Tác giả: Anmai

Trung quốc, bầu khí của tự do

Từ ngày thứ sáu 25 tháng 11, các cuộc biểu tình chống các hạn chế về sức khỏe diễn ra ở Trung Quốc đã bị chính quyền đàn áp.

Thoạt nhìn, có một cái gì đó vô nghĩa trong mầm của các cuộc nổi dậy không logic này, không có mục tiêu chính trị rõ ràng, không có một ý thức nào với tương quan quyền lực. Từ vài ngày qua người Trung quốc xuống đường, họ chặn các nhà máy, phát tán trên mạng các video cho thấy một sự can đảm vượt xa mọi hiểu biết. Bởi vì không cần phải là chuyên gia thành thạo, ai cũng biết số phận của họ sẽ như thế nào dưới chế độ an ninh kỹ thuật của chủ tịch Tập Cận Bình, ông vừa được củng cố thêm ở Đại hội cuối cùng của Đảng Cộng sản. Họ có một bối cảnh nào khác hơn là bối cảnh sẽ bị nghiền nát? Năng lượng của họ, theo nghĩa đen là năng lượng của tuyệt vọng, cho chúng ta biết bản chất nguyên thủy của tự do.

Những gì người dân đi biểu tình nói với chúng ta – trong hành động nghịch lý chỉ trưng tờ giấy trắng, không có một câu khẩu hiệu nào dù nhỏ nhất – đó là tự do, trước khi là một ý tưởng thì nó là biến động, là vỡ bờ. Một xung năng bùng lên của một xác quyết mình bị cản trở, bị cưỡng bức, bị xâm phạm. Những gì người dân Trung quốc trải qua, đó là phản xạ của người bị nghẹt thở. Họ khao khát tự do. Cụ thể hơn: họ muốn thở bầu khí tự do. Họ đòi không khí, sau nhiều tháng bị giam cầm được biện minh bằng chính sách zero-covid vừa triệt để vừa không đúng.

Ở giai đoạn này ít có may mắn tia ‘lửa nhỏ sẽ làm bùng cháy’ như chủ tịch Mao thường nói. Nhưng, ngay cả khi họ sẽ cam chịu thất bại, các phong trào này nói ngược một cách ngoạn mục những lời Đảng Cộng sản Trung Quốc chỉ trích các nền dân chủ của chúng ta. Tuyên truyền của Đảng cộng sản Trung quốc luôn khẳng định rằng các dân tộc, trước hết gắn liền với thịnh vượng và an ninh, coi thường các quyền tự do. Dưới mắt chúng ta là lời phụ định hiển nhiên.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Ngoại giao Vatican

Hai ngày sau lễ tấn phong giám mục Gioan Bành Vệ Chiếu ở Trung Quốc, Tòa Thánh than phiền về vụ này mà theo Vatican đã không phù hợp với “tinh thần đối thoại đã có giữa Vatican và Trung quốc”.

Có phải Trung Quốc đã chống lại thỏa thuận tạm thời với Vatican về việc bổ nhiệm các giám mục, khi họ chuyển một giám mục từ giáo phận này qua giáo phận khác không? Dù sao thì ngày thứ bảy, 26 tháng 11, hai ngày sau lễ tấn phong giám mục Gioan Bành Vệ Chiếu, giám mục phụ tá Dư Giang, một giáo phận không được Tòa Thánh công nhận, Tòa Thánh than phiền về vụ này mà theo Vatican, đã không phù hợp với “tinh thần đối thoại đã có giữa Vatican và Trung quốc”.

Việc này khơi lại cuộc tranh luận về sự thích đáng của thỏa thuận Trung Quốc-Vatican trong bối cảnh vẫn còn khó khăn  cho 12 triệu người công giáo Trung Quốc, cả các giáo xứ được gọi là ‘chính thức’ hay giáo xứ hầm trú. Những người không khoan nhượng nhất – trong đó có hồng y Zen, cựu giám mục của Hồng Kông, ngày thứ sáu ngài đã bị tòa án phạt tiền vì làm quỹ nhân đạo để hỗ trợ những người biểu tình chống chế độ Bắc Kinh – cho đây là một nguy cơ cho sự sống còn của một “Giáo hội thực sự” nếu theo thỏa thuận đã được hai bên ký năm 2018 và được gia hạn vào tháng 10 vừa qua. Tòa Thánh không phải là không nhận thức bản chất không hoàn hảo của thỏa hiệp trong quá khứ. Nhưng đây là cái giá phải trả để không cắt đứt hoàn toàn với chính quyền Trung Quốc. Thông cáo báo chí công bố ngày thứ bảy vẫn trên đường hướng này. Rôma tái khẳng định “hoàn toàn sẵn sàng tiếp tục con đường đối thoại tôn trọng về tất cả các vấn đề có lợi ích chung”.

Cách đây vài tháng Đức Phanxicô giải thích khi xem lại thỏa thuận với Trung quốc: “Ngoại giao là nghệ thuật của những điều có thể và biến nó thành thực tế có thể.”

Đôi khi Tòa Thánh cũng phải chấp nhận nuốt nhục và nhất là cho thấy một sự kiên nhẫn trước mọi khó khăn.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Ở Montréal, Canada, một giáo xứ cho người công giáo đồng tính

Ở trung tâm của Làng, khu phố lịch sử của cộng đồng LGBT ở Montréal có nhà thờ Thánh Phêrô Tông đồ theo đuổi sứ mệnh “chào đón tín hữu không điều kiện”.

Ông Yves Côté còn nhớ chiếc bánh sandwich ông ăn ngày hôm đó, năm 1995 và những phút dẫn đến khoảnh khắc ông đặt chân vào nhà thờ một lần nữa, sau mấy chục năm trốn nơi thờ phượng này. Từ lâu ông nhớ thánh lễ: “Tôi nói chuyện tôi nhớ thánh lễ với các bạn tôi, và một trong các bạn tôi nói, ‘anh biết họ nói gì trong nhà thờ không? Họ nói, những người như chúng ta sẽ xuống hỏa ngục.’ Tôi không muốn nghe bạn tôi nói tiếp, tôi đứng dậy trả tiền rồi đi về.”

Khi ra tiệm, ông nghe tiếng chuông và ông đến gần. Trong nhà thờ, cha Claude Saint-Laurent đang làm lễ. Ông nhớ những lời cha giảng. Cha nói, cha muốn chào đón tất cả mọi người vào nhà thờ: người tái hôn, người ly hôn… hay đồng tính. Ông nói: “Tôi đã khóc suốt buổi lễ.”

Sau đó, linh mục dành cả buổi tối để nói chuyện với ông. “Tôi đã có bốn mươi năm cuộc đời để kể với cha.” Lúc đó, ông thấy đời mình là cả một vực thẳm trống rỗng. Ông lấp bằng cách dùng tiền mua ma túy và mại dâm. “Nghe xong câu chuyện, cha Claude đề nghị tôi làm người sinh hoạt mục vụ, tôi hỏi cha có điên không… cha nói, những người đến nói chuyện với cha, cha không phán xét họ, vì cha đã trải qua tất cả những gì họ đã trải qua.”  Ông Yves đã làm trong 25 năm, cho đến năm 2020.

Nơi lắng nghe cộng đồng đồng tính nam

Mới đầu việc hội nhập mọi người ở nhà thờ Thánh Phêrô Tông đồ có nhiều phản ứng khác nhau. Khi thánh lễ kết thúc, ông Yves nhớ lại lời của các giáo dân đã quen nghe các bài giảng cổ điển, khi ra ngoài sân nhà thờ họ nói rất to “họ sẽ không đi lễ với những người xấu xa”. Quá trễ. Thông điệp của cha Claude đã được nghe. Chúa nhật sau, giáo dân không còn nữa, nhưng có nhiều người khác đến. “Sau bài giảng của cha Claude có 20 tín hữu bỏ đi nhưng có 40 người khác đến. Tất cả chúng tôi đều nói có một nhà thờ mà người đồng tính có thể cảm thấy mình được đón nhận.”

Một đón nhận cũng chữa lành các vết thương của thời đại. Trong những năm 1980 và 1990, bệnh AIDS đã giáng nặng nề xuống cộng đồng đồng tính nam. Những người đàn ông trẻ chết, và những người còn lại có một số tìm an ủi ở nhà thờ. Bữa ăn trưa sau thánh lễ, tổ chức các buổi hội thảo đặc biệt là về chủ đề “Kinh thánh và đồng tính”.

Trong hai mươi lăm năm, ông Yves nghe tất cả. Các thanh niên đồng tính không vui khi đi lễ, tay chân họ bị trói vì ‘cha mẹ nói nếu không họ sẽ bị thiêu trong hỏa ngục”; một phụ nữ trẻ khóc hết nước mắt khi nghe linh mục nói ‘đồng tính nữ’, gia đình cô cấm không được nói từ này trong nhà.

Người thừa kế cha Claude Saint-Laurent

Một phần tư thế kỷ trôi qua, giáo xứ Thánh Phêrô Tông đồ làm nên lịch sử ở Làng. Mọi người đều nhớ đến ông Yves thời nhà thờ “còn đi trên vỏ trứng”. Khi cha Claude chuẩn bị tìm người kế vị, cha giao cho ông Yves phỏng vấn người thay thế cha. “Tôi hỏi họ, ‘cha có thoải mái với đa số giáo dân là người đồng tính không?’ Họ trả lời: ‘Chừng nào mọi người giữ im lặng…’ Họ không hiểu chúng tôi đang làm gì ở đây. Cho đến khi tôi tìm được người tốt.”

Cuối cùng người tốt là cha Yoland Ouellet, giám đốc quốc gia của Hiệp hội Truyền giáo Giáo hoàng ở Canada vùng nói tiếng Pháp. Là linh mục giáo xứ, cha duy trì di sản của cha Claude Saint-Laurent, nhà thờ vẫn còn rất nhiều sức sống, dù tất cả giáo dân chưa trở lại sau nhiều đợt đại dịch. Giáo dân cũ nói với giáo dân mới: “Những khuôn mặt mới cũng đã đến. Quý vị hãy đến đây vào một ngày chúa nhật. Tôi rất vui khi ở đây.”

Rời khỏi nơi này, ông Yves nhớ lại những gì ông đã cảm nhận khi lần đầu tiên ông nghe cha Claude. “Tôi nhận ra, trong suốt những năm này, tôi không bỏ Giáo hội của Chúa Kitô, nhưng bỏ Giáo hội của những người lên án tôi.”

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch