2022
Tìm hiểu về hạn từ “sự phân định” của Đức Thánh Cha Phan-xi-cô
Tìm hiểu về hạn từ “sự phân định” của Đức Thánh Cha Phan-xi-cô
TÌM HIỂU VỀ HẠN TỪ
SỰ PHÂN ĐỊNH
CỦA ĐỨC THÁNH CHA PHAN-XI-CÔ
Lm. Giu-se Đỗ Mạnh Thịnh
Đại chủng viện thánh Giu-se Xuân Lộc,
Ngày lễ kính Đức Ma-ri-a, Mẹ Thiên Chúa, 2022.
Kể từ khi được công nghị Hồng Y vào ngày 13 tháng 3 năm 2013 bầu chọn làm Giáo Hoàng của Giáo Hội Công Giáo, Đức Thánh Cha Phan-xi-cô đã mang đến cho thời đại ngày nay, cách riêng Giáo Hội của Chúa Ki-tô, nhiều “làn gió” đặc trưng trong mục vụ cũng như trong giáo thuyết. Người ta nhắc đến “tinh thần Phan-xi-cô” như sự gợi hứng mới về hình ảnh sống động của một Giáo Hội đi ra “ngoại biên”, về người mục tử “mang mùi chiên”, về thời đại của xác tín lòng thương xót của Thiên Chúa có sức mạnh chữa lành và nâng đỡ, thời của sự cấp bách thúc đẩy gặp gỡ, đối thoại, xây những nhịp cầu thay cho những bức tường chia cắt… Nhưng có thể nói rằng, động lực tiềm ẩn sâu xa của những niềm tin tưởng và thực hành mục vụ đó chính là một dòng chảy xuyên suốt và trào tràn: sự phân định.
Trong một dịp trả lời phỏng vấn của tạp chí Thinking Faith ngay sau khi được tuyển chọn làm người kế vị thánh Phê-rô, ĐTC Phan-xi-cô được hỏi “Việc một tu sĩ Dòng Tên được chọn làm Giáo Hoàng có ý nghĩa gì?”, người đáp ngắn gọn: sự phân định.[1] Kể từ đó sự phân định xuất hiện thường xuyên trong những cuộc trao đổi, những bài huấn dụ cũng như trong những thông điệp và tông huấn của người, đến độ người ta đã gọi người là “giáo hoàng phân định” (“Francis: The Discerning Pope”).[2]
Từ khi tông huấn Niềm Vui của Tình Yêu được ban hành vào ngày 19 tháng 3 năm 2016, sự phân định của ĐTC Phan-xi-cô đã trở nên một vấn đề gây nên không ít tranh luận trong Giáo Hội. Không khó để chúng ta thấy rằng, có nhiều người nhiệt tình ủng hộ và cổ võ sự phân định, coi sự phân định mục vụ như là tư duy chủ đạo cho một lối tiếp cận mục vụ mới của Giáo Hội đối với những vấn đề gai góc của thời đại, cũng như thế giới “bên ngoài”, hoặc như là chìa khóa vạn năng để “hóa giải” những vấn đề luân lý vốn thường khơi lên những tranh luận, như ly dị tái hôn, hôn nhân de facto, “hôn nhân” đồng tính, phá thai…; thậm chí có khi người ta đồng hóa sự phân định với sự “khôn ngoan” thỏa hiệp trong mục vụ của cá nhân. Tuy nhiên, cũng có người băn khoăn và hồ nghi về sự phân định: liệu sự phân định có phải là tương đối hóa chân lý, thay đổi chân lý, hay thậm chí đồng nghĩa với việc trao quyền “quyết định chân lý” vào “sự khôn ngoan” của vài cá nhân trong những hoàn cảnh cụ thể (một cách thể hiện của thuyết tương đối về luân lý)?
Để hiểu thấu đáo hơn ý nghĩa sự phân định của ĐTC Phan-xi-cô, thiết nghĩ chúng ta phải tìm hiểu hạn từ sự phân định trong chính bối cảnh của nó, nghĩa là trong những cuộc trao đổi, những huấn dụ cũng như trong những văn bản huấn quyền quan trọng của người. Trong tinh thần đó, bài viết gợi lên một vài tầng ý nghĩa quan trọng của sự phân định: (1) Sự phân định: một viễn quan mới – viễn quan của Thiên Chúa, (2) Sự phân định: một giác quan tâm linh, (3) sự phân định: một ân ban của Thiên Chúa.
- Sự phân định: một viễn quan mới – viễn quan của Thiên Chúa
Trước tiên, sự phân định được hiểu như là việc con người đón nhận, đọc ý nghĩa các thực tại trong viễn quan mới – viễn quan của Thiên Chúa. Đây là thái độ đầu tiên mà một người môn đệ Chúa Giê-su cần xác tín.
Một cách chung, con người thường suy nghĩ và hành động dựa trên những tiêu chuẩn, những phạm trù chủ quan theo ngành nghề chuyên biệt của mình. Những cách tiếp cận đó xem ra là bình thường và hợp lý. Tuy nhiên, nó có thể là nơi phát sinh những thực hành, hay quyết định chủ quan mang đậm dấu ấn cá nhân, và thậm chí nó “khác xa” với điều Thiên Chúa muốn.
Trái với điều đó, theo ĐTC Phan-xi-cô, sự phân định là một hành động đón nhận viễn quan mới – viễn quan của Thiên Chúa. Niềm xác tin này đã được ĐTC ngỏ lời trong một dịp gặp các giám mục, người nói: “Tôi mời gọi anh em hãy trau dồi thái độ lắng nghe, lớn lên trong sự tự do từ bỏ viễn quan của riêng mình, để đón nhận viễn quan của Chúa”[3]. Có lẽ, cách hiểu về sự phân định như vậy ít nhiều mang bóng dáng tinh thần phân định trong linh đạo của thánh I-nha-xi-ô. Quả thực, trong một dịp khác, ĐTC đã giải thích rõ hơn về sự phân định như là một tác động kép: ngài cho rằng sự phân định như việc chúng ta học cách loại bỏ những định kiến và quan điểm hạn chế của mình, đồng thời tiếp nhận một quan điểm mới, quan điểm của Thiên Chúa…, nhờ đó chúng ta được lôi cuốn vào một “cách cảm nhận sự việc như Thiên Chúa cảm nhận từ trong chính trái tim của Người.”[4] Hình ảnh Na-tha-na-en đã được ĐTC trưng dẫn như một ví dụ và một lời mời gọi thực hành sự phân định: “Đứng trước mặt Ngài [Đức Giê-su] với trái tim rộng mở và để Ngài nhìn chúng ta, chúng ta thấy được cái nhìn yêu thương mà ông Na-tha-na-en đã nhìn thấy hôm Đức Giêsu nói với ông: ‘Tôi đã nhìn thấy anh dưới cây vả’ (Ga 1:48).”[5]
Sự phân định như một cách thức gạt bỏ viễn kiến cá nhân đồng thời tiếp cận thực tại và con người trong viễn quan của Thiên Chúa sẽ chất vấn chúng ta trước mỗi quyết định: “Thiên Chúa nhìn trường hợp này thế nào?”, “Người muốn gì nơi tôi trong hoàn cảnh này?” ĐTC đã ngụ ý nhiều lần các nguyên tắc phân định đó của ngài, một cách đặc biệt trong tông huấn Niềm Vui của Tình Yêu (Amoris Laetitia). Ví dụ, khi đề cập đến trường hợp của những anh chị em “phải” sống trong tình trạng “đối nghịch” trầm trọng với giáo huấn của Kinh Thánh cũng như luật của Giáo Hội về hôn nhân, như những cuộc hôn nhân de facto, ĐTC đã nhắc nhở chúng ta về “luật tiệm tiến.” Điều đó có nghĩa là, dù sống trong “lầm lỗi”, nhờ ân sủng, con người hiểu biết, yêu thương và hoàn thành những điều tốt đẹp về mặt đạo đức qua các giai đoạn phát triển khác nhau. Đức Giáo hoàng giải thích:
“Đây […], đúng hơn là tính tiệm tiến trong việc thi hành một cách khôn ngoan các hành vi tự do của những người chưa ở vị trí có thể hiểu, đánh giá hay thi hành trọn vẹn các đòi hỏi khách quan của lề luật. Vì lề luật tự nó là một ơn phúc của Thiên Chúa dùng để chỉ đường, một ơn ban cho mọi người không trừ ai; nó có thể được tuân giữ nhờ sự trợ giúp của ơn thánh, cho dù mỗi con người nhân bản “tiến bước từ từ với sự hội nhập tiệm tiến các ơn phúc Chúa ban cũng như các đòi hỏi của tình yêu dứt khoát và tuyệt đối của Thiên Chúa trong suốt cuộc sống bản thân và xã hội của họ.”[6]
Đó chính là viễn quan mà Đức Giê-su đã sử dụng khi tiếp cận người phụ nữ Sa-ma-ri-a (x. Ga 4,1-26), hay người phụ nữ bị bắt vì tội ngoại tình (x. Ga 8,1-11). Chúng ta có thể tìm ra viễn quan của Thiên Chúa tương tự như thế trong những vấn đề và hoàn cảnh khác nữa của cuộc sống hàng ngày.
- Sự phân định:một giác quan tâm linh
Điều quan yếu hơn đó là làm thế nào để chúng ta có thể “thoát khỏi” những viễn quan cá nhân, khi chúng ta đã được trang bị quá nhiều “kiến thức” của các bộ môn khoa học thánh và tri thức khôn ngoan nhân loại, những kiến thức và kinh nghiệm mục vụ cá nhân cũng như cộng đoàn. Làm sao chúng ta có thể thực sự “đón nhận vào mình” viễn quan của Thiên Chúa khi mà chúng ta quá “đầy ắp” với những tin tưởng của lý trí và kinh nghiệm của bản thân? Thực sự, theo ĐTC Phan-xi-cô, việc mở ra với viễn quan của Thiên Chúa cũng là một loại “nhận thức” nhưng nó vượt trên logic khoa học và sự nhận biết của lý trí. Đây thực chất là lĩnh vực thuộc về “bản năng đức tin” giúp phân định “điều thuộc về Thiên Chúa”; do đó, có được sự trực giác đức tin bằng một giác quan tâm linh là điều rất cần thiết, ĐTC nói:
[…] Để chia sẻ tình thương nhiệm mầu của mình, Thiên Chúa ban cho toàn thể các tín hữu một bản năng đức tin – sensus fidei – là khả năng giúp họ phân định rõ cái gì thực sự là của Thiên Chúa. Sự hiện diện của Thần Khí ban cho người Kitô hữu một sự đồng bản tính nào đó với các thực tại của Thiên Chúa, và một sự khôn ngoan giúp họ nắm bắt các thực tại ấy bằng trực giác, cả khi họ không có đủ phương tiện cần thiết để diễn tả nó một cách chính xác.[7]
Dựa vào giáo huấn trên, sự phân định có thể được hiểu như là một thứ giác quan tâm linh để có thể “trực giác” về “cái gì thực sự là của Thiên Chúa.” Điều này có nghĩa là chúng ta cần phải biết sử dụng và phát triển các giác quan tâm linh, ví dụ: một “đôi tai thiêng liêng” để có thể nghe được những âm hưởng của Thần Khí, những giai điệu siêu nhiên, cũng như những âm thanh trong cuộc sống “không phải lời cũng không phải tiếng”; cũng vậy, sự phân định cần đến một “cái mũi”, một “cặp mắt” và một “cảm quan” của đôi tay thiêng liêng như khả năng “trực giác” của đức tin để nhận ra được những dấu tích, những lời thì thầm và viễn quan của Thiên Chúa (x. Tv 19).
- Sự phân định:một ân ban của Thiên Chúa
Tuy nhiên, chúng ta cũng cần nhìn nhận rằng giác quan thiêng liêng đó không hẳn là điều mà người ta chỉ chăm chú luyện tập như việc luyện tập các kỹ năng âm nhạc, mỹ thuật hay ẩm thực. Theo ĐTC Phan-xi-cô, sự phân định nhờ các giác quan tâm linh, trước hết và trên hết, là một ân ban của Thiên Chúa. Xác tín này được ĐTC nhắc đến trong dịp gặp gỡ các giám mục mới được tấn phong vào năm 2017 khi người nói: “Chư huynh không thể sở hữu một món quà cao quý và siêu việt đó (sự biện phân tìm viễn quan của Thiên Chúa) như thể là một ơn tất yếu kèm theo bí tích truyền chức, nhưng nó đích thực là ân ban của Thần Khí, điều mà chúng ta cần kiên trì nài xin Chúa.” Điều này gợi đến lời cầu xin của vua Sa-lô-môn tại Ghíp-ôn, ông đã xin Chúa cho được ơn biết phân định để dẫn dắt đoàn dân của Chúa (1 V 3,5-12). Như vậy, “chúng ta phải thường xuyên trở lại Ghíp-ôn để cầu xin ân ban biết phân định, điều mà vua Sa-lô-môn đã coi là quý giá hơn sự trường thọ và vinh hoa phú quí.”[8]
Như một đòi hỏi tất yếu, sự thinh lặng trong cầu nguyện và sự kiên trì khẩn nài là những tác động cần thiết để rũ bỏ viễn kiến cá nhân, cũng như mở lòng cho viễn quan của Thiên Chúa. Thật vậy, chỉ trong thinh lặng của cầu nguyện, chúng ta mới có thể tìm ra dấu vết và lĩnh hội được chân lý của Thiên Chúa ở một thứ ánh sáng thuộc tầm cao khác biệt.[9]
Thay lời kết
Theo ĐTC Phan-xi-cô, sự phân định – tìm viễn quan của Thiên Chúa nhờ những giác quan tâm linh – cần đến thái độ khiêm tốn và vâng phục (Thiên Chúa). Cũng tương tự khi chúng ta đón nhận một món quà (ân ban) nào đó, sự phân định phải được đón nhận với một tâm hồn rộng mở, và sự chờ đợi một thời khắc do ý muốn của Đấng Trao Ban. Do đó, ĐTC nói: “Một điều kiện thiết yếu để tiến bộ trong sự phân định là giáo dục chúng ta trong sự kiên nhẫn của Thiên Chúa và thời khắc của Người, những điều không bao giờ là của chúng ta. Thiên Chúa không ‘thiêu hủy kẻ bất trung’ (x. Lc 9, 53-54), cũng như không cho phép những người sốt sắng ‘nhổ cỏ lùng khỏi đồng lúa’ mà họ thấy đang mọc ở đó (x. Mt 13, 27-29).”[10]
Chúng ta cần rộng mở tấm lòng mỗi ngày để đón nhận niềm hy vọng từ Thiên Chúa, điều mà có thể gìn giữ chúng ta khỏi những gì là tối tăm, khó hiểu. Niềm hy vọng đó giúp chúng ta khám phá ra ân ban được tiềm ẩn trong hiện tại, mà không làm mất đi sự nhẫn nại của kế hoạch yêu thương mà Thiên Chúa dự định cho con người, điều trổi vượt biết bao trên tâm tưởng và ý muốn của con người (x. Is 55,8-9).
[1] X. POPE FRANCIS – Antonio SPADARO, “A Big Heart Open To God”, Thinking Faith, 19 September 2013, http://www.thinkingfaith.org/articles/20130919_1.htm
[2] X. Nicolas AUSTIN, “Francis: The Discerning Pope”, Thinking Faith, 9 March 2018, https://www.thinkingfaith.org/articles/francis-discerning-pope
[3] POPE FRANCIS, Address to the Bishops Ordained over the Past Year, 14 September 2017, http://w2.vatican.va/content/francesco/en/speeches/2017/september/documents/papa-francesco_20170914_nuovi-vescovi.html
[4] Jorge Mario BERGOGLIO, “Writings on Jesuit Spirituality II”, Studies in the Spirituality of Jesuits, 45.4 (2014), p. 17, https://ejournals.bc.edu/ojs/index.php/jesuit/issue/archive
[5] Niềm Vui của Tin Mừng, s. 264.
[6] Niềm Vui của Tình Yêu, s. 295.
[7] Niềm Vui của Tin Mừng, s. 119.
[8] Pope Francis, Address to the Bishops Ordained over the Past Year, 14 September 2017, http://w2.vatican.va/content/francesco/en/speeches/2017/september/documents/papa-francesco_20170914_nuovi-vescovi.html.
[9] Ibid.
[10] Ibid.
2022
Câu chuyện xé lòng bé gái 8 tuổi bị “mẹ kế” bạo hành đến chết: Bạn và tôi đang ở đâu, sao không cứu bé?
Câu chuyện xé lòng bé gái 8 tuổi bị “mẹ kế” bạo hành đến chết: Bạn và tôi đang ở đâu, sao không cứu bé?
Ngày Chúa Hài đồng Giêsu ra đời, Thiên Thần ca vang:
Vinh danh Thiên Chúa trên Trời,
Bình an dưới thế cho loài người Chúa thương
Thế nhưng bao mùa giáng sinh qua rồi, bạo lực và chiến tranh vẫn xảy ra khắp mọi nơi. Mùa giáng sinh năm 2021 này, trong nước, và cả ngoài nước, cách riêng thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM), dân chúng bàng hoàng, đau xé lòng trước tin chấn động bé gái V.A. 8 tuổi vô tội tử vong ngày 22/12 do bị tình nhân của bố, Quỳnh Trang, bạo hành, đánh đập bé trong thời gian dài. Vào ngày qua đời, bé đã bị người phụ nữ mất nhân tính này đánh đập dã man suốt 4 tiếng đồng hồ bằng hung khí roi mây và thước gỗ, tay chân đấm đá vào vùng bụng, mông, âm hộ, ngực, vùng đầu của cháu. Trong khi đó, cha ruột bé, cũng thừa nhận đã nhiều lần chứng kiến con gái mình bị “dì ghẻ” dùng roi, cây đánh con mình gây thương tích ở một số vùng nguy hiểm trên cơ thể. Tuy nhiên ông nói rằng không nghĩ đến hậu quả nghiêm trọng xảy ra nên vẫn để Trang “dạy dỗ” con gái mình. Kết quả sơ bộ khám nghiệm tử thi, cơ quan chức năng xác định bé V.A. chết do phù phổi cấp, thân thể có nhiều tổn thương bầm tụ máu, gãy nhiều xương sườn, phần đầu cũng có vết thương, tụ máu, não phù. [1]
TRÁCH NHIỆM CỦA XÃ HỘI, GIA ĐÌNH, CỦA BẠN VÀ TÔI
Trách nhiệm 1: cô “dì ghẻ” Quỳnh Trang
Ngày 28/12, cơ quan điều tra bắt tạm giam người mẹ kế hiểm ác về hành vi Hành hạ người khác. Tuy nhiên, ngày 29/12 với các tình tiết hành động đánh đập dã man của người đàn bà này đối với cháu bé mà camera thu lại, thì luật sư Lê Ngọc Luân, người đang đảm nhiệm vụ án, gọi thẳng tội danh của cô ta là “giết người”.[2]
Trách nhiệm 2: người cha ích kỷ vô tâm, vô trách nhiệm
Nhận định chồng cũ có trách nhiệm liên đới với cái chết của con gái 8 tuổi, chiều 28/12, mẹ bé gái nhờ anh ruột làm việc với Công an xem xét lại vụ án vì tội danh khởi tố đối với Trang là chưa tương ứng với hành vi cô ta gây ra cái chết cho cháu bé; đồng thời cần làm rõ vai trò của người bố vì cháu bé đã bị đánh đập nhiều lần trước đó. Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP.HCM cũng đã có văn bản gửi các cơ quan chức năng đề nghị làm rõ vai trò, trách nhiệm của cha ruột cháu bé. Bố nạn nhân thừa nhận biết Trang dùng roi mây, cây gỗ để đánh đập con gái nhưng đã không có động thái quyết liệt để bảo vệ con. Ngày 31/12, cha của bé V.A., Nguyễn Kim Trung Thái, bị bắt với cáo buộc là đồng phạm của người tình bạo hành con ruột của mình dẫn đến tử vong.[3]
Trách nhiệm 3: Cuộc ly hôn của cha mẹ bé
Cha mẹ bé V.A. đã ly hôn từ giữa năm 2020, tòa phân xử người mẹ nuôi con trai nhỏ; con gái lớn do cha chăm sóc, mẹ được đến thăm. Tuy nhiên, từ đó, người mẹ không gặp được con do bị chồng cũ ngăn cấm, cắt đứt mọi liên hệ. Do vậy, người mẹ hoàn toàn không có tin tức gì về con gái, cho đến khi hay tin con chết. Thật quá xót xa, trước khi rời bỏ thế giới vô cùng tàn nhẫn này đối với cháu, một thời gian dài V.A. đã rất đau đớn về thể xác và tinh thần, rất cô đơn không thể nói với ai. Nhìn hình ảnh trên càng khiến chúng ta đau lòng. Bé V.A. bị mẹ kế hành hạ man rợ như vậy, mà bé vẫn tặng cô ta bó hoa đẹp và hôn cô ta nữa. Bé đã quảng đại tha thứ biết bao, mong chờ tình thương của người mẹ biết bao!!! Còn cô ta thì chỉ có đòn roi man rợ đáp lại. Những hành vi mà đối với con chó, con mèo trong nhà chúng ta cũng không nỡ làm! Người bố thì quá ích kỷ vô tâm.
Nếu cha mẹ bé V.A. có thể đối thoại hàn gắn hôn nhân, không ly hôn, thì bé đâu có rơi vào bàn tay ác độc của mẹ kế, đâu có kết cuộc bi thảm ngày hôm nay? Và theo ý kiến chuyên gia, nếu ly hôn mà phải chia con để nuôi dưỡng, phải có lịch thăm con đều đặn. Nếu đối phương gây khó dễ không cho thăm, phải báo cơ quan chức năng để bảo đảm quyền làm cha mẹ.
Trách nhiệm 4: người dân cùng chung cư
Trong nhiều tháng qua, các gia đình sống cạnh căn hộ của cha bé gái thường nghe tiếng bé bị mắng, khóc. Suốt mấy tháng TP HCM giãn cách vì dịch bệnh, mọi người nghe thấy bé khóc nhiều hơn, cả ngày lẫn đêm. Một số người đã báo ban quản lý chung cư nhưng chuyện này vẫn tiếp diễn. Đứng trước các bé bị bạo hành, chúng ta không thể thờ ơ, vô cảm, mà phải báo cơ quan chức năng. Nếu những người hàng xóm quyết liệt hơn, kéo công an vào cuộc thì có lẽ bé không chết?
Người dân thắp nến tưởng niệm nạn nhân vào tối 27/12. Ảnh: Đình Văn
Trách nhiệm 5: trường của bé, Công an khu vực, các cơ quan đoàn thể bảo vệ trẻ em, chính sách nhà nước, các vị mục tử
Lãnh đạo TP HCM giao Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tiếp tục theo dõi, phối hợp chính quyền các quận, huyện phổ biến pháp luật về bảo vệ, chăm sóc, phòng chống bạo lực, xâm hại đối với trẻ em; không để xảy ra vụ việc bạo lực trẻ em. [4]
Bà Rana Flowers – trưởng đại diện UNICEF (Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc) tại VN – bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về việc bé gái 8 tuổi chết do bạo hành của người mà lẽ ra em có thể tin tưởng và bảo vệ em. Các vụ việc tương tự xảy ra ngày càng nhiều và thường chìm trong im lặng và quên lãng. Theo bà Rana Flowers, VN cần có một hệ thống bảo vệ cho phụ nữ và trẻ em hiệu quả hơn. Các nhân viên công tác xã hội của hệ thống phải được đào tạo chuyên nghiệp, những người có thể xác định, can thiệp, đáp ứng với nhu cầu và bảo vệ trẻ em và phụ nữ. Đồng thời, cần phối hợp với lực lượng công an được đào tạo, với các thẩm phán và tòa án thân thiện với trẻ em, không khoan nhượng đối với bạo lực. Những người hàng xóm khi chứng kiến bạo lực hoặc nghe tiếng kêu khóc cần lập tức báo chính quyền và yêu cầu công an phải hành động để bảo vệ nạn nhân. Công an có nghĩa vụ phải hành động kịp thời; các nhân viên y tế và giáo viên khi nhận ra các dấu hiệu về bạo lực sẽ báo cáo ngay. Nghĩa là những giải pháp dựa vào cộng đồng cần được thực hiện để trẻ em hoặc phụ nữ có thể tiếp tục sống an toàn ở nhà trong khi thủ phạm phải bị chuyển đi.
UNICEF cam kết hỗ trợ việc xây dựng một hệ thống bảo vệ có sự điều phối giữa các bên liên quan. Để đạt được mức độ nhận thức và trách nhiệm bảo vệ trẻ em và phụ nữ trên khắp VN, UNICEF nhấn mạnh đến sự đầu tư nguồn lực, cam kết mạnh mẽ của Chính phủ để xây dựng hệ thống bảo vệ như hệ thống hiện có ở nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới.[5]
Các mục tử ở đâu? Những ngày cuối cùng của năm mục vụ 2021 “đồng hành với người trẻ trong gia đình”, chúng ta quá đau lòng lại phải chứng kiến một trẻ thơ vô tội, cô độc, bị bạo hành trong gia đình cho đến chết! Bạn và tôi đang ở đâu? Chúng ta có liên can đến cái chết của bé không? Một cách nào đó, tôi vẫn thấy có, bởi vì chúng ta sống mầu nhiệm hiệp thông liên đới. Nếu bạn và tôi cùng nhau xây dựng một thế giới yêu thương hơn, thì sẽ có ít hơn những sự việc đau lòng tương tự. Nếu con người làm vinh danh Chúa qua đời sống chứng tá yêu thương thì mới “bình an dưới thế cho người Chúa thương”. Hôm nay là lễ Chúa Hiển linh, ước gì bạn và tôi, mỗi người trở nên ngôi sao sáng soi đường cho người ta đến với Chúa Hài đồng, thì nhiều bé thơ sẽ không bị cướp đi sự sống quý giá do Chúa ban cho.
BS Trần Như Ý Lan, CND
Lễ Chúa Hiển Linh, 2022
(hdgmvietnam.com 03.01.2022)
[1] Sơn Bình, Hoàng Điệp, “Chuyển vụ bé gái 8 tuổi bị bạo hành tử vong lên Công an TP.HCM”, https://tuoitre.vn/chuyen-vu-be-gai-8-tuoi-bi-bao-hanh-tu-vong-len-cong-an-tphcm-20220101212537834.htm
(01/01/2022); Sơn Bình, “Trước khi tử vong, bé gái 8 tuổi bị ‘dì ghẻ’ hành hạ dã man 4 tiếng”, https://tuoitre.vn/truoc-khi-tu-vong-be-gai-8-tuoi-bi-di-ghe-hanh-ha-da-man-4-tieng-20220101110502199.htm , (01/01/2022).
[2] Thông tin từ youtube
[3] Vũ Thủy, “Vụ bé gái bị ‘dì ghẻ’ bạo hành tử vong: Đề nghị làm rõ trách nhiệm của cha ruột”, https://tuoitre.vn/vu-be-gai-bi-di-ghe-bao-hanh-tu-vong-de-nghi-lam-ro-trach-nhiem-cua-cha-ruot-20211229185350697.htm , (29/12/2021); Quốc Thắng, Hải Duyên, “Cha bé gái tử vong ở Sài Gòn bị bắt”, https://vnexpress.net/cha-be-gai-tu-vong-o-sai-gon-bi-bat-4410439.html , (31/12/2021).
[4] Đình Văn, Quốc Thắng, “Gia đình bé gái tử vong đề nghị xử lý người cha” https://vnexpress.net/gia-dinh-be-gai-tu-vong-de-nghi-xu-ly-nguoi-cha-4409426.html , (29/12/2021)
[5] Hà Thanh, “UNICEF lên tiếng về vụ ‘dì ghẻ’ đánh bé gái 8 tuổi tử vong”, https://tuoitre.vn/unicef-len-tieng-ve-vu-di-ghe-danh-be-gai-8-tuoi-tu-vong-20211229150804893.htm , (29/12/2021)
2021
Xin ơn bình an Giáng Sinh
Xin ơn bình an Giáng Sinh
Giáng Sinh không còn là lễ dành riêng cho các Kitô hữu nữa nhưng đã trở thành ngày đại lễ cho muôn người. Không phân biệt sắc tộc hay màu da, dù là Ki-tô hữu hay không, người ta vẫn hòa chung với niềm vui Giáng Sinh. Dường như con người cảm thấy một bầu khí vui tươi nào đấy trong ngày lễ Giáng Sinh. Họ trao tặng nhau những món quà và những lời chúc tốt đẹp nhất cho ngày lễ. Trong vô vàn những lời chúc tốt đẹp ấy, bình an là điều con người khát khao mong mỏi nhất cho chính mình cũng như tha nhân.
Khao khát bình an là vì cõi lòng con người đã chất chứa quá nhiều nỗi bất an. Mải miết chạy theo vòng xoáy của kim tiền, niềm vui giàu có chẳng trọn vẹn vì thủ đoạn bất lương. Tìm kiếm danh vọng như cái lọng che thân, đến khi trở thành “ông nọ bà kia”, ta chỉ toàn thấy xung quanh là kẻ thù và cô đơn cùng cực. Đắm chìm mình trong khoái lạc của dục vọng và đam mê, làm sao ta an nhiên tự tại được khi phần “con” lấn át phần “người”? Càng ẩn nấp trong tháp ngà điện ngọc ta đang tự thú nhận mình chẳng có bình an. Sự bình an chỉ có được khi “mặt hồ cõi lòng” thật phẳng lặng, nước trong veo nên nhìn thấy đáy tỏ tường. Thay vì để yên cho mặt hồ lắng đọng, con người lại thích khuấy nước cho đục ngầu. Như thế, bình an chẳng phải chạy theo một điều gì đó ở bên ngoài nhưng làm sao bình ổn cõi sâu thẳm bên trong.
Bình an đích thực chỉ có được khi Thiên Chúa ở với con người. Đêm Giáng Sinh là đêm hồng phúc vì Thiên Chúa đến với con người. Đấng Emmanuel ngự đến để bày tỏ tình yêu đích thực của Thiên Chúa dành cho con người. Và tình yêu ấy được diễn tả bằng sự bình an như lời hát của sứ thần: “Vinh danh Thiên Chúa trên trời, bình an dưới thế cho người Chúa thương”. Thiên Chúa từ trời cao nhận máng cỏ hôi tanh làm ngai uy linh, và hang đá trở nên cung vàng điện ngọc nhưng Ngài chẳng cảm nhận chút bất an. Bởi lẽ, Ngài chính là sự bình an và bất kỳ đâu Ngài hiện diện, sự bình an của Thiên Chúa sẽ đổ tràn.
Lời hát của các thiên thần mang lại hy vọng sẽ có được bình an đích thực của Thiên Chúa dành cho những người được Chúa thương. Trước tiên, các mục đồng được bình an khi thấy rằng Đấng Cứu Thế không phải là người xa lạ, nhưng thật gần gũi với họ, khi Ngài chọn sinh ra trong nơi ở của súc vật. Chiêm ngắm Hài Nhi, các mục đồng có thể yên tâm rằng, Con Thiên Chúa chắc chắn cảm thông được thân phận bé nhỏ của họ, Ngài là người thuộc về họ. Con Thiên Chúa đã chấp nhận sinh ra trong cảnh nghèo và luôn trung thành với lề luật của Thiên Chúa. Còn chúng ta lại luôn than thở và trách móc, bất mãn về cảnh sống của mình. Thậm chí, chúng ta còn nhân danh cái nghèo để vi phạm lề luật của Thiên Chúa. Con Thiên Chúa đã đi hết hành trình cuộc sống với tất cả nỗi buồn vui, âu lo và trăn trở. Chẳng ai hiểu chúng ta bằng Ngài. Ngài chẳng xa lạ với những gánh nặng của cuộc sống chúng ta. Ngài đến để cùng chia sẻ kiếp người với chúng ta để có thể dẫn đưa chúng ta về với Thiên Chúa. Ngài đã sống trọn vẹn thân phận của một con người, chỉ trừ tội lỗi (x. Dt 4, 15). Không có gì của con người mà lại xa lạ với Thiên Chúa. Con Thiên Chúa đã sống trọn vẹn từng phút giây của cuộc sống con người một cách bình an.
Không phải bất kỳ ai cũng có được sự bình an của Chúa khi Ngài đến, nhưng chỉ có những ai được Chúa thương mà thôi. Hê-rô-đê đã mất bình an vì Chúa đến, thực ra là ông chưa hề có bình an và sự ra đời của tân vương mới của Ít-ra-en càng khiến ông bất an. Để có được thứ “bình an giả tạo”, ông đã tắm máu biết bao trẻ nhỏ vùng Bê-lem. Những ông bà chủ của những quán trọ đã từ khước sự bình an của Con Thiên Chúa khi chẳng muốn biến quán trọ của họ thành nhà hộ sinh vì Maria đã sắp lâm bồn. Chỗ trống đáng lẽ thuộc về Con Thiên Chúa trong quán trọ của họ lại trở nên ổ chứa cho biết bao những tệ nạn khác. Ngày nay, mỗi dịp lễ Giáng Sinh trôi qua, những “Hê-rô-đê đương đại” tiếp tục sát hại biết bao thai nhi chỉ bởi vì chúng là “ cục nợ ngoài ý muốn” của những cuộc mây mưa chớp nhoáng trong các nhà nghỉ, khách sạn. Con Thiên Chúa xuống thế làm người dầu có ở trong hang đá máng lừa, vẫn còn may mắn hơn bao thai nhi vô tội ấy, khi Ngài có cơ hội mở mắt chào đời trong sự yêu thương và bảo bọc của mẹ cha.
Lạy Chúa Giêsu Hài Đồng, Chúa đến và sẵn sàng ban bình an cho con người nhưng chúng con không muốn đón nhận vì thích những bình an giả tạo từ tiền bạc, quyền lực, và dục vọng hơn. Xin cho chúng con cảm nhận thật sâu sự bình an đích thực của Chúa, sự bình an đến từ sự hủy mình ra như không chỉ vì yêu. Chỉ khi cảm được sức nóng từ ngọn lửa tình yêu của Chúa, chúng con mới đủ can đảm nói không với những bất an phù phiếm và chóng qua ở đời này, để dám yêu Chúa và để Chúa yêu mình ngõ hầu bình an đích thực của Chúa sẽ ngự trị cõi lòng chúng con Giáng Sinh năm nay. Amen.
2021
Hành trình gian khó
Hành trình gian khó
Thiên Chúa xác định: “Phần ngươi, hỡi Belem Épratha, ngươi nhỏ bé nhất trong các thị tộc Giuđa, từ nơi ngươi, Ta sẽ cho xuất hiện một vị có sứ mạng thống lãnh Israel. Nguồn gốc của Người có từ thời trước, từ thuở xa xưa.” (Mk 5:1)
Mặc dù Giuse, hậu duệ Vua Đavít, đến từ Giuđa bé nhỏ, nhưng ông và Maria đang sống ở Nadarét, thuộc Bắc Galilê, khi Maria mang thai Chúa Giêsu, như Phúc Âm kể lại.
Khi Maria gần cuối thai kỳ, hoàng đế Augustô đã ra lệnh điều tra dân số lớn buộc mọi người phải về quê của họ. Bởi thế, “ông Giuse từ thành Nadarét, miền Galilê lên thành vua Đavít tức là Belem, miền Giuđê, vì ông thuộc gia đình dòng tộc vua Đavít.” (Lc 2:4)
Hành trình dài 97 dặm (hơn 156 km) là một thử thách thực sự đối với Đức Mẹ và Đức Giuse thời đó, vì đường sá không trải nhựa như bây giờ, trong khi họ đang ở trong phần đất của Đế chế La Mã. Lúc đó, phương tiện di chuyển duy nhất cho hai người chỉ có thể là một con lừa hoặc một con lạc đà. Vả lại, Maria mang thai gần chín tháng rồi.
Belem, còn được gọi là Épratha, nằm cách Giêrusalem 4 dặm (gần 4,5 km) về phía Nam và cao gần 2.500 ft (762 m) so với mực nước biển. Mặc dù đó là thành của Vua Đavít và Rakhen (vợ thứ hai của Giacóp) được chôn cất ở đó. Nhưng vào thời điểm đó, nó được coi là một thành phố nhỏ. Tuy nhiên, tuyến đường này rất đồi núi, được nhiều đoàn lữ hành sử dụng để di chuyển từ Giêrusalem đến Ai Cập.
Các Phúc Âm không nói gì về phương tiện vận chuyển mà Đức Mẹ và Đức Giuse sử dụng, nhưng chúng ta có thể nghĩ rằng họ có một con lừa để chở thức ăn. Có lẽ họ cũng đã ngủ vài đêm dưới trời đầy sao hoặc tại các nhà trọ. Đó là một hành trình mệt mỏi. Cuối cùng, hai vợ chồng không tìm thấy nơi nào để ngủ nên đành đến một nơi giữ động vật.
Lễ Giáng Sinh nhắc nhở chúng ta về lòng can đảm và sự tận tụy của Đức Mẹ và Đức Giuse gương mẫu. Điều đó khiến chúng ta suy nghĩ lại về sự vất vả của việc di chuyển bằng ô tô hoặc máy bay để về thăm gia đình trong những ngày nghỉ lễ, nhưng chắc chắn chẳng thấm thía gì so với nỗi cực khổ của Đức Mẹ và Đức Giuse ngày xưa.
KÉVIN BOUCAUD-VICTOIRE