2020
Bao giờ mở lại các buổi lễ có giáo dân?
Sau hơn 1 tháng rưỡi bị ngưng vì đại dịch Covid-19, nhiều cộng đoàn tôn giáo đang hoặc sắp sửa mở lại các hoạt động phụng tự có giáo dân tham dự, nhưng với các biện pháp hạn chế, phòng ngừa lan lây Coronavirus.
Thực vậy, Đền thờ và Quảng trường Thánh Phêrô đã bị đóng cửa từ ngày 10 tháng 3-2020. 1 tháng rưỡi đã trôi qua từ ngày biểu tượng của các hoạt động tôn giáo nói chung và của Công Giáo nói riêng bị ngưng lại vì đại dịch Covid-19. Nhưng đó đây, tại nhiều địa phương, các hoạt động tôn giáo dần dần được mở lại, với các thánh lễ có giáo dân được tham dự, ban đầu với một số nhỏ, và được nới rộng thêm, tuy luôn luôn phải tuân giữ các biện pháp phòng ngừa lan lây Coronavirus.
Hàn quốc
Tại Á châu, hôm 20-4-2020, Chính Phủ Hàn Quốc đã nới rộng các biện pháp phong tỏa và cho mở lại một số hoạt động, trong đó có các thánh đường, trước sự tiếp tục giảm sút số người bị lây nhiễm Coronavirus.
Các nước Âu Châu
Tại Âu Châu, thuộc hàng đầu tiên mở lại các hoạt động tôn giáo theo chiều hướng này phải kể đến Ba Lan, bắt đầu từ thứ hai 20-4-2020, với số tín hữu được dự lễ là 50 người.
Tại Cộng hòa Tiệp, bắt đầu từ thứ hai 27 tháng 4-2020, có thể có 15 người dự mỗi thánh lễ, tiếp đến từ ngày 1-5 có thể có 30 người dự, rồi từ ngày 8-6, tất cả các thánh đường sẽ được mở cho tất cả mọi người dự lễ.
Tại Cộng hòa Liên Bang Đức, bang đầu tiên trong số 16 bang đã cho mở lại các buổi lễ tôn giáo có giáo dân tham dự, là bang Sachsen (Sassia), ở miền Đông nước Đức, cho mở lại từ hôm 20-4-2020, trong giai đoạn đầu không quá 15 người dự lễ rồi sẽ nới rộng. Cũng vậy đối với thủ đô Berlin với 50 người dự lễ mỗi lần.
Nhiều bang khác tại Đức cũng thông báo việc dần dần mở lại các buổi lễ tôn giáo có giáo dân tham dự từ sau ngày 30-4-202. Ví dụ bang Bavaria, có đông tín hữu Công Giáo nhất tại Đức, cho biết việc mở lại các buổi lễ có giáo dân sẽ bắt đầu từ thứ hai 4-5 tới đây.
Hôm 24-4-2020, HĐGM Đức đã công bố một loạt các biện pháp vệ sinh phòng chống Coronavirus nên thi hành sau khi mở lại các thánh lễ có giáo dân tham dự, tuy rằng trước đó một số giáo phận đã đề ra các biện pháp, vì thời điểm mở lại các buổi lễ khác nhau tùy theo mỗi bang và giáo phận.
Italia
Tại Italia, HĐGM cũng đang làm việc với chính phủ để nới rộng các điều kiện cử hành các lễ nghi tôn giáo, sau ngày 4-5-2020, khi đất nước này tiến qua giai đoại thứ 2 trong cuộc chiến chống đại dịch Covid-19.
Hôm 24-4-2020, Chủ tịch HĐGM Italia, ĐHY Gualtiero Bassetti, TGM giáo phận Perugia, kêu gọi mở lại các thánh lễ có giáo dân tham dự và các lễ an táng có thân nhân dự lễ. ĐHY Bassetti, nói rằng: ”Tôi chân thành nói với tất cả các cơ quan và các tổ chức: nay đã đến lúc mở lại các thánh lễ chúa nhật và các lễ an táng tại nhà thờ, không kể bí tích rửa tội và các bí tích khác, dĩ nhiên là theo các biện pháp cần thiết để bảo đảm an ninh, trước sự hiện diện của nhiều người tại những nơi công cộng”.
– Tại Thụy Sĩ, Chính phủ Liên bang cho biết các buổi cử hành tôn giáo công cộng tại nước này tiếp tục bị cấm cho đến ngày 8-6 tới đây, tuy nhiên các lễ an táng có thể được nới lỏng từ ngày 27-4, nhưng chỉ được phép cử hành trong khuôn khổ gia đình.
Công Giáo tại Áo đang chuẩn bị mở lại các buổi lễ từ ngày 15-5-2020.
Tại Pháp, Chính phủ dự kiến sẽ thẩm định vấn đề mở cửa các nhà thờ vào đầu hoặc giữa tháng 6. Còn tại Bồ đào nha, việc mở cửa nhà thờ có giáo dân tham dự phụng vụ, dự kiến từ tháng 5 sắp tới.
Mặt trái của các buổi lễ trực tuyến
Trong thời gian qua, hầu hết các nơi trong Giáo Hội hoàn vũ, bắt đầu từ Vatican, các buổi lễ được trực tuyến. Nhưng trong thánh lễ trực tuyến lúc 7 giờ sáng ngày 17-4-2020, ĐTC đã cảnh giác đừng biến Giáo Hội thành một cộng đoàn tiềm thể, không có đời sống cộng đoàn. Ngài nói: ”Một tình thân mật mà không có cộng đoàn, không có Giáo Hội, không có các bí tích, đó là điều nguy hiểm, nó có thể trở thành một thứ thân mật chỉ có tính chất tri thức, tách rời khỏi dân Chúa.”
Từ đó, ĐTC nhận xét rằng ”trong thời kỳ đại dịch này, người ta hiệp thông qua các phương tiện truyền thông, nhưng không ở gần nhau, như đang xảy ra trong Thánh Lễ này. Đó là một tình trạng khó khăn, khiến các tín hữu không thể tham dự các buổi cử hành và có thể tự mình rước lễ thiêng liêng. Chúng ta phải ra khỏi đường hầm này để cùng nhau tái trở thành Giáo Hội với nhau, vì đây không phải là một Giáo Hội, nhưng là một Giáo Hội ở trong tình trạng khó khăn, có nguy cơ trở thành tiềm thể.”
Có một khía cạnh khác ĐTC không nói tới, nhưng rất thực tiễn, đó là không có giáo dân tham dự các buổi lễ, thì giáo xứ sẽ bị thiếu hụt tài chánh, gặp khó khăn trong việc trang trải các phí tổn của giáo xứ.
Lòng khao khát của các tín hữu
Những sự kiện trên đây nói lên lòng khát khao của các tín hữu được tham dự thánh lễ trực tiếp, và ra khỏi tình trạng bị hạn chế hiện nay vì đại dịch. Trong bối cảnh này, đây đó có những vụ nhân viên an ninh nhà nước can thiệp thái quá. Như tại Italia, có ít nhất 40 LM bị cảnh sát làm biên bản phạt, hoặc bắt ngưng thánh lễ đang cử hành vì cho rằng các vị vi phạm các qui luật an ninh chống Coronavirus. Nhưng một ban luật sư đang chuẩn bị giúp các LM khởi tố chống lại những hành động lạm dụng quyền bính và phạt sai trái trong những vụ này. Một vài đại biểu quốc hội như ông Vittorio Sgarbi thuộc đảng Forza Italia và ông Enrico Aimi, hoặc thượng nghị sĩ Alessandro Pagano, đưa một số vụ ra trước quốc hội để trách cứ chính phủ hạn chế tự do tôn giáo.
– Như vụ chiều ngày 30-3-2020, cha sở Domenico Cirigliano, 76 tuổi, của Giáo Xứ Đức Mẹ Truyền Tin ở Rocca Imperiale, tỉnh Cosenza, nam Italia, đã cầm thánh giá phép lạ tiến qua các đường phố trong giáo xứ để làm phép cho dân chúng. Dân chúng rất hài lòng và mở cửa sổ đón nhận. Các bạn trẻ ủng hộ qua whatsapp. Cha đi một mình và không có nguy cơ gây lây nhiễm virus cho ai, nhưng đã bị cảnh sát lập biên bản phạt 400 Euro và nếu trả tiền phạt ngay trong vòng 5 ngày thì được giảm xuống còn 280 Euro. Thị trưởng cũng buộc cha Domenico bị cách ly 14 ngày.
– Hoặc tại Marina di Ceveteri, miền Lazio, gần Roma, hôm 15-3-2020, 2 cảnh sát đột nhập thánh đường buộc 1 LM là cha Mimmo thuộc giáo xứ thánh Phanxicô, phải ngưng thánh lễ đang cử hành không có giáo dân tham dự. Cảnh sát nói rằng cha đã không đóng cửa nhà thờ, và bên ngoài thánh đường có vài giáo dân.
– Hoặc hôm chúa nhật 19-4-2020, tại giáo phận Cremona, cha sở già Lino Viola, 88 tuổi cử hành thánh lễ có 1 gia đình 6 đang có tang dự lễ, vài người khác lẻn vào sự lễ ”ké”. 1 nhân viên hiến binh đến buộc cha ngưng thánh lễ, nhưng cha không chịu. ĐHY Becciu Tổng trưởng Bộ Phong thánh và ĐHY Krajewski Chánh sở từ thiện của ĐTC đã bày tỏ liên đới với cha già. Hiến binh (Carabieri) đã biên phạt cha Viola 680 Euro, nhưng nhiều người khuyên cha khiếu nại, đừng trả tiền phạt bất công này.
Trang mạng ”La bàn thường nhật mới” (La Nuova Bussola quotidiana) truyền đi ngày 18-4-2020 cho biết Luật sư Francesco Fontana, thuộc luật sư đoàn ở thành phố Milano, đang thu thập các dự kiện và tài liệu để giúp các LM bị phạt oan khởi tố chống lại những vụ lạm quyền của cảnh sát, hoặc do sự quá sốt sắng, hoặc vì thành kiến, ác cảm với tôn giáo.
Trong khi chờ đợi, luật sư Francesco Fontana khuyên các LM bị phạt đừng trả tiền phạt vì những hình phạt đó trái luật (KNA 20-4-2020)
Tại Pháp
Tại Pháp cũng có vụ tương tự, nhưng giáo quyền bênh vực các linh mục và phản đối hành động sai luật của các nhân viên an ninh.
Thực vậy, Đức TGM giáo phận Paris, Michel Aupetit, tố giác 3 cảnh sát võ trang đã đột nhập một thánh đường ở Paris trong lúc 3 LM đang cử hành thánh lễ để yêu cầu ngưng buổi lễ, trái với qui luật cấm cảnh sát võ trang vào 1 thánh đường.
Vụ này diễn ra hôm chúa nhật 19-4-2020 tại giáo xứ Saint-André-de-l’Europe, thuộc quận 8, trong lúc cha sở Philippe de Maistre đang cử hành thánh lễ với 2 LM đồng tế, cùng với 1 người giúp lễ, 1 ca trưởng, 1 người đánh đàn và 3 giáo dân thưa kinh và đọc sách. Giữa thánh lễ, có 3 cảnh sát vào nhà thờ và yêu cầu ngưng thánh lễ, bất chấp luật cấm các cảnh sát võ trang không được vào nhà thờ.
Cha Philippe kể lại: ”Tôi tiếp tục dâng lễ, nhưng cảnh sát truyền tôi phải ngưng. Trưởng toán cảnh đòi lập biên bản và để cho 2 cảnh sát viên tiến hành. Người giúp lễ của tôi, cũng là một nhân viên cảnh sát, đã xuống nói chuyện với với họ. Sau 20 phút họ ra đi, sau khi đòi 3 giáo dân phải ra khỏi nhà thờ”. Sau cùng, cha sở không bị lập biên bản.
Cha Philippe đến tòa thị chính quận 8 ở Paris để bá cáo sự việc, và họ đã can thiệp ngay với sở cảnh sát địa phương. Cha cũng trình Đức TGM Aupetit và ngài đã mạnh mẽ tố giác vụ này hôm 22-4-2020 trên đài phát thanh Công Giáo Radio Notre Dame. Ngài nói: ”Cảnh sát đã võ trang vào trong một thánh đường! Nhưng trong nhà thờ không có kẻ khủng bố! Cần phải giữ bình tĩnh và chấm dứt trò xiệc này. Chẳng vậy người ta sẽ lên tiếng và (..) sủa lớn!” (Le Figaro 22-4-2020)
G. Trần Đức Anh O.P
2020
Henry Kissinger: “Trật tự thế giới sẽ không bao giờ trở lại như cũ”
Henry Kissinger, Ngày 10 tháng 10 – 2017. Kevin Lamarque/Reuters
Đối với cựu Ngoại trưởng của Tổng thống Richard Nixon và Gerald Ford, đại dịch củng cố ý tưởng về một quyền lực địa phương mạnh mẽ vào thời mà sự thịnh vượng không có biên giới.
Bầu khí siêu hiện thực của đại dịch Covid-19 làm tôi nhớ lại cảm giác của tôi khi còn là chàng trai trẻ trong Sư đoàn bộ binh 84 ở trận chiến Ardennes (1). Hôm nay, cũng như cuối năm 1944, tôi có cảm giác một nguy hiểm sắp xảy ra, không nhắm vào một người nào cụ thể, nhưng nó bất ngờ đánh và gieo tác hại khủng khiếp. Tuy nhiên có một sự khác biệt cơ bản giữa thời gian xa xôi này và thời buổi bây giờ của chúng ta. Sức chịu đựng của Mỹ lúc đó được củng cố bằng một mục tiêu tối hậu là chiến đấu cho quốc gia. Ngày nay, trong một nước chia rẽ, một chính quyền hiệu quả và có tầm nhìn xa là điều cần thiết để vượt lên các thách thức có tầm vóc quy mô và phạm vi toàn thế giới chưa từng thấy này. Giữ lòng tin người dân là điều thiết yếu cho sự đoàn kết, cho quan hệ giữa các nước, cho hòa bình và cho sự ổn định quốc tế. Các quốc gia củng cố sự thống nhất của họ và phát triển dựa trên niềm tin vào các thể chế của họ có thể lường trước được các thiên tai, ngăn chặn tác động của nó và khôi phục lại sự ổn định.
Một vắc-xin có thể có trong vòng từ mười hai đến mười tám tháng
Khi đại dịch Covid-19 kết thúc, chính phủ của nhiều quốc gia sẽ bị xem như thất bại. Không quan trọng để biết liệu sự phán xét này có khách quan hợp pháp không. Thực tế là sau coronavirus, thế giới sẽ không bao giờ trở lại như cũ. Tranh luận về quá khứ bây giờ chỉ làm phức tạp thêm công việc. Covid-19 đã tấn công với một tầm mức rộng lớn và hung dữ chưa từng thấy. Sự lây lan của nó theo cấp số nhân: số ca bị nhiễm ở Mỹ gấp đôi mỗi năm ngày. Cho đến bây giờ không có thuốc chữa. Thiết bị y tế không đủ để đối phó với tầm mức lây lan lớn lao. Các phòng chăm sóc tích cực quá tải. Không đủ thử nghiệm để đo mức độ nhiễm trùng, đó là chưa nói đến việc chận đứng sự lây lan của nó.
Một vắc-xin có thể có trong vòng từ mười hai đến mười tám tháng. Chính quyền Mỹ đã thực hiện một công việc hiệu quả là ngăn chặn một thảm họa cận kề. Thử nghiệm cuối cùng là liệu có chận được sự lây lan không, theo cách để người dân giữ lòng tin vào khả năng cai trị của chính quyền Mỹ. Nỗ lực giải quyết cuộc khủng hoảng, dù to lớn và cần thiết như thế nào, cũng không nên làm lu mờ nhiệm vụ song song để đảm bảo sự chuyển tiếp qua một thứ trật hậu-coronavirus.
Các nhà lãnh đạo đang đối diện với cuộc khủng hoảng trên tầm mức Quốc gia, nhưng tác động phá nát của con vi-rút tạo ra trên xã hội chúng ta không có biên giới. Nếu sự đe dọa trên sức khỏe con người là tạm thời – chúng ta hy vọng vậy – thì các xáo trộn chính trị, kinh tế nó tạo ra có thể trải dài trên nhiều thế hệ. Không một quốc gia nào kể cả Mỹ, trong nỗ lực quốc gia riêng của mình, có thể đánh bại vi-rút. Đáp ứng cho nhu cầu trong lúc này, cuối cùng phải phối hợp với tầm nhìn chung và một chương trình hợp tác quốc tế. Nếu chúng ta không thể dẫn cả hai để cùng đương đầu, thì chúng ta sẽ đối diện với các tác động tiêu cực tệ nhất của mỗi bên.
Các chương trình phải tìm cách giảm thiểu các tác động của sự hỗn loạn sắp xảy ra cho người dân dễ bị tổn thương nhất
Rút bài học từ sự phát triển Kế hoạch Marshall và Dự án Manhattan, nước Mỹ phải nỗ lực rất lớn trong ba lĩnh vực.
Lãnh vực đầu tiên, củng cố sức đề kháng toàn cầu đối với các bệnh truyền nhiễm. Các chiến thắng khoa học như vắc-xin chống bệnh sốt tê liệt, bệnh đậu mùa hay hứa hẹn kỹ thuật trong việc chẩn đoán y khoa nhờ thông minh nhân tạo đã làm chúng ta rơi vào tình trạng ngủ mê nguy hiểm. Chúng ta cần phát triển các kỹ thuật và công nghệ mới để kiểm soát các bệnh nhiễm trùng và tìm ra vắc-xin phù hợp cho đại đa số quần chúng. Các thành phố, tiểu bang và khu vực phải chuẩn bị để bảo vệ người dân của mình chống đại dịch bằng cách dự trữ, lập kế hoạch hợp tác và nghiên cứu.
Lãnh vực thứ nhì, chúng ta hãy cố gắng chữa lành các vết thương của nền kinh tế toàn cầu. Các nhà lãnh đạo đã học được bài học từ cuộc khủng hoảng tài chánh năm 2008. Cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay phức tạp hơn: tốc độ chậm lại do coronavirus, do sự nhanh chóng và tầm rộng lớn của nó, khác với tất cả những gì chúng ta đã biết trong lịch sử. Và các biện pháp y tế công cộng cần thiết như cách ly, đóng cửa trường học, đóng cửa hãng xưởng làm nặng thêm cho tình trạng kinh tế. Vì thế phải tìm các chương trình để làm nhẹ tác động hỗn loạn sắp tới trên người dân có hoàn cảnh bấp bênh nhất.
Việc từ bỏ sự cân bằng giữa quyền lực và tính hợp pháp trên toàn cầu sẽ dẫn đến sự tan rã của hợp đồng xã hội ở mức độ quốc gia và quốc tế
Lãnh vực thứ ba, giữ các nguyên tắc của trật tự thế giới tự do. Truyền thuyết thành lập chính quyền hiện đại như một thành phố kiên cố được các nhà lãnh đạo quyền lực bảo vệ, đôi khi chuyên chế, đôi khi nhân từ nhưng luôn đủ mạnh để bảo vệ người dân khỏi kẻ thù bên ngoài. Các tư tưởng gia thời Khai sáng đã củng cố khái niệm này, họ cho rằng mục đích của Nhà nước hợp pháp là cung cấp các nhu cầu căn bản cho người dân: an ninh, trật tự, phúc lợi kinh tế và công lý, vì cá nhân không thể tự mình bảo đảm cho mình những chuyện này. Đại dịch đã tạo nên sự tái sinh thành phố kiên cố ở thời mà sự thịnh vượng tùy thuộc vào thương mại toàn cầu và sự đi lại của người dân.
Các nền dân chủ phải bảo vệ và duy trì các giá trị của thời Khai sáng. Việc từ bỏ toàn cầu sự cân bằng giữa quyền lực và tính hợp pháp sẽ dẫn đến sự tan rã của hợp đồng xã hội ở mức độ quốc gia và quốc tế. Dù vậy, câu hỏi ngàn năm của tính hợp pháp và quyền lực này không thể giải quyết cùng một lúc với nỗ lực chống lại bệnh dịch Covid-19. Kềm chế là cần thiết cả với chính trị nội bộ và ngoại giao quốc tế.
Chúng ta chuyển từ trận chiến Ardennes qua một thế giới thịnh vượng ngày càng tăng và phẩm giá con người ngày càng cao. Bây giờ chúng ta sống trong một thời điểm quyết định. Thách thức lịch sử cho các nhà lãnh đạo là vừa quản lý cuộc khủng hoảng vừa xây dựng tương lai. Một thất bại sẽ có thể làm thế giới cháy.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
1.Cuộc chiến Ardennes là tên của các trận đánh mùa đông năm 1944-1945 (ngày 15-12-1944 đến 25-1-1945), một trong các trận chiến đẫm máu của Thế chiến Thứ hai.
2020
Đức Tổng Giám Mục Gomez: Trong sự quan phòng, coronavirus là một lời mời gọi lệ thuộc vào Thiên Chúa
Trong bài viết của Ngài vào Thứ Ba, Đức Tổng Giám Mục Jose Gomez Tồng Giáo Phận Los Angeles nói rằng trong sự quan phòng của Thiên Chúa, thì nạn dịch là một lời mời gọi chúng ta hãy nhớ về sự cần Thiên Chúa của chúng ta và đào sâu tình liên đới của chúng ta.
“Những câu hỏi sâu sắc nhất đã được nạn dịch đặt ra là về Thiên Chúa và các chương trình của Ngài”, chủ tịch Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ viết vào ngày 21/4. “Ngài ở đâu và Ngài đang nói gì với chúng ta vào giây phút này – Ngài đang nói gì với Giáo Hội của Ngài, với các quốc gia trên thế giới, với mỗi người chúng ta trong các hoàn cảnh cá nhân của chúng ta?”
“Tôi thấy Thiên Chúa đang mời gọi chúng ta, một cách ngoạn mục nhất, hãy nhận ra chúng ta đang cần đến Ngài biết bao, chúng ta không thể sống mà không có Ngài là thế nào”, Đức Tổng trả lời. “Nhưng tôi cũng thấy Thiên Chúa đang mời gọi chúng ta đi vào một cảm thức liên đới sâu hơn, nhận biết rằng chúng ta chịu trách nhiệm về nhau, rằng chúng ta lệ thuộc vào nhau và chúng ta phải quan tâm nhau”.
Đức Tổng Giám Mục nhắ lại là trong những năm đầu của Kitô Giáo, giữa nạn dịch, những người không phải Kitô Hữu “đã kinh ngạc về việc bác ái và lòng thương cảm của người Kitô Hữu” khi họ chăm sóc người yếu đau.
Việc phục vụ đó vẫn tiếp tục ngày nay, Đức Tổng nói, khi nhấn mạnh việc giáo dục trực tuyến Công Giáo, những bữa ăn dành cho trẻ em nghèo, những quầy thực phẩm, và sự trợ giúp tài chính được trao cho những người đang cần thực phẩm, áo quần, và nơi trú ngụ.
“Việc ấy mang tính gợi hứng và tuyệt vời. Qua chứng tá tình yêu của bạn, những người thân cận của chúng ta có thể thấy được sự hiện diện của Chúa phục sinh, ngay cả trong thời gian thử thách và gian khó này”, Đức Tổng Gomez viết.
“Thiên Chúa đang mời gọi chúng ta hãy cùng chung những sự bất ổn và những thiếu thốn vốn đang xác định đời sống thường nhật của hàng triệu người ở các nước trên thế giới. Chúng ta đang bị buộc phải thực hiện mà không có điều mà hầu hết các anh chị em của chúng ta chưa từng phải bắt đầu với”.
Ngài nói cuộc vật lộn được tạo ra bởi việc không thể dự phần vào các bí tích “là một thập giá khó mang”, nhưng thêm rằng “có lẽ Thiên Chúa đang mời gọi chúng ta thông phần vào những nỗi khổ của hàng triệu người Công Giáo đang sống dưới những chế độ đàn áp hay bách hại niềm tin. Những anh chị em này của chúng ta đang đói và khát các bí tích và không thể nhận lãnh. Đây là thực tại hằng ngày của họ”.
Đức Tổng nhìn nhận rằng trong khi Ngài biết ơn khi được kết nối với người dân Giáo Hội địa phương của Ngài, chẳng hạn, qua các Thánh Lễ trực tuyến”, nhưng “một kiểu Lễ ảo” thì vẫn là ảo…nó không giống như tham dự cùng nhau diện đối diện, đến với nhau trong tình huynh đệ của Đức Kitô”.
Đức Tổng Giám Mục Gomez đã kêu gọi người dân Los Angeles hãy “gia tăng việc cầu nguyện và những hy sinh” cho những người sống ở những nơi mà Giáo Hội bị đàn áp hoặc bị bách hại.
“Chúng ta hãy cùng chung nỗi khổ của chúng ta vào cuộc khổ nạn của Chúa trong Thân Mình sống động của Ngài, tức là Giáo Hội của Ngài. Chúng ta hãy dâng những đau khổ của chúng ta cho mọi người đang mang những gánh nặng lớn lao hơn chúng ta”.
Đan Sĩ (CNA)