Aenean nec eros. Vestibulum ante ipsum primis in faucibus orci luctus et ultrices posuere cubilia curae. Suspendisse sollicitudin velit sed leo.

Chuyên mục
  • Bài giảng
  • Các loại khác
  • Chia sẻ
  • Chưa phân loại
  • GH Hoàn Vũ
  • GH Việt Nam
  • Giáo dục
  • Hạnh các Thánh
  • HĐGM Việt Nam
  • Kinh Thánh
  • Phim giáo dục
  • Phụng vụ
  • Sách
  • Suy niệm Chúa nhật
  • Suy niệm hàng ngày
  • Tài liệu giáo dục
  • Tài liệu phụng vụ
  • Thần học
  • Thánh ca
  • Thánh lễ
  • Thánh lễ trực tuyến
  • Thư chung
  • Thư viện
  • Tin tức
  • Triết học
  • Tư liệu
  • UBGD Công giáo
  • Video
From Gallery
Stay Connected
UyBanGiaoDucHDGM.net
  • Trang chủ
  • Thư chung
    • HĐGM Việt Nam
    • UBGD Công giáo
  • Tin tức
    • GH Việt Nam
    • GH Hoàn Vũ
  • Phụng vụ
    • Thánh lễ
    • Thánh lễ trực tuyến
    • Suy niệm hàng ngày
    • Suy niệm Chúa nhật
    • Tài liệu phụng vụ
  • Giáo dục
    • Chia sẻ
    • Tài liệu giáo dục
  • Thư viện
    • Sách
      • Kinh Thánh
      • Triết học
      • Thần học
      • Các loại khác
    • Video
      • Bài giảng
      • Thánh ca
      • Phim giáo dục
      • Hạnh các Thánh
      • Tư liệu
  • Liên hệ
Give Online

Tác giả: Anmai

Home / Anmai
02Tháng Bảy
2022

Thành lập Hiệp hội công nhắm đến thành lập Tu hội ĐSTH hoặc Tu đoàn ĐSTĐ

02/07/2022
Anmai
GH Hoàn Vũ, Tin tức
0

THÀNH LẬP HIỆP HỘI CÔNG NHẮM ĐẾN THÀNH LẬP TU HỘI ĐỜI SỐNG THÁNH HIẾN HOẶC TU ĐOÀN ĐỜI SỐNG TÔNG ĐỒ

Lm. J.B. Lê Ngọc Dũng

 Gần đây, Đức Giáo Hoàng Phanxicô chính thức công bố Tông thư Authenticum Charismatis (Đặc Sủng Đích Thực), dưới dạng tự sắc, sửa đổi lại điều 579 của bộ Giáo luật 1983 về sự thành lập các Tu hội đời sống thánh hiến, ban hành ngày 4-11-2020, và có hiệu lực từ ngày 10 tháng 11 năm 2020.

Điều 579 (mới)

Các Giám mục giáo phận, trong địa phận riêng của mình, có thể thành lập cách hữu hiệu các Tu hội đời sống thánh hiến bằng sắc lệnh chính thức, với sự cho phép trước bằng văn bản của Tông Tòa.

Tông thư đã sửa đổi cụm từ “tham khảo ý kiến” bằng chữ “cho phép” và thêm chữ “cách hữu hiệu” trong điều 579, nghĩa là, nếu không có phép trước của Tông Tòa việc thành lập một Tu hội ĐSTH sẽ “không thành sự” hay “vô hiệu”.

Cụm từ “hữu hiệu” (valid) trong một điều khoản luật là rất quan trọng, vì nó quy định hành vi pháp lý liên hệ là có được thành sự hoặc hữu hiệu hay không. Một hành vi có thể là bất hợp luật (illicit) nhưng vẫn có thể hữu hiệu (valid). Ngược lại, một hành vi vừa có thể bất hợp luật đồng thời cũng bị vô hiệu.

Theo nguyên tắc của điều 579 cũ, Giám mục giáo phận ra sắc lệnh thành lập một Tu hội nhưng không tham khảo ý kiến Tông Tòa, thì Sắc lệnh là bất hợp luật nhưng vẫn hữu hiệu. Tuy nhiên, theo nguyên tắc của điều 579 mới, có quy định với cụm từ “cách hữu hiệu”, nếu Giám mục giáo phận không đáp ứng đúng, nghĩa là không có phép của Tông Tòa, thì việc ra Sắc lệnh bị bất hợp luật và bị vô hiệu.

Trong bài này, xin lưu ý đến những khái niệm pháp lý: vô hiệu, bất thành, không thành sự của những hành vi (thiết lập, sắc lệnh, phúc chiếu…) mang tính pháp lý của Giáo luật.

Khi thành lập các Tu hội hay Tu đoàn cần có những điều kiện gì để có thể được Tông Tòa chấp nhận “cho phép”, thiết lập cách hữu hiệu?

Hai tài liệu hướng dẫn của Tông Tòa được khảo sát, là bản “Tiến trình phải theo để thành lập một Tu đoàn tông đồ luật giáo phận” do Bộ Tu Hội Đời Sống Thánh Hiến và Tu đoàn Đời Sống Tông Đồ ban hành năm 2007 và thư của Bộ Phúc Âm hoá các Dân tộc gởi các Giám mục, ngày 1-6-2016 (Prot. N. 2301/16).

1. HƯỚNG DẪN CỦA TÒA THÁNH (2007)

2- GIẢI THÍCH

      2.1. Phải thành lập Hiệp hội công các tín hữu để chuẩn bị trước

      2.2. Đời sống và cơ cấu của Hiệp hội công

      2.3. Quan trọng nhất là có đặc sủng, linh đạo riêng biệt

      2.4. Được tuyên khấn và có tu phục

      2.5. Phê chuẩn Hiến Pháp

      2.6. Điều kiện để có thể được Tòa Thánh cho phép thành lập

3- MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý

      3.1. Chuyển từ Tu hội vào Hiệp hội

      3.2. Miễn chuẩn năm tập và khấn tạm?

      3.3. Từ Tu hội, Tu đoàn gia nhập Hiệp hội?

      3.4. Sự tách dòng bằng con đường Hiệp hội!

      3.5. Sự vô hiệu hóa Phúc chiếu cho phép lập Tu hội, Tu đoàn của Tòa Thánh

      3.6. Nên giúp thành lập Hiệp hội công

4. PHÚC CHIẾU NGÀY 15/6/2022 ĐÒI XIN PHÉP TRƯỚC KHI LẬP HIỆP HỘI

5. KẾT LUẬN

PHỤ LỤC

1. HƯỚNG DẪN CỦA TÒA THÁNH (2007)

Hướng dẫn của Bộ Tu Hội Đời Sống Thánh Hiến và Tu Đoàn Đời Sống Tông Đồ ban hành năm 2007 được kể dưới đây.

(Bản văn có đối tượng là thành lập một Tu đoàn ĐSTĐ, nhưng cũng áp dụng tương tự cho một Tu hội dòng hay Tu hội đời.)

TIẾN TRÌNH PHẢI THEO ĐỂ THÀNH LẬP MỘT TU ĐOÀN TÔNG ĐỒ LUẬT GIÁO PHẬN

  1. Theo thực hành của Bộ, trước khi tiến hành thành lập một Tu đoàn đời sống tông đồ theo thể thức Giáo luật, các Đấng Bản quyền liên quan được kêu mời bắt đầu bằng việc thiết lập một Hiệp hội công các tín hữu (d’une Association publique de fidèles), theo Giáo Luật điều 312§1,3°.
  2. Trong Sắc lệnh thành lập Hiệp hội, quan trọng là phải thêm vào câu sau: «với ý nhắm trở thành Tu Đoàn tông đồ luật giáo phận» (en vue de devenir Société de vie apostolique de droit diocésain).
  3. Theo như mục đích đã được nêu lên, những thành viên phải sống như là những thành viên của một Tu đoàn đời sống tông đồ.
  4. Cơ cấu pháp lý của Hiệp hội, ngay từ đầu, phải nhắm đến Tu đoàn đời sống tông đồ, theo những nguyên tắc của Bộ Giáo luật liên quan đến Tu đoàn đời sống tông đồ (đ. 731-746), luôn lưu ý đến con số các thành viên hiện tại và sự phát triển tương lai của Hiệp hội.
  5. Điều quan trọng nhất là xác định rõ đặc sủng, linh đạo và những công việc tông đồ riêng biệt của Hiệp hội.
  6. Nếu hội đủ các dự kiến trên, các thành viên có thể tuyên khấn những lời khấn tư (nghĩa là, không là công, và cũng không là dòng), được tuyên đọc theo như công thức tuyên khấn được ghi trong Hiến pháp. Họ có thể mang tu phục tương thích, có một tập viện và một ban lãnh đạo riêng, được chấp nhận trong những Giáo phận khác.
  7. Cách sống này giúp dọn đường để từ một đời sống tông đồ trải nghiệm trong một Hiệp Hội công được tiến đến một Tu Đoàn đời sống tông đồ.
  8. Giám Mục, vị thành lập Hiệp hội, có quyền phê chuẩn Hiến pháp. Để soạn thảo Hiến Pháp, nên nhờ đến một chuyên viên giáo luật thành thạo trong vấn đề này.
  9. Khi nào Hiệp hội đã chứng tỏ được một cách cụ thể khả năng phát triển thánh thiện và bền vững, sau một giai đoạn lâu dài trải nghiệm, Giám Mục giáo phận nơi có trụ sở chính có thể tiến hành thành lập Tu Đoàn đời sống tông đồ, sau khi đã tham khảo ý kiến Tông Tòa (đ. 579). Để thực hiện điều này, đòi hỏi rằng Hiệp Hội phải đạt được ít nhất 40 thành viên, mà phần lớn họ đã gia nhập vĩnh viễn (và, trong trường hợp một Hội dòng giáo sĩ, phải có đủ số linh mục).

Vatican, 2007.

2- GIẢI THÍCH

2.1. Phải thành lập Hiệp hội công các tín hữu để chuẩn bị trước

  1. Theo thực hành của Bộ, trước khi tiến hành thành lập một Tu đoàn đời sống tông đồ theo thể thức Giáo luật, các Đấng Bản quyền liên quan được kêu mời bắt đầu bằng việc thiết lập một Hiệp hội công các tín hữu (d’une Association publique de fidèles), theo Giáo Luật điều 312§1,3°.
  2. Trong Sắc lệnh thành lập Hiệp hội, quan trọng là phải thêm vào câu sau: «với ý nhắm trở thành Tu Đoàn tông đồ luật giáo phận» (en vue de devenir Société de vie apostolique de droit diocésain).

Trước đây, các vị sáng lập (fondateur) dòng ở Việt Nam thường xin Giám mục giáo phận cho phép được thành lập dòng tu với một giai đoạn thử nghiệm, 10, 15, 20 năm…Tuy nhiên cách này không phù hợp. Năm 2007, Bộ Tu hội ĐSTH và Tu đoàn ĐSTĐ ra hướng dẫn thành lập một Hiệp hội công các tín hữu có mục đích nhắm tới thành lập một Tu hội hay Tu đoàn trong tương lai.

Được xem là có tư cách là một Hiệp hội “công” (public), vì do nhà chức trách có thẩm quyền thành lập, và ở đây là Giám Mục Giáo phận (đ. 312§1,30) thiết lập và ban bố bằng một sắc lệnh. Những Hiệp hội được lập do các thẩm quyền cấp dưới khác như linh mục, tu sĩ… chỉ có thể là Hiệp hội “tư” (private).

Lập Hiệp hội tư trước

Trước tiên, Giám Mục có thể công nhận một nhóm thành viên, do một vị sáng lập nam hay nữ (fondateur ou de la fondatrice) nào đó, như một Hiêp hội đạo đức tư hay một Hiệp hội tư.

Thư Bộ Phúc-Âm-hoá các Dân tộc gởi các Giám Mục giáo phận, ngày 1-6-2016, Prot. N. 2301/16, về việc thiết lập các Tu hội theo luật giáo phận có chỉ dẫn:

Một Tu hội thánh hiến thường bắt đầu cuộc sống của mình như một nhóm nhỏ, được qui tụ bởi Đấng sáng lập (hoặc Nữ sáng lập) và bởi những thành viên tiên khởi cùng chia sẻ một đặc sủng và một quan điểm chung. Với sự phân định khôn ngoan và thích hợp, và qua những sắc lệnh chính thức thiết lập, Giám mục có thể công nhận nhóm ấy như một Hiệp hội đạo đức trong Giáo Hội địa phương, và sau đó, như một Hiệp hội công các tín hữu.

2.2. Đời sống và cơ cấu của Hiệp hội công

  1. Theo như mục đích đã được nêu lên, những thành viên phải sống như là những thành viên của một Tu đoàn đời sống tông đồ.
  2. Cơ cấu pháp lý của Hiệp hội, ngay từ đầu, phải nhắm đến Tu đoàn đời sống tông đồ, theo những nguyên tắc của Bộ Giáo luật liên quan đến Tu Đoàn đời sống tông đồ (đ. 731-746), luôn lưu ý đến con số các thành viên hiện tại và sự phát triển tương lai của Hiệp hội.

Những thành viên của Hiệp hội phải sống như một thành viên của Tu hội hay Tu đoàn mà mình nhắm tới, nghĩa là sống theo linh đạo, đặc sủng riêng và có thể có tu phục và lời khấn.

Cơ cấu pháp lý của Hiệp hội công, ngay từ đầu, phải nhắm đến trở thành Tu hội hay Tu đoàn, theo những nguyên tắc của Bộ Giáo luật có liên quan đến dòng tu. Nếu là Tu đoàn ĐSTĐ, thì cần theo những điều 731-746.

Quy định trên có nghĩa là, các thành viên, tuy đang giai đoạn Hiệp hội, phải có nếp sống như một thành viên của Tu hội được nhắm đến: sống cộng đoàn, mang tu phục, được huấn luyện, tuyên khấn… Các quy định về Bề trên, ban lãnh đạo, công nghị, giai đoạn thỉnh sinh, nhà tập, khấn hứa tạm thời vĩnh viễn… đều phải dần dần có theo Giáo luật.

Cơ cấu pháp lý của mỗi loại dòng tu thì khác nhau và cần có sự hiểu biết đúng đắn về luật và các thuật ngữ pháp lý. Vì vậy khi soạn thảo Hiến pháp cần phải nhờ đến các chuyên viên Giáo luật giúp đỡ.

2.3. Quan trọng nhất là có đặc sủng, linh đạo riêng biệt

  1. Điều quan trọng nhất là xác định rõ đặc sủng, linh đạo và những công việc tông đồ riêng biệt của Hiệp hội.

Thư của Bộ Phúc-Âm-hoá các Dân tộc ngày 1-6-2016 nhấn mạnh hơn về “đặc sủng mới”:

Việc thiết lập Tu hội thánh hiến theo luật giáo phận chỉ được thực hiện khi Hiệp hội ấy có một đặc sủng (carisma) mới và được xác định rõ ràng để mưu ích cho toàn thể Giáo Hội, và đã đạt đến một sự phát triển và trưởng thành đầy đủ. Điều quan trọng là không thể có một Tu hội thánh hiến nào được thiết lập nếu không có một đặc sủng mới, rõ ràng và hiển nhiên, cũng như không có một sự bảo đảm chắc chắn về sự phát triển trong tương lai.

Thư cũng đòi Giám Mục phải cân nhắc kỹ lưỡng và chỉ phê chuẩn thành lập Tu Hội khi có thấy rõ và chắc chắn là có một đặc sủng mới:

Đặc sủng dòng tu là một hồng ân thực sự của Thiên Chúa dành cho Giáo Hội, và các Giám mục được mời gọi công nhận đặc sủng đó sau khi đã cân nhắc kỹ lưỡng. Vì thế, không một Tu hội nào sẽ được phê chuẩn nếu không có sự chắc chắn hợp lý về yếu tố thánh thiện này.

2.4. Được tuyên khấn và có tu phục

  1. Nếu hội đủ các dự kiến trên, các thành viên có thể tuyên khấn những lời khấn tư (càd non publics, et donc non « religieux »: nghĩa là, không là công, và cũng không là “dòng”), được tuyên đọc theo như công thức tuyên khấn được ghi trong Hiến pháp. Họ có thể mang tu phục tương thích, có một tập viện và một ban lãnh đạo riêng, được chấp nhận trong những Giáo phận khác.
  2. Cách sống này giúp dọn đường để từ một đời sống tông đồ trải nghiệm trong một Hiệp hội công được tiến đến một Tu Đoàn đời sống tông đồ.

Nếu hội đủ các dự kiến về đặc sủng, linh đạo và cơ cấu pháp lý thì các thành viên có thể tuyên khấn. Vậy nếu chưa có một đặc sủng linh đạo hay chưa có một cơ cấu pháp lý nào đó thì chưa được tuyên khấn. Lời tuyên khấn cũng phải được soạn thảo và ghi trong Hiến pháp đã được Giám mục giáo phận phê chuẩn.

Tuy nhiên, đây chỉ là lời khấn tư (private), không là lời khấn công (public), cũng không là lời khấn dòng (religious). Hệ quả pháp lý của các lời khấn đó có khác nhau. Ví dụ, ngăn trở tiêu hôn chỉ áp dụng cho người đang mắc lời khấn dòng và công vĩnh viễn giữ đức khiết tịnh trong một hội dòng (đ. 1078).

Vì Hiệp hội công là một giai đoạn đang tiến triển để có thể đủ trưởng thành vững chắc và để được cho phép thành lập một Tu hội hay Tu đoàn, việc có một nhà Tập thì không buộc có ngay từ khởi đầu Hiệp hội công. Có thể có những hình thức và thời gian huấn luyện nào đó tùy nghi trước khi khấn lần đầu.

Tuy nhiên, giai đoạn đầu này cần phải tiến triển để đạt đến tầm mức có một nhà Tập, để có thể có một nếp sống và sinh hoạt như một Tu hội đầy đủ và trưởng thành. Trong hồ sơ xin thành lập Tu đoàn hay Tu hội cần kê khai: “Sự thiết lập, ngày và nơi của nhà Tập đầu tiên (la première maison de noviciat); tên của Giám mục đã thiết lập nhà Tập…”.

2.5. Phê chuẩn Hiến Pháp

  1. Giám Mục, vị thành lập Hiệp hội, có quyền phê chuẩn Hiến pháp. Để soạn thảo Hiến pháp, nên nhờ đến một chuyên viên giáo luật thành thạo trong vấn đề này.

Giám mục giáo phận, chứ không phải bất cứ Giám mục nào đều có quyền thành lập và phê chuẩn Hiến pháp. Văn bản Hiến pháp cần phải theo sát Giáo luật về dòng tu. Vì vậy, nên nhờ đến một chuyên viên Giáo luật soạn thảo, dựa theo những linh đạo và đặc sủng của vị sáng lập (foundateur).

2.6. Điều kiện để có thể được Tòa Thánh cho phép thành lập

  1. Khi nào Hiệp hội đã chứng tỏ được một cách cụ thể khả năng phát triển thánh thiện và bền vững, sau một giai đoạn lâu dài trải nghiệm, Giám mục giáo phận nơi có trụ sở chính có thể tiến hành thành lập Tu đoàn đời sống tông đồ, sau khi đã tham khảo Tông Tòa (đ. 579). Để thực hiện điều này, đòi hỏi rằng Hiệp hội phải đạt được ít nhất 40 thành viên, mà phần lớn họ đã gia nhập vĩnh viễn (và, trong trường hợp một Hội dòng giáo sĩ, phải có đủ số linh mục).

Có hai điều kiện chính yếu được nêu ra:

1)- Hiệp Hội đã chứng tỏ được một cách cụ thể khả năng phát triển thánh thiện và bền vững, sau một giai đoạn lâu dài trải nghiệm.

2)- Hiệp Hội phải đạt được ít nhất 40 thành viên, mà phần lớn họ đã gia nhập vĩnh viễn.

Với Tông thư Authenticum Charismatis (Đặc Sủng Đích Thực), thay đổi quy định của điều 579 có hiệu lực từ ngày 10 tháng 11 năm 2020, khi thành lập Tu hội hay Tu đoàn, để được “thành sự” phải có sự “cho phép” của Tông Tòa, thay vì “tham khảo ý kiến” Tông Tòa như trước đây.

3- MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý

3.1. Chuyển từ Tu hội vào Hiệp hội

Việc chuyển từ một Tu hội hay một Tu đoàn sang một Hiệp hội, hay ngược lại, cũng phải theo nguyên tắc về sự chuyển Tu hội, được quy định trong Giáo luật.

Điều 684

  • 1. Một thành viên đã khấn trọn đời không thể chuyển từ hội dòng mình sang một hội dòng khác, trừ khi có phép của vị Điều hành tổng quyền của mỗi Tu hội, và được sự chấp thuận của ban cố vấn của mỗi vị.
  • 2. Sau khi đã mãn thời gian thử luyện ít là ba năm, thành viên có thể được nhận cho khấn trọn đời trong Tu hội mới. Tuy nhiên, nếu đương sự từ chối việc tuyên khấn này, hoặc không được các Bề trên có thẩm quyền chấp nhận cho khấn, thì đương sự phải trở về Tu hội đầu tiên, trừ khi đã được đặc ân hồi tục.
  • 3. Để một tu sĩ có thể chuyển từ một đan viện tự trị này sang một đan viện tự trị khác của cùng Tu hội, hoặc của cùng liên minh hoặc của cùng liên hiệp, điều kiện cần và đủ là sự chấp thuận của Bề trên cấp cao của mỗi đan viện, cũng như sự chấp thuận của công nghị đan viện tiếp nhận, miễn là vẫn giữ nguyên những điều kiện khác do luật riêng quy định; không đòi buộc phải khấn lại.
  • 4. Luật riêng phải xác định thời gian và cách thức thử luyện trước khi một thành viên được tuyên khấn trong Tu hội mới.
  • 5. Để chuyển sang một Tu hội đời hay một Tu đoàn đời sống tông đồ, cũng như để chuyển từ một Tu hội đời hay từ một Tu đoàn đời sống tông đồ sang một hội dòng, thì phải có phép của Toà Thánh và phải tuân theo các chỉ thị của Toà Thánh.

Theo nguyên tắc của triệt 1 về sự chuyển cùng thể loại Tu hội, việc chuyển từ một Hiệp hội này sang một Hiệp hội khác, thì cần có phép của vị Điều hành tổng quyền, và được sự chấp thuận của ban cố vấn của mỗi Hiệp hội. Tuy nhiên, thành viên được chuyển cũng thử luyện ít là ba năm mới được khấn trọn đời, theo quy tắc của triệt 2.

Việc chuyển từ Tu hội hay Tu đoàn sang một Hiệp hội thì phải áp dụng về sự chuyển khác thể loại Tu hội, theo quy tắc của triệt 5, nghĩa là, phải có phép của Toà Thánh và phải tuân theo các chỉ thị của Toà Thánh.

3.2. Miễn chuẩn năm tập và khấn tạm?

Trong trường hợp, khi còn là Hiệp hội tư, thành viên đã có lời khấn tạm hay trọn thì khi Giám mục giáo phận chấp nhận nâng họ lên thành Hiệp hội công, các thành viên đó được tiếp tục khấn tạm hay khấn vĩnh viễn trong Hiệp hội công.

Tuy nhiên, khi đã được thành lập một Hiệp hội công, các thành viên tiến tới một giai đoạn mới, có tính pháp lý, phải sống như những thành viên của Tu hội và phải có cơ cấu pháp lý như một Tu hội hay Tu đoàn mà Hiệp hội nhắm tới. Vì vậy, Giám mục Giáo phận không có thẩm quyền miễn chuẩn để khỏi phải giữ thời gian của một năm tập sinh và 3 hay 6 năm khấn tạm, theo như Giáo luật hay Hiến pháp quy định.

Theo nguyên tắc Giáo luật, thẩm quyền miễn chuẩn có giới hạn, tùy theo chức vụ và tùy theo những quy định của luật. Giáo Luật chỉ cho phép miễn chuẩn những luật có tính kỷ luật (đ. 87), không cho phép miễn chuẩn những luật ấn định những yếu tố thiết yếu làm nên các định chế hay các hành vi pháp lý (đ. 86). Lại có những miễn chuẩn được dành riêng cho Tòa Thánh hay một nhà chức trách nào đó (đ. 87).

Thời gian một năm nhà tập được Giáo luật quy định chặt chẽ để được hữu hiệu: “Để được hữu hiệu, việc tập tu phải kéo dài mười hai tháng trong chính cộng đoàn tập viện, miễn là vẫn giữ nguyên những quy định của điều 647§3” (đ. 648§1).

Thời gian khấn tạm 3 năm là điều kiện cần thiết để lời khấn trọn được hữu hiệu: “để lời khấn trọn đời được hữu hiệu, khấn sinh buộc: […] 20 Phải khấn tạm trước thời gian đó ít là ba năm, miễn là vẫn giữ nguyên những quy định của điều 657 §3” (đ. 658). Đa số Hiến Pháp dòng tu Việt Nam quy định thời gian khấn tạm dài hơn, ít là 6 năm, để lời khấn trọn được hữu hiệu.

Những luật quy định về nhà Tập, thời gian khấn tạm nói trên thuộc về những yếu tố thiết yếu làm nên định chế của dòng tu. Nếu không có những luật này, dòng tu đánh mất căn tính của mình. Những luật này quy định một tiến trình cần thiết để một người có thể được huấn luyện và được chuẩn bị đầy đủ, để có thể trung thành với giao ước tình yêu, thánh hiến đời sống mình cho Thiên Chúa, Giám mục không có thẩm quyền để miễn chuẩn những luật này. Nếu ngài đã có miễn chuẩn thì sự miễn chuẩn cũng bị vô hiệu, do không có thẩm quyền.

3.3. Từ Tu hội, Tu đoàn gia nhập Hiệp hội?

Theo Giáo luật một tu sĩ đang còn liên kết với một Tu hội thánh hiến bằng mối ràng buộc thánh hay đã nhập tịch vào một Tu đoàn đời sống tông đồ (đ. 643,30) thì không thể gia nhập Hiệp hội cách hữu hiệu, nghĩa là, người đang còn vướng mắc lời khấn ở một Tu hội hay Tu đoàn nào đó thì không thể gia nhập Hiệp hội cách hữu hiệu.

Vì vậy, ngoài trường hợp được phép Tòa Thánh cho chuyển, một tu sĩ đang giữ lời khấn không thể chuyển hay nhập vào một Hiệp hội mà vẫn giữ được lời khấn trọn cũ của mình (đ. 648§5).

Vì những trở ngại trên, một số các nữ tu đã tháo cởi lời khấn, nghĩa là đã hoàn tục để được gia nhập Hiệp hội. Sau đó họ nhờ Giám mục miễn chuẩn thời gian nhà tập và khấn tạm để mình có ngay lời khấn vĩnh viễn trong một Hiệp hội. Đây là một việc sai lầm và không thành sự, vì Giám Mục không có thẩm quyền miễn chuẩn một luật về cơ cấu pháp lý của việc đào tạo chuẩn bị cho việc khấn trọn như đã nói trên. Sự miễn chuẩn này là vô hiệu, dù có sự không biết hay lầm lẫn của Giám mục ban miễn chuẩn, theo quy tắc của điều 15§1.

Điều 15

  • 1. Sự không biết hay sự lầm lẫn về những luật bãi hiệu hay bãi năng không làm cho những luật này mất hiệu lực, trừ khi luật đã minh nhiên ấn định cách khác.

3.4. Sự tách dòng bằng con đường Hiệp hội!

Có thể xảy ra sự kiện:

– Một nhóm tu sĩ muốn tách ra khỏi Tu hội hay Tu đoàn của mình để lập một dòng mới. Họ xin Giám mục giáo phận có thẩm quyền miễn chuẩn lời khấn để họ được xuất ra khỏi Tu hội hay Tu đoàn (còn gọi là xin hồi tục). Sau đó họ lại xin một Giám mục giáo phận khác lập cho họ một Hiệp hội công với ý hướng trở thành một Tu hội hay tu đoàn mới.

– Một Giám mục muốn lập một dòng mới, kêu gọi một nhóm tu sĩ hồi tục rồi lập cho họ một Hiệp hội công với ý hướng trở thành một Tu hội hay tu đoàn mới.

Trong cả hai trường hợp trên, để mau có được một Hiệp hội công và đủ điều kiện để Tòa Thánh cho phép trở thành một Tu hội hay Tu đoàn mới, Giám mục ban miễn chuẩn nhà Tập và thời gian khấn tạm để có ngay lời khấn vĩnh viễn ở Hiệp hội.

Như đã nói trên, việc miễn chuẩn này bất hợp pháp và bị vô hiệu. Xét về mặt luân lý, việc chuẩn này có thể không có tội vì không biết hay lầm lẫn nhưng về pháp lý thì bị vô hiệu.

Khi đã biết là trái luật, thì các Giám mục sẽ không ban miễn chuẩn nữa và cũng không thiết lập Hiệp hội công cho các tu sĩ muốn tách dòng kiểu này.

Ngoài việc trái luật, đây là việc được xét là rất xấu, với những lý do sau.

a- Trái ý Tòa Thánh

Một số tu sĩ muốn tách ra thành Tu hội mới, nhưng vì Tòa Thánh không cho phép tách ra, nên họ mới tìm cách lập Tu hội mới bằng con đường lập Hiệp hội công, nhờ qua sắc lệnh thành lập của Giám mục giáo phận. Giám mục hoàn toàn không nên trợ giúp một hành vi trái ý Tòa Thánh của nhóm tu sĩ này.

Hơn nữa, việc miễn chuẩn để có ngay lời khấn vĩnh viễn trong Hiệp hội công có ý nghĩa như việc lách về “luật chuyển” Tu hội ĐSTH, nghĩa là, tránh đi chuyện phải xin phép Tòa Thánh khi chuyển từ Tu hội sang Hiệp hội:

Điều 648:

  • 5. Để chuyển sang một Tu hội đời hay một Tu đoàn tông đồ, cũng như để chuyển từ một Tu hội đời hay từ một Tu đoàn tông đồ sang một Hội dòng, thì phải có phép của Toà Thánh và phải tuân theo các chỉ thị của Toà Thánh.

Điều được thấy rõ, đây là một lách luật nhưng lại lách một cách sai lầm, vì tưởng lầm rằng: Một tu sĩ đang có lời khấn trọn trong một Tu hội ĐSTH, chỉ cần vài thủ tục miễn chuẩn của Giám mục thì được chuyển qua là thành viên của Hiệp hội với lời khấn vĩnh viễn, không phải xin phép Tòa Thánh như luật định!

Ta hãy giả sử: một tu sĩ muốn chuyển từ một Tu hội sang một Tu đoàn, thì việc chuyển này phải có phép của Tòa Thánh và phải tuân theo các chỉ thị của Toà Thánh. Chúng ta thấy rõ ràng rằng, Giám mục giáo phận hoàn toàn không thể ban miễn chuẩn về lời khấn để tu sĩ ấy khi chuyển khỏi phải xin phép Tòa Thánh.

b- Lách Tòa Thánh

Một Hiệp hội công muốn tiến tới thành lập Tu hội thì cần có sự cho phép của Tòa Thánh. Một trong những yêu cầu của Tòa Thánh là về số lượng thành viên: “Hiệp Hội phải đạt được ít nhất 40 thành viên, mà phần lớn họ đã gia nhập vĩnh viễn” (Số 9). Để được có một số thành viên này, Hiệp hội phải trải qua một thời gian lâu dài và phải có đặc sủng và linh đạo hấp dẫn được người gia nhập, xây dựng được một dòng tu đích thực và vững bền.

Tuy nhiên, với phương cách miễn chuẩn về thời gian nhà tập và khấn tạm, Hiệp hội có được ngay một số lượng thành viên đông đủ, đã có lời khấn vĩnh viễn, trong một thời gian ngắn, trong khi đó, đòi hỏi của Thánh là: “sau một giai đoạn lâu dài trải nghiệm” (Số 9).

Nên biết, trước khi cho phép, Tòa Thánh thực hiện việc điều tra xem xét, dễ dàng biết được sự lách luật này, chắc chắn Tòa Thánh sẽ không cho phép.

Tòa Thánh luôn đòi hỏi nhiều tài liệu chứng tỏ Hiệp hội đã có một sự phát triển bình thường, thánh thiện, trưởng thành, vững chắc, có linh đạo đặc sủng riêng. Một số đòi hỏi có thể kể:

  1. Tường trình lịch sử – pháp lý của Hiệp hội (l’Association) từ khởi đầu

Bản tường trình phải bao gồm những yếu tố đặc biệt sau đây:

  1. a) Họ tên của vị sáng lập (fondateur ou de la fondatrice); mục đích sáng lập; ngày và nơi khởi đầu; tên của Giám Mục giáo phận cho phép sáng lập;
  2. b) Con số và tên của những thành viên đầu tiên;
  3. c) Sự thiết lập, ngày và nơi của nhà tập đầu tiên (la première maison de noviciat); tên của Giám mục đã thiết lập nhà tập; số và tên những tập sinh và ngày được nhận vào nhà tập; con số khấn sinh và ngày tuyên khấn lần đầu (première profession); tên của vị Trưởng Giáo tập, ghi rõ chức danh, tên những người có trách nhiệm góp phần đào tạo ban đầu cho các thành viên đầu tiên.

[…]

Một sự lách luật để có được số đông thành viên, để có được phép lập dòng như thế là quá sai lạc. Nó đi ngược với Tông huấn Authenticum Charismatis, có nghĩa là đi ngược với Đặc Sủng Đích Thực. Tông Tòa sẽ không cho phép lập dòng mới từ một Hiệp hội như vậy. Theo kinh nghiệm cho thấy, những đơn xin sai lạc, Tông Tòa sẽ không trả lời những đơn xin đó.

Một trường hợp đã được biết: đơn xin tham khảo ý kiến Tông Tòa để được thành lập một dòng mới, đã trải qua 10 năm vẫn chưa nhận được Tông Tòa phúc đáp. Điều này có nghĩa là Tông Tòa đã từ chối.

c- Thiếu đặc sủng, điều kiện thiết yếu

Thư của Bộ Phúc Âm Hóa Các Dân Tộc ngày 1-6-2016, Prot. N. 2301/16 có xác định “đặc sủng” là điều kiện cần thiết để một Hiệp hội được cho phép tiến lên thành lập dòng.

Đặc sủng dòng tu là một hồng ân thực sự của Thiên Chúa dành cho Giáo Hội, và các Giám mục được mời gọi công nhận đặc sủng đó sau khi đã cân nhắc kỹ lưỡng. Vì thế, không một Tu hội nào sẽ được phê chuẩn nếu không có sự chắc chắn hợp lý về yếu tố thánh thiêng này.

Một nhóm tu sĩ đang có lời khấn trọn, do một sự muốn phân rẽ, không sống chung với nhau được, lại tách ra, tháo cởi lời khấn (xuất tu), lập Hiệp hội để lập một dòng mới, quả là đi ngược lại với sự sống chung huynh đệ của dòng tu, trái với đức ái trọn hảo mình đang theo đuổi. Vì vậy, cho dù đã trải qua một giai đoạn Hiệp hội lâu dài, một cách khách quan vẫn thấy Hiệp hội vẫn thiếu điều kiện về đặc sủng, thiếu yếu tố thánh thiêng của dòng tu.

d- Gây thiệt hại

Khi không được cho phép lập thành Tu hội hay Tu đoàn, Hiệp hội công vẫn giữ mãi tư cách là Hiệp hội công. Đây lại là một giai đoạn chuẩn bị cho một mục đích mà chẳng bao giờ đạt tới mục đích đó. Số nữ tu sẽ bị thiệt hại vì mãi mãi cũng sẽ chỉ là thành viên của một Hiệp hội công với lời khấn tư.

Nhưng điều xấu nhất, đó là khiến nhiều nữ tu trẻ có nguyện vọng hiến dâng mình cho Chúa trong một Tu hội chính thức hợp pháp, lại vô tình gia nhập một Hiệp hội với hậu quả là chẳng bao giờ đạt được nguyện vọng. Khi họ nhận ra vấn đề thì họ đã có tuổi, khó có thể gia nhập vào một Tu hội hay một Tu đoàn nào khác.

Do đó, thiết nghĩ các tu sĩ muốn tách ra để lập Tu hội mới, nên dừng lại việc xin Giám mục thiết lập cho mình thành Hiệp hội công. Về phần Giám mục giáo phận, nếu đã lỡ ban Sắc lệnh thành lập, và nay lại thấy nó có ý nghĩa như việc cộng tác vào việc trái Giáo luật và gây thiệt hại cho các linh hồn, thì nên sớm ra Sắc lệnh giải thể các Hiệp hội loại này, buộc các tu sĩ muốn tách dòng quay trở về hiệp nhất với Tu hội cũ của mình.

Những tu sĩ này, do đã tháo cởi lời khấn cũ khi nhập vào Hiệp hội, không thể chuyển vào Tu hội nào khác. Họ chỉ có thể nhập vào Tu hội khác, bắt đầu bằng giai đoạn tập sinh. Vì vậy, khuyên Tu hội cũ hãy đón nhận theo quy tắc của Giáo luật (đ. 688) khi họ muốn quay trở về.

Cũng nên lưu ý: Thẩm quyền giải thể một Hiệp hội công do Giám mục giáo phận thiết lập, chỉ dành cho chính vị Giám mục đã thành lập Hiệp hội. Các vị kế nhiệm khác không có thẩm quyền này, ngoại trừ có phép của Tòa Thánh.

Điều 320

  • 1. Chỉ có Toà Thánh mới có thể giải thể các hiệp hội do mình thành lập.
  • 2. Vì những lý do nghiêm trọng, Hội đồng Giám mục có thể giải thể các hiệp hội do chính mình thành lập; Giám mục giáo phận có thể giải thể các Hiệp hội do chính ngài thành lập, và cả những Hiệp hội do những thành viên của các Hội dòng thành lập nhờ một đặc ân Tông Toà với sự ưng thuận của Giám mục giáo phận.

3.5. Sự vô hiệu hóa Phúc chiếu cho phép lập Tu hội, Tu đoàn của Tòa Thánh

Đơn xin phép thành lập một Tu hội mới do gian ý, có thể hàm chứa những man khai hay ẩn khai. Xin lưu ý như dưới đây.

Văn thư phúc đáp của nhà có thẩm quyền hành pháp đối với những hành vi xin ban một đặc ân, một miễn chuẩn hay theo sự khẩn cầu của một người gọi là “Phúc chiếu” (Rescriptum, đ. 59). Có những trường hợp Phúc chiếu có thể bị vô hiệu hóa, trong đó có trường hợp ẩn khai, mạo khai hay khai điều giả dối trong đơn xin.

Điều 63

  • 1. Sự ẩn khai hoặc che giấu sự thật sẽ vô hiệu hoá phúc chiếu nếu trong đơn xin đã không trình bày điều cần phải trình bày để thành sự, chiếu theo luật, theo cách thức hành văn và theo thủ tục Giáo luật, trừ khi đó là một phúc chiếu ban ân huệ được ban dưới hình thức Tự sắc.
  • 2. Sự mạo khai hay khai điều giả dối cũng vô hiệu hoá phúc chiếu, nếu trong số những lý do được viện dẫn không có một lý do nào là đúng sự thực.

Trong vấn đề đang bàn, những ẩn khai hay che dấu sự thật liên quan đến sự tách dòng, tháo bỏ lời khấn, gia nhập Hiệp hội, miễn chuẩn bất hợp pháp… có thể làm vô hiệu hóa Phúc chiếu cho phép lập dòng của Tông Tòa.

Như vậy, cho dù Tông Tòa đã ban văn thư cho phép lập dòng, nếu sau đó khám phá ra có sự ẩn khai, che dấu sự thật cần thiết để thành sự hoặc sự mạo khai thì có thể làm vô hiệu hóa Phúc chiếu. Khi Phúc chiếu bị vô hiệu hóa theo nguyên tắc của điều 63, thì Sắc lệnh của Giám mục giáo phận với sự cho phép của Phúc chiếu này, cũng bị vô hiệu. Một Tu hội hay Tu đoàn cho dù đã được thành lập bởi Sắc lệnh của Giám mục tất nhiên cũng bị vô hiệu.

Từ các phân tích Giáo luật nói trên, sự phân tách của một nhóm tu sĩ ra khỏi dòng của Tu hội hay Tu đoàn của mình, rồi xin Giám mục giáo phận lập thành Hiệp hội công để tiến đến thành lập một Tu hội hay Tu đoàn mới, là việc bất hợp pháp và sẽ không được Tòa Thánh chấp nhận. Và nếu có ẩn khai những điều quan trọng, thì khi Tòa Thánh có cho phép chăng nữa thì sự cho phép đó cũng bị vô hiệu hóa.

3.6. Nên giúp thành lập Hiệp hội công

Hiện nay có những nhóm hay cộng đoàn tu sĩ trước đây lâu năm đã được thành lập với tư cách là được thử nghiệm. Họ đã được vị sáng lập quy tụ và đã được Giám mục giáo phận cho phép được thử nghiệm (theo kiểu trước đây) trong vòng 10 năm hay 15, 20 năm. Đến nay họ có thể đang còn trong thời hạn hay hết thời hạn thử nghiệm.

Cũng có những cộng đoàn tu sĩ do Giám mục, linh mục hay tu sĩ sáng lập và đã sinh hoạt như dòng tu, nhưng chưa được thiết lập cách chính thức theo Giáo luật. Đấng sáng lập của những cộng đoàn tu sĩ này có thể đang còn sống hay đã qua đời.

Đối với những cộng đoàn tu sĩ nói trên, nếu họ đã có một số đông, có một đặc sủng, linh đạo riêng, có triển vọng phát triển, thì các Giám Mục giáo phận nên giúp họ bằng cách ra Sắc lệnh, công nhận chính thức là Hiệp hội công với mục đích tiến tới thành lập một Tu hội hay một Tu đoàn đời sống Tông đồ, thuộc luật giáo phận.

Một trường hợp điển hình

Ngày 01/11/2021, Đức Cha Cosma Hoàng Văn Đạt, Giám mục Giáo phận Bắc Ninh, được Tòa Thánh cho phép, đã ký sắc lệnh chính thức thiết lập Hội dòng Đức Mẹ Hiệp Nhất, sau gần 60 năm hình thành và phát triển.

Ngược lại dòng lịch sử:

– Năm 1963, vị sáng lập, Đức cha Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng, đã quy tụ những thiếu nữ nói trên thành “Hội chị em Sống lý tưởng”, huấn luyện chị em về đời sống đức tin, lòng nhiệt thành truyền giáo và cho chị em tham gia vào công việc rao giảng đức tin trong Giáo phận.

– Năm 2017 Đức Cha Cosma đã thiết lập Hiệp hội công Đức Mẹ Hiệp Nhất hướng tới việc thiết lập một Hội dòng thuộc quyền Giáo phận.

Hội dòng, năm 2021 có 176 thành viên chính thức, trong đó có 130 chị em khấn trọn, 46 chị em khấn tạm. Gồm 23 cộng đoàn đang phục vụ và học tập tại: Bắc Ninh, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

– Ngày 26 tháng 7 năm 2021, Bộ Phúc Âm Hóa Các Dân Tộc qua văn thư số: 318/21 đã cho phép Đức Cha Cosma thiết lập Hội dòng Đức Mẹ Hiệp Nhất thuộc quyền Giáo Phận, sau gần 60 năm hình thành và phát triển từ một nhóm nữ tu nhỏ tại Giáo phận Bắc Ninh.

4. PHÚC CHIẾU NGÀY 15/6/2022 ĐÒI XIN PHÉP TRƯỚC KHI LẬP HIỆP HỘI

Đức Giáo Hoàng Phanxicô ngày 15/6/2022 lại ra thêm Phúc chiếu quy định rằng “Giám mục giáo phận trước khi thành lập – bằng sắc lệnh – một Hiệp hội công với mục đích sẽ trở thành Tu hội ĐSTH hay Tu đoàn ĐSTĐ thuộc luật giáo phận, phải có văn bản cho phép của Bộ Các Tu hội ĐSTH và Tu đoàn ĐSTĐ”.

Như vậy, Phúc chiếu 15/6/2022 quy định chặc chẻ hơn điều 579 mới có hiệu lực từ ngày 10 tháng 11 năm 2020, là phải xin phép Bộ Các Tu hội ĐSTH và Tu đoàn ĐSTĐ ngay từ giai đoạn thành lập Hiệp hội công.

Lý do mà Bộ lại thêm quy định nói trên có thể xuất phát từ tình trạng thành lập một Hiệp hội công một cách bất hợp luật, như là tập họp các nữ tu muốn tách dòng để lập Hiệp hội, ban miễn chuẩn thời gian nhà tập, thời gian khấn tạm, tìm cách gia tăng thành viên… không theo đúng chỉ dẫn của Tòa Thánh.

5. KẾT LUẬN

Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã cho sửa đổi lại luật lập dòng, với Tông thư Authenticum Charismatis. Điều này có lẽ là để chấn chỉnh lại sự lập dòng trong Giáo hội, mà đang có chiều hướng vô trật tự, đánh mất sự thánh thiêng của các Tu hội ĐSTH. Trong thực tế, ở Giáo Hội Việt Nam, chúng ta vẫn tự hào là có nhiều ơn gọi đi tu, nhưng cũng không thiếu những khủng hoảng, chia rẽ nẩy sinh trong chính các Tu hội và ngay cả trong các đan viện. Đã có những đơn từ khiếu nại lẫn nhau trong nội bộ cũng như giữa các dòng tu với nhau. Cũng như đã có những đe dọa giải tán Tu hội hay Tu đoàn bởi Bản quyền đối với những Tu hội gây nhiều scandal. Sự chạy theo số lượng, danh tiếng, đánh rơi kỷ luật sẽ dẫn đến sự vô trật tự, khủng hoảng và thậm chí đánh mất căn tính đời tu.

Giáo Luật và Hiến pháp, từ những kinh nghiệm suốt dòng lịch sử của dòng tu trong Giáo hội, đã ra những quy tắc để giúp các dòng tu được ổn định, phát triển và sinh nhiều hoa quả. Vì vậy, sự nghiêm chỉnh học hỏi và áp dụng Giáo luật vào dòng tu sẽ giúp rất nhiều. Về phần này, Giáo Hội đòi hỏi các Giám mục giáo phận, bởi chính mình hoặc qua vị thụ ủy, lưu tâm giúp đỡ, giám sát, kinh lý các nhà dòng trong Giáo phận, giúp họ vượt qua những xung đột nội bộ, có thể tạo ra những phân rẽ đáng tiếc.

Mặt khác, các vị sáng lập, cần đáp ứng đúng đắn những yêu cầu của Giáo luật và Tòa Thánh trong tiến trình thành lập những Tu hội hay Tu đoàn mới: “Điều quan trọng là không thể có một Tu hội thánh hiến nào được thiết lập nếu không có một đặc sủng mới, rõ ràng và hiển nhiên, cũng như không có một sự bảo đảm chắc chắn về sự phát triển trong tương lai” (Thư của Bộ Phúc Âm Hóa Các Dân Tộc ngày 1-6-2016, Prot. N. 2301/16).

PHỤ LỤC

NHỮNG TÀI LIỆU CẦN THIẾT CHO VIỆC THAM KHẢO
ĐỂ THÀNH LẬP MỘT HỘI DÒNG LUẬT GIÁO PHẬN (đ. 579)

  1. Tường trình lịch sử – pháp lý của Hiệp Hội (l’Association) từ khởi đầu

Bản tường trình phải bao gồm những yếu tố đặc biệt sau đây:

  1. a) Họ tên của vị sáng lập (fondateur ou de la fondatrice); mục đích sáng lập; ngày và nơi khởi đầu; tên của Giám mục giáo phận cho phép sáng lập;
  2. b) Con số và tên của những thành viên đầu tiên;
  3. c) Sự thiết lập, ngày và nơi của nhà tập đầu tiên (la première maison de noviciat); tên của Giám mục đã thiết lập nhà tập; số và tên những tập sinh và ngày được nhận vào nhà tập; con số khấn sinh và ngày tuyên khấn lần đầu (première profession); tên của vị Trưởng Giáo tập, ghi rõ chức danh, tên những người có trách nhiệm góp phần đào tạo ban đầu cho các thành viên đầu tiên.
  4. d) Kê khai thời điểm các Tổng tu nghị đã nhóm họp (des Chapitres généraux célébrés);
  5. e) Tên của vị đã phê chuẩn Hiến pháp đầu tiên; ngày phê chuẩn; hoạt động tông đồ của Hiệp Hội từ khi khởi đầu và hiện nay;
  6. f) Sự phát triển của Hiệp Hội trong những Giáo Phận khác;
  7. g) Linh đạo riêng biệt (spiritualité propre) của Hiệp Hội.

Nêu rõ nơi đào tạo những người chuẩn bị để lãnh nhận chức thánh.

  1. Lý lịch của vị sáng lập (fondateur) Hiệp Hội:Họ Tên; ngày và nơi sinh và nơi Rửa tội; họ tên cha mẹ; nơi học đệ nhất cấp và đệ nhị cấp (lieux des études primaires et secondaires); những sự kiện quan trọng trong đời sống.
  2. Lý lịch của vị Bề Trên tổng quyền (Supérieur général) đầu tiên của Hiệp Hội: ngoài những điểm trên, cho biết thêm: ngày gia nhập Hiệp Hội, ngày khấn tạm và khấn vĩnh viễn; ngày được bổ nhiệm hoặc được bầu là Bề Trên tổng quyền; nêu rõ đấng bổ nhiệm hay tuyển chọn vị này, cho thời gian bao lâu; tình trạng hiện nay của vị này.
  3. Thống kê các thành viên và các nhà: họ tên các thành viên khấn tạm và khấn trọn, các linh mục, các tập sinh (novices) và những thỉnh sinh; tuổi của các thành viên đã tuyên khấn và các linh mục; con số các khấn sinh và ngày tuyên khấn vĩnh viễn cũng như tạm thời sắp tới; con số các nhà nơi các thành viên đang sinh sống, và tên của những Giáo phận nơi Hiệp Hội hiện diện. Để thiết lập một Hội dòng luật giáo phận Hiệp hội phải gồm ít nhất là 40 thành viên, mà phần lớn phải đã tuyên khấn vĩnh viễn (vœux perpétuels).
  4. Tường trình về hiện trạng gia sản (l’état patrimonial): ngoài những món nợ, cho biết: số tiền (usd hoặc euro, nếu có thể được) gởi nhà băng; số nhà mà Hiệp hội là chủ sở hữu.
  5. Khai báo những điểm sau:
  6. a) Nếu có những sự kiện ngoại thường (des faits extraordinaires), những dự tính …
  7. b) Nếu hiện hữu, trong Giáo Phận có trụ sở chính, có một Hội dòng khác có cùng tên và đặc sủng.
  8. Mô tả tu phục.
  9. Ba bản sao của Hiến phápcập nhật hiện hành, và của Bản Hướng Dẫn (Directoire),nếu có.
  10. Các chứng thư (lettres testimoniales) của các Giám mục giáo phận liên quan, bao gồm cả của Giám Mục nơi đặt trụ sở chính của Hiệp Hội, phải được gởi trực tiếp tới Bộ, trong đó cho biết ý kiến về những điểm sau:
  11. a) Sự hữu ích và vững bền của Hiệp Hội;
  12. b) Nề nếp kỷ luật (discipline régulière) của các thành viên;
  13. c) Đời sống phụng vụ và bí tích;
  14. d) Tinh thần Giáo Hội và sự cộng tác với hàng giáo phẩm giáo hội;
  15. e) Đào tạo ban đầu và thường xuyên;
  16. f) Việc điều hành quản lý tài sản;
  17. g) Khả năng đảm nhận trách nhiệm của ban lãnh đạo Hiệp Hội hiện diện trong nhiều giáo phận.

Trong mức độ có thể được, ứng trước cho Văn phòng của Bộ Tu Hội Đời Sống Thánh Hiến và Tu Đoàn Tông Đồ khoản tiền tương đương 500 euro, về những chi phí lo liệu giấy tờ, sẽ quyết toán chi phí khi hoàn tất thủ tục hồ sơ xin thiết lập.

Vatican, 2007

=====

BỘ PHÚC-ÂM-HOÁ CÁC DÂN TỘC
Prot. N. 2301/16

THƯ CỦA BỘ PHÚC-ÂM-HOÁ CÁC DÂN TỘC GỞI CHO CÁC GIÁM MỤC GIÁO PHẬN VỀ VIỆC THIẾT LẬP CÁC TU HỘI ĐỜI SỐNG THÁNH HIẾN THEO LUẬT GIÁO PHẬN

Kính thưa Đức Cha khả kính,

Đời sống thánh hiến là một thực tại của Giáo Hội và là một hồng ân đặc biệt của Thiên Chúa dành cho Giáo Hội của Ngài. Các Giám mục Giáo phận, trong khi thi hành sứ mạng của mình tại các Giáo Hội địa phương được trao phó, sẽ phải luôn cộng tác với các Tu hội Đời sống thánh hiến và các Tu đoàn tông đồ. Sự cộng tác đó, cùng với việc tôn trọng các đặc sủng và vai trò riêng, sẽ luôn là một thiện ích lớn lao cho sứ mạng chung của Giáo Hội. Công đồng Vaticano II trong Hiến chế tín lý về Giáo Hội “Lumen Gentium (Ánh sáng muôn dân)”, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của Đời sống thánh hiến đối với Giáo Hội và với sứ mạng của Giáo Hội. Với việc khấn giữ các lời khuyên Phúc âm, đáp lại lời mời gọi đặc biệt của Thiên Chúa, các tín hữu tự buộc mình tuân giữ lời khuyên khiết tịnh, khó nghèo và vâng phục, noi gương Chúa Giêsu, và dâng hiến hoàn toàn cho Thiên Chúa, Đấng đáng được yêu mến trên hết mọi sự, với một danh xưng mới mẻ và đặc biệt, để phụng sự và tôn vinh Thiên Chúa (LG 44).

Một Tu hội thánh hiến thường bắt đầu cuộc sống của mình như một nhóm nhỏ, được qui tụ bởi Đấng sáng lập (hoặc Nữ sáng lập) và bởi những thành viên tiên khởi cùng chia sẻ một đặc sủng và một quan điểm chung. Với sự phân định khôn ngoan và thích hợp, và qua những sắc lệnh chính thức thiết lập, Giám mục có thể công nhận nhóm ấy như một Hiệp hội đạo đức trong Giáo Hội địa phương, và sau đó, như một Hiệp hội công các tín hữu. Việc thiết lập Tu hội thánh hiến theo luật giáo phận chỉ được thực hiện khi Hiệp hội ấy có một đặc sủng (carisma) mới và được xác định rõ ràng để mưu ích cho toàn thể Giáo Hội, và đã đạt đến một sự phát triển và trưởng thành đầy đủ. Điều quan trọng là không thể có một Tu hội thánh hiến nào được thiết lập nếu không có một đặc sủng mới, rõ ràng và hiển nhiên, cũng như không có một sự bảo đảm chắc chắn về sự phát triển trong tương lai. Đặc sủng dòng tu là một hồng ân thực sự của Thiên Chúa dành cho Giáo Hội, và các Giám mục được mời gọi công nhận đặc sủng đó sau khi đã cân nhắc kỹ lưỡng. Vì thế, không một Tu hội nào sẽ được phê chuẩn nếu không có sự chắc chắn hợp lý về yếu tố thánh thiện này.

Trong Bộ Giáo Luật hiện hành, tiến trình để thành lập một Tu hội thánh hiến mới theo luật giáo phận đã được đơn giản hóa. Giám mục giáo phận có thể thực hiện bước giáo luật này chỉ khi ngài đã tin chắc chắn rằng nhóm người ấy phải có một đặc sủng mới được xác định rõ ràng và phải đạt đến sự phát triển đầy đủ, và ngoài ra còn phải có một sự trưởng thành về lĩnh vực thiêng liêng, tu trì và huấn luyện. Thực tế, điều khoản 579 của Bộ Giáo luật đã xác định rằng: “Trong địa hạt của mình, các Giám mục Giáo phận có thể ban hành sắc lệnh chính thức để thành lập các tu hội thánh hiến, miễn là đã tham khảo ý kiến của Tông Toà”. Bởi vậy, sau khi đã cân nhắc cẩn thận, Giám mục giáo phận có thể thiết lập trong lãnh thổ của ngài một Tu hội mới. Điều kiện duy nhất mà Bộ Giáo luật đòi hỏi là phải tham khảo Tông Toà trước khi thiết lập. Tuy nhiên, sự tham khảo này không những được xem là một yếu tố cần thiết cho sự hữu hiệu của việc thiết lập, mà còn là một cơ hội thích hợp để nghiên cứu cách khách quan hơn và để đánh giá xác thực về đặc sủng của Tu hội mới, đồng thời cũng để bảo đảm rằng tất cả các yếu tố và các điều kiện cần thiết đã được đệ trình.

Việc tham khảo Tông Toà trước của Giám mục giáo phận đòi buộc phải xem xét kỹ lưỡng, cùng với những kinh nghiệm có được trong việc giải thích và áp dụng. Do vấn đề này, trong buổi tiếp kiến Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh vào ngày mùng 04 tháng tư năm 2015, Đức Thánh Cha Phanxicô đã quy định sự tham khảo trước theo điều khoản giáo luật 579 trong việc xin thiết lập một Tu hội mới kể từ đây, đồng thời ấn định quyết định này sẽ có hiệu lực từ ngày 01 tháng sáu năm 2016.

Vì thế, từ nay, một sắc lệnh thiết lập một Tu hội thánh hiến mới được ban hành mà không tuân thủ những chỉ dẫn của điều khoản 579 sẽ bị coi là vô hiệu.

Roma, Bộ Phúc-Âm-hoá các Dân tộc, ngày 01 tháng sáu năm 2016.

Hồng Y Fernando Filoni
Tổng trưởng

(Bài được cập nhật lúc 20h10 ngày 01.7.2022)

Read More
02Tháng Bảy
2022

Công bố Logo Năm Thánh 2025

02/07/2022
Anmai
GH Hoàn Vũ, Tin tức
0

CÔNG BỐ LOGO NĂM THÁNH 2025

Trong cuộc họp báo tại Sala Regia, Vatican hôm 26. 6. 2022, Đức Tổng Giám mục Rino Fisichella, Tổng trưởng của Bộ Loan báo Tin Mừng (nguyên Chủ tịch Hội đồng Toà Thánh cổ võ Tái Truyền giảng Tin Mừng) đã công bố Logo và những công việc chuẩn bị cho Năm Thánh 2025.

Đây là Logo đã được Đức Thánh Cha Phanxicô chọn từ 3 ứng viên lọt vào vòng chung kết trong một cuộc thi trên toàn thế giới để thiết kế biểu tượng cho Năm Thánh được phát động vào tháng 02. 2022.

Đức Tổng giám mục Fisichella cho biết thêm:

Tổng cộng có 294 bài dự thi từ 213 thành phố và 48 quốc gia, với độ tuổi từ 6 đến 83. Trên thực tế, có nhiều bức vẽ bằng tay của trẻ em từ khắp nơi trên thế giới, và thật sự xúc động khi xem lại những bức vẽ này là thành quả của trí tưởng tượng và đức tin giản dị.

Có một ủy ban bao gồm các nhà lập trình biểu tượng, thiết kế đồ họa, chuyên gia nghệ thuật và thương hiệu, kiến ​​trúc sư và một số cha xứ. Trong quá trình chấm giải, tác giả được giấu tên nên tác phẩm chỉ được xác định bằng những con số.

Vào ngày 11. 6. 2022, Đức Tổng Giám mục Fisichella đã đệ trình 3 tác phẩm chung kết lên Đức Thánh Cha để chọn ra một tác phẩm khiến ngài ấn tượng nhất.

Đức Tổng Giám mục Rino Fisichella, Tổng trưởng của Bộ Loan báo Tin Mừng, giới thiệu Logo Năm Thánh 2025, ngày 28. 6. 2022.

Tính biểu tượng của Logo Năm Thánh 2022

Tác giả của Logo, Giacomo Travisani, một cư dân ở Puglia, Ý cũng hiện diện trong buổi họp báo, đã giải thích rằng: Ông được truyền cảm hứng bởi viễn cảnh mọi người cùng nhau tiến về phía trước “nhờ ngọn gió Hy vọng là Thập giá của Chúa Kitô và chính Chúa Kitô”.

Logo diễn tả:

– Bốn hình tượng nhân vật, đại diện cho nhân loại từ bốn phương trên trái đất. Họ có màu sắc khác nhau: màu Đỏ là màu của tình yêu, hành động, và sự chia sẻ; màu Vàng cam biểu trưng sự ấm áp của con người; màu Xanh lá cây gợi lên hòa bình và trạng thái cân bằng; màu Xanh dương diễn tả sự an toàn và che chở.

– Bốn nhân vật đang ôm nhau, và nhân vật đứng đầu bám vào cây Thánh giá, nói lên tình liên đới, huynh đệ, phải đoàn kết các dân tộc với nhau. Cuộc hành trình của người hành hương không phải là cá nhân, mà mang tính cộng đoàn với những dấu hiệu của một sự năng động, ngày càng tiến về phía Thánh Giá.

– Những con sóng vỗ mạnh bên dưới ám chỉ rằng cuộc hành hương của cuộc sống không phải lúc nào cũng phẳng lặng.

– Hoàn cảnh cá nhân và các biến cố xảy ra trên thế giới hiện nay đòi hỏi một cảm thức hy vọng lớn hơn. Đây là lý do tại sao phần dưới của cây Thánh giá được kéo dài ra, biến thành mỏ neo, vốn mang tính ẩn dụ của hy vọng, chi phối sự chuyển động của sóng.

– Thánh giá không ở thể tĩnh, mà là ở thể động, hướng về và gặp gỡ nhân loại như thể không muốn bỏ rơi nhưng cung cấp sự chắc chắn về sự hiện diện của nó và sự trấn an của hy vọng.

– Dòng chữ Latinh “Peregrinantes in Spem” (Những người hành hương của Hy vọng), khẩu hiệu của Năm thánh 2025, được viết bằng màu xanh lá cây, cũng biểu chị cho niềm hy vọng.

Việc Cử hành Năm thánh 2025

Trong cuộc họp báo, Đức Tổng Giám mục Fisichella chia sẻ một vài suy tư về việc Cử hành Năm thánh 2025.

Tính cấp bách để sống Năm Thánh trong ánh sáng hy vọng

– Mỗi Năm Thánh trong lịch sử của Giáo Hội đều mang đầy đủ ý nghĩa riêng khi nó được đặt trong bối cảnh lịch sử mà nhân loại trải qua vào từng thời điểm, và đặc biệt là khi nó có thể đọc được các dấu hiệu của sự lo lắng và bất ổn kết hợp với những kỳ vọng của mọi người.

– Tính dễ bị tổn thương được trải nghiệm trong những năm gần đây, cùng với nỗi sợ hãi về bạo lực của chiến tranh, chỉ làm cho tình trạng con người trở nên nghịch lý hơn: một đàng, thì cảm thấy sức mạnh vượt trội của công nghệ quyết định thời hiện đại; đàng khác, lại nhận thức sự bấp bênh và lo lắng về tương lai của mình.

– Trong bối cảnh này, “Những người hành hương của Hy vọng” đã được chọn làm chủ đề của Năm Thánh 2025 sắp tới. Đức Tổng Giám mục Fisichella giải thích: “Điều này thể hiện nhu cầu hiểu rõ về hiện tại để có thể chuẩn bị cho một động lực thực sự vào tương lai để đón nhận và ứng phó với những thách thức khác nhau nảy sinh theo thời gian.”

Tầm quan trọng của Năm Thánh đối với đời sống của Giáo hội

Trong thư gửi cho Đức Tổng Giám mục Fisichella hôm 11. 02. 2022, Đức Thánh Cha Phanxicô lưu ý rằng “Năm Thánh luôn là một sự kiện có ý nghĩa quan trọng về mặt thiêng liêng, giáo hội và xã hội trong đời sống của Hội Thánh”.

Thật thế, kể từ Năm Thánh đầu tiên vào năm 1300, “Dân thánh thiện và trung thành của Thiên Chúa đã trải nghiệm việc cử hành này như một ân sủng đặc biệt, được đặc trưng bằng sự tha thứ tội lỗi và nhất là bằng Ơn Toàn Xá, vốn là sự thể hiện trọn vẹn lòng thương xót của Thiên Chúa.”

Ban đầu được cử hành cứ mỗi 100 năm, sau đó, theo mô hình Kinh thánh, mỗi 50 năm, và cuối cùng là mỗi 25 năm. Ngoài ra, cũng có Năm Thánh “ngoại thường” khi được công bố vì một sự kiện nổi bật nào đó.

Năm Thánh thường lệ cuối cùng diễn ra vào năm 2000 dưới triều đại của Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II. Năm 2015, Đức Thánh Cha Phanxicô đã công bố Năm Thánh Ngoại thường của Lòng Thương Xót.

Năm Thánh 2025 với khẩu hiệu “Những người Hành hương của Niềm Hy vọng” dự tính được tiến hành theo nhiều bước:

– Năm 2023 sẽ được dành để học hỏi, nghiên cứu, và quảng bá các chủ đề cơ bản của 4 Hiến chế: Hiến chế về Phụng vụ Thánh (Sacrosanctum Concilium); Hiến chế tín lý về Giáo hội (Lumen Gentium); Hiến chế tín lý về Mạc Khải (Dei Verbum); và Hiến chế Mục vụ về Giáo hội trong Thế giới Ngày nay (Gaudium et Spes). Mục đích nhằm giúp Giáo hội hít thở lại giáo huấn sâu sắc và kịp thời của Công đồng Vatican II nhân dịp kỷ niệm 60 năm khai mạc sẽ được cử hành vào ngày 11.10. 2023.

– Năm 2024, sẽ dành riêng cho việc cầu nguyện để giúp những người hành hương chuẩn bị cho Đại Năm Thánh.

Trong buổi họp báo Đức Tổng giám mục Fisichella cũng cho biết một ứng dụng và trang web chính thức của Năm Thánh 2025 sẽ được ra mắt sau mùa hè, mà theo ngài:

Cả hai sẽ là công cụ giúp khách hành hương tham gia đầy đủ vào các sự kiện được đề xuất, tạo điều kiện cho trải nghiệm mang tính thiêng liêng và văn hoá của thành phố Roma. Trên thực tế, ngoài những Hướng dẫn quan trọng dành cho khách hành hương, cổng thông tin Năm Thánh bao gồm những tin tức, ghi chép lịch sử, thông tin thực tế, dịch vụ và công cụ đa phương tiện, bằng 10 ngôn ngữ có sẵn cho khách hành hương và người khuyết tật dễ dàng truy cập.

Bộ cũng đã hình dung các sự kiện lớn và tập trung đặc biệt cho các danh mục như:

Gia đình, Trẻ em, Giới trẻ, Phong trào và Hiệp hội, Người cao tuổi, Ông bà, Người khuyết tật, Thể thao, Bệnh tật và Chăm sóc sức khỏe, các Trường đại học, Thế giới việc làm, các Ca đoàn và Hợp xướng, các Phụng hội, Linh mục, Người thánh hiến, Công giáo Đông phương, Giáo lý viên, Người nghèo, Tù nhân, và nhiều người khác… “

Lịch sinh hoạt cụ thể sẽ được sẵn sàng vào cuối năm để có đủ thời gian tổ chức cho khách hành hương và các đoàn thể liên quan.

Nt. Anna Ngọc Diệp, OP
Dòng Đa Minh Thánh Tâm
Theo: catholicnewsagency.com ; vaticannews.va

Read More
02Tháng Bảy
2022

Về việc gieo vần cho lời ca trong thánh ca

02/07/2022
Anmai
Phụng vụ, Tài liệu phụng vụ
0

VỀ VIỆC GIEO VẦN CHO LỜI CA TRONG THÁNH CA

Nhạc sĩ Phanxicô

– Bài viết này mong được làm một bước song hành với các bạn trẻ hoạt động thánh nhạc trên đường tìm kiếm những tiếng nhạc lời ca xứng hợp với phụng vụ thánh. Việc tìm kiếm này là cần thiết, là hưởng ứng lời Thánh vịnh 47,8 “Hãy ngợi khen Người bằng bài ca tuyệt mỹ” mà Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã trích dẫn khi bàn về thánh nhạc, sau đó ngài nhấn mạnh thêm: “Cần phải khám phá và sống liên lỉ với vẻ đẹp của cầu nguyện và phụng vụ. Chúng ta phải cầu nguyện cùng Thiên Chúa bằng kinh nguyện chứa đựng thần học chính xác và bằng thể thức vừa đẹp vừa long trọng” và khuyến cáo: “Cộng đoàn Kitô hữu phải tự vấn lương tâm để vẻ đẹp của âm nhạc và thánh nhạc trở lại với phụng vụ. Các Kitô hữu phải thanh lọc phụng vụ cho khỏi những phong cách sáng tác tầm thường, những hình thức biểu đạt vô vị, những lời ca nhạt loãng, không xứng đáng với việc phụng vụ được cử hành” (Diễn từ Buổi tiếp kiến chung ngày 26-2-2003; xin xem thêm Thư đề ngày 22-11-2003 nhân dịp mừng kỷ niệm bách chu niên Tự sắc Tra le sollecitudini).

Trong những năm gần đây, có nhiều tác giả trẻ đến với thánh ca phụng vụ và đóng góp nhiều bài hát mới với những giai điệu và lời ca mang hơi thở và tâm tư của thế hệ mới. Tuy nhiên, cũng thấy có những giá trị truyền thống bị lãng quên, trong đó có giá trị thi ca trong ca từ. Xin được cùng với các nhạc sĩ Công giáo trẻ tìm về một trong những yếu tố quan trọng của thi ca là việc gieo vần thơ. Đây là một việc khó hơn cả việc làm thơ, bởi lẽ nhạc sĩ phải làm thơ để ca từ thích hợp với giai điệu âm nhạc, nhưng chúng ta sẽ ôn lại quá khứ để học xem các nhạc sĩ tiền bối đã thực hiện tốt đẹp việc gieo vần cho lời ca trong thánh ca như thế nào.

1. Việc gieo vần làm cho lời ca đẹp hơn

2. Có khi, người viết lời ca cố ý không gieo vần

3. Có khi, việc gieo vần được thay thế bằng yếu tố liên kết khác

4. Có khi, việc gieo vần rất cần thiết

5. Lời thơ và lời ca có những khác biệt, trong đó có khác biệt về việc gieo vần

6. Việc tìm chữ gieo vần có thể giúp gợi ra ý tưởng cho lời ca

7. Ngược lại, việc cố sức gieo vần có thể gây hại cho lời ca

8. Các loại vần trong lời ca

9. Một số cấu trúc vần cho lời ca

10. Vần thơ trong lời ca của bài hát mang âm hưởng dân ca

1. Việc gieo vần làm cho lời ca đẹp hơn

Lời ca trong ca khúc thánh ca, giống như lời thơ ở các bài thơ, luôn được ngắt thành nhiều câu, nhiều chi câu, và thường được gieo vần ở cuối, có khi ở giữa, các câu hoặc các chi câu. Việc gieo vần:

– Làm cho lời ca hoặc lời thơ mang tính nghệ thuật văn chương;

– Làm cho các câu hát hoặc các câu thơ liên kết chặt chẽ với nhau;

– Làm cho bài thơ hoặc bài hát dễ nhớ, dễ thuộc hơn.

Trong âm nhạc nói chung, các yếu tố (giai điệu, tiết tấu, hòa âm) là các công cụ để vẽ ra bức tranh. Riêng trong ca khúc, có thêm một công cụ “làm đẹp” nữa, đó là lời ca. Câu hát, tức câu nhạc có lời ca, luôn được hình thành nhờ giai điệu, tiết tấu và hòa âm, nhưng người nghe vẫn chờ đợi cái kết của nó là vần thơ. Khi diễn tiến, câu hát tạo ra một sức căng (tension) chuyển dần đến cái kết giải tỏa. Và rồi, ta nghe thấy câu hát dừng lại ở một từ được gieo vần, và ta reo lên trong lòng: “A, nó đến rồi đó, ý tưởng đi đến âm thanh kết thúc như thế và vần thơ đem lại sự giải tỏa kết thúc như thế thật là đẹp”.

Một tình yêu bao la
Tháng năm lần bước qua
Khúc ca thân ái còn trầm hòa (Kim Long)

Thờ lạy tin yêu Chúa từ nhân
vì quá yêu con lưu lạc thế trần
đã hy sinh nên Bánh Trường Sinh
giúp con đủ sức về thiên đình (Thiện Cẩm)

Silent night, holy night
All is calm, all is bright
Roundyon Virgin, mother and child
Holy infant, so tender and mild (Franz Gruber – Lời: Bettina Klein)

Hiến chế về Phụng vụ, số 112, dạy về sự biểu cảm của thánh nhạc: “Thánh nhạc vừa phát triển lời cầu nguyện cách dịu dàng hơn, vừa cổ võ sự đồng thanh nhất trí, lại vừa làm cho các nghi lễ thêm phần long trọng”. Vì thế, bài hát thánh ca không phải là bản văn khô khan được dệt nhạc, nhưng là bài hát diễn tả các chân lý đức tin trong thần khí (x. Ga 4,23) và bằng cảm xúc. Thánh Augustinô đã tâm sự: “Khi nghe thánh ca, tôi đã khóc vì tiếng hát ngọt ngào của Giáo Hội khiến lòng tôi xúc động thẳm sâu. Âm nhạc tràn vào tim tôi, chân lý thấm vào tim tôi, cảm xúc hòa cùng lòng sốt sắng trong tôi trào dâng, và nước mắt tôi tuôn rơi trong niềm hạnh phúc” (Tự thuật, Chương IX; x. Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo, 1157).

Hiến chế về Phụng vụ cũng nhấn mạnh đến “sự đồng thanh nhất trí”, tức đề cao “việc tham dự trọn vẹn và tích cực của toàn thể dân Chúa” (số 14). Chăm chút đến tính thẩm mỹ của lời ca trong bài thánh ca, trong đó có việc gieo vần thơ, là một trong những nỗ lực dùng âm nhạc nâng cao tâm tình cầu nguyện và khuyến khích cộng đoàn tham dự trọn vẹn và tích cực vào phụng vụ.

2. Có khi, người viết lời ca cố ý không gieo vần

2.1. Chưa thấy ai nói đến việc cố ý không gieo vần cho lời ca để tạo hiệu quả đặc biệt, bởi lẽ sẽ không tạo ra được hiệu quả đặc biệt nào, có chăng là hiệu quả ngược, để lại ấn tượng là lời ca thiếu chất thơ hoặc tác giả thiếu chăm chút khi viết lời ca.

2.2. Thông thường, nhạc sĩ cố ý không gieo vần ở những chỗ trong bài hát mà việc gieo vần cản trở việc diễn đạt ý tưởng của lời ca (xin xem mục 7.1).

Nhạc sĩ cũng có thể chọn không gieo vần khi dệt nhạc cho những trích dẫn từ Kinh Thánh hoặc từ bản văn phụng vụ hay từ bản văn nổi tiếng, và muốn giữ nguyên văn những trích dẫn ấy để bảo đảm điều quan trọng là diễn đạt trung thành các ý tưởng được trích dẫn.

Ví dụ, câu Ga 13,34 được dệt nhạc nguyên văn, không gieo vần:

Chúa phán rằng: “Ta cho các con một điều răn mới
là yêu thương nhau, như chính Ta đã yêu các con. (Hoàng Kim)

Nhưng với câu Mt 11,28: “Tất cả những ai đang vất vả gồng gánh nặng nề, hãy đến cùng Ta, Ta sẽ cho nghỉ ngơi bồi dưỡng”, tác giả dệt nhạc muốn gieo vần, nên chỉ dựa theo ý của câu Kinh Thánh chứ không dùng nguyên văn bản văn.

Hãy đến với Ta, hỡi ai nặng gánh u sầu,
ai lần bước trong đêm thâu,
ai từng phút giây lo âu
tìm về đâu (Kim Long)

Thật vui nếu câu Kinh Thánh đã có sẵn vần thơ hoặc dễ gieo vần:

Chúa chăn nuôi tôi,
tôi chẳng thiếu thốn chi,
trên đồng cỏ xanh rì
Người thả tôi nằm nghỉ. (Tv 22, 1)

Bên bờ sông Ba-by-lon,
ta ngồi khóc nhớ Si-on (Tv 137,1)

Ai đi trong chính lộ,
ta chỉ cho biết ơn cứu độ của Chúa. 
(Tv 50,23)

Người ta cứ dấu này
mà nhận biết các con là môn đệ Thầy.
Là các con yêu thương nhau” (Ga 13, 35) – (Kim Long)

Nhưng lòng từ bi Chúa tồn tại đến muôn đời,
đối với những kẻ kính sợ Người; (Tv 102, 17) – (Mỹ Sơn)

2.3. Có ý kiến cho rằng nên viết lời ca tự do, không vần, để trí sáng tạo thơ không bị hạn chế vì việc tìm chữ gieo vần. Nhưng cũng có ý kiến khác rằng chính việc không tìm chữ gieo vần là một hạn chế lớn, ngăn trở đường đến với lời ca đẹp.

3. Có khi, việc gieo vần được thay thế bằng yếu tố liên kết khác

3.1. Như đã nói trên, việc gieo vần nhằm liên kết các câu thơ. Tuy nhiên, ngoài vần thơ ra, còn có những yếu tố khác có thể đảm nhiệm việc liên kết này thay cho vần thơ tuy hiệu quả không bằng vần thơ.

Xin chỉ cho con
đường đi của Chúa.
Xin dạy bảo con
nước bước của Ngài. (Hùng Lân)

Các câu thơ liên kết chặt chẽ với nhau nhờ sự liên kết có sẵn trong thành ngữ “đường đi, nước bước”.

Kìa Bà nào đang tiến lên như rạng đông,
đẹp như mặt trăng,
rực rỡ như mặt trời,
uy hùng như đạo binh sắp hàng vào trận. (Dc 6,10) – (Hoàng Diệp)

Yếu tố liên kết là sự lặp đi lặp lại các so sánh. Lại có thêm sức liên kết ở cặp tiểu đối “như mặt trăng, như mặt trời”.

Sự lặp đi lặp lại và tiểu đối cũng tạo được sự liên kết trong đoạn thơ này:

Để con đem yêu thương vào nơi oán thù,
đem thứ tha vào nơi lăng nhục,
đem an hòa vào nơi tranh chấp,
đem chân lý
 vào chốn lỗi lầm
 (Kim Long)

3.2. Còn một cách thức khác để liên kết hai câu thơ không gieo vần, đó là sử dụng các liên từ kép như: tuy /mặc dù / dẫu… nhưng, hay nếu. thì, hoặc không những. mà còn, trong khi. thì.

Hồng ân Chúa bao la tuôn đổ xuống chan hòa.
Tuy tay con nhỏ bé
(nhưng) bao nhiêu cũng không vừa (Thiện Cẩm)

Nếu Chúa là mặt trời, (thì) con mong làm trái đất.
Nếu Chúa là trái đất, (thì) con muốn làm vầng trăng.
Làm vầng trăng xoay quanh trái đất,
Làm trái đất xoay quanh mặt trời (Kim Long)

4. Có khi, việc gieo vần rất cần thiết

4.1. Người nghe rất muốn nghe lời ca có gieo vần thơ khi phần nhạc dùng kỹ thuật lặp lại (tức ý nhạc sau lặp lại nguyên vẹn ý nhạc trước) và kỹ thuật phỏng tạo (tức ý nhạc sau sau mô phỏng ý nhạc trước).

4.2. Nếu chọn đặt lời ca theo thể thơ lục bát hoặc song thất lục bát, cần phải giữ đúng luật gieo vần của các thể thơ này.

Thương con thuở rất xa vời (là vời)
Từ khi chưa có (í a) mặt trời (mặt trời trăng) mặt trăng. (Hùng Lân)

Kìa ai dong duổi đường gió bụi.
Gánh sầu thương mệt mỏi hai vai.
Về đây nấp bóng Sao Mai.
Về đây quên lãng những ngày truân chuyên. (Vinh Hạnh)

Chỉ xin đọng giọt yêu thương
Chỉ xin tiếng hát làm đường Chúa đi (Viết Chung)

Chúa ôi, tình Chúa bao la
Cho con no thỏa hương hoa thiên đàng (Hải Triều – Hải Linh)

Trong bài hát sau đây, ở phần mở đầu phiên khúc 2 có lời thơ lục bát rất đúng luật thơ:

Đời con ước nguyện từ đây
Đem lòng bác ái dựng xây tình người (Lan Thanh)

Rất tiếc là đầu phiên khúc 1 có lạc vận (“con” không vần với “sao”):

Giờ đây Chúa ngự trong con
Ôi niềm vui sướng làm sao giãi bày

5. Lời thơ và lời ca có những khác biệt, trong đó có khác biệt về việc gieo vần

Chỉ xin nói đến những khác biệt về việc gieo vần.

5.1. Lời thơ để đọc, còn lời ca để hát lên. Lời thơ bày ra trước mắt như một bức tranh, và ánh mắt có thể nhìn toàn thể bài thơ (ngoại trừ những bài thơ quá dài). Lời ca thì vang lên cho tai nghe lần lượt từng câu theo chuyển động của thời gian, vì thế hai câu lời ca có vần với nhau nhưng cách xa nhau sẽ không đem lại hiệu quả.

Chúa là hạnh phúc, Chúa là mùa xuân
Chúa cho con nụ cười tươi thắm
Chúa cho con muôn hoa thơm ngát
Con biết lấy gì đền đáp hồng ân

Xin xem thêm về cấu trúc ABBA ở mục 9.5.

5.2. Lời thơ để đọc, thường để đọc thầm, còn lời ca vang lên có sự hỗ trợ của phần nhạc (giai điệu), và nhiều khi có thêm phần nhạc đệm (nhạc cụ). Vì thế, vần trong lời ca có tính biểu cảm nhiều hơn vần trong lời thơ.

Dù qua thung lũng mù sương
Tôi luôn vui sướng tựa nương bên Người. (Kim Long)

Hình ảnh “mù sương” được giai điệu hỗ trợ khắc họa hiệu quả bằng những quãng nhạc nửa cung mềm mại mà thi ca thuần túy không có được:

5.3. Vần thơ để đọc, nên không có khó khăn gì khi đọc, dù đọc vần mở hay vần đóng. Nhưng vần của lời ca thường được hát ngân dài, vì thế, khi có thể, nhạc sĩ chọn ưu tiên cho vần mở (không có phụ âm cuối), tránh vần đóng (tức có phụ âm cuối), để dễ hát hơn.

Trong ánh sáng của Chúa yêu thương
Con an tâm vững bước trên đường

Có thể đảo lại như sau để dễ hát hơn:

Trong ánh sáng của Chúa thương yêu
Con an tâm vững bước sớm chiều

Ca đoàn khéo hoặc ca sĩ giỏi có thể ca diễn mọi âm, mọi tiếng, nhưng sẽ tốt đẹp hơn nếu lời ca tạo cho họ sự dễ dàng bằng vần mở.

6. Việc tìm chữ gieo vần có thể giúp gợi ra ý tưởng cho lời ca

6.1. Đôi khi, một chữ tìm được để gieo vần cũng giúp nhạc sĩ có ý tưởng mới để viết lời ca hoặc để thay đổi phần giai điệu cho tốt đẹp hơn.

Trong sách “Mấy kinh nghiệm để viết thánh ca”, Cha Kim Long chia sẻ: “Theo kinh nghiệm, nhiều khi việc tìm một chữ để gieo vần giúp ý tưởng nảy sinh dễ dàng… Khi viết câu: Nhìn hương trầm bay trong ánh nến, tôi nghĩ tới hai chữ “sốt mến” và viết tiếp: Lòng nghe rộn lên bao sốt mến”.

6.2. Khi gặp chỗ có khó khăn về gieo vần, nhạc sĩ có thể thay đổi vài nốt nhạc hoặc thay đổi ít nhiều về lời ca đã viết; phần nhạc và lời mới có thể sẽ giúp gợi ý tìm vần dễ dàng hơn.

7. Ngược lại, việc cố sức gieo vần có thể gây hại cho lời ca

7.1. Đôi khi, vì tìm được cặp vần ưng ý nào đó, người viết thay đổi ý tưởng ban đầu bằng ý tưởng mới, kém hơn. Trong khi đó, còn hai hướng chọn lựa khác: một là, đi tìm cặp vần khác để giữ được ý tưởng hay đã có; hai là, không gieo vần để giữ lại ý tưởng ấy (xin xem mục 2.2). Thà rằng không gieo vần cho hai câu nào đó để trình bày rõ ý tưởng hơn là cố gieo vần để rồi có lời ca mơ hồ hoặc khập khiễng.

7.2. Trong khi người làm thơ được tự do với ngòi bút thì người viết lời ca phải cho lời ca song hành và phù hợp với phần nhạc, và sự phù hợp này nằm ở nhiều phương diện: chuyển động về cao độ, tiết tấu, hợp âm, hòa âm… Riêng với thánh ca, còn có thêm các phương diện: tín lý, phụng vụ, mục vụ. Các dấu giọng của tiếng Việt cũng là một yếu tố quan trọng chi phối lời ca. Vì thế, lắm khi, vì phải phụ thuộc vào giai điệu nên nhạc sĩ gieo vần khiên cưỡng, còn gọi là ép vần, khiến lời ca trở nên bất hợp lý, có khi đến nỗi sai tín lý.

Mỗi ngày Chúa cho con nhiều thêm
Mỗi ngày tháng năm thêm đềm êm

Việc ép vần tạo ra từ “đềm êm”, không có trong tiếng Việt.

Thánh Giuse phụng sự Thiên Chúa trọn tình
Giữ gìn và nuôi dưỡng Chúa Con hết mình

Việc ép vần dẫn đến từ “hết mình” vốn là khẩu ngữ, không thích hợp với lời thơ và lời ca.

Thánh Gioan là người đầu tiên
bên bờ sông giới thiệu Chúa Chiên

Việc ép vần dẫn đến sự nhầm lẫn giữa Chiên Thiên Chúa (Agnus Dei) và Chúa Chiên (Dominus Pastor).

Xin dẫn đưa tới thiên đàng
là nơi chúng con mơ màng

Việc ép vần dẫn đến sự nhầm lẫn giữa “mơ màng” và “ước mơ” / “ước mong” / “ngóng trông” và, vì thế, mô tả sai tín lý về thiên đàng.

7.3. Vần trùng (còn gọi là điệp vận, tức hai chữ để gieo vần lại giống hệt nhau cả về âm và về nghĩa) cũng có thể là một dạng ép vần, nghe không hay lắm.

Ôi Cha yêu con, yêu con thật hết tình
Này Mình Máu Thánh nuôi hồn con thêm thắm tình (Thu Lâm)

Nhưng lặp lại một chữ nào đó với ý nhấn mạnh lại có hiệu quả tốt đẹp.

Đến muôn đời con cảm tạ ơn Chúa,
đến muôn đời con ngợi khen Danh Chúa,
muôn muôn đời con ca vang tình thương Chúa,
và mãi mãi con nhớ công ơn Người. (Đàm Ninh Hoa)

Hãy trông lại chỉ một giây thôi,
hãy ban lời chỉ một câu thôi (Hùng Lân)

8. Các loại vần trong lời ca

8.1. Về thanh điệu

  1. Vần bằng

Là vần giữa các tiếng (chữ / âm tiết) không dấu hoặc có dấu huyền, như ba với la, mơ với chờ, nhìn với tin, hà với nhà, thềm với êm.

Năm xưa trên cây sồi,
làng Fatima xa xôi (Lê Huy)

Lạy Mẹ, xin yên ủi chúng con luôn luôn,
Mẹ từ bi, xin phá những nỗi u buồn (Nguyễn Khắc Xuyên)

  1. Vần trắc

Là vần giữa các tiếng mang dấu sắc, hỏi, ngã, nặng, như lá với lạ, lá với má, lá với mạ, tội với vội, tội với lơi, biết với biệt, biết với thiết, ngã với đã, ngã với trả.

Chúa ngự trong Phép Thánh,
yêu quý nhân loại hiến thân trong hình bánh (Hoài Chiên)

Bà là ai, như hào quang Thiên Chúa,
như mùa xuân không úa (Hoàng Diệp)

Trần gian là nơi khổ hải,
Hồn con tựa thuyền không lái (Thăng Ca)

Mẹ ơi, thế trần là nơi gian khổ,
Biển đời con gặp bao cơn giông tố (Triệu Hà)

Xin hướng dẫn con trong chân lý
xin dạy bảo con những điều cao quý (Hùng Lân)

  1. Vần bằng – trắc

Là vần giữa tiếng bằng với tiếng trắc hoặc tiếng trắc nới tiếng bằng, như kinh với kính, kinh với chính, thánh với thành, thánh với nhành.

Ngày xưa trên đồi Gôn-gô-ta
Mẹ đứng gần bên Thánh Giá (Huyền Linh)

Xin dâng lời cảm tạ hồng ân Thiên Chúa bao la
Xin dâng lời cảm mến hòa theo tiếng hát dâng lên (Vũ Đình Trác, Hải Linh)

Như vì sao mai rạng
như chính cửa thiên đàng (Hoàng Diệp)

Con dâng về Mẹ, một niềm tin yêu bao la,
một lòng cậy trông vàng đá (Kim Long)

Thương con tự ngàn xưa
một tình yêu chan chứa (Oanh Sông Lam)

8.2. Về âm

  1. Vần chính

Là vần giữa những tiếng cùng một khuôn âm như la với ca, vơi với ngời, vững với những, khát với mát, ngã với trả, sợ với đỡ, xiết với biệt, riêng với nghiêng.

Cất tiếng hòa ca
Kính mừng Ma-ri-a (Ngô Duy Linh)

Ngày xưa Thánh Giá là đền hy sinh,
Máu Chúa chan hòa ghi dấu ân tình (Hải Ánh)

Xin tiến dâng Cha trọn vẹn xác hồn,
nên như của lễ thay cho trần thế,
ca tụng yêu mến Người. (Kim Long)

Xin xem thêm các ví dụ ở mục 8.1 a) và b).

  1. Vần thông

Là vần giữa những tiếng có khuôn âm mang máng giống nhau, như -inh với -anh, -ăm với -âm, -ai với -ươi, -ươi với -oi, -ôi với -ươi, -ao với -au trong các ví dụ dưới đây.

Hôm qua tát nước đầu đình
Để quên chiếc áo trên cành hoa sen (Ca dao)

Liền tay ngắm nghía biếng nằm,
Hãy còn thoang thoảng hương trầm chưa phai.
Tan sương đã thấy bóng người,
Quanh tường ra ý tìm tòi ngẩn ngơ. (Nguyễn Du)

Dâng ngành Mân côi,
muôn màu hoa thắm tươi (Hải Linh)

Bà là ai, tay bồng Vua thơ bé,
tay tràn ơn cứu thế. (Hoàng Diệp)

Hôm nay là ngày Thiên Chúa dựng nên,
Chúng tôi vui mừng sung sướng triền miên. (Hùng Lân)

Trong đêm u tối, chúng con mong ngày mau tới
như nai đang khát ước mong mau tìm thấy suối (Duy Tân)

Xin cho con quên đi bao nhiêu gian truân ngày buồn đưa tới.
Xin cho con luôn luôn yêu thương bao dung người đời gian dối. (Thành Tâm)

Đêm nay Noel về
Hồn ơi, lắng tai nghe (Xuân Ly Băng)

Chiều hôm nao, tiếng hát bay cao
quỳ bên nhau trước Đấng Tối Cao (Thành Tâm)

Xin dâng lên của lễ đầu mùa
hoa thơm trái chín mong chờ bấy nay (Viết Chung)

8.3. Về vị trí

  1. Vần chân

Là vần (thông dụng nhất), được gieo giữa tiếng cuối của câu này với tiếng cuối của câu kia.

Đôi môi như hoa cười
Mẹ Ma-ri-a vui tươi (Lê Huy)

Lạy Chúa Giê-su vô cùng lân tuất,
vì công Chúa xưa đã lập trên đất (Hùng Lân)

  1. Vần lưng

Là vần (rất độc đáo trong thi ca Việt Nam) giữa tiếng ở cuối câu trước với tiếng ở giữa câu sau; thường cả hai tiếng đều là vần bằng hoặc đều là vần trắc.

Cho cháu về quê
Cho dê đi học
Cho cóc ở nhà
Cho gà bới bếp
Ngồi xệp xuống đây (Đồng dao)

Trên trời mây trắng như bông
Ở giữa cánh đồng bông trắng như mây (Ca dao)

Tò vò mà nuôi con nhện
Đến khi nó lớn nó quyện nhau đi (Ca dao)

Cá cắn câu biết đâu mà gỡ
Chim vào lồng biết thuở nào ra (Ca dao)

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu (Đoàn Thị Điểm)

Đa tình là nợ
Đã mắc vào đố gỡ cho ra (Nguyễn Công Trứ)

Tình thổi gió, mầu yêu lên phấp phới
Nhưng đôi ngày, tình mới đã thành xưa (Xuân Diệu)

Kìa ai thiếu vỗ về người mẹ
Tháng ngày trôi lặng lẽ cô liêu (Vinh Hạnh)

Qua bao nhiêu dòng đời dưới thế
Qua bao nhiêu thế hệ dương gian (Nguyễn Khắc Tuần)

Mẹ nỉ non bao lần
Tôi gian trần để phiền cho trái tim Mẹ (Nguyễn Khắc Tuần)

Thánh Tâm Chúa Giêsu tràn lan niềm thương xót
Xin thương những người đã trót vô tình vấp phạm đến Chúa nhân từ (Huyền Linh)

Ôi lạy cha nuôi Chúa Cứu Thế,
Lạy quan thầy thần thế trên trời (Thăng Ca)

Từ bình minh con kêu lên Chúa
Và ban đêm con hướng đến Ngài
Khi hồn con u hoài thất vọng
Chúa nên nguồn an vui tuyệt đối (Nguyên Kha)

Cũng có khi vần được gieo cho tiếng ở giữa câu trước với tiếng ở giữa câu sau.

Dạt dào trên sóng con luôn vững tâm cậy trông
Đời con đang sổng xin cho hồn con trắng trong (Minh Đệ)

Bàn thạch Phê-rô trường tồn thay
Đồng trụ Phao-lô trường tồn thay (Hùng Lân, Hùng Thái Hoan)

Khi mưa nắng gian lao miệt mài
Khi thức trắng qua bao đêm dài

Hai câu này có thể không liền nhau:

Quỳ bên cung thánh, đoàn con thiết tha kêu cầu Chúa
Lời kinh thắm lệ nguyện xin Chúa thứ tha tội nhơ
Vượt qua năm tháng, tình yêu Chúa kiên trung bền vững
Ngàn muôn thế hệ cùng chung tiếng hát ca tôn thờ (Kim Long)

Vần lưng rất hữu ích vì có thể thay thế vần chân và làm cho hai câu thơ kết rất chặt với nhau. Trong ví dụ dưới đây, tác giả đã chọn để chữ “trời” vần với chữ thứ hai (“đời”) thay vì với chữ cuối của câu sau:

Đây bài ca vang hòa đất trời
ngàn đời tiến dâng (Kim Long)

  1. Vần trong

Là vần bằng hoặc vần trắc trong nội bộ một câu.

Người hỡi hãy kíp bước tới,
đến xem nơi hang Be-lem (Hải Linh – Minh Châu)

Thánh Giu-se, (nguyện xin) đoái thương nghe (Trần Hùng Dũng)

Để những lúc chiến đấu trời xa dãi dầu,
lòng Mẹ luôn dâng cao, sưởi ấm nỗi thương đau (Huyền Linh)

Trong bóng đêm thanh, tinh tú long lanh, mây gió đưa nhanh muôn khúc tân ca mau vang hòa (Kim Long)

Từ bây giờ cho đến ngàn thu, con hát ca và tán dương
tình Chúa thương như đại dương bao la (Oanh Sông Lam)

Vần trong rất hữu ích vì có thể thay thế vần chân. Trong ví dụ dưới đây, tác giả muốn chữ cuối của câu đi sau bắt vần với chữ cuối của câu đi trước (“bình”), nhưng nếu không tìm được chữ thích hợp thì có thể gieo vần trong nội bộ câu đi sau:

Muôn dân muôn nơi mong được nhịp sống thanh bình,
nguyện khắp gần xa đời mãi nở hoa an vui

9. Một số cấu trúc vần cho lời ca

Trong âm nhạc, sự sáng tạo đi tới thiên hình vạn trạng không có mẫu số chung hay khuôn khổ chung cho các câu nhạc. Vậy, chỉ xin giới thiệu một số cấu trúc vần thông dụng cho các câu có gieo vần được sắp đặt cân phương trong lời ca của những bài thánh ca Việt Nam quen thuộc.

9.1. AAAA (bốn câu, tất cả gieo một vần):

A: Muôn dân xum họp đây
A: nơi thánh điện hương ngát bay
A: Vạn lòng cùng vui say
A: ơn Chúa tràn ứ trong chốn này (Kim Long)

9.2. AABA (bốn câu, có ba câu gieo một vần như thể thơ tứ tuyệt):

A: Trước khi chịu khổ hình
A: Chúa lập lễ hy sinh
B: Cầm tay bánh và rượu
A: Âu yếm nhủ nhân sinh (Đỗ Xuân Quế – Tiến Dũng)

A: Giờ đây hạnh phúc độc nhất đời con
A: Êm đềm Chúa nhìn hạnh phúc nào hơn
B: Lòng con ngây ngất tin Chúa yêu Chúa
A: Trong tình Chúa yêu, con phó dâng tâm hồn (Tâm Bảo)

9.3. AABB (bốn câu, từng cặp lần lượt gieo vần):

A: Lạy Mẹ xin yên ủi chúng con luôn luôn
A: Mẹ từ bi xin phá những nỗi u buồn
B: vì đời con gieo rắc những nỗi đau thương
B: và tràn lan gai góc vướng trên con đường (Nguyễn Khắc Xuyên)

9.4. ABAB (bốn câu, từng cặp xen kẽ gieo vần):

A: Như cây trồng bên bờ suối
B: đúng mùa sinh trái đơm hoa
A: lo chi mùa đi mùa tới
B: suốt năm cành lá la đà (Hùng Lân)

A: Kìa trông huy hoàng vì sao
B: Chiếu soi gần xa khắp miền
A: Nào hỡi mục đồng dậy mau
B: Chớ lo chi, hãy bằng yên (Hoài Đức – Vĩnh Phước)

9.5. ABBA (bốn câu, từng cặp gieo vần, cặp AA ở đầu và cuối, ôm lấy cặp BB ở giữa):

A: Ôi bởi con mà Chúa mang thảm hình.
B: Con đớn đau nhìn vũ trụ tự hối.
B: Xin giúp con đường thiêng liêng theo lối.
A: Quyết từ nay thờ Chúa hết tâm tình (Hoài Đức)

A: Nhưng lòng Chúa quá bao la,
B: dù cho bao phen con yếu đuối,
B: thành tâm xin ăn năn thống hối
A: là Ngài lại thứ tha (Kim Long)

Thi pháp Tây phương gọi đây là “vần bao” (enclosed rhyme / envelope rhyme), hoặc gọi vui là “vần bánh mì kẹp thịt” (“sandwich” rhyme).

A: There is a young cowboy, he lives on the range
B: His horse and his cattle are his only companions
B: He works in the saddle and he sleeps in the canyons
A: Waiting for summer his pastures to change (James Taylor)

9.6. ABAC (bốn câu, câu thứ nhất vần với câu thứ ba):

A: Lạy Mẹ Maria. Mẹ Thiên Chúa, Mẹ đồng trinh
B: Đoàn con chung tiếng hát chung tấm lòng dâng đời sống.
A: Lạy Mẹ Maria, Mẹ nhân ái, Mẹ hiển vinh,
C: Mẹ chính là Nữ Vương là trạng sư, là Mẹ con (Hoài Đức)

9.7. BACA (bốn câu, câu thứ hai vần với câu thứ tư):

B: Theo tiếng thiên thần xưa kính chào
A: Chúng con tha thiết mừng khen
C: Âu yếm trông Mẹ nhân ái
A: Mẹ hỡi, lắng nghe lời con hèn (Hoàng Diệp)

9.8. BCAA (bốn câu, câu thứ ba vần với câu thứ tư):

B: Dâng lên Chúa bánh miến và rượu nho khiết tinh
C: góp về từ muôn cánh đồng dân Chúa
A: Dâng lên Chúa lễ thánh là Con Cha chí nhân
A: như khi xưa Người dâng hiến cho nhân trần (Duy Thiên)

9.9. AAAB (bốn câu, câu cuối không gieo vần):

A: Ớ linh hồn xấu xa phạm tội nhiều
A: Chúa khoan dung chờ đợi mến yêu
A: Hãy thật lòng ăn năn chừa chớ liều
B: Gục đầu yên tựa bên lòng Chúa (Tâm Bảo)

9.10. ABAA (bốn câu, câu thứ hai không gieo vần):

A: Có Chúa là Đấng chăn dắt tôi,
B: tôi sẽ không còn sợ thiếu thốn chi
A: Có Chúa, Người dẫn tôi nghỉ ngơi
A: êm ái trong nơi đồng cỏ xanh tươi (Hoài Chiên)

Bên ngoài lãnh vực thánh ca có bài thơ nổi tiếng đã dùng cấu trúc vần ABAA hiếm gặp:

A: Lên xe tiễn em đi
B: Chưa bao giờ buồn thế
A: Trời mùa đông Paris
A: Suốt đời làm chia ly (Cung Trầm Tưởng)

9.11. AAA (3 câu vần với nhau):

A: Đây đời con buồn vui luôn nhớ ơn,
A: Vì thương, giờ đây Ngài ban cho chúng con,
A: Người Con Ngài yêu, bánh nuôi hồn (Thành Tâm)

9.12. AAB (3 câu, câu thứ nhất vần với câu thứ hai):

A: Mẹ đứng dưới chân thánh giá ngắm Con,
A: xác thân quý yêu nay đã hao mòn,
B: đang còn treo ở trên Thập Tự (Nguyên Hữu)

9.13. BAA (3 câu, câu thứ hai vần với câu thứ ba):

B: Nếm thử mà xem,
A: mà xem Chúa ngọt ngào,
A: ngọt ngào xiết bao (Cát Minh)

9.14. AA (2 câu, có gieo vần):

A: Ngàn lời ca vang mừng Chúa uy linh
A: Ngàn lời ca vang một khúc ca thanh bình (Nguyễn Văn Hòa – Tiến Dũng)

A: Dâng lên trước thiên tòa này bánh thơm với rượu ngon
A: Dâng lên trót tâm hồn và trót thân xác của con (Phạm Liên Hùng)

A: Hỡi triều thần từ trời cao xanh
A: Xin hòa ca theo lời chư thánh (Kim Long)

A: Đàn hát lên hỡi các dân ơi
A: Hát ca mừng Chúa ta một bài ca mới (Thiện Cẩm)

9.15. Với điệp khúc hoặc phiên khúc chỉ có hai câu:

  1. Nếu không thể gieo vần hoặc không muốn gieo vần, nên để hai câu có tiếng cuối khác nhau về bằng – trắc.

+ bằng trước, trắc sau:

Ai sẽ cho con đôi cánh chim bằng
Để con bay thẳng lên cùng Thiên Chúa (Kim Long)

+ trắc trước, bằng sau:

Tình yêu Chúa ôi cao vời vĩ đại
Con lấy gì báo đáp lại cho cân (Phạm Liên Hùng)

  1. Có thể gieo vần bằng một trong những cách sau:

+ bằng – bằng:

Con dâng lên Ngài niềm cảm mến vô biên
Con dâng lên Ngài ôi trái tim dịu hiền (Dao Kim – Trầm Hương)

+ trắc – trắc:

Với tâm tình kính tin, yêu mến
Con xin thưa: này con xin đến

+ bằng – trắc hoặc trắc – bằng:

Hỡi vạn vật từ ngàn sơn khê,
xin hòa ca theo lời nhân thế (Kim Long)

Xin xem mục 8.1.c.

  1. Có thể câu sau nhắc lại nguyên vẹn câu trước:

Ôi cao siêu, Chúa là lễ vật toàn thiêu
Ôi cao siêu, Chúa là lễ vật toàn thiêu (Gioan Minh)

Dân ta ơi tiến về Nhà Chúa
Dân ta ơi tiến về Nhà Chúa (Gioan Minh)

Lạy Chúa, con tìm Nhan Thánh Chúa
Lạy Chúa, con tìm Nhan Thánh Chúa (Cát Minh)

9.16. Ngoài cấu trúc gồm những câu đều nhau và cân phương, các nhạc sĩ còn tìm kiếm nhiều cách phong phú để thể hiện sự cân đối, có thể có gieo vần hoặc không gieo vần.

+ Câu giữa chia đôi, cân đối và có gieo vần. Hai câu hai bên đối xứng:

Chúa ở với tôi,
triều ánh sáng hy vọng /gieo sổng vui trong lòng
Chúa ở với tôi (Thiện Cẩm)

Chúa là tình yêu
cao vời trên ngàn mây xanh / ấm lòng cho người lữ hành, Chúa là tình yêu (Oanh Sông Lam)

+ Câu giữa biệt lập, làm nhịp cầu cho hai câu hai bên đối xứng:

Từ hừng sáng tôi đã khẩn cầu,
lạy Chúa Trời tôi, Thiên Chúa tôi,
này thần trí tôi những khao khát Người (Kim Long)

Chúa là hạnh phúc của con,
Chúa ơi,
Chúa là hoan lạc đời con (Thiện Cẩm)

+ Câu thứ nhất để khởi. Hai câu giữa cân đối với nhau. Câu cuối để kết:

Mẹ ơi,
đời con dõi bước theo Mẹ,
lòng con quyết noi gương Mẹ,
xin Mẹ dạy con hai tiếng xin vâng (Mi Trầm)

10. Vần thơ trong lời ca của bài hát mang âm hưởng dân ca

10.1. Vần thơ luôn có mặt trong các bài dân ca Việt Nam.

Trèo lên quán Dốc,
ngồi gốc (ôi a) cây đa (Trèo lên quán Dốc)

Một mảnh trăng treo suốt canh thâu
Em ơi trăng đã ngả ngang đầu
Thương nhớ ai chim ơi cho nhắn một đôi lời
Người đi xa có nhớ là nhớ ai ngồi
Trông cánh chim trời sao chẳng thấy đâu (Bèo dạt mây trôi)

Vì thế, không thể không gieo vần trong lời ca của bài thánh ca mang âm hưởng dân ca.

Cánh tay con này vươn cao.
Như đất mong mưa rào,
hồn con mong Chúa dường bao. (Dao Kim)

Tình yêu Chúa cao vời biết bao,
nào con biết đáp đền thế nào (Duy Thiên)

Máng lừa chiên mãi đồng xa,
cũng đành dừng chân trú qua đêm không nhà (Hải Triều – Cát Minh)

10.2. Một yêu cầu nữa là lời ca nói chung và vần thơ nói riêng nên có màu sắc của văn chương Việt Nam. Đậm dân tộc tính nhất vẫn là vần thơ của thể thơ lục bát hay song thất lục bát.

Xin dâng lên của lễ đầu mùa
Hoa thơm trái chín mong chờ bấy nay (Viết Chung)

Giá băng đông tuyết đã tàn,
Mưa đà ráo hạt, xuân sang thắm ngời.
Muôn hồng nghìn tía đua tươi,
Chim câu đã gáy bên trời say sưa (Xuân Ly Băng – Kim Long)

* * *

Vẫn trong Diễn từ Buổi tiếp kiến chung ngày 26-2-2003, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II nói rằng khi cầu nguyện, chúng ta vươn lên và cảm nghiệm được Thiên Chúa đang ghé thấp xuống để lắng nghe, gặp gỡ và cứu độ chúng ta; vì thế tác giả Thánh Vịnh khuyên chúng ta cố gắng làm cho lời ca ngợi nên xứng đáng hơn bằng cả sự hỗ trợ của tiếng kèn, nhịp trống, điệu sáo, thanh la, não bạt.

Mong sao tiếng nhạc lời ca cầu nguyện của chúng ta ngày nay có được trọn tấm lòng với hết mức nỗ lực như Đức Thánh Cha đã nhắc nhở bằng lời của Thánh Phaolô: “Hãy đem cả tâm hồn mà ca hát chúc tụng Chúa” (Eph 5,19).

Read More
02Tháng Bảy
2022

“Thánh Thể là sức mạnh của tôi”: câu chuyện của sơ Alicia Torres

02/07/2022
Anmai
Chia sẻ, Giáo dục
0

“Thánh Thể là sức mạnh của tôi”: câu chuyện của sơ Alicia Torres

 

Sơ Alicia Torres chia sẻ về ơn gọi của mình là một nữ tu bén rễ trong Bí tích Rửa tội và “được kết nối mật thiết với Bí tích Thánh Thể”, từ đó sơ có được sức mạnh và hy vọng để trao ban cho những người xung quanh trong những “hoàn cảnh khó khăn” mà họ đang sống.


Sơ Alicia Torres, Dòng Phanxicô Thánh Thể

Mọi chuyện bắt đầu khi Alicia Torres theo học cử nhân tại Đại học Loyola. Thần học và đạo đức sinh học là hai môn nằm trong danh sách các khoá học. Nhưng trong thời gian này, Alicia cũng bắt đầu dành nhiều thời gian để thực hành việc chầu Thánh Thể. Khoảng thời gian vô cùng quý giá đó đã giúp cô tạo “một mối tương quan thực sự với Người”. “Không chỉ Bí tích Thánh Thể trở nên thật hơn” nhưng “niềm tin theo lý trí” của cô đã được biến thành “một niềm tin của con tim: là chính Chúa Giêsu!”.

Đó mới chỉ là khởi đầu. Khi Thánh Lễ và cuộc sống của cô trở nên thực hơn, Alicia bắt đầu cảm thấy một lời mời gọi thuộc trọn về Chúa với tư cách là một nữ tu.

Do đó, Alicia đã gia nhập một Hội dòng mới lập, Dòng Phanxicô Thánh Thể Chicago. Sơ Alicia vẫn tự hỏi về cách Chúa đã muốn dẫn mình đến với cộng đoàn này, vì trước đây sơ chưa hề tiếp xúc với việc phục vụ người nghèo. Sơ nghĩ rằng sứ mạng của sơ đâm chồi từ phong trào phò sự sống mà sơ đã tích cực tham gia từ thời trung học. Tuy nhiên, nhìn lại 13 năm dấn thân và sống trong dòng tu này, sơ không khỏi ngạc nhiên nhận ra rằng “kế hoạch của Chúa cho cuộc đời tôi thật hoàn hảo!”

Sơ Alicia, khi nhìn lại ơn gọi của mình, giải thích về mối liên hệ giữa đặc sủng của Thánh Phanxicô Assisi và Bí tích Thánh Thể: “Nhiều người không nhận ra Bí tích Thánh Thể quan trọng như thế nào đối với Thánh Phanxicô Assisi. Sau Công đồng Lateranô IV, ngài đã viết một lá thư cho mỗi linh mục trên thế giới để nhấn mạnh việc thực hành yêu mến và sùng kính Thánh Thể, điều đã được các Nghị phụ của Công đồng đề nghị”.

Đối với sơ Alicia và các chị em cùng Dòng, sứ mạng dành cho người nghèo qua việc giảng dạy và loan báo Tin Mừng được thực hiện nhờ một “mối tương quan đặc biệt với Chúa Giêsu Kitô trong Bí tích Thánh Thể”. “Có một mối liên hệ mạnh mẽ và lạ thường giữa sự hiện diện thực sự của Chúa trong Bí tích Thánh Thể và sự hiện diện với dân của Người, đặc biệt là với những người nghèo và người đau khổ”.

Chúa không chỉ hướng sơ đi theo hướng mà sơ không nhìn thấy, mà Người còn dẫn sơ đến một Hội dòng mà sơ là “một trong những người đầu tiên gia nhập”. Sơ Alicia nói: “Đó là những ngày tiên phong của Dòng.”


Hình nhóm những nhà thuyết giảng

Hiện nay sơ Alicia sống và phục vụ như một giáo viên tôn giáo ở một vùng ngoại ô nghèo của Chicago. Sơ nói: “Bí tích Thánh Thể là tâm điểm lớp học của tôi, là trọng tâm kinh nghiệm tôn giáo của các học trò nhỏ của tôi”. Một kinh nghiệm chứng tá về việc làm thế nào để mời trẻ em đến gặp gỡ Chúa, sau đó dẫn chúng đến chỗ tin và cảm nhận sự hiện diện của Chúa Giêsu trong Bí tích Thánh Thể. Sơ kể: “Tôi có một học trò rất khó khăn trong việc diễn tả bằng lời. Sau hai tháng học về Bí tích Thánh Thể, tôi đã yêu cầu em vẽ một hình ảnh về Chúa Giêsu. Em đã vẽ một vòng tròn với một Thánh giá ở chính giữa. Tôi hỏi em đã vẽ gì và em đã trả lời với vẻ tự nhiên và thích thú: “Thiên Chúa! Thiên Chúa”.

Sơ Alicia đang tiếp tục thực hiện sứ mạng có quy mô toàn quốc từ sáng kiến ​​của các Giám mục Hoa Kỳ. Cuối tháng Tư vừa qua ở Chicago, sơ đã giúp tổ chức một khoá tĩnh tâm cho các linh mục thuyết giảng về Bí tích Thánh Thể. Các linh mục thuyết giảng này sẽ tham gia chiến dịch Phục hưng Thánh Thể Quốc gia sẽ bắt đầu vào ngày 19 tháng 6 tới đây, ngày lễ Mình Máu Thánh Chúa, và sẽ kết thúc với đại hội Thánh Thể toàn quốc vào năm sau.

Sơ Alicia đã bắt đầu làm việc trong ủy ban điều hành của dự án này ngay từ mùa hè năm ngoái “cùng với nhiều nhà lãnh đạo giáo dân tuyệt vời khác”. Sau khi được giao nhiệm vụ đặc biệt trong nhóm điều hợp cùng với các linh mục sẽ trở thành “những nhà thuyết giảng trong Đại hội Thánh Thể quốc gia”, sơ bắt đầu giúp cá nhân các linh mục về ơn gọi của họ cho sứ mạng này và cung cấp cho họ những thông tin.

Sơ Alicia nói: “Thật không thể tin được khi nhìn thấy sự hăng hái của các linh mục và sự canh tân ơn gọi linh mục của họ. Bởi vì các linh mục có một vai trò then chốt trong việc mang con người đến với Bí tích Thánh Thể, và Bí tích Thánh Thể đến với con người. Nhưng điều này cũng rất hữu ích đối với sơ trong ơn gọi nữ tu khi khám phá ra vai trò của chính mình trong Giáo hội, bằng cách hỗ trợ một điều gì đó thật thiết yếu. Sơ nói: “Tôi có một món quà thật đẹp để cho đi và đó chính là điều mang lại sự sống cho tôi.”

Sơ Alicia mô tả ơn gọi nữ tu của mình được đâm rễ nơi Bí tích Rửa tội và “kết nối mật thiết với Bí tích Thánh Thể”. “Tôi không thể tưởng tượng được một cuộc sống khác ngoài việc đồng hành với những người có những hoàn cảnh hết sức khó khăn, và vẫn còn hy vọng”, khi “hằng ngày chúng ta nghe thấy tiếng súng ở ngay bên. Nhưng tôi không sợ vì tôi tin rằng tôi đã được Chúa mời gọi ở đây, và tôi được kết hợp mật thiết với Chúa Giêsu, và Người là nguồn sức mạnh của tôi.”

Sr. Bernadette M. Reis, fsp

Read More

Điều hướng bài viết

  • Previous page
  • Page 1
  • …
  • Page 781
  • Page 782
  • Page 783
  • …
  • Page 2.059
  • Next page
Bài viết mới nhất
THƯ GỬI ANH CHỊ EM GIÁO CHỨC CÔNG GIÁO NHÂN NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM 20/11/2026
17/11/2026
THƯ GỬI SINH VIÊN, HỌC SINH CÔNG GIÁO NHÂN DỊP KHAI GIẢNG NĂM HỌC 2026 - 2027  
31/08/2026
TÂM SỰ NGƯỜI LINH MỤC.
23/07/2026
Video nổi bật
https://www.youtube.com/watch?v=Td144YDsaGo
Sự kiện sắp tới

There are no upcoming events at this time.

Ủy ban Giáo dục Công giáo – Trực thuộc Hội Đồng Giám Mục Việt Nam.

Liên hệ

72/12 Trần Quốc Toản, Phường 8, Quận 3, TP.HCM Get Directions

Phone: +84 931 436 131

Email: [email protected]

Ban chuyên môn
  • Ban Tài liệu và Truyền thông
  • Ban Giáo chức
  • Ban Kỹ năng và Giá trị sống
  • Ban Khuyến học
  • Ban Học viện Thần học
  • Ban Hội Học sinh – Sinh viên
Chuyên mục
  • Tin tức
  • Thư chung
  • Giáo dục
  • Phụng vụ
  • Thư viện
Bản quyền © 2020 thuộc về Ủy Ban Giáo Dục HĐGM VN. Design by JT.