2023
NGÀY JMJ ĐƯỢC MỜI GỌI THAM DỰ THÁNH LỄ CHO NGÀY THẾ GIỚI ÔNG BÀ VÀ NGƯỜI CAO TUỔI
Trong thánh lễ mà Đức Phanxicô sẽ chủ tế ở Vương cung thánh đường thánh Phêrô ngày 23/7/2023, lúc 15g (giờ VN), nhân Ngày Thế giới Ông Bà và Người Cao Tuổi lần thứ 3, thánh giá của Ngày Quốc tế Giới Trẻ (JMJ) sẽ được những người cao tuổi trao cho các bạn trẻ hành hương đến Lisbon.
Ngày Thế giới Ông Bà và Người Cao Tuổi lần thứ 3, năm nay, có chủ đề « Lòng thương xót Chúa trải dài từ đời nọ đến đời kia » (Lc 1, 50). Một vang vọng về chủ đề của JMJ ở Lisbon đang đến gần, « Đức Maria đã chỗi dậy và vội vã lên đường » (Lc 1, 39).
Tại Rôma, thánh lễ sẽ được Đức Thánh Cha Phanxicô chủ tế lúc 10g sáng (giờ Rôma, 3g chiều, giờ VN). Dự kiến có hơn 6000 người tham dự, trong đó có nhiều người cao tuổi đến từ khắp nước Ý : các ông bà được đồng hành bởi con cháu và gia đình của họ, những người cao tuổi từ các viện dưỡng lão, những người khác tham gia vào đời sống của giáo xứ, giáo phận hay hiệp hội. Cuối buổi cử hành, năm người cao tuổi – đại diện năm lục địa – sẽ trao thánh giá của JMJ cho năm bạn trẻ sẽ lên đường tới Lisbon, qua cử chỉ này biểu thị việc truyền đạt đức tin từ thế hệ này sang thế hệ khác, cũng như sự dấn thân của người cao tuổi và ông bà để cầu nguyện cho các bạn trẻ hành hương. Ngày Quốc tế Giới tẻ ở Lisbon sẽ diễn ra từ ngày 1-6/8/2023.
Đối với tất cả những người tham dự thánh lễ này ở Đền thờ Thánh Phêrô, giáo phận Rôma sẽ trao lời cầu nguyện cho Ngày Thế giới Ông Bà và Người Cao Tuổi lần 3 và Sứ điệp của Đức Thánh Cha được viết cho dịp này.
Về phần mình, Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống nhắc lại lời mời gọi cử hành Ngày Thế giới Ông Bà và Người Cao Tuổi trong tất cả các giáo phận trên thế giới bằng một thánh lễ dành riêng cho họ và thăm viếng những người già neo đơn. Những người thực hiện những cử chỉ này sẽ hưởng được một ơn toàn xá.
Những ví dụ về các sáng kiến liên thế hệ
Theo nghĩa này, hai ví dụ về việc cử hành, trong số nhiều ví dụ khác sẽ diễn ra trên thế giới, là của HĐGM Braxin, sẽ cử hành một thánh lễ với người cao tuổi ở Đền Thánh Aparecida và HĐGM Canada, đã đưa ra một video mời gọi các bạn trẻ tham viếng người cao tuổi tại các viện dưỡng lão.
Ủy ban tổ chức địa phương của JMJ ở Lisbon cũng đã tham gia lời mời gọi của Đức Thánh Cha bằng cách đưa ra hai sáng kiến : một là thúc đẩy một chuỗi cầu nguyện của các ông bà và người cao tuổi để đồng hành với các bạn trẻ đang lên đường đến Lisbon – và một thách thức trên mạng xã hội mời gọi các bạn trẻ viếng tham những người cao tuổi trước ngày J và chụp một ảnh hay quay một video với họ.
Nhạy cảm với người già
Trước Ngày Thế giới Ông Bà và Người Cao Tuổi lần thứ 3, Đức Cha Benjamin Phiri, Giám Mục Giáo Phận Ndola, ở Zambia, đã tổ chức một tuần các buổi cử hành trong giáo phận. Mục đích của việc tổ chức này không chỉ nhằm tôn vinh và công nhận giá trị của những người cao tuổi mà còn nhằm nâng cao nhận thức về hoàn cảnh của những người cao tuổi này trong xã hội.
Ý tưởng là « dành cả tuần từ ngày 16 đến ngày 23 tháng 7 năm 2023 cho việc cử hành cao quý này », Đức cha Benjamin Phiri cho biết, và ngài cũng đã chuẩn bị các chủ đề và đường hướng để hướng dẫn các buổi cử hành vào những ngày cụ thể. Một số chủ đề đã được thảo luận trong tuần này: vào ngày 17 và 18 tháng 7, các buổi cử hành được hướng dẫn theo chủ đề « những người bị bỏ rơi và những người sống một mình », vào ngày 19 tháng 7 « những người bị ngược đãi và bỏ tù », vào ngày 20 tháng 7 « các bệnh nhân giai đoạn cuối và tàn tật », vào ngày 21 tháng 7 « những người hấp hối trong nhà và nhà tế bần », vào ngày 22 tháng 7 « người già đã qua đời và người già » và vào Chủ nhật ngày 23 tháng 7 theo chủ đề chính của năm nay, « Lòng thương xót của Chúa từ thế hệ này sang thế hệ khác ».
Trong thông điệp ngày 15 tháng 7, Đức cha Phiri nhấn mạnh rằng người già « có vẻ mệt mỏi, mong manh và kém năng suất, nhưng xã hội thực sự cần họ vì những kinh nghiệm họ đã sống – tốt và xấu – khiến họ không chỉ là những quân sư tốt, mà còn những người bạn đồng hành tốt trong mọi lĩnh vực của xã hội chúng ta ».
Tý Linh
(theo Vatican News)
2023
ĐHY ZUPPI CHUYỂN THƯ CỦA ĐỨC PHANXICÔ CHO TỔNG THỐNG BIDEN
ĐHY ZUPPI CHUYỂN THƯ CỦA ĐỨC PHANXICÔ CHO TỔNG THỐNG BIDEN
Văn phòng báo chí Tòa Thánh đã công bố vào tối thứ Tư ngày 19/7/2023 một thông cáo dài về chuyến thăm của ĐHY Matteo Zuppi đến Washington. Sau hai chặng trước tại Kiev và Moscou, đặc phái viên của Đức Thánh Cha đã được Tổng Thống Mỹ đón tiếp tại Nhà Trắng.
Chặng thứ ba của sứ mạng của Đức Hồng y Zuppi ở Hoa Kỳ sau Ucraina và Nga đã được đánh dấu bằng một cuộc trò chuyện hơn một giờ tại Nhà Trắng vào chiều thứ Ba 18/7 với Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden. Một thông cáo báo chí của Tòa Thánh vào tối thư Tư cho biết : « ĐHY Zuppi đã chuyển một lá thư của Đức Thánh Cha, nhấn mạnh nỗi đau đớn của Đức Thánh Cha đối với những đau khổ do cuộc chiến tranh gây ra ». Thông cáo nói tiếp : cuộc gặp gỡ « đã diễn ra trong bầu khí hết sức thân mật và lắng nghe nhau. Trong cuộc nói chuyện, phái đoàn đã được đảm bảo về sự sẵn sàng hoàn toàn hỗ trợ các sáng kiến trong lãnh vực nhân đạo, đặc biệt đối với các trẻ em và những người mong manh nhất, vừa để ứng phó với tình trạng khẩn cấp này vừa để thúc đẩy những con đường hòa bình ».
Nhiều cuộc gặp gỡ
Trong chuyến viếng thăm ba ngày của mình, Đức HY Zuppi, Tổng Giám mục Bologne, đã có nhiều cuộc nói chuyện, đầu tiên là với chủ tịch HĐGM Hoa Kỳ, Đức cha Timothy Broglio, để trao đổi những suy tư « về chiến tranh ở Ucraina và các sáng kiến của Tòa Thánh đối với các nạn nhân và vì hòa bình » ; rồi sáng thứ Ba, tại Tòa văn phòng Rayburn House, với các thành viên của Ủy ban Helsinki về An ninh và hợp tác ở châu Âu của chính phủ Hoa Kỳ. Được đồng hành bởi Sứ thần Tòa Thánh, ĐHY tương lai Christophe Pierre, Đức Ông Séamus Patrick Horgan, Cố vấn của Tòa Khâm sứ và một viên chức của Phủ Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh, ĐHY Zuppi đã trình bày « bản chất và sự khai triển của sứ mạng được Đức Thánh Cha giao phó cho ngài », trước một suy tư chung « về các phương tiện làm cho nó hữu hiệu hơn ».
Cuối cùng, vào sáng thứ Tư, phái đoàn Vatican đã tham dự « Bữa sáng Cầu nguyện Thượng viện » tại trụ sở Quốc hội Hoa Kỳ. Trong cuộc họp này, Đhy Zuppi « đã có cơ hội thông tin cho các tham dự viên về các cuộc gặp gỡ mà ngài có được trong các chặng khác nhau của sứ mạng hòa bình của mình ». Về phần mình, các tham dự viên khác đã bày tỏ « sự đánh giá cao của họ đối với nỗ lực của Tòa Thánh và nhấn mạnh đến trách nhiệm của mỗi người hành động vì hòa bình ».
Đức Sứ Thần phi chính trị, lạc quan một cách thận trọng
Trong cuộc phỏng vấn dành cho Vatican News, Sứ Thần Tòa Thánh tại Washington hy vọng rằng sứ mạng của ĐHY người Ý sẽ cho phép đạt được tiến bộ về mặt nhân đạo, đặc biệt liên quan đến « các trẻ em được chuyển từ Ucraina sang Nga ». Đức tân Hồng y Christophe Pierre, với « nhiều hy vọng », cho biết : « Tất cả mọi người đều hy vọng rằng dù sao chúng ta sẽ đạt được những kết quả khiêm tốn ». Ngài nói thêm, sứ mạng của ĐHY Zuppi « không có tham vọng giải quyết tất cả các vấn đề ». « Chúng tôi ý thức rõ về tất cả sự phức tạp của sự viện, về những khó khăn, nhưng chúng tôi cố gắng tìm ra một sự cởi mở, và nhất là chiều kích đặc biệt nhân đạo này ».
Đức Sứ Thần nhấn mạnh, điều có vẻ quan trọng, « đó là sáng kiến của Đức Thánh Cha và công việc của ngài không được nhắm mục tiêu, không được bao gồm trong các chiều kích quân sự hay chính trị ». ĐHY Zuppi đã đến Washington « để cố gắng tìm ra những giải pháp khả thi và để cố gắng mang lại một sự đóng góp ». « Ngài không đến để có một bài phát biểu quan trọng về toàn bộ vấn đề chiến tranh, dĩ nhiên ngay cả khi những vấn đề này đã được đề cập trong cuộc gặp mặt lâu giờ » với Tổng thống Biden.
Tý Linh
(theo Vatican News)
2023
Dấu lạ và Dấu chỉ
24.7 Thứ Hai trong tuần thứ Mười Sáu Mùa Quanh Năm
Xh 14:5-18; Xh 15:1-2,3-4,5-6; Mt 12:38-42
Dấu lạ và Dấu chỉ
Những người biệt phái không nhận Chúa Giêsu là Đấng Messia vì họ cố chấp, nhưng họ viện cớ là vì họ không thấy dấu lạ. Thực ra Chúa Giêsu đã cho họ biết bao nhiêu dấu lạ mà họ có chịu thấy đâu. Vì thế Ngài nói chẳng cần cho họ dấu lạ nào khác ngoài dấu lạ Giôna, tức là ám chỉ Ngài sẽ chết và sống lại. Nhưng Ngài cũng biết là dấu lạ đó cũng chẳng thể mở mắt họ nổi, cho nên Chúa Giêsu bảo đến ngày phán xét tội của họ sẽ rất nặng.
Những người biệt phái không nhận Chúa Giêsu là Messia vì họ cố chấp, nhưng họ viện cớ là vì họ không thấy dấu lạ. Chúa Giêsu kể lại cho họ dấu lạ tiên tri Giona ở trong bụng cá ba ngày. Qua lời giảng của tiên tri Giona, dân thành Ninivê đã hối cải. Cũng vậy, Chúa Giêsu sẽ đi vào lòng đất, vào cái chết và Phục sinh vinh quang, để đem lại ơn cứu độ cho những ai tin vào Người, cụ thể là cho những người biết ăn năn thống hối và sống theo Lời Chúa trong từng giây phút của cuộc sống. Còn họ thì Chúa cho biết đến ngày phán xét họ sẽ bị xét xử rất nặng.
Người Việt Nam chúng ta có câu: “Bụt nhà không thiêng”. Câu nói ấy hàm ý rằng: những người ở gần và sống bên cạnh chúng ta, dù họ có tốt và làm được nhiều chuyện lành thánh thì cũng chẳng có gì phải quan tâm, và những lời họ nói cũng chẳng cần phải tin. Một lý do đơn giản là: “Gần chùa gọi Bụt bằng anh”.
Chúa Giêsu làm nhiều phép lạ, và dân Do thái đã được thấy những phép lạ ấy. Những người biệt phái và luật sĩ cũng đã được chứng kiến những phép lạ ấy, nhưng họ vẫn không tin Ngài là Đấng Messia Thiên Sai. Hôm nay họ còn muốn thách thức Chúa đòi Chúa làm một dấu lạ để chứng tỏ Ngài là Đấng Messia. Chúa không chấp thuận yêu cầu của họ, trái lại, Ngài phàn nàn về thái độ cố chấp của họ bằng hai câu chuyện: tiên tri Giona và nữ hoàng Saba.
Nhắc lại chuyện Giona ngày xưa, nhằm lưu ý họ rằng: Ngày xưa dân thành Ninivê chỉ nghe lời rao giảng miễn cưỡng của tiên tri Giona. Vậy mà cả thành từ vua đến dân, từ già đến trẻ, từ người đến súc vật đều ăn chay sám hối và khấn xin sự tha thứ của Chúa. Vậy mà hôm nay có Người còn hơn Giona, Đấng mà thánh Gioan Tẩy giả loan báo đã đến và rao giảng, vậy mà họ không để tâm ăn năn hối cải. Thật đáng buồn.
Nhiều lần chúng ta cũng mong Chúa làm một phép lạ vĩ đại và tỏ tường. Chẳng hạn hiện ra trước mắt nhiều người, và nếu thấy những dấu lạ vĩ đại ấy thì mọi người sẽ tin thờ Chúa.
Thực ra, Chúa thừa sức làm những dấu lạ như thế. Nhưng nếu làm thế sẽ là một áp lực, một bó buộc, khiến người ta phải tin thờ Ngài. Và con người sẽ không còn tự do, Chúa không còn là một Thiên Chúa yêu thương mời gọi nữa.
Quả thật, ngay trong cuộc sống đã có rất nhiều dấu chỉ, nhưng vấn đề là chúng ta có thể đọc ra ý nghĩa của những dấu chỉ xảy ra hằng ngày trong cuộc sống của mỗi người chúng ta hay không. Rất nhiều lần chúng ta sống chẳng khác gì những người mà Kinh thánh nói: “Có mắt mà không thấy, có tai mà không nghe, có trí mà không hiểu”.
“Chúng tôi muồn thấy Thầy làm một dấu lạ”. Nhiều lần chúng ta cũng mong Chúa làm phép lạ tỏ tường. Chẳng hạn hiện ra trước mặt nhiều người. Chúng ta nghĩ nếu có những dấu lạ ấy thì mọi người đều tin thờ Chúa.
Thực ra Chúa thừa sức làm những phép lạ như thế. Nhưng những dấu lạ như thế sẽ là một áp lực, một bó buộc khiến người ta phải tin thờ Ngài, không cách nào khác được. Và như thế con người không còn được tự do, Chúa không phải là một Thiên Chúa yêu thương mời gọi nữa.
Chúa ít khi làm dấu lạ, nhưng thích ban dấu chỉ. Những dấu chỉ kín đáo, đơn sơ là những tiếng mời gọi nhẹ nhàng và yêu thương. Và những dấu chỉ như thế có rất nhiều. Chỉ cần ta biết mở mắt mở lòng ra là có thể thấy ngay.
Vấn đề của chúng ta ngày nay không phải là không có dấu chỉ mà là không biết đọc ý nghĩa của những dấu chỉ đó. Có mắt mà không thấy, có tai mà không nghe, có trí mà không hiểu. Chẳng hạn, tôi có hiểu ý nghĩa những dấu chỉ mà Chúa cho xảy ra nơi chính bản thân mình không: tôi bị bệnh… tôi bị người ta phê phán… tôi vừa gặp thất bại… Tại sao? Qua những điều ấy, Chúa muốn nói gì với tôi?
2023
Thứ hai tuần XVI thường niên
Thứ hai tuần XVI thường niên
Ca nhập lễ
Kìa Thiên Chúa phù trợ tôi, Chúa đang nâng đỡ tâm hồn tôi. Tôi đã tự nguyện hiến dâng lễ vật lên Chúa, và lạy Chúa, tôi sẽ ca tụng danh Ngài, vì danh Ngài thiện hảo.
Lời nguyện nhập lễ
Lạy Chúa, xin tỏ lòng nhân hậu với các tín hữu Chúa và rộng tay ban phát mọi ơn lành để chúng con thêm lòng tin cậy mến và chuyên cần tuân giữ những điều Chúa truyền dạy. Chúng con cầu xin…
Bài Ðọc : Xh 14, 5-18
“Các ngươi biết rằng Ta là Chúa, khi Ta tỏ vinh quang cho Pharaon”.
Trích sách Xuất Hành.
Trong những ngày ấy, người ta báo tin cho vua Ai-cập hay: dân chúng đã trốn đi rồi; Pharaon và quần thần của ông liền đổi lòng đối với dân chúng và nói: “Sao chúng ta lại để dân Israel ra đi, còn ai phục dịch chúng ta nữa?” Vua chuẩn bị xe và đem toàn quân đi với mình. Vua đem theo sáu trăm xe hảo hạng và tất cả loại xe trong xứ Ai-cập, cùng các vị chỉ huy toàn thể quân đội. Chúa để cho lòng Pharaon, vua xứ Ai-cập, ra cứng cỏi, ông đuổi theo con cái Israel, nhưng những người này ra đi cách hùng dũng. Những người Ai-cập theo dấu chân họ và bắt gặp họ đóng trại gần biển. Toàn thể kỵ binh, chiến xa và bộ binh của Pharaon trú ở Phihahirô, đối diện với Beelsêphon.
Lúc Pharaon đến gần, con cái Israel ngước mắt lên thấy quân Ai-cập đuổi theo mình. Họ quá khiếp sợ, kêu lên cùng Chúa, và nói cùng Môsê rằng: “Có lẽ ở Ai-cập không đủ đất để chôn chúng tôi hay sao, mà ông đem chúng tôi lên chết trong sa mạc này? Ông dẫn chúng tôi ra khỏi Ai-cập với mục đích gì? Chẳng phải khi ở Ai-cập chúng tôi đã nói với ông lời này sao?, là: “Ông hãy mặc chúng tôi làm nô lệ cho người Ai-cập, còn hơn là chết trong sa mạc”. Môsê liền nói với dân chúng rằng: “Xin anh em đừng sợ, hãy vững lòng, và anh em sẽ thấy Thiên Chúa hôm nay của chúng ta thế nào? Vì chưng, những người Ai-cập mà hiện giờ anh em thấy đây, anh em sẽ không bao giờ thấy họ nữa. Chúa sẽ chiến đấu cho anh em, nên xin anh em khỏi lo chi”.
Chúa phán cùng Môsê rằng: “Có gì mà kêu đến Ta? Hãy bảo con cái Israel cứ lên đường. Còn ngươi đưa gậy lên và giơ tay trên biển, hãy phân rẽ biển ra, cho con cái Israel đi vào giữa lòng biển khô cạn. Còn Ta, Ta sẽ làm cho lòng người Ai-cập ra chai đá, chúng sẽ rượt theo sau các ngươi. Bấy giờ Ta sẽ tỏ vinh quang cho Pharaon, toàn thể quân lực, chiến xa và kỵ binh của vua ấy biết. Người Ai-cập sẽ biết Ta là Chúa khi Ta tỏ vinh quang cho Pharaon?, chiến xa và kỵ binh của vua ấy”.
Ðó là lời Chúa.
Ðáp Ca: Xh 15, 1-2. 3-4. 5-6
Ðáp: Chúng ta hãy ca tụng Chúa, vì Người uy linh cao cả
Xướng: Tôi sẽ ca tụng Chúa, vì Người uy linh cao cả. Người đã ném ngựa và người xuống biển khơi. Chúa là sức mạnh và là khúc ca của tôi, chính Người đã cho tôi được cứu thoát. Người là Thiên Chúa tôi, tôi sẽ tôn vinh Người; Người là Chúa tổ phụ tôi, tôi sẽ hát ca mừng Chúa.
Xướng: Chúa như là người chiến sĩ, danh thánh Người thật toàn năng. Người đã ném xe cộ và đạo binh của Pharaon xuống biển, và dìm xuống Biển Ðỏ các tướng lãnh của ông.
Xướng: Các vực thẳm đã chôn sống họ, họ rơi xuống đáy biển như tảng đá to. Lạy Chúa, tay hữu Chúa biểu dương sức mạnh, lạy Chúa, tay hữu Chúa đánh tan quân thù.
Alleluia: Ga 10, 27
Alleluia, alleluia! – Chúa phán: “Con chiên Ta thì nghe tiếng Ta; Ta biết chúng và chúng theo Ta”. – Alleluia.
Phúc Âm: Mt 12, 38-42
“Nữ hoàng phương nam sẽ chỗi dậy lên án thế hệ này”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.
Khi ấy, có mấy luật sĩ và biệt phái thưa cùng Chúa Giêsu rằng: “Lạy Thầy, chúng tôi muốn thấy Thầy làm một dấu lạ”. Người trả lời: “Thế hệ hung ác gian dâm đòi một dấu lạ! Nhưng sẽ không cho dấu lạ nào, trừ dấu lạ tiên tri Giona. Cũng như xưa tiên tri Giona ở trong bụng cá ba đêm ngày thế nào, thì Con Người cũng sẽ ở trong lòng đất ba đêm ngày như vậy. Tới ngày phán xét, dân thành Ninivê sẽ chỗi dậy cùng với thế hệ này và lên án nó, vì họ đã nghe lời tiên tri Giona mà sám hối tội lỗi, nhưng đây có Ðấng cao trọng hơn Giona. Ðến ngày phán xét, nữ hoàng phương nam sẽ chỗi dậy cùng với thế hệ này và lên án nó: vì bà từ biên thuỳ trái đất đã đến nghe lời khôn ngoan của vua Salomon, nhưng đây có Ðấng cao trọng hơn Salomon”.
Ðó là lời Chúa.
Lời nguyện tiến lễ
Lạy Chúa là Cha nhân từ, Chúa đã dùng hiến tế duy nhất của Ðức Kitô trên thập giá làm cho các hy lễ theo luật Môsê được đầy đủ ý nghĩa. Xin thánh hoá lễ vật chúng con dâng với cả tấm lòng thành, cũng như xưa Chúa đã vui lòng thánh hoá lễ vật của Aben. Nhờ đó, hiến lễ mỗi người chúng con dâng lên để tôn vinh Danh Thánh sẽ giúp mọi người đạt tới ơn cứu độ. Chúng con cầu xin…
Lời Tiền Tụng
Lạy Chúa là Cha chí thánh, là Thiên Chúa toàn năng hằng hữu, chúng con tạ ơn Chúa mọi nơi mọi lúc, nhờ Ðức Ki-tô, Chúa chúng con, thật là chính đáng, phải đạo và đem lại ơn cứu độ cho chúng con.
Vì chính Người, khi sinh ra đã đổi mới con người cũ, khi chịu khổ hình, đã tẩy xoá tội lỗi chúng con, khi từ cõi chết sống lại, đã khai lối vào chốn trường sinh, và khi lên cùng Chúa là Cha, Người đã mở cửa Nước Trời.
Vì thế, cùng với toàn thể Thiên thần và các thánh, chúng con hát bài ca chúc tụng Chúa và không ngừng tung hô rằng:
Thánh! Thánh! Thánh!…
Ca hiệp lễ
Chúa đã làm những điều lạ lùng đáng ghi nhớ, Chúa thật là Đấng nhân hậu và từ bi; Người đã ban lương thực cho những ai tôn sợ Người.
Hoặc đọc:
Chúa phán: Này Ta đứng ngoài cửa Ta gõ cửa, nếu ai nghe tiếng Ta mà mở cửa cho Ta, Ta sẽ vào nhà người ấy, và sẽ dùng bữa tối với nó, và nó sẽ dùng bữa với Ta.
Lời nguyện hiệp lễ
Lạy Chúa, xin phù trợ chúng con là đoàn dân Chúa. Chúa đã lấy bánh bởi trời và nuôi dưỡng chúng con, xin cũng giúp chúng con từ bỏ nếp sống cũ và hân hoan bước vào đời sống mới. Chúng con cầu xin…