2023
Mông Cổ, giữa Tín ngưỡng Tổ Tiên và mảnh đất Truyền giáo Công Giáo
Được đánh dấu bởi chủ nghĩa vô thần của nước Cộng hòa Nhân dân, vốn đã trở thành vệ tinh của Liên Xô vào năm 1924 và cho đến đầu những năm 1990 cũng như khi giành được độc lập, đất nước này trước hết kín múc tính tôn giáo từ di sản Phật giáo của mình. Phật giáo Mông Cổ thuộc trường phái Gelupa, đại diện cao nhất của trường phái này là Đức Đạt Lai Lạt Ma. Dựa trên di sản này, thậm chí còn có một nỗ lực nhằm kết hợp chủ nghĩa cộng sản với Phật giáo địa phương, nỗ lực này đã kết thúc trong thất bại và dẫn đến các cuộc thanh trừng và phá hủy các tu viện đáng kể. Ngay trước khi kỷ nguyên cộng sản ra đời, đất nước này thậm chí còn có thời gian ngắn là một nước thần quyền Phật giáo. Một dấu hiệu cho thấy sự lo sợ về sự quay trở lại của tôn giáo, Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ đã phải ngăn chặn sự hóa sinh của Đức Phật bằng một sắc lệnh.
Truyền thống Phật giáo
Tuy nhiên, Phật giáo sẽ vẫn còn ngấm ngầm trong những thập niên tiếp theo. Nhà nhân chủng học Grégory Delaplace, một chuyên gia về các vấn đề tôn giáo ở Mông Cổ, giải thích: “Mọi người lúc này hay lúc khác đều nhờ đến các tăng sĩ đang sống bí mật”. Từ những năm 1990, mảnh đất ươm mầm này đã tạo điều kiện cho sự hồi sinh ngoạn mục của Phật giáo trong nước. Các tu viện bị phá hủy trong các cuộc thanh trừng lấy cảm hứng từ chủ nghĩa Stalin vào những năm 1930 đã dần được xây dựng lại vào những năm 2000.
Truyền thống Phật giáo này quy định những mặt quan trọng trong đời sống xã hội Mông Cổ, với việc các tăng sĩ thường được mời đến dự đám tang, hỏi ý kiến về những thời điểm quan trọng trong cuộc sống hoặc để quan sát các vì sao cho Năm Mới.
Năm 1992, Mông Cổ được hưởng quyền tự do với tư cách là một quốc gia độc lập và thông qua hiến pháp mới đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng. Vatican đã gửi ba linh mục đầu tiên đến đất nước này, các thành viên của Tu hội Trái Tim Vô Nhiễm Đức Maria (CICM), một dòng được thành lập vào thế kỷ 19 bởi Théophile Verbist người Bỉ, người qua đời năm 1868 tại khu vực ngày nay là Nội Mông, nằm trên lãnh thổ Trung Quốc. Năm 1993, quốc gia Trung Á này và Tòa Thánh chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao. Chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Phanxicô cũng đánh dấu kỷ niệm này.
Nhà thờ Mông Cổ đầu tiên được thánh hiến vào năm 1996, ngày nay là nhà thờ chánh tòa Thánh Phêrô và Phaolô ở Oulan-Bator, nơi Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ gặp gỡ các nhà chức trách Công giáo và các tu sĩ hiện diện trong nước.
Ngày nay chỉ có 1.500 người, cộng đồng Công giáo nhỏ bé bao gồm một giám mục, 25 linh mục (trong đó có hai người Mông Cổ) và 33 nữ tu. Giáo hội địa phương này thể hiện trước hết qua công việc bác ái của mình. Việc loan báo Tin Mừng được thực hiện thông qua các công việc, với khả năng hội nhập văn hóa rất lớn. Grégory Delaplace giải thích: “Các nhà truyền giáo Công giáo ít chiêu dụ tín đồ hơn những người Tin Lành, và không dựa vào một truyền thống, vào sự hiện diện của người di cư địa phương như Chính Thống giáo, họ chủ yếu phục vụ người dân ở các khu dân cư bị ảnh hưởng đặc biệt bởi nghèo đói và không yêu cầu người dân phải thực hiện một sự thay đổi triệt để trong cuộc sống như từ bỏ rượu và thuốc lá“.
Với 53% theo đạo Phật, nhưng cũng bao gồm các nhóm thiểu số Hồi giáo và các Giáo hội Kitô khác, Mông Cổ ngày nay là một phòng thí nghiệm về đối thoại liên tôn mà Đức Thánh Cha đến gặp. Trong buổi đọc Kinh Truyền Tin ngày 27 /8/2023, Đức Thánh Cha Phanxicô cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của cuộc gặp gỡ này.
Phủ doãn Tông Tòa Oulan-Bator, Đức Hồng Y Giorgio Marengo, người đã đến đất nước này 20 năm trước, hài lòng với chất lượng của cuộc đối thoại này. Ban đầu khá hiếm, giờ đây các cuộc gặp gỡ liên tôn diễn ra hai tháng một lần. Ngài nói : “Giáo hội thấy cần thiết, trong tình thế tuyệt đối cần có mối quan hệ với các tín hữu thuộc các truyền thống tôn giáo khác.”
Sự trở lại của đạo Saman
Trong bối cảnh tôn giáo ở Đông Á, một yếu tố khác cuối cùng cũng rất cần thiết ở Mông Cổ, đó là đạo Saman. Nhà nhân chủng học nói tiếp: “Người dân rất nhiệt tình với ý tưởng kết nối lại với những truyền thống được coi là đã mất nhưng cần thiết cho sự thịnh vượng của Mông Cổ”. Đạo Saman ngày nay dường như là trung tâm của các vấn đề ở Mông Cổ, một đất nước đang mở cửa với thế giới nhưng lại lo lắng về việc mất đi cội nguồn của mình.
Grégory Delaplace giải thích: “Đối với nhiều người Mông Cổ, cần phải quay trở lại với đạo Saman và với sự gần gũi với cảnh quan, với các yếu tố, thiên nhiên để có thể lấy lại vị trí của họ như một người chinh phục trong lĩnh vực địa chính trị đương đại. Theo họ, Phật giáo là một tôn giáo áp bức, không phải là tôn giáo của Mông Cổ, của Thành Cát Tư Hãn, đó không phải là tôn giáo đã cho phép chinh phục một nửa hành tinh”.
Mông Cổ vẫn là vùng đất tự hào về cội nguồn của mình, vốn thừa kế đế chế của các Khả Hãn, nhưng qua nhiều thế kỷ đã tìm cách kết hợp các truyền thống tôn giáo khác nhau. Học giả Marie Favreau viết trong cuốn sách La Horde, comment les Mongols ont changé le monde (Perrin, 2023): “Chính những người theo Hồi giáo, Kitô giáo và Phật giáo vẫn tiếp tục cử hành các nghi lễ của thảo nguyên để tôn vinh tổ tiên, Thành Cát Tư Hãn và con cháu của ông”.
Chuyển ngữ: Tý Linh
Theo nhật báo Vatican News (31.08.2023)
Nguồn: xuanbichvietnam.net (31.08.2023)
2023
Ý cầu nguyện của ĐTC trong tháng 9: Cầu cho những người đang sống bên lề xã hội
Trong video ý cầu nguyện tháng 9, được công bố ngày 29/8/2023, Đức Thánh Cha mời gọi mọi người cầu nguyện và hỗ trợ những người sống bên lề xã hội.
Đức Thánh Cha mời gọi: “Chúng ta hãy cầu nguyện cho những người sống ở bên lề xã hội trong những điều kiện sống không xứng với con người, để họ không bị các tổ chức bỏ rơi và không bao giờ bị loại ra ngoài”.
Sự thờ ơ, hậu quả của nền văn hóa vứt bỏ
Trong video ý cầu nguyện được Mạng lưới Cầu nguyện Toàn cầu của Giáo hoàng thực hiện, Đức Thánh Cha đã suy tư về sự thờ ơ mà nhiều người bị gạt ra ngoài lề xã hội phải chịu đựng.
Đức Thánh Cha than thở: “Một người vô gia cư chết trên đường phố sẽ không bao giờ xuất hiện trong những câu chuyện hàng đầu trên công cụ tìm kiếm hoặc các bản tin”, và tự hỏi làm sao xã hội của chúng ta lại có thể đạt đến mức độ thờ ơ như vậy. Ngài cho rằng sự thờ ơ này là xuất phát từ một “nền văn hóa vứt bỏ trong đó hàng triệu người nam nữ chẳng có giá trị gì so với của cải kinh tế.”
Do đó, Đức Thánh Cha kêu gọi mọi người chú ý đến những người phải đối mặt với tình trạng bị gạt ra ngoài lề xã hội, ngay cả khi đó là kết quả của “nghèo đói, nghiện ngập, bệnh tâm thần hoặc khuyết tật”. Ngài mời gọi: “Chúng ta hãy tập trung vào việc chấp nhận họ, chào đón tất cả những người cần được đón nhận”.
Nền văn hóa chào đón
Để chống lại sự thờ ơ này, Đức Thánh Cha đề cao một “nền văn hóa chào đón, cung cấp chỗ ở, mái nhà, trao tặng tình yêu, mang lại sự ấm áp cho con người”. Và ngài kết luận với lời mời mọi Kitô hữu cầu nguyện cho những người “ở bên lề xã hội đang sống trong điều kiện sống không xứng với con người”.
Theo Liên Hiệp Quốc, hơn 10% dân số toàn cầu, tương đương 700 triệu người, sống trong tình trạng nghèo đói cùng cực. 1,6 tỷ người khác sống trong điều kiện sống không đầy đủ, ngay cả ở các quốc gia phát triển.
Tổ chức Y tế Thế giới tiết lộ rằng cứ 8 người thì có 1 người bị “rối loạn tâm thần” và 16% dân số thế giới sống trong tình trạng “khuyết tật nghiêm trọng”.
(CSR_3237_2023)
Theo Vatican News (31/8/2023)
2023
Tại sao không nên khoe chuyện làm từ thiện?
Bạn có thể tìm thấy hạnh phúc dài lâu trong một hành động mà không ai biết bạn đã làm.
Cho đi không bao giờ là giao dịch một chiều. Ủng hộ công khai cho một tổ chức từ thiện nổi tiếng có thể củng cố danh tiếng của bạn. Gửi quà cho bạn bè hoặc người thân đang gặp khó khăn sẽ củng cố mối quan hệ và tăng cơ hội được giúp đỡ trong trường hợp bạn cũng rơi vào khó khăn. Hoặc chí ít, bạn sẽ nhận được lời cảm ơn, sự cảm kích.
Nhưng nếu bạn muốn gặt hái những lợi ích thực sự từ việc cho đi, bạn cần phải từ bỏ tất cả những lợi ích trên. Chắc chắn những lời cảm ơn, ngưỡng mộ hoặc khen ngợi sẽ làm bạn vui ngay lập tức. Nhưng bạn sẽ được hạnh phúc lâu dài và sâu sắc hơn khi làm việc tốt mà không để ai biết.
Từ thiện bí mật mang lại hạnh phúc sâu sắc và dài lâu hơn công khai. Ảnh minh họa: Gogetfunding
Cho đi trong sự vui vẻ đã được chứng minh là có thể kích thích khu vực não bộ liên quan đến niềm vui và phần thưởng. Điều này cũng đúng theo chiều ngược lại: Trong một thử nghiệm, việc nâng cao mức oxytocin trong máu của người tặng quà khiến họ hào phóng hơn 48%.
Nhà triết học Maimonides, người Tây Ban Nha, chia lòng từ thiện thành 8 cấp độ, được sắp xếp theo thứ tự của đạo đức. Cấp cao nhất là tạo cơ hội cho người khác thông qua một khoản vay phù hợp hoặc giúp họ tìm việc làm, bởi vì người được giúp đỡ sẽ không bị xấu hổ bởi khoản vay.
Cấp độ tiếp theo là người nhận và người cho hoàn toàn không biết nhau. Cấp độ thứ ba là cho bí mật, nhà tài trợ biết danh tính của người nhận, nhưng người nhận không biết nguồn gốc. Món quà vẫn có ý nghĩa khi bạn biết người nhận, nhưng không phải ngược lại. Bất kỳ tình huống nào mà người nhận biết danh tính của nhà tài trợ đều không còn nhiều ý nghĩa. Tuy nhiên một trong những lo ngại về loại hình này là người cho có thể có ý thức hay vô thức lấy được niềm vui hay cảm giác quyền lực đối với người nhận.
Càng các cấp độ về sau, ý nghĩa của việc từ thiện càng giảm. Nói tóm lại, theo quan điểm của Maimonides, từ thiện bí mật có ý nghĩa hơn công khai.
Một số nghiên cứu hiện đại về vấn đề này cho thấy rằng Maimonides đã đúng. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Nghiên cứu tiếp thị quốc tế năm 2015 cho thấy những khoản từ thiện bí mật mang lại hạnh phúc nhiều hơn 16% so với công khai.
Khi bạn đi từ thiện, hãy làm theo hai mẹo sau để đảm bảo việc cho đi thực sự sẽ khiến bạn hạnh phúc hơn:
1. Không chỉ cho đi tiền bạc
Tiền bạc gần như chắc chắn không phải là thứ duy nhất bạn có thể chia sẻ. Cho đi chuyên môn, năng lượng, thời gian và tình cảm của bạn cũng có thể mang lại niềm vui.
Ví dụ, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng hoạt động tình nguyện cải thiện hạnh phúc. Tất nhiên, đi tình nguyện bí mật khó hơn hẳn cho tiền trong bí mật, nhưng chí ít bạn có thể hạn chế khoe khoang về điều đó trên mạng xã hội.
Hoạt động tình nguyện thậm chí có thể khiến bạn hạnh phúc hơn cả cho tiền. Nghiên cứu năm 2005 của Arthur C. Brooks và David Van Slyke đã phát hiện, trung bình một tình nguyện viên có thể tạo ra mức quyên góp nhiều hơn 4.000 USD mỗi năm so với người không tình nguyện. Vì vậy, nếu bạn có đủ khả năng, hãy tình nguyện, quyên góp và đừng ghi công.
2. Sử dụng sự cho đi để thể hiện bản thân
Thuật ngữ tự thể hiện bản thân được nhà thần kinh học người Đức Kurt Goldstein đề cập vào đầu thế kỷ 20, khi cho rằng mỗi hành động của chúng ta đều gắn bó chặt chẽ với khát vọng thể hiện bản thân. Đây cũng chính là mục đích cuối cùng trong cuộc sống của mỗi con người.
Tuy nhiên, khái niệm ấy vẫn còn rất xa lạ cho đến khi nhà tâm lý học Abraham Maslow đưa nó lên tầng cao nhất trong Tháp nhu cầu Maslow. Con người luôn cần được sống đúng với bản chất của mình. Nhu cầu này được gọi là tự thể hiện bản thân. Và con người chỉ thực sự tự thể hiện bản thân sau khi đã được đáp ứng các nhu cầu cơ bản như ăn uống, an toàn, tình cảm, tôn trọng.
Sự tự thể hiện là một động lực của hạnh phúc. Ví dụ như công việc càng cho phép chúng ta thể hiện bản thân, chúng ta càng có xu hướng hạnh phúc hơn. Hơn nữa, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra việc cho mọi người cơ hội thể hiện bản thân dù chỉ một chút, cũng sẽ làm tăng sự hào phóng.
Bảo Nhiên (Theo Atlantic)
2023
“Mẹ Thiên quốc” của tín hữu Mông Cổ – tượng Đức Mẹ được nhặt từ bãi rác
Trong chuyến viếng thăm Mông Cổ từ 1-4/9/2023 Đức Thánh Cha sẽ làm phép một tượng Đức Mẹ được ngài đặt tên là “Mẹ Thiên quốc”, một tượng nhỏ được một phụ nữ Phật giáo phát hiện một cách kỳ diệu tại một bãi rác ở khu vực phía bắc của Mông Cổ.
Tìm thấy bức tượng
Cha Anrê Nguyễn Tín, dòng Don Bosco, chánh xứ giáo xứ Đức Mẹ Phù hộ các Tín hữu ở thành phố Darkhan, chia sẻ với hãng tin CNA rằng người phụ nữ tìm thấy bức tượng không thể nhớ chính xác năm bà phát hiện ra pho tượng. Tuy nhiên, bà khẳng định việc này xảy ra ngay cả trước khi những nhà truyền giáo đến Darkhan cách đây 18 năm.
Người dân Darkhan đã từng thu thập vật liệu có thể tái chế như nhựa và kim loại để kiếm sống. Một ngày nọ, một phụ nữ tên là Tsetsegee, người đã nhiều năm nhặt rác ở các bãi rác, khi đang sàng lọc đống rác, tình cờ thấy một bức tượng được giấu cẩn thận trong áo quần. Những người xung quanh bà Tsetsegee không muốn giữ bức tượng. Bị thu hút bởi vẻ đẹp của bức tượng, bà Tsetsegee quyết định mang tượng về nhà. Khi một số Nữ tu Thừa sai Bác ái đến thăm gia đình, bà Tsetsegee mới thuật lại câu chuyện và quyết định dâng bức tượng cho Giáo xứ Đức Mẹ Phù hộ các Tín hữu.
Ban đầu, tượng được giữ ở văn phòng giáo xứ. Sau đó Đức Hồng y Giorgio Marengo, Phủ doãn tông tòa của Ulaanbaatar, đã nghe về câu chuyện của bức tượng và vào ngày 8/12/2022, Đức Hồng Y đã tôn kính bức tượng trong Nhà thờ Chính tòa kính hai Thánh Phêrô và Phaolô ở Ulaanbaatar và thánh hiến Mông Cổ cho Đức Trinh Nữ Maria.
Vài tháng sau, Đức Hồng y Marengo đã đến thăm bà Tsetsegee ở Darkhan. Khi đó bà rất yếu, như sắp chết, và bày tỏ: “Nếu bây giờ tôi còn sống thì đó là nhờ có Bà đó.” Bà xin được rửa tội vì cảm thấy có mối liên kết sâu sắc với “Bà đó”, người mà bà đã từng tìm thấy ở một bãi rác.
Đức Mẹ xuất hiện ở nơi khiêm nhường, nghèo hèn
Theo cha Tín, khám phá này có thể là dấu chỉ cho thấy rằng Đức Mẹ đã hiện diện ở Mông Cổ để chuẩn bị cho các nhà truyền giáo. Cha nói: “Mẹ xuất hiện ở những nơi khiêm nhường nhất và nghèo khó nhất, điều này có thể biểu thị mong muốn của Mẹ muốn chúng ta chăm sóc cho những người nghèo nhất giữa chúng ta.”
Đức Hồng y Giorgio Marengo giải thích rằng vào tháng 1, ngài đã trình với Đức Thánh Cha nhiều danh hiệu khác nhau mà các tín hữu Mông Cổ đã chọn cho tượng Đức Mẹ. Đức Thánh Cha đã chọn tước hiệu “Mẹ Thiên quốc”, một danh hiệu phù hợp nhất, thừa nhận tầm quan trọng của thiên đàng trong văn hóa Mông Cổ.
Vào thời điểm tượng Đức Mẹ được tìm thấy, cộng đoàn Công giáo Mông Cổ chỉ có một ít người; vào năm 1995 chỉ có 14 người. Tuy nhiên, hiện tại cộng đoàn đã tăng lên khoảng 1.500 người, tại 8 giáo xứ.
Như một minh chứng cho lòng sùng kính ngày càng tăng đối với Đức Trinh Nữ Maria và đức tin ngày càng sâu sắc của cộng đoàn, Đức Hồng y Marengo đã tuyên bố năm 2023 là Năm Thánh Mẫu.
(CNA 31/08/2023)
Theo Hồng Thủy – Vatican News (01/9/2023)