định và hợp pháp hóa cháu của mình như người con thiêng liêng của ông, để học nghề mà người ta cho đây là khiêu dâm thần bí và có thể là tình dục thần bí. (…) Mục tiêu của những người này đưa ra không những chỉ duy trì quan hệ bí mật giữa họ mà họ được hưởng một mình, nhưng còn ảnh hưởng đến vận mệnh của Dòng Đa Minh và thông qua đó là của Giáo hội.”
Dựa vào uy tín vững chắc về tri thức và tính chính thống, năm 1942 Thomas Philippe đã được Thánh bộ Đức tin (bây giờ là bộ Giáo lý Đức tin) cử đến tiếp quản Saulchoir (nơi học tập của tỉnh dòng Đa Minh ở Pháp), sau khi giám đốc Marie-Dominique Chenu bị cho vào sổ đen vì bị cho là tiến bộ. Giai đoạn này được gọi là “cuộc khủng hoảng Saulchoir”. Một thời gian ngắn sau, năm 1945, Thomas Philippe thành lập cộng đoàn Nước Hằng Sống (L’Eau vive), một trung tâm đào tạo và hướng dẫn linh đạo với ơn gọi quốc tế, gần Saulchoir, ông có đường hướng chính thống hơn. Thêm nữa, rất nhanh chóng, trung tâm tự cho mình là nơi hấp dẫn và năng động, với sự hỗ trợ của các nhân vật như triết gia Jacques Maritain.
Chính lúc này là lúc Jean Vanier đến năm 1950, một thanh niên đang đi tìm một thầy tâm linh, và ông đã tìm được nơi Thomas Philippe. Vào thời điểm đó, Thomas Philippe đã lợi dụng những chuyến thăm các dòng nữ, nơi ông đến giảng và tháp tùng thiêng liêng để bắt đầu thực hành điều ông gọi là thần bí của mình, làm những“hành động tội phạm” với các nữ tu, tác giả Cavalin giải thích: “Ông đảm bảo với họ, chính Mẹ Maria nói với ông, các nữ tu là những người nhận được ơn đặc biệt. Bài diễn văn thần bí của ông chạm đến họ bất chấp mọi lý lẽ. Không một chút bạo lực, ông đưa họ vào trạng thái sững sờ, làm cho họ không biết phải phản ứng như thế nào và để mặc cho mình bị chạm vào.”
Lên án đầu tiên
Đơn tố cáo đầu tiên là năm 1952. Một trong các nữ nạn nhân báo cáo cho bề trên tỉnh dòng, người đã thông báo sự việc cho Bề trên Tổng quyền Dòng Đa Minh, và chính ông báo cho Thánh bộ Đức tin. Nữ tu cố gắng xin lời khuyên của Marie-Dominique Philippe, nhưng ông giảm thiểu tình hình và khuyên nữ tu nên hiểu nhu cầu tình cảm của anh mình…
Một tiến trình giáo luật mở ra để chống lại Thomas Philippe nhưng tiến trình vẫn chờ giải quyết. Dù vậy, ông phải rời cộng đoàn Nước Hằng Sống. Ông Jean Vanier thay thế vào ban điều hành, khi đó ông đặt trong vòng bí mật các thực hành của thầy mình với một trong những người ông này “khai tâm”. Nhưng bốn năm sau, phiên tòa xét xử Thomas Philippe cuối cùng đã diễn ra nhờ sự can thiệp của hồng y Paul Philippe, Thánh bộ Đức tin, người cũng thuộc Dòng Đa Minh và bạn của bị cáo, nhưng không liên hệ gia đình dù mang tên họ chung. Hồng y hiểu trường hợp này không cá biệt nhưng họ dựa trên hệ thống khai tâm của tà phái.
Tác giả Tangi Cavalin viết: “Hồ sơ do ủy viên biên soạn kết thúc bằng một ghi chú tóm tắt khoảng 20 trang đề ngày 16 tháng 4 năm 1956, tóm tắt các yếu tố đã thu thập được và báo cáo về một số điểm quan trọng mà Thomas Philippe đã khăng khăng phủ nhận: quan hệ ‘vợ chồng’ với một phụ nữ dẫn đến phá thai; dụ dỗ gạ gẫm khi xưng tội; tha thứ cho phụ nữ mà ông có quan hệ tình dục khi họ xưng tội, một tội ác mà ông bác bỏ đến mức ông trấn an họ, những hành vi đã thực hiện là đạo đức và đẹp lòng Chúa. Về ba điểm này, những lời phủ nhận của ông ngược với lời khai của những người tố cáo ông.”
Việc tha tội cho đồng phạm không được đề cập trong cáo trạng, nhưng việc gạ gẫm và phá thai vẫn còn trong cáo trạng. Thần bí giả tạo của ông bị ghim lại. Bản án rơi xuống: ông mất tất cả các quyền hạn liên quan đến sứ vụ. Ông không còn giải tội, tháp tùng, dâng thánh lễ, giảng dạy và tiếp xúc với các thành viên của cộng đoàn Nước Hằng Sống. Ảnh hưởng của người cậu Dehau được xác nhận, và nữ tu Cécile de Jésus, em gái của Thomas Philippe, bề trên của một dòng Đa Minh, bị phế truất.
Tangi Cavalin viết: “Hồng y Paul Philippe cũng ra lệnh khởi kiện Marie-Dominique Philippe để lên án sự hướng dẫn thiêng liêng bị cho là quá thiên về Đức Mẹ và tình cảm trong nhiều tu viện”. Năm 1957, ông bị kết án vì lý do này, bị cấm giảng dạy và giải tội.
Hỗ trợ và phục hồi chức vụ
Tuy nhiên, bề trên Dòng hỗ trợ và dàn xếp để vô hình hóa kết quả vụ án bằng cách nhờ ông làm cố vấn đặc biệt, như thế giúp ông nhanh chóng phục hồi chức vụ, giảng dạy trở lại ở Saulchoir và Fribourg từ năm 1962. Ở Thụy Sĩ , ông thật sự tạo một hiện tượng với các sinh viên của ông, họ xin ông thành lập một học viện tôn giáo. Marthe Robin, “nhà thần bí Drôme”, người thân thiết với ông đã khuyến khích ông đi theo hướng này và như thế ông đã thành lập cộng đồng Thánh Gioan vào giữa những năm 1970.
Rất nhanh chóng, công việc của ông thành công rực rỡ, khơi dậy ơn gọi và lập các chi nhánh mới. Marie-Dominique Philippe rạng rỡ không ai so sánh được, được vinh danh là nhà sáng lập, người hướng dẫn thiêng liêng, là bề trên. Ông truyền bá quan điểm của ông về “tình yêu cho tình bạn”, tác giả Cavalin viết: “Quan điểm này cảm nghiệm theo Thánh Tôma được xem như một tình yêu thiêng liêng, là điều cần thiết để thiết lập các mối quan hệ với người khác.” Chính quan điểm này, theo như Marie-Dominique Philippe, mà một số anh em trong dòng áp dụng và ủng hộ “tình bạn” này thật mạnh, như một yếu tố thần bí cho phép họ thực hiện nhiều vụ lạm dụng tình dục như ngày nay chúng ta có thể chứng thực. Những việc của nhà sáng lập chỉ mới được bề trên cộng đoàn Thánh Gioan công khai tiết lộ lần đầu tiên năm 2013 dựa trên lời khai của các nạn nhân. Tuy nhiên, ngay từ những năm 1980 và 1990, các gia đình và cựu thành viên đã báo động về sự thiếu phân định trong cộng đoàn, và vào cuối những năm 1990 là việc sùng bái cá nhân người sáng lập và những lệch lạc tà phái.
Với quá trình của Thomas Philippe, việc phục hồi chậm hơn, vì hình phạt của ông nặng hơn và ít bí mật hơn.
Nhưng năm 1957, một tháng sau khi ông gởi đơn thỉnh cầu lên giáo hoàng Piô XII, ông được phép dâng thánh lễ lại trong một năm, phép tắc sẽ được liên tục gia hạn. Năm 1963, bề trên Dòng gửi ông về Pháp dưới sự giám sát của bề trên tỉnh dòng. Lúc đó là lúc dự án L’Arche thành hình với ông Jean Vanier để tiếp nhận người khuyết tật.
Khi cộng đoàn L’Arche thành lập năm 1964, Thomas Philippe đến đây làm tuyên úy với sự đồng ý của bề trên giám tỉnh và giám mục giáo phận Beauvais, một cách nhanh chóng và trong bí mật hoàn toàn, cộng đồng “các môn đệ” của cộng đoàn Nước Hằng Sống âm thầm tái tạo. Thomas Philippe, người tự cho mình là người nhỏ bé giữa những người nhỏ bé dần dần lấy lại được tin tưởng và quý trọng của Tỉnh dòng Pháp và của Dòng đến mức hồng y Paul Philippe của Thánh bộ Đức tin cảm thấy mình bị cô lập (ngài đã phạt ông năm 1956) khi một lần nữa ngài gióng lên tiếng chuông báo động và công bố một báo cáo nặng nề về mối quan hệ giữa anh em linh mục Philippe và những lệch lạc của họ. Năm 1968, Thomas Philippe được phép giải tội lại cho các ông. Năm 1970, giám mục Beauvais, khi phát hiện ra bản án năm 1956 cho rằng từ nay trở đi, việc cấm Thomas Philippe giải tội cho phụ nữ sẽ thành tai tiếng vì Dòng Đa Minh đã thành công khi khôi phục lại hoàn toàn hình ảnh của ông. Nên một lần nữa, ông được giải tội cho phụ nữ trong giáo phận Beauvais.
Cho đến khi ông qua đời năm 1993, ông không bao giờ có được sự khôi phục hoàn toàn và dứt khoát, nhưng dưới mắt đa số, ông ra đi trong sự thánh thiện. Cũng như người em của ông là Marie-Dominique, tang lễ được hồng y Philippe Barbarin, tổng giám mục giáo phận Lyon, cử hành ngày 2 tháng 9 năm 2006 tại nhà thờ chính tòa Thánh Gioan, Lyon với sự hiện diện của ông Pascal Clément, bộ trưởng bộ Tư pháp, hồng y Quốc vụ khanh Angelo Sodano và sứ thần Tòa Thánh tại Pháp Fortunato Baldelli.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch