2020
Các Hội đoàn Công giáo Tiến hành tham gia vào sứ mạng Phúc âm hóa tại Việt Nam
Tất cả chúng ta đều rõ Phúc Âm Hóa là sứ mạng được Chúa Giêsu trao phó cho toàn thể Giáo Hội (GH), cho mọi Kitô hữu. Sứ mạng này mãi mãi là quan trọng, cấp bách và không được phép sao lãng, và bản chất của Giáo Hội là ở đây. Ngày nào Giáo Hội không ưu tư và không ưu tiên cho việc Loan Báo Tin Mừng (LBTM) thì Giáo Hội không còn là Giáo Hội của Chúa Giêsu nữa!
Trong thời gian qua, Ủy Ban Loan Báo Tin Mừng trực thuộc Hội Đồng Giám Mục Việt Nam (UBLBTM/HĐGMVN) đã lần lượt tổ chức các cuộc hội thảo với các linh mục trưởng ban LBTM các giáo phận (2014), Đại hội LBTM toàn quốc lần thứ III (2015), hội thảo với các hội dòng đời sống thánh hiến (2016), và năm nay hội thảo với các hội đoàn Công Giáo Tiến Hành (CGTH).
Mục đích cuộc hội thảo này nhằm trao đổi, học hỏi lẫn nhau, tìm cách đẩy mạnh công cuộc LBTM với các hội đoàn CGTH. Chúng tôi không có tham vọng tổ chức quy mô, mà chỉ hạn hẹp với một số hội đoàn trong hai giáo phận mạnh về hội đoàn CGTH là Sài Gòn và Xuân Lộc. Thiết nghĩ với số tham dự viên hơn 200 vị như thế này cũng đủ để có thể vạch ra hướng hoạt động trong tương lai. Đối với những hội đoàn không được mời dự cuộc hội thảo này, chúng tôi xin thông cảm cho chúng tôi và xin cho biết những hoạt động LBTM và góp ý để bổ túc cho UBLBTM những việc có thể và nên làm.
Trong bài thuyết trình này, tôi xin trình bày với Hội nghị một vài vấn đề liên quan đến đề tài của cuộc hội thảo.
- Thuật ngữ
Khi đề cập đến sứ mạng cao cả và cấp bách này, người ta thường nghĩ đến việc loan báo Tin Mừng cho những miền xa xăm (ngoại vi) chưa hề biết Chúa, đến việc rửa tội cho người ngoại để họ gia nhập vào Hội Thánh. Vì thế mà trước đây có những thuật ngữ như “Truyền giáo”, “Truyền bá Đức Tin”, “Loan báo Tin Mừng”. Những thuật ngữ này không lột tả đúng hoặc hết ý nghĩa, lại có thể làm nhiều người dị ứng. Với thánh Giáo hoàng Gioan-Phaolô II, ta biết đến hai thuật ngữ khác là “Tái Phúc Âm Hóa” (Re-Evangelization) và Tân Phúc Âm Hóa (New Evangelization). Gần đây cha Antôn Nguyễn Mạnh Đồng, Antôn Nguyễn Ngọc Sơn đã có những bài viết phân tích ý nghĩa của các thuật từ chỉ về sứ mạng này, và đề nghị với Ủy ban nên sử dụng thuật ngữ “Phúc Âm Hoá” thay cho các thuật ngữ “truyền giáo”, “loan báo Tin Mừng”, (cũng thế, nên dùng từ “Ủy ban Phúc Âm Hoá” thay vì “Ủy ban Loan báo Tin Mừng”. Phúc Âm Hóa là để Phúc Âm Chúa Giêsu thấm nhập suy nghĩ, chi phối hành động và cuộc sống của toàn thể Giáo Hội cũng như mỗi Kitô hữu, sau đó Phúc Âm Chúa lại ảnh hưởng tốt đẹp đến xã hội và thế giới. Từ Phúc Âm Hóa gợi lên ý tưởng muối ướp mặn đời, men làm dậy thúng bột, ánh sáng chiếu tỏa ra chung quanh…
- Phúc Âm Hóa là quyền và trách nhiệm của mọi Kitô hữu
Có nhiều tài liệu của Huấn Quyền về vấn đề này, ở đây tôi chỉ xin trích hai khoản của Bộ Giáo Luật 1983 nói về quyền và trách nhiệm LBTM của mọi tín hữu.
Đ. 211: “Tất cả các tín hữu có nghĩa vụ và quyền lợi phải làm sao cho sứ điệp cứu độ của Thiên Chúa càng ngày càng được truyền tới hết mọi người, thuộc mọi thời và mọi nơi”.
Đ. 225 §1. Xét vì các giáo dân, cũng như mọi tín hữu khác, được Thiên Chúa ủy thác làm việc tông đồ do phép Rửa Tội và phép Thêm Sức, nên họ có nghĩa vụ tổng quát và có quyền lợi xét như từng cá nhân hoặc kết hợp thành hiệp hội, phải làm sao để sứ điệp cứu rỗi của Thiên Chúa được mọi người khắp thế giới biết đến và đón nhận. Nghĩa vụ này lại càng thôi thúc hơn trong những hoàn cảnh mà chỉ có thể nhờ các giáo dân, người ta mới có thể nghe Phúc Âm và biết Đức Kitô.
- 2. Tùy theo điều kiện riêng của từng người, các giáo dân cũng có bổn phận riêng phải thấm nhập và kiện toàn trật tự trần thế với tinh thần Phúc Âm; và như vậy họ làm chứng cho Đức Kitô đặc biệt khi điều hành các sự việc thế trần cũng như lúc thi hành các chức vụ trên đời”. Chúng ta sẽ trở lại các khoản giáo luật này trong phần tiếp theo dưới đây.
Phúc Âm Hóa là bổn phận chung của mọi tín hữu, dựa trên việc họ lãnh nhận bí tích Rửa Tội và Thêm Sức. Bổn phận này không chỉ dành riêng cho những nhà thừa sai, hay linh mục, tu sĩ, mặc dù đây là nhóm người có tầm quan trọng đặc biệt trong công cuộc Phúc Âm Hóa (AG, 23-27). Không một Kitô hữu nào được miễn trừ sứ mạng này, mà mỗi người phải tham gia tùy theo bậc sống, hoàn cảnh, khả năng, điều kiện. Thánh Phaolô tông đồ dân ngoại đã nói: “Khốn cho tôi nếu tôi không rao giảng Tin Mừng” (I Cr 9, 16). Chúng ta đừng dừng lại ở khía cạnh nghĩa vụ, bổn phận, trách nhiệm đối với sứ mạng này, nhưng suy nghĩ tích cực về vinh dự, tự hào và niềm vui được Chúa giao phó sứ mạng này, cộng tác trong vườn nho hay cánh đồng của Ngài.
Sứ mạng Phúc Âm Hóa nhằm ba đối tượng:
- Những người chưa biết Chúa Giêsu và Tin Mừng của Ngài = người ngoại đạo (Missio ad Gentes);
- Những người đang giữ đạo tốt = tín hữu đạo đức (Missio inter Gentes). Họ cần được Phúc Âm Hóa qua việc chăm sóc mục vụ các mặt, hầu đức tin của họ sâu xa và sống động hơn.
- Những người hoặc mất đức tin, hoặc dửng dưng với đức tin, không còn gắn bó với Giáo Hội = người nguội lạnh, lơ là. Những người này cần được Tân Phúc Âm Hóa hay Tái Phúc Âm Hóa (cf. RM, 33; EG, 14).
- Phúc Âm Hóa không chỉ dành cho người ngoại, nhưng cho cả các Kitô hữu đang giữ đạo và Kitô hữu dửng dưng với đạo; không chỉ giới hạn trong việc rao giảng Tin Mừng đầu tiên (kérygma), nhưng bao gồm cả giảng thuyết, giáo lý và thần học; không chỉ nhằm rửa tội để gia nhập đạo, nhưng còn giúp cho mọi người gặp gỡ Chúa; không chỉ là đem người ngoại đạo vào Giáo Hội, nhưng còn là đem người trong Giáo Hội ra với thế giới; không chỉ là quảng bá mà còn là thăng tiến, là làm cho các giá trị Tin Mừng thấm nhập vào đời sống Kitô hữu, các hoạt động của Giáo Hội và xã hội. Trong ý hướng ấy, người ta nói đến Phúc Âm Hóa phụng vụ (evangelizing liturgy), giảng lễ (evangelizing homily), giáo lý (evangelizing catechism), nhân sự vàcơ cấu tổ chức của cộng đoàn đức tin (evangelizing community)…
III. Các hội đoàn và phong trào CGTH tại Việt Nam hiện nay
Công giáo tiến hành được hiểu là việc tông đồ giáo dân dưới sự lãnh đạo của hàng giáo phẩm, gồm các hội đoàn và các tổ chức (nhóm hay giới) hoạt động để thăng tiến xã hội và làm vinh danh Chúa. Trước năm 1975, các hội đoàn CGTH được tự do sinh hoạt tại miền Nam Việt Nam, trong khi tại miền Bắc không thể sinh hoạt gì. Sau năm 1975, các hội đoàn tại miền Nam cũng rơi vào tình trạng bế tắc như miền Bắc. Gần đây, các hội đoàn CGTH dần dần hồi sinh và hoạt động trở lại ở cả hai miền.
Các hội đoàn CGTH chia làm hai loại:
- Chuyên biệt, dành cho một giới tính, hạn tuổi, ngành nghề, môi trường hoạt động nào đó, như Sinh viên Công giáo, Thanh Sinh Công, Thanh Lao Công, Thanh niên Thánh nghiệp, Hiệp hội Giáo chức Công giáo, Pax Romana.
- Không chuyên biệt, chung cho mọi thành phần giáo dân, như Liên Minh Thánh Tâm, Bác Ái Vinh Sơn, Cursillo, Legio Mariae, Gia Đình Phạt Tạ, Huynh đoàn Đaminh, Huynh đoàn Phan Sinh Tại Thế.
Theo Niên giám 2016, tại Việt Nam hiện có 24 hội đoàn CGTH hoạt động:
- Hội đồng Mục vụ Giáo xứ
- Thiếu Nhi Thánh Thể
- Hùng Tâm Dũng Chí
- Thanh Sinh Công
- Hướng Đạo Công Giáo
- Giới Trẻ Con Đức Mẹ
- Hiệp Hội Thánh Mẫu (Hiệp Sống)
- Legio Mariae (Đạo Binh Đức Mẹ)
- Các Bà Mẹ Công giáo
- Gia đình Phạt tạ Thánh Tâm Chúa Giêsu
- Huynh Đoàn Đaminh (Dòng Ba Đaminh)
- Phan Sinh Tại Thế (Dòng Ba Phan Sinh)
- Dòng Ba Cát Minh
- Hiệp hội Giáo Dân Bác Ái
- Caritas Việt Nam
- Khôi Bình Việt Nam
- Gia Đình Cùng Theo Chúa
- Gia Đình Chúa
- Hiệp hội Bác ái Quốc tế tại Việt Nam (AIC)
- Hiệp hội Mến Thánh giá Tại Thế
- Ca đoàn Công giáo
- Phong trào Cursillo
- Cộng đoàn Lòng Chúa Thương Xót
- Giáo lý viên
Ngoài hội đoàn, phong trào CGTH còn có các tổ chức theo giới, nhóm, bậc sống, sở thích hoặc nghề nghiệp:
- Chương trình Thăng tiến Hôn nhân
- Gia đình Phúc Âm
- Lòng Chúa Thương Xót
- Gia đình Tận Hiến
- Hội Mân Côi
- Gia đình Emmanuel
- Giới Trẻ
- Giới Gia Trưởng
- Giới Hiền Mẫu
- Giới Cao Niên
- Giới Doanh nhân Công giáo
- Giới Y tế Công giáo
- Giới Giáo chức
- Giới Văn nghệ sĩ Công giáo
- Nhóm Tác viên Tin Mừng (Xuân Lộc)
Danh sách trên đây còn thiếu sót, hoặc vì có hội đoàn mới được thành lập, và chỉ mới hoạt động trong phạm vi một vài giáo phận. Xin Hội nghị bổ túc cho chúng tôi.
Tất cả các hội đoàn CGTH, dù chuyên biệt hay không, đều phải quy về mục đích Phúc Âm Hóa, góp phần vào việc đem Tin Mừng Đức Kitô đến với mọi người, phát triển đời sống vật chất và tinh thần của người dân trong xã hội.
- Nhận định về các hội đoàn CGTH tại Việt Nam
- Tích cực:
Các hội đoàn CGTH tại Việt Nam được mọi người đón nhận, đáp ứng nhu cầu đạo đức của giáo dân Việt Nam, được tổ chức có hệ thống từ cấp giáo họ, giáo xứ đến giáo phận. Niên giám 2016 cho biết số hội viên các hội đoàn CGTH trong cả nước lên đến trên 500.000 người. Nhiều người tham gia hai ba hội đoàn một lúc.
Sinh hoạt của các hội đoàn đều đặn, từ việc hội họp đến việc đạo đức, công bằng xã hội, bác ái từ thiện, giáo dục, văn hoá… Có những hội đoàn sinh hoạt chặt chẽ với mức độ hằng tuần.
Các hội đoàn CGTH có vai trò đáng kể là bảo tồn và chấn hưng tinh thần đạo đức. Niên Giám năm 2016 ghi nhận như sau: . trong khi mức sống vật chất tăng cao, thì đạo đức tinh thần của một bộ phận người dân Việt Nam đang có nguy cơ bị sút giảm do sự cuốn hút của cuộc sống dễ dãi, hưởng thụ qua các phim ảnh xấu, sách báo đồi trụy, do tiến trình toàn cầu hóa về kinh tế và về cả văn hóa… Tình trạng sa sút này biểu lộ qua các tệ nạn xã hội như nghiện ngập, trộm cắp, mãi dâm, tội phạm hình sự, các án ly hôn, số người phá thai mỗi năm một tăng cao. Sự góp mặt của các phong trào CGTH thuần tuý đạo đức quả thật là một nhu cầu cần thiết để giúp cho xã hội Việt Nam ổn định và phát huy những nội lực quý giá của từng con người”.
Một số hội đoàn tích cực với hoạt động Phúc Âm Hoá, đem được nhiều người đến với Chúa. Nhờ nhiệt huyết tông đồ, các hội đoàn này gặp gỡ, đối thoại và dẫn dắt nhiều người đến với Chúa và Giáo Hội, kể cả những người nguội lạnh, dửng dưng với đức tin nay trở lại sống đạo.
- Tiêu cực:
Xem ra các hội viên CGTH tại Việt Nam dừng lại ở những việc đạo đức như kinh nguyện, dự lễ…, nhằm thánh hóa bản thân, giữ đạo sốt sắng, để sau khi chết được hưởng tôn nhan Chúa, mà quên rằng phải tham gia vào sứ mạng Phúc Âm Hoá.
Các hội đoàn CGTH còn nặng hình thức bên ngoài như đoàn ngũ hóa cho đông đảo, đồng phục lộng lẫy (màu cờ sắc áo), rước xách long trọng, tiệc tùng linh đình, hoành tráng… Có khi cạnh tranh ảnh hưởng, công kích, bình phẩm làm mất đức bác ái trong giáo xứ.
– Việc huấn luyện, đào tạo các hội viên CGTH về ý thức sứ mạng Phúc Âm Hóa còn sơ sài, nếu không muốn nói là không có. Có người gia nhập hội mà chẳng hiểu rõ linh đạo, đường hướng hoạt động của hội…, cho nên kết quả của việc Phúc Âm Hóa rất ít, không đáng kể! Niên giám 2016 cho biết như sau: “Với số lượng đoàn viên lên đến hơn 500.000 người, đáng lý các tổ chức này phải là những nguyên tố tích cực trong công cuộc Phúc Âm Hóa ở Việt Nam. Tuy nhiên trong cả trăm năm qua, tỷ lệ người Công giáo Việt Nam không phát triển được 1% dân số, điều này chứng tỏ các đoàn viên CGTH chưa tích cực đóng góp cho công cuộc truyền giáo. Phần trách nhiệm này thuộc về những vị lãnh đạo của các tổ chức và hội đoàn, nhưng trên hết vẫn là của Hội đồng Giám mục và các Ủy ban trực thuộc, trước khi nói đến trách nhiệm của từng tín hữu giáo dân hoặc những khó khăn do hoàn cảnh đất nước gây nên”. Trong cuộc hội thảo này, chúng ta sẽ được nghe Đức Cha Giuse Đinh Đức Đạo thuyết trình về việc đào tạo tinh thần Phúc Âm Hóa cho các hội đoàn CGTH tại các Giáo Hội ở Á Châu. Chúng ta cảm phục các Giáo Hội Hàn Quốc, Ấn Độ, Đài Loan, Nhật Bản. đã nỗ lực nhiều trong việc huấn luyện tông đồ cho giáo dân. Giáo hội tại Việt Nam phải chuyển mình trong việc huấn luyện giáo dân mới mong có kết quả trong sứ vụ Phúc Âm Hoá. (bảo thợ đi gặt lúa mà lại không cho họ cái liềm hoặc cho họ cái liềm cùn thì làm sao gặt được!).
– Từ chỗ ý thức không đủ, chẳng trách các hội đoàn CGTH dễ lấy những việc phụ làm chính yếu. Điểm lại những hoạt động của các hội đoàn CGTH giáo phận, giáo hạt., ta thấy ít có kế hoạch, đường hướng rõ ràng hướng đến việc Phúc Âm Hoá. Một nhận định: “Bước sang giai đoạn Tân Phúc Âm Hóa kể từ năm 2015 này, chúng ta hy vọng các người có trách nhiệm của CGTH biết liên kết và cộng tác với nhau cách chặt chẽ hơn, biết đưa vào trong chương trình huấn luyện đoàn viên các bài học sống động thực tế để thăng tiến con người và cộng đồng hơn là các sinh hoạt mang tính vui chơi, trình diễn hoặc thuần túy chỉ là những bài kinh ở nhà thờ, biết tổ chức những hoạt động cụ thể để đem Phúc Âm đến cho những người nghèo khổ, khuyết tật, mồ côi, bệnh hoạn hay bị gạt ra ngoài lề xã hội như ĐGH Phanxicô mời gọi trong tông huấn “Niềm vui Phúc Âm”.
– Trong khi thế giới và xã hội ngày nay chú trọng đến việc liên kết, hoạt động tập thể (liên doanh, tập đoàn) thì tại Việt Nam, các hội đoàn CGTH vẫn hoạt động riêng lẻ, cá thể, mạnh ai nấy làm, không kết hợp với nhau. Mỗi hội đoàn CGTH có cơ cấu tổ chức riêng, hoạt động riêng, không ngồi bàn bạc, trao đổi, khó hoặc không có những hoạt động chung. Chúng ta xem một nhận xét: “Mỗi tổ chức và hội đoàn Công giáo thực thụ không bao giờ mang hình thức tranh chấp với các đoàn thể khác trong lòng Giáo Hội hoặc với các tổ chức xã hội khác. Trái lại, các tham dự viên hay hội viên, đoàn viên, với tư cách là Kitô hữu, nhờ ân sủng của Chúa và sự cố gắng của bản thân, sẽ sống hết mình để trở thành men, thành muối, góp phần vào sự phát triển của xã hội và thế giới”.
– Các hội đoàn CGTH hoạt động mạnh hay yếu, kết quả nhiều hay ít, phần lớn tùy thuộc vào các vị lãnh đạo trong Giáo Hội, cụ thể là giám mục hay linh mục. Nếu linh mục quản xứ nhiệt tình chăm sóc, khích lệ, nâng đỡ, đồng hành với các hội đoàn, thì họ sẽ đem về nhiều kết quả tốt; ngược lại nếu linh mục quản xứ hờ hững, bỏ mặc, thậm chí ác cảm, không tạo điều kiện cho họ hoạt động thì sẽ không có nhiều kết quả tốt trong sứ vụ tông đồ.
- Một số đề nghị hướng về tương lai cho các hội đoàn CGTH trong tương quan với sứ mạng Phúc Âm Hóa tại Việt Nam
Công đồng Vatican II đã mở ra một chân trời mới cho sứ mạng Phúc Âm Hoá, đó là đề cao vai trò giáo dân tham gia vào sứ mạng này. Trong những thế kỷ qua, Giáo Hội đã để mất nguồn nhân lực rất lớn là giáo dân khi coi nhẹ vai trò của họ trong sứ mạng Phúc Âm Hoá. Nay, Giáo Hội tại Việt Nam đã ý thức về việc cộng tác của giáo dân, trong đó có các hội đoàn CGTH, về hình ảnh một Giáo Hội tham gia. Khoản giáo luật 225 §1 trích dẫn ở đầu bài này nhìn nhận rằng có “những hoàn cảnh mà chỉ có thể nhờ các giáo dân, người ta mới có thể nghe Phúc Âm và biết Đức Kitô”. Tông huấn Niềm vui của Tin Mừng nói đến thuật ngữ kép “Môn Đệ – Phúc Âm Hoá” (disciple-missionnaire). Giáo Hội, qua hàng giáo phẩm và giáo sĩ, cần khuyến khích giáo dân tham gia tích cực vào sứ mạng này, đồng thời tạo điều kiện để họ hoạt động.
Tông huấn Niềm Vui của Tin Mừng cho biết để sứ mạng Phúc Âm Hóa có kết quả, cần phải có những phẩm chất quan trọng sau đây:
Say mê Chúa Giêsu và say mê con người. Đó cũng là chủ đề sứ điệp ngày Phúc Âm Hóa thế giới năm 2015. Lòng say mê này đòi hỏi bản thân người Phúc Âm Hóa kết mối thâm tình với Chúa Giêsu. Khi say mê Chúa rồi, họ sẽ cảm thấy bị thôi thúc giới thiệu Chúa cho người khác. Bao lâu không có lòng say mê Chúa thì đừng mong nói về Chúa cho người khác. Phải chăng anh em Tin Lành đã có được niềm say mê này, nên công cuộc Phúc Âm Hóa của họ có kết quả rất lớn (tại tỉnh Điện Biên, trong cùng hoàn cảnh khó khăn mà nay có 100.000 tín đồ Tin Lành, còn Công giáo chỉ có khoảng 2.000- 3.000! Tại Lai Châu, trong khi Công giáo có 15 cộng đoàn (giáo họ) thì Tin Lành có đến 200 điểm nhóm).
Công cuộc Tân Phúc Âm Hóa đòi hỏi nhiệt huyết mới, phương pháp mới và cách diễn tả mới cho hợp thời đại. Mỗi hội đoàn CGTH cần phải hoạt động theo ba lăng kính trên:
Nhiệt huyết mới thật cần, bởi ngày nay, do ảnh hưởng trào lưu duy vật thực hành, lối sống hưởng thụ vật chất, tính toàn cầu hoá, chủ nghĩa tương đối, nhiều người trở thành “tín hữu vô thần” theo kiểu nói của ĐGH Phanxicô, đòi hỏi người tín hữu Phúc Âm Hóa có nhiệt huyết cách mạnh mẽ, đam mê, xác tín mới có thể thuyết phục, lôi cuốn người khác đến chỗ tin vào Chúa. Có những tín hữu cả đời không dám mở miệng giới thiệu Chúa cho người khác!
Phương pháp mới và thích hợp với thời đại hôm nay. Với sự tiến bộ chóng mặt của công nghệ thông tin, mạng lưới internet phủ khắp toàn cầu, ở đâu và lúc nào, người ta, nhất là giới trẻ, đều có thể lướt net để cập nhật thông tin, nối kết với người khác bằng các trang web, twitter, facebook, instagram, email… chúng ta cần vận dụng các tiến bộ khoa học này để PHÚC ÂM HOÁ. Một phương pháp mới thích hợp là “cộng đoàn cơ bản”, chúng ta sẽ được nghe cha Công thuộc giáo phận Xuân Lộc trình bày. Rất khuyến khích các hội đoàn CGTH vận dụng những tiến bộ của công nghệ thông tin vào hoạt động Phúc Âm Hóa như là phương pháp mới hợp thời đại.
Cách trình bày mới: Thời đại hôm nay cần cách trình bày mới, hấp dẫn hơn, để PHÚC ÂM HOÁ, ví dụ “Kể chuyện Chúa Giêsu tại Á Châu” được đề ra tại Hội nghị Phúc Âm Hóa Á Châu, tổ chức tại Chiang Mai (Thái Lan) năm 2006. Chúng ta cũng sẽ được học hỏi cách mà nhóm “Tác viên Ba-lô” của giáo phận Xuân Lộc, tổ chức Yao Phu của giáo phận Kontum (dùng anh em dân tộc rao giảng Phúc Âm cho người dân tộc) đã dùng để loan báo Tin Mừng; hay những cách thức giới thiệu Phúc Âm của cha Trương Thành Công tại giáo phận Cần Thơ.
Sứ mạng Phúc Âm Hóa là sứ mạng chung của mọi người, vậy phải liên kết với nhau trong hành động, không làm cách tùy tiện, theo sở thích xu hướng riêng. Tài liệu chuẩn bị Thượng Hội đồng (lineamenta) 2012 về Tân Phúc Âm Hóa cho chúng ta biết “Việc loan truyền đức tin không khi nào là một công việc cá nhân và biệt lập, nhưng là một biến cố cộng đồng và mang chiều kích Giáo Hội. Phúc Âm Hóa luôn là hành động của Giáo Hội để cùng một lúc ca tụng Thiên Chúa và đem đến cho con người niềm vui do “một cảm nghiệm về sự thông hiệp và tình anh chị em”, là cảm nghiệm duy nhất mạnh mẽ hơn mọi sức mạnh của việc cô lập trong thế giới”. Vậy, các hội đoàn CGTH hãy liên kết với nhau trong giáo xứ để cùng hoạt động.
– Vai trò quan trọng của các linh mục trưởng ban LBTM giáo phận trong việc điều phối hoạt động Phúc Âm Hóa của các hội đoàn CGTH trong giáo phận, cũng như tổ chức các khóa đào tạo về sứ mạng Phúc Âm Hóa cho các hội viên hội đoàn CGTH.
– Để Phúc Âm Hoá, nguyên lời nói không đủ mà phải sống điều mình nói, tức là chứng tá sống động của người Phúc Âm Hoá. Nếu không sống điều chúng ta rao giảng thì sẽ vô ích, không lôi cuốn được ai cả. Trong lễ phong chức linh mục, Đức giám mục nhắn nhủ các tiến chức: “Con hãy tin điều con đọc, dạy điều con tin, và thi hành điều con dạy”. Cũng như thế đối với người tín hữu hội đoàn CGTH khi muốn Phúc Âm Hóa người khác.
– Cần hướng dẫn cho các hội viên kỹ năng Phúc Âm Hóa, bao gồm tâm lý, kỹ thuật, cách ứng xử (đi thăm lương dân mà nói những lời xúc phạm, khinh thị niềm tin tín ngưỡng của họ). Thánh Phêrô dạy: “Hãy luôn luôn sẵn sàng trả lời cho bất cứ ai chất vấn về niềm hy vọng của anh em. Nhưng phải trả lời cách hiền hòa và với sự kính trọng. Hãy giữ lương tâm ngay thẳng, khiến những kẻ phỉ báng anh em vì anh em ăn ở ngay thẳng trong Đức Kitô, thì chính họ phải xấu hổ vì những điều họ vu khống, bởi lẽ thà chịu khổ vì làm việc lành, nếu đó là ý của Thiên Chúa, còn hơn là vì làm điều ác” (1 Pr 3, 15- 18).
- Kết luận
Dụ ngôn thợ làm vườn nho vào giờ thứ mười một có những lời đối đáp giữa ông chủ và thợ như sau: “Sao các anh đứng đây suốt ngày không làm gì hết? Họ đáp: “Vì không ai mướn chúng tôi”. Ông bảo họ: “Cả các anh nữa, hãy đi làm vườn nho cho tôi” (Mt 20, 6-7). Đúng vậy, Chúa mời mọi người vào làm vườn nho cho Ngài, không phân biệt ai, không loại trừ người nào. Mỗi người và mọi Kitô hữu hãy mạnh dạn bước vào cánh đồng của Chúa. ĐTC Phanxicô kêu gọi: “Những ai nhờ ân sủng của Thiên Chúa mà chấp nhận sứ mạng Phúc Âm Hóa, thì được kêu gọi sống sứ mạng này. Đối với họ, việc rao giảng Đức Kitô trong nhiều vùng ngoại vi của thế giới trở thành con đường của họ để theo Ngài, một con đường đem lại cho họ sự tưởng thưởng lớn lao vì những khó khăn và hy sinh họ trải qua”.
Ước mong cuộc hội thảo này sẽ giúp mỗi hội viên nói riêng và các Hội đoàn CGTH tại Việt Nam nói chung, ý thức sâu xa và mạnh mẽ hơn về sứ mạng Phúc Âm Hóa là sứ mạng chi phối sự hiện hữu và hoạt động của mình, để đồng tâm và chung tay thi hành sứ mạng cao cả này, đem về cho Chúa và Giáo Hội nhiều nhánh lúa trĩu hạt.
Gm. Anphong Nguyễn Hữu Long
Chủ tịch UB.LBTM / HĐGMVN
Trích Tập san HiệpThông / HĐGM VN số 104 (Tháng 1 & 2, năm 2018)
2020
Ngày Lễ mừng kính vị quan thầy của Giáo Chức và đôi điều suy nghĩ
NGÀY LỄ MỪNG KÍNH VỊ QUAN THẦY CỦA GIÁO CHỨC VÀ ĐÔI ĐIỀU SUY NGHĨ
Cùng ngày mừng Lễ kính Thánh Gioan La San cũng là ngày mà ngoài kia có phiên tòa xét xử nhóm giáo chức cùng nhau tổ chức nâng điểm cho học trò. Đáng buồn và đáng tiếc thay cũng như quặng lòng khi giáo viên ở Hòa Bình phát biểu : ” ‘Nâng điểm thi không nguy hiểm cho xã hội”.
Sau khi nhận lời phát biểu ấy, tôi chia sẻ cho vài người thân quen. Sau một vài giây phút, một bác sĩ thân quen nhắn lại với dòng tin quả là đau lòng : “Nền giáo dục VN bây giờ loạn rồi Cha ơi !”
Loạn ! Nghe sau chua cay quá ! Nói theo ngôn ngữ hiện đại mà người ta hay nói : “Toang rồi ông giáo ơi !”.
Thật thế ! Toang rồi ông giáo ơi !
Chiều hôm qua, trên con đường 3 tháng 2 thuộc quận 10 của Sài Gòn, không ai không ngạc nhiên cũng như dừng lại ngay trường quốc tế nọ để xem chuyện hài. Chuyện là trường đó cung cấp khẩu phản ăn như thế nào cho học sinh để học sinh về “méc” phụ huynh và cuối cùng là phụ huynh đến trường căng biểu ngữ với nội dung đòi buộc trường ấy coi lại khẩu phần ăn cho con cháu họ.
Và đây chỉ là bức xúc của phụ huynh về khẩu phần ăn thôi chứ chưa nói về vấn đề khác nữa.
Và, vấn đề lớn nhất của con người và bất cứ xã hội nào vẫn là giáo dục. Chỉ có giáo dục mới xây dựng con người và xã hội tốt đẹp. Nếu như nền giáo dục kiểu loạn như vị bác sĩ thân quen nói thì quả là đau lòng.
Hoàn toàn không bịa đặt, hoàn toàn không thêm bớt, tất cả những gì về giáo dục cũng đã phơi bày trên các trang mạng. Những chuyện chạy trường chạy lớp không lạ gì lắm với ngày hôm nay. Cạnh đó là chuyện mua điểm và bằng giả thì không phải bàn tới.
Một lần kia, không khỏi bàng hoàng khi nghe kể đường dây mua bằng giả đến tận nước Úc. Cha em ngồi kể vui vẻ : “Anh biết không ! Bên Úc (cha em đang mục vụ bên đó) mua bằng như thiệt luôn ! Người ta không học nhưng qua bên Úc bước lên sân khấu để nhận bằng hẳn hoi luôn đó !”
Như là câu chuyện ám ảnh trong cuộc đời về chuyện giáo dục từ Cha em. Bằng giả được mua như thật chứ không phải là giả. Người mua qua tận Úc và lên nhận bằng như những sinh viên đi học chứ không hề giả !
Thế đó ! Biết bao nhiêu vấn nạn của nền giáo dục thời hiện đại ở một xứ sở mà người ta can đảm phát biểu rằng “‘Nâng điểm thi không nguy hiểm cho xã hội”. Kèm theo đó đàng sau phiên tòa xét xử chuyện nâng điểm biết bao nhiêu chuyện bi hài.
Giáo dục ngày nay là như thế để rồi cần và cần lắm một nền giáo dục chân chính.
Mọi người đều nhớ rằng trước “ngày ấy”, dòng La San là một trong những mái trường đào tạo nên biết bao nhiêu người hữu ích cho Xã Hội và Giáo Hội. Đến ngày định mệnh ấy, La San lại phải trở về với con số không to tổ bố !
Nhiều và nhiều người vẫn luôn hãnh diện cũng như mang ơn vì mình được xuất thân cũng như lớn lên dưới mái trường La San. Bản thân tôi cũng thế ! Vẫn mang ơn các frère giúp mình để cho mình có được như ngày hôm nay. Hình ảnh của một frère Tùng, frère Quang, frère Minh Voi vẫn còn đó (dẫu frère Minh đã về nhà Cha). Những nhà giáo tuyệt vời vẫn còn in đậm trong lòng những học trò được thụ hưởng từ linh đạo La San.
Ý thức được ơn gọi, sứ mạng để rồi quý tu sĩ dòng La San nam cũng như nữ đã phải “gồng mình” để tồn tại.
Như Cha Thánh tổ phụ lập dòng, Dòng La San cũng phải trải qua nhiều năm gian khổ và thử thách. Thế nhưng rồi trong sự quan phòng của Thiên Chúa, trong ơn thánh cũng như lời chuyển cầu của Thánh Tổ Phụ, dòng La San vẫn cố gắng hết sức mình để tồn tại và phát triển.
Thật thế, muôn ngàn đời thì giáo dục vẫn là nền tảng của một xã hội. Nếu như giáo dục tốt thì sẽ sinh ra những con người tốt để cống hiến cho xã hội và ngược lại. Chính vì thế cứ sao mãi băn khoăn.
Thật ra mà nói, quan tâm lo lắng cũng chả được gì mà không quan tâm lo lắng thì thành ra con người mình vô cảm. Và rồi cũng chỉ biết cùng hiệp lời cầu xin với các sư huynh và nữ tu dòng La San để cho Hội Dòng ngày càng phát triển cũng như giúp đỡ cho thế hệ trẻ bước vào đời đúng nghĩa với con người và nhân cách là người hơn.
2020
Lo chống COVID-19, mỗi ngày con người thải thêm hàng ngàn tấn rác nhựa
Lo chống COVID-19, mỗi ngày con người thải thêm hàng ngàn tấn rác nhựa
Theo số liệu của nhà chức trách Bangkok, có tới 3.432 tấn nhựa đã bị vứt đi ở thủ đô Thái Lan mỗi ngày vào tháng 4. Các loại chai và ly nhựa, túi nilông, hộp xốp chiếm tới 80%.
Thức ăn mang đi được đựng trong rất nhiều bịch nilông ở Thái Lan – Ảnh: Reuters
Trong suốt 8 năm liền, nhà hoạt động bảo vệ môi trường Lauren Singer luôn tự hào chưa bao giờ quăng thứ gì trong nhà ra bãi rác. Nhưng tháng trước, trong một bài viết trên trang Instagram có hơn 380.000 người theo dõi, Singer thừa nhận COVID-19 đã làm cô thay đổi.
“Tôi đã mua đồ đựng trong bọc nilông và rất nhiều loại khác mà không biết chúng có thể được tái chế hay không. Tại sao tôi lại đi ngược lại điều tôi đã luôn khuyến khích mọi người làm theo?” – Singer thú nhận COVID-19 đã khiến cô phải mua nhiều đồ tích trữ và phần lớn đều được đóng gói trong bao bì nhựa.
Đừng chiến đấu trên nhiều mặt trận cùng một lúc. Bây giờ, ưu tiên số 1 vẫn là COVID-19.
Bộ trưởng Môi trường Thái Lan Varawut Silpa-archa thừa nhận thất bại trong cuộc chiến về rác thải nhựa, nhưng cho biết ông vẫn hi vọng Thái Lan có thể lấy lại được những gì đã mất.
Lượng rác dồn về đô thị
Dịch COVID-19 đã cứu nhiều địa điểm du lịch nổi tiếng của Thái Lan. Theo báo Bangkok Post, lượng rác thải mỗi ngày ở Phuket đã giảm từ 970 tấn còn 840 tấn trong tháng 4, con số tại Pattaya – thành phố biển nổi tiếng – còn ấn tượng hơn, từ 850 tấn chỉ còn 380 tấn. Nhưng điều đó hoàn toàn ngược lại tại các đô thị lớn, điển hình như Bangkok.
Lượng rác thải nhựa của Bangkok đã tăng 62% trong tháng 4, khi nhiều người lựa chọn mua thực phẩm và hàng hóa qua mạng. Theo số liệu của nhà chức trách Bangkok, có tới 3.432 tấn nhựa đã bị vứt đi ở thủ đô Thái Lan mỗi ngày vào tháng 4, tăng so với mức trung bình 2.115 tấn của năm ngoái. Các loại chai và ly nhựa, túi nilông, hộp xốp chiếm tới 80%.
Trung bình, một đơn hàng giao đồ ăn qua mạng có thể tạo ra ít nhất 5 chất thải nhựa rắn, như túi nilông xách bên ngoài, hộp xốp/nhựa dẻo đựng đồ ăn, bịch gia vị, ly nhựa đựng nước giải khát và các dụng cụ ăn uống như ống hút, dao nĩa bằng nhựa.
Dịch vụ giao đồ ăn, cùng với các nền tảng mua sắm trực tuyến, đã phát triển nhanh chóng những năm gần đây – đặc biệt là ở các khu vực đô thị như Bangkok – một phần bởi các tiến bộ về công nghệ và tình trạng ùn tắc giao thông.
Trong giai đoạn bình thường các doanh nghiệp trong lĩnh vực này có thể tăng trưởng 10-20% năm, nhưng đại dịch COVID-19 đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của cả ngành, với tăng trưởng được dự báo có thể lên hơn 100% trong năm nay. Đó là một tín hiệu tốt, nhưng sẽ là tin buồn cho môi trường nếu không có các biện pháp giảm thiểu nhựa dùng một lần.
Thói quen cũ quay lại?
Khi con người bị “giam lỏng” trong nhà, họ đã chọn cách đặt đồ ăn qua mạng. Có rất ít người đếm được mỗi ngày đã sử dụng bao nhiêu túi nilông, hộp xốp trong thời buổi dịch bệnh.
Theo Hãng thông tấn Bloomberg, hai công ty lớn chuyên sản xuất các sản phẩm polystyrene là Ineos Styrolution và Trinseo đã chứng kiến doanh số bán hàng tăng trưởng tới hai chữ số trong các ngành công nghiệp bao bì thực phẩm và chăm sóc sức khỏe trong suốt tháng 2, 3 và 4.
Tại Mỹ, dịch COVID-19 đã khiến cuộc chiến chống nhựa sử dụng một lần bị lãng quên. Trong lúc Bộ An ninh nội địa Mỹ yêu cầu tăng việc sản xuất nhựa sử dụng một lần, New York cùng nhiều bang khác đã tạm hoãn luật cấm sử dụng túi nilông trong mùa dịch.
Đại dịch COVID-19 đã khiến mọi người ưu tiên vấn đề vệ sinh hơn bảo vệ môi trường. Các nhóm vận động hành lang cho ngành nhựa cũng tranh thủ những lo ngại sức khỏe trong mùa dịch để tuyên truyền rằng nhựa sử dụng một lần là giải pháp hợp vệ sinh nhất so với các loại tái sử dụng.
Lãnh đạo một số công ty nhựa ở Mỹ trấn an rằng xu hướng dùng nhựa sử dụng một lần sẽ kết thúc khi giá dầu lên cao và dịch bệnh qua đi.
Tuy nhiên, nhiều nhà bảo vệ môi trường tin rằng điều này sẽ trở nên trầm trọng hơn nếu COVID-19 làm suy thoái kinh tế.
“Khi thu nhập của người ta bị ảnh hưởng, họ sẽ chẳng còn nghĩ gì nhiều tới chuyện bảo vệ môi trường. Lúc đó mọi người sẽ quay lại thói quen xấu cũ, bao gồm cả chuyện sử dụng đồ nhựa dùng một lần” – một nhà bảo vệ môi trường than thở.
Hạn chế ra sao?
Việc giảm đồ nhựa dùng một lần đòi hỏi sự phối hợp của khách hàng, các quán ăn và công ty giao đồ ăn qua mạng.
Chẳng hạn các hàng quán chủ động không đưa nĩa, muỗng hay ống hút nhựa nếu khách không yêu cầu; chọn hộp đựng đồ ăn có thể phân hủy sinh học được làm bằng giấy hoặc bã mía; sử dụng loại hộp có nhiều ngăn để đựng chung cùng lúc nhiều thực phẩm thay vì đựng riêng.
Các công ty giao hàng có thể giảm giá đồ ăn hoặc thức uống nếu khách hàng chọn không lấy dao nĩa hay ống hút nhựa.
2020
Người trẻ phát triển toàn diện
Người trẻ phát triển toàn diện
Nói tới “trưởng thành” người ta thường liên tưởng tới sự đĩnh đạc, chín chắn, hoàn chỉnh, hoàn thiện… và vì thế nghe có vẻ “già dặn”… Hiểu như thế, cụm từ “người trẻ trưởng thành” dường như không dễ dàng đi đôi với nhau, vì “khôn đâu có trẻ, khỏe đâu có già”… Đã trưởng thành (“khôn”) thì không còn “trẻ” nữa rồi!
Thực ra, “trưởng thành” ở đây không có nghĩa là biến các người trẻ thành các ông bà cụ non mà là giúp họ phát triển toàn diện cách tốt đẹp và trọn vẹn nhất theo như lứa tuổi, hoàn cảnh và vận mệnh của họ. Đó là một tiến trình “bước tới” tiệm tiến và không ngừng nghỉ. Đức Thánh Cha Phanxicô dùng một hình ảnh rất cụ thể để nói về người trẻ rằng: “Người trẻ đi bằng đôi chân của mình như người lớn, nhưng khác người lớn, người lớn giữ hai chân song song, nhưng người trẻ luôn đặt một chân trước, một chân sau, sẵn sàng để bước tới, để nhảy. Người trẻ luôn lao mình về phía trước” (Christus vivit, số 139).
Ở đây, chúng ta chỉ bàn đến một vài điểm nhấn quan trọng trong việc đồng hành với người trẻ trong bước đường trưởng thành của họ.
Phát triển toàn diện
Khi nói về giáo dục đào tạo, những tiêu chí thường được đưa ra để định hướng cho sự phát triển toàn diện, chẳng hạn “Tiên học lễ, hậu học văn”, “3 S: Sanctité, Science et Santé”, “Tứ Dục” (Thể Dục, Trí Dục, Đức Dục, Linh Dục), “4 H: Head, Heart, Health, Hand”, “Thành Tài, Thành Công, Thành Nhân, Thành Thánh”. Nói cách nôm na là giáo dục các em trở thành những người “có tài có đức” hay “có tâm có tầm”.
Nhìn vào cung cách giáo dục đào tạo hôm nay, chúng ta thấy dường như nhà trường và cộng đồng đang quá chú ý đến kiến thức và kỹ thuật, ít lưu tâm đến kinh nghiệm và kỹ năng, càng ít chú trọng đến nhân cách, đạo đức. Điều này dẫn tới một sự phát triển thiếu quân bình và trọn vẹn, do đó không giúp người trẻ đạt tới trưởng thành đầy đủ đúng nghĩa. Để bổ khuyết cho tình trạng này, thiết nghĩ cần tạo cho các bạn trẻ nhiều cơ hội để trải nghiệm và chiêm nghiệm cuộc sống, giúp các bạn được lớn lên về nhân cách và đạo đức, nhờ đó các bạn không chỉ sống khỏe, sống vui mà còn sống có định hướng, có ý nghĩa và sống dồi dào.
Sống có định hướng
Một trong những căn bệnh thời đại là “sống qua ngày, chờ qua đời”. Đó là lối sống vật vờ, không có định hướng. Tuổi trẻ tràn đầy ước mơ hoài bão nhưng cần lớn lên, cần chọn lựa một hướng đi cho cuộc đời. Không thể cứ “kéo dài tuổi thơ” để “tiếp tục là trẻ con”, không phải suy nghĩ, không phải chọn lựa và… không phải chịu trách nhiệm gì cả! Đức Thánh Cha gọi đó là tình trạng “lơ lửng” cần phải vượt qua! Tuổi trẻ là “tuổi phải đưa ra lựa chọn và chính điều này làm nên sự hấp dẫn và cũng là nhiệm vụ lớn nhất của tuổi trẻ”. Đây là thời điểm mà mỗi người cần đưa ra những quyết định không chỉ về nghề nghiệp, gia đình, xã hội mà còn là hướng đi cho cuộc đời nữa (x. Christus vivit, số 140).
Một cách cụ thể, người trẻ cần định hướng về ơn gọi, bậc sống, nghề nghiệp cho mình vào thời điểm này. Sự đồng hành với người trẻ để giúp họ nhận ra vận mệnh của họ trong cuộc đời nhờ việc cầu nguyện, phân định và bàn hỏi qua các lớp giáo lý, các buổi chia sẻ, giao lưu, các buổi linh thao, hành hương, các hoạt động bác ái xã hội… có thể giúp người trẻ khám phá ra chỗ đứng đặc biệt mà Chúa muốn cho họ trong lòng Giáo Hội và thế giới (x. Christus vivit, chương 8 và 9). Điều đặc biệt cần nhấn mạnh ở đây là giúp các bạn tiến triển trong khả năng suy tư độc lập, biết phân tích nhận định, biết cân nhắc và chọn lựa dựa trên đức tin và lý trí sáng suốt.
Sống có ý nghĩa
Sống có ý nghĩa là sống có mục đích, có ý thức và trách nhiệm, sống tích cực và hy vọng, sống có lý tưởng và dấn thân. Cuộc sống sẽ nhạt nhẽo khi con người sống lê lết hoặc vô hồn. Có những thách đố đang xảy ra trên thế giới (những tổn thương do khủng hoảng, tệ nạn, mặt trái của kỹ thuật số, xáo trộn di dân…) có thể làm cho người trẻ bị rơi vào tình trạng “cô đơn trống rỗng” vì bị cám dỗ chạy theo những “thú vui thoáng qua và thành công hời hợt” (x. Christus vivit, số 71-110).
Sống “kết nối” thân thiết với Chúa, sống thân tình cảm thông chia sẻ với người xung quanh, nhất là người nghèo khổ, sống thân thiện với thiên nhiên và thân mật với bản thân mình sẽ làm nên một cuộc sống hài hòa, quân bình, thanh thản và vui tươi, nhờ vào những mối tương quan chân thật, sâu đậm và đầy tình yêu mến.
Sống dồi dào (x. Ga 10,10)
Có thể hiểu cuộc sống dồi dào là cuộc sống viên mãn, tròn đầy mà Chúa muốn cho mỗi người. Đó không chỉ là cuộc sống vật chất mà cả tinh thần nữa, không chỉ là cuộc sống đời này mà còn sự sống vĩnh cửu mai sau nữa. Điều này tùy thuộc vào sự phát triển toàn diện, nghĩa là không chỉ phát triển về thể lý (thể lực, ngoại hình) hay phát triển trí tuệ (tài năng, kiến thức) mà còn là và nhất là phát triển tâm linh. Phát triển tâm linh này là mục tiêu “cao hơn” cho cuộc sống, được thực hiện nhờ “kết nối trực tuyến” với Chúa Giêsu, tìm kiếm “sự công chính, đức tin, đức ái, bình an”, hầu ghi dấu ấn độc đáo lên thế giới bằng việc “nên thánh, nghĩa là trở nên chính mình một cách đầy đủ nhất, trở nên điều mà Thiên Chúa đã muốn mơ ước và tạo dựng” (x. Chistus vivit, số 158-162).
Đức Thánh Cha Phanxicô đã đưa ra những hướng dẫn rất cụ thể để giúp các bạn sống dồi dào: Nếm cảm sự thinh lặng và sống tình bạn với Chúa (số 224), trải nghiệm các hoạt động bác ái phục vụ (số 225), khám phá vẻ đẹp nơi nghệ thuật, âm nhạc, thể thao, thiên nhiên, phụng tự… (số 226-229).
“Người trẻ cần được tôn trọng sự tự do, nhưng họ cũng cần được đồng hành” (Christus vivit, số 242). Đồng hành là để “đón nhận, động viên, khích lệ và thúc đẩy người trẻ” với sự cảm thông, trân quý và yêu thương (x. số 243). Ước mong sự đồng hành của cả Giáo Hội cũng như những người hữu trách sẽ giúp các bạn trẻ hôm nay phát triển toàn diện để đạt tới sự trưởng thành mà Chúa mong muốn nơi họ và nhờ đó mà cuộc sống của họ trở nên ý nghĩa và hạnh phúc.
Xin được một lần nữa trích lời nhắn nhủ của Vị Cha Chung để kết cho bài chia sẻ này: Cha hy vọng con quý trọng bản thân mình, thật nghiêm túc với chính mình đến mức cố gắng phát triển bản thân về đời sống thiêng liêng. Ngoài nhiệt huyết đặc trưng của tuổi trẻ, còn có vẻ đẹp của việc tìm kiếm “sự công chính, đức tin, đức ái, bình an” (2 Tm 2,22)… (Christus vivit, số 159).
Lm. Đaminh Trần Ngọc Đăng