2021
Trong bối cảnh dịch bệnh, các gia đình trở thành Hội Thánh tại gia
Trong bối cảnh dịch bệnh, các gia đình trở thành Hội Thánh tại gia
GIÁO PHẬN LONG XUYÊN
THƯ MỤC VỤ THÁNG 9/2021
TRONG BỐI CẢNH DỊCH BỆNH, CÁC GIA ĐÌNH TRỞ THÀNH HỘI THÁNH TẠI GIA
Anh chị em thân quý!
Tình hình Covid 19 đã, đang, và còn tiếp tục làm thay đổi hầu hết mọi lãnh vực của cuộc sống con người, cá nhân cũng như tập thể. Cuộc sống của các gia đình công giáo trong Giáo Phận cũng đang đón nhận nhiều ảnh hưởng và đổi thay. Với đức tin, đức cậy và đức mến, những ảnh hưởng và đổi thay có thể là cơ hội để canh tân gia đình trở thành một Hội Thánh tại gia. Chính vì thế, chủ đề của Thư mục vụ tháng 9 là: Trong bối cảnh dịch bệnh, các gia đình trở thành Hội Thánh tại gia.
Trước hết, chúng ta dùng những tường thuật trong Tin Mừng về một cộng đoàn, cộng đoàn gia đình ở Betania, làm chất liệu cho chúng ta suy tư với chủ đề của Thư mục vụ.
Cộng đoàn Bêtania gồm 3 chị em, Matta, Maria, và Lazarô. Theo tin mừng Luca (Lc 10, 38-42), cộng đoàn này đã từng tiếp đón Chúa và các Tông Đồ vào nhà mình; chứng tỏ là 3 chị em sống đầy đủ về vật chất, về tình thương, và lòng hiếu khách. Đây là một cộng đoàn gia đình, sống an vui và hạnh phúc, được Thiên Chúa chúc phúc, được nhiều người quý mến, và đặc biệt là được Chúa Giêsu và các Tông Đồ dành cho nhiều ưu ái bằng những cuộc ghé thăm.
Nhưng một sự cố xảy ra cho gia đình này; Lazaro đau bệnh và, bi thảm hơn, Lazarô chết. Trong tình hình bi thảm này, theo tin mừng Gioan (11, 1-45), hai chị em báo tin cho Chúa Giêsu: “Thưa Thầy, người Thầy thương mến đang đau nặng” (c.3). Họ chỉ báo tin mà không yêu cầu. Họ để Chúa chủ động quyết định. Nhưng họ biết Chúa yêu họ, nên họ tin rằng mọi quyết định của Chúa đều tốt hơn cả lòng họ dám mong ước. Hơn cả lòng họ dám mong ước khi Chúa Giêsu đã sử dụng tình trạng bi thảm của họ cho một mục đích siêu việt: “Bệnh này không đến nỗi chết đâu, nhưng là dịp để bày tỏ vinh quang của Thiên Chúa: qua cơn bệnh này, Con Thiên Chúa được tôn vinh.” (c.4).
Quả thật, trong tình trạng bi thảm của cộng đoàn, Chúa Giêsu đã đến và hiện diện không chỉ như người thân của gia đình, mà còn là Emmanuel –Thiên Chúa ở cùng chúng ta. Ngài hiện diện để chia sẻ thân phận con người phải đau khổ và phải chết. Chính trong bầu khí khóc than trước cái chết, mà Ngài tỏ lộ thần tính của Ngài: “Ta là sự sống lại và là sự sống. Ai tin ta, dù có chết cũng sẽ được sống, và hễ ai sống mà tin ta sẽ không chết bao giờ”. Rồi sau khi cầu nguyện với Thiên Chúa Cha (c. 41-42), Chúa Giêsu đã truyền lệnh: “Lazaro, hãy ra khỏi mồ” (c.43) và Lazaro sống lại. Hơn cả phép lạ kẻ chết sống lại, cái chết và sự sống lại của Lazaro là tiên báo cho mầu nhiệm khổ nạn và phục sinh của chính Chúa Giêsu.
Hơn cả lòng họ dám mong ước, vì chính cộng đoàn này được mời gọi tham dự vào mầu nhiệm Vượt Qua của Chúa Giêsu. Thật vậy, Matta, Maria và Lazarô tham dự vào mầu nhiệm vượt qua của Chúa Giêsu trong bữa tiệc tại nhà ở Betania, và trong bữa tiệc này việc xức dầu thơm cho Chúa được Chúa coi là lời tiên báo cuộc an táng của Chúa (Ga 12, 1-11). Sau khi Chúa Giêsu phục sinh, Maria đã là người đầu tiên gặp Chúa Giêsu Phục Sinh và là người được sai đi loan báo Tin Mừng Phục Sinh cho các Tông Đồ (Ga 20, 11-18).
Trong bi thảm, gia đình Betania đã trở thành Hội Thánh tại gia, một cộng đoàn đang thực hiện cuộc hành trình đức tin để bày tỏ vinh quang của Thiên Chúa” và để “Con Thiên Chúa được tôn vinh”.
Anh chị em thân mến!
Cùng chung hoàn cảnh trong dịch bệnh đang hoành hành trên thế giới, trong đó có Việt Nam, các gia đình công giáo của giáo phận Long Xuyên cũng đang phải đối diện với nhiều hệ quả tiêu cực, trong hiện tại và tương lai với những diễn biến khó lường. Đó là những hệ quả tiêu cực trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống gia đình, như hoảng sợ về sự an toàn của gia đình, lo lắng về sự suy thoái kinh tế và sự khó khăn trong công ăn việc làm, hoang mang lo cho tương lai của thế hệ con cháu… Cũng có những hệ quả tiêu cực cho xã hội ảnh hưởng đến sinh hoạt gia đình, như sự nghèo đói cùng với những tệ nạn xã hội gia tăng, những giá trị đạo đức truyền thống và văn hóa bị suy thoái, lòng tin tưởng giữa con người với con người bị nghi ngờ, vô tâm phòng thân trước nỗi khổ của tha nhân… Đó cũng còn là những hệ quả tiêu cực trong đời sống đức tin, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ, như thờ ơ với các sinh hoạt tôn giáo, khủng hoảng đức tin vào Thiên Chúa và giáo hội, thậm chí mất đức tin và xa rời giáo hội.
Trong tình hình cụ thể, với những suy tư về cộng đoàn gia đình Betania, Thư mục vụ đề ra đường hướng tu đức và mục vụ cho gia đình với 4 điểm chính để gia đình trở thành một hội thánh tại gia:
Hội thánh tại gia là gia đình ta trở thành một cộng đoàn yêu thương và hiệp nhất. Gia đình là một cộng đoàn hiệp nhất nhờ tình yêu gia đình được thánh hóa bởi bí tích Hôn Phối. Trong hoàn cảnh cách ly xã hội vì dịch bệnh, gia đình gồm ông bà, cha mẹ, vợ chồng, anh chị em, con cháu, có cơ hội quy tụ sống và sinh hoạt với nhau. Đây là cơ hội mọi thành viên trong gia đình quan tâm đến nhau, dành thời gian cho nhau. Đây cũng là cơ hội thuận lợi để bậc phụ huynh như ông bà, cha mẹ, dạy và làm gương cho con cái về sự quan tâm và phục vụ. Theo ý hướng này, bữa cơm gia đình là cơ hội hữu hiệu để ta bày tỏ yêu thương, phục vụ, và hy vọng.
Hội thánh tại gia là gia đình ta trở thành một cộng đoàn đức tin. Trong bầu không khí ấm cúng thương yêu, ông bà, cha mẹ và con cái ý thức Chúa Kitô Phục Sinh đang hiện diện và đồng hành với mọi thành viên trong gia đình. Trong tình hình cách ly xã hội vì dịch bệnh, các thành viên trong gia đình có điều kiện dành thời gian để cùng nhau lắng nghe Lời Chúa, và khuyên nhủ thúc giục nhau sống theo lương tâm ngay lành, sống theo luật Chúa và giáo hội. Theo ý hướng này, việc học giáo lý trong gia đình là sinh hoạt hữu hiệu để đào sâu đức tin và khích lệ nhau sống đức tin. Trong trường hợp này, chính phụ huynh là các giáo lý viên, thông truyền đức tin, chia sẻ kinh nghiệm sống đức tin, và khuyến khích nhau thực hành đức tin.
Hội thánh tại gia là gia đình ta trở thành cộng đoàn cầu nguyện. Tin vào lời Chúa hứa: “Nếu trong các ngươi, hai người dưới đất đồng thanh xin bất cứ việc gì thì Cha ta, Đấng ngự trên trời sẽ ban cho. Vì ở đâu có hai ba người hợp lại nhân danh Ta thì có Ta ở giữa họ” (Mt 18, 19-20). Trong tình hình dịch bệnh, không còn những cử hành phượng tự tập trung tại nhà thờ, thì chính gia đình chúng ta trở thành đền thờ để cho mọi thành viên gặp Chúa và cầu nguyện với Chúa, gặp nhau để cầu nguyện với nhau và cho nhau. Như vậy, thật là ích lợi khi gia đình cùng tham dự Thánh Lễ trực tuyến và cùng tham dự Giờ Kinh gia đình. Đây cũng là cơ hội để gia đình cầu nguyện cho thế giới, cho Việt Nam, cho giáo phận sớm thoát tình trạng dịch bệnh.
Hội thánh tại gia là gia đình ta trở thành một cộng đoàn tông đồ được Chúa sai đi. Với ơn sủng của bí tích Rửa Tội và Thêm Sức, gia đình Công Giáo có bổn phận làm tông đồ theo lệnh Chúa truyền: “Anh em hãy đi khắp tứ phương thiên hạ, loan báo Tin Mừng cho mọi loài thọ tạo” (Mc 16, 15). Trong hoàn cảnh dịch bệnh, việc thực thi bác ái là phương cách tốt nhất và hữu hiệu để gia đình ta thi hành sứ vụ loan báo Tin Mừng. Với lòng bác ái Kitô giáo, gia đình ta có thể góp phần với cộng đoàn giáo xứ, giáo hạt, và giáo phận để hỗ trợ tài chánh và thực phẩm cho những nạn nhân của dịch bệnh, tại địa phương hay tại những nơi khác. Với ý thức cần chung tay với toàn xã hội phòng chống dịch bệnh, gia đình ta khích lệ nhau nghiêm chỉnh thực thi những quy định phòng chống dịch bệnh. Những việc làm cụ thể trên, kết hợp với lời cầu nguyện và hy sinh, thì đây là những công việc thi hành sứ vụ loan báo Tin Mừng cụ thể và hữu hiệu trong hoàn cảnh dịch bệnh.
Ước mong được như vậy!
Anh chị em thân quý!
Các Giám mục và các Linh mục của gia đình Giáo Phận phó thác gia đình anh chị em cho Thiên Chúa Tình Yêu. Xin Thiên Chúa, qua lời bầu cử của Mẹ Maria và Thánh Giuse cùng với các thánh Tử Đạo Việt Nam, chúc lành cho gia đình anh chị em.
+ Giuse Trần Văn Toản
Giám Mục Giáo Phận Long Xuyên
2021
ĐTC phê chuẩn các quy định mới liên quan đến Kinh sĩ đoàn đền thờ thánh Phêrô
Ngày 28/8/2021 Đức Thánh Cha đã phê chuẩn Những Quy định Chuyển tiếp cho Kinh sĩ đoàn đền thờ thánh Phêrô. Các quy luật mới nhấn mạnh sứ vụ Phụng vụ và Mục vụ của các Kinh sĩ của đền thờ, được thực hiện chủ yếu vào các ngày Chúa Nhật và các ngày lễ Trọng. Các quy định sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/10/2021.
Kinh sĩ đoàn đền thờ thánh Phêrô
Kinh sĩ đoàn đền thờ thánh Phêrô là một tổ chức đã có lịch sử cả ngàn năm, bao gồm một tập thể các linh mục được Đức Thánh Cha chỉ định làm các Kinh sĩ, và cũng có một số người cộng tác. Kinh sĩ đoàn được Đức Lêô IX thành lập như một tổ chức vào năm 1053, nhưng đã hiện diện trước đó hàng thế kỷ, có sứ vụ cử hành Phụng vụ như các đan sĩ tại các đan viện. Đến thời Đức Piô IV, tổ chức này dần dần trở thành một cộng đoàn độc lập, chuyển từ cơ cấu đan viện sang cơ cấu Kinh sĩ.
Ngay từ ban đầu, các hoạt động của Kinh sĩ đoàn bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau: từ Phụng vụ đến quản lý hành chính đối với tài sản của đền thờ và các nhà thờ phụ của nó; từ hoạt động Mục vụ, với sự chăm sóc của khu vực Borgo, đến công việc từ thiện, với các dịch vụ phúc lợi khác nhau. Từ thế kỷ XVI, khi việc xây dựng đền thờ mới bắt đầu, lịch sử của Kinh sĩ đoàn được gắn liền với lịch sử của Cơ quan đặc trách đền thờ thánh Phêrô.
Quá trình cải cách
Hiện nay Kinh sĩ đoàn đền thờ thánh Phêrô đang trong quá trình cải cách. Mục đích của Những Quy luật Chuyển tiếp là để hỗ trợ việc bắt đầu cải cách, khi Quy chế của nó hiện đang được sửa đổi. Các quy định mới đề cập đến việc các Kinh sĩ, cũng như những người cộng tác, không được nhận lương bổng cho sứ vụ này khi đã nhận lương tại một cơ quan khác của Giáo triều Roma và trong các cơ quan khác có liên hệ với Tòa Thánh.
Các quy định mới cũng đề cập đến một số việc điều hành và quản lý các hoạt động kinh tế trước đây thuộc Kinh sĩ đoàn, cũng như việc trả lương cho các Kinh sĩ, nay được chuyển sang cho Cơ quan đặc trách đền thờ thánh Phêrô.
Sứ vụ cầu nguyện
Tháng 10/2007, Đức Biển Đức đã nhắn nhủ Kinh sĩ đoàn đền thờ thánh Phêrô rằng hoạt động của tổ chức này trong đền thờ là khám phá lại chức năng nguyên thủy của nó, trên hết là sứ vụ cầu nguyện. Ngài nhấn mạnh, đây chính là bản chất và sự đóng góp mà Đức Giáo hoàng mong đợi nơi họ.
Nguồn: vaticannews.va/vi/
2021
Ủy Ban Phụng Tự: Về cử hành Bí Tích Xức Dầu Bệnh Nhân và Nghi Thức An Táng trong hoàn cảnh dịch bệnh
HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC VIỆT NAM
ỦY BAN PHỤNG TỰ
Ngày 29 tháng 8 năm 2021
VỀ CỬ HÀNH BÍ TÍCH
XỨC DẦU BỆNH NHÂN VÀ NGHI THỨC AN TÁNG
TRONG HOÀN CẢNH DỊCH BỆNH
Ủy Ban Phụng Tự đã nhận được những câu hỏi của một số linh mục, tu sĩ và thiện nguyện viên muốn giúp đỡ phần thiêng liêng cho các bệnh nhân Công giáo trong hoàn cảnh đại dịch COVID-19 hiện nay, chúng tôi xin trình bày những điều có thể thực hiện không chỉ trong lĩnh vực phụng vụ, nhưng bao hàm cả nội dung của việc đồng hành thiêng liêng với các bệnh nhân.
1) Khi một tín hữu nhiễm bệnh truyền nhiễm (như COVID-19) và phải nhập viện hoặc cấp cứu mà không kịp nhận lãnh các bí tích hoà giải và xức dầu bệnh nhân cần phải làm gì để dọn mình chết lành?
2) Khi chăm sóc bệnh nhân đang hấp hối (hoặc được dự đoán sẽ tử vong) mà không có linh mục thì có thể làm gì để giúp bệnh nhân về phần thiêng liêng?
3) Khi một bệnh nhân COVID-19 đã qua đời trong bệnh viện mà không có người thân bên cạnh, cũng không thể mời thừa tác viên có chức thánh (phó tế, linh mục, giám mục) đến cử hành các nghi thức thì sao?
Vấn đề được đặt ra liên quan đến 3 việc:
– Dọn mình chết lành
– Cử hành và lãnh nhận các bí tích sau hết
– Cử hành nghi thức An táng
- Dọn mình chết lành
Các tín hữu vẫn được nhắc nhở phải luôn tỉnh thức để sẵn sàng đón Chúa vào bất cứ lúc nào và trong bất cứ hoàn cảnh nào. Tuy nhiên, các bệnh nhân, đặc biệt những người đã nhiễm COVID-19, càng cần đến sự ý thức nơi chính bản thân, sự nâng đỡ của Hội Thánh và anh chị em trong việc chuẩn bị cho giây phút đến trước tòa Chúa.
Thuật ngữ “dọn mình chết lành” chính là lời nhắc nhở các bệnh nhân về ý hướng chủ yếu trong tâm tình cầu nguyện và thái độ sẵn sàng của những người tin vào sự sống vĩnh cửu đời sau. Vì thế, nếu không gặp được linh mục để lãnh Bí tích Hòa giải thì:
– Bản thân người tín hữu:
+ thành tâm ăn năn tội cách trọn, sau khi xét mình, nhớ lại các tội đã phạm, nhất là những tội chưa được xưng thú qua Bí tích Hòa giải. Tuy nhiên, phải tránh tâm trạng bối rối, ngã lòng, vì không có tội nào mà Chúa không tha thứ khi chúng ta thành tâm xin lỗi Chúa.
Có thể đọc lời kinh sau đây hoặc tương tự:
“Lạy Chúa, con thành tâm thống hối vì đã phạm tội phản nghịch cùng Chúa. Con chê ghét các tội lỗi đã phạm, con đau buồn vì đã xúc phạm đến Chúa là Thiên Chúa của con, Đấng đầy lòng tốt lành và là Đấng con phải luôn trọn tình yêu mến. Amen.”
Đức Thánh Cha Phanxicô nói: “Nếu bạn làm những điều đó, bạn sẽ trở về ngay với ơn của Chúa. “Chính bạn có thể nhận được ơn tha thứ của Chúa khi không thể gặp được linh mục. Hãy nhớ: “Đây là lúc”, và ngay chính lúc này, việc Ăn Năn Tội Cách Trọn, được thực hiện với lòng thành, sẽ làm tâm hồn chúng ta trở nên trắng như tuyết.” (ĐGH Phanxicô, Bài giảng Thánh lễ Thứ Sáu tuần 3 Mùa Chay, 20.3.2020)
+ rước Chúa cách thiêng liêng, khi nhớ đến Chúa vào bất cứ lúc nào trong ngày.
Có thể dùng lời kinh sau đây hoặc tương tự:
“Lạy Đức Chúa Giêsu, con tin thật Chúa ngự trong Bí Tích Mình Thánh. Con yêu mến Chúa trên hết mọi sự, cùng ước ao rước Chúa vào linh hồn con. Nhưng, bởi vì bây giờ con không thể rước Chúa được, thì xin Chúa ngự vào linh hồn con cách thiêng liêng, chẳng khác gì như con được rước Chúa thật. Con xin đón rước Chúa, cùng kết hợp làm một với Chúa cho trọn. Xin Chúa đừng để con lìa bỏ Chúa bao giờ. Amen.”
– Người thân trong gia đình hoặc thiện nguyện viên đang giúp đỡ bệnh nhân: an ủi, cùng cầu nguyện, gợi ý và thông hiệp trong tâm tình thống hối, rước Chúa cách thiêng liêng, lãnh ơn Toàn xá …
Theo hướng dẫn của Tòa Ân giải (văn thư ngày 20.3.2020) có những ân xá đặc biệt trong đại dịch:
Để giúp các bệnh nhân COVID-19, những người đang thực sự sống trong mầu nhiệm đau khổ, có thể nhận ra một lần nữa “cuộc khổ nạn sinh ơn cứu độ của Đức Kitô” (Salvifici Doloris, 30), Tòa Ân giải, do thẩm quyền Tông Tòa, tin tưởng vào lời Chúa Kitô và nhận định trong tinh thần đức tin đối với đại dịch hiện nay, được sống thời điểm này trong tâm tình thống hối cá nhân, nay thuận ban các ân xá theo những quy định sau đây.
Các tín hữu đã [nhiễm COVID-19], những người đang bị cách ly trong các bệnh viện hay tại tư gia theo quyết định của thẩm quyền y tế, được lãnh ơn Toàn xá khi quyết tâm từ bỏ tội lỗi và hợp ý qua các phương tiện truyền thông để tham dự cử hành Thánh Lễ, đọc kinh Mân Côi, ngắm đàng Thánh Giá hay những thực hành đạo đức khác, hoặc ít là đọc một kinh Tin kính, một kinh Lạy Cha và một lời khẩn cầu với Đức Trinh Nữ Maria, dâng cơn đau bệnh trong tinh thần đức tin hướng về Chúa và đức ái hướng đến anh chị em tha nhân, với ý định sẽ chu toàn sớm hết sức có thể những điều kiện thông thường để lãnh ân xá (xưng tội, rước lễ, cầu nguyện theo ý Đức Giáo Hoàng) ngay sau khi khỏi bệnh.
Ơn Toàn xá cũng được ban theo những điều kiện nói trên, cho các nhân viên y tế, người nhà của bệnh nhân và tất cả những ai, theo gương người xứ Samaria nhân hậu, tự nguyện chấp nhận nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh, đang chăm sóc cho những bệnh nhân COVID-19, như lời Chúa đã nói: “Không có tình yêu nào cao cả hơn tình yêu của người thí mạng vì bạn hữu” (Ga 15, 13).
Trong cơn đại dịch toàn cầu hiện nay, Tòa Ân giải cũng sẵn lòng ban ơn Toàn xá theo những điều kiện nói trên, cho các tín hữu dâng những giờ viếng, giờ chầu Thánh Thể, đọc Thánh Kinh ít là trong 30 phút, đọc kinh Mân Côi, ngắm đàng Thánh Giá, lần chuỗi kính Lòng Chúa Thương Xót, để khẩn cầu Thiên Chúa Toàn năng chấm dứt đại dịch này, nâng đỡ những người nhiễm bệnh và ban ơn cứu rỗi muôn đời cho những kẻ đã được Chúa gọi về bên Chúa.
Hội Thánh cầu nguyện cho những ai không thể lãnh nhận Bí tích Xức dầu bệnh nhân và rước Của Ăn đàng, trong mầu nhiệm các thánh thông công, Hội Thánh phó dâng tất cả và từng người cho lòng Chúa Thương xót, đồng thời ban ơn Toàn xá cho các tín hữu trong giờ lâm tử, miễn là những người ấy đã chuẩn bị tâm hồn cách thích đáng và đã đọc một ít kinh nguyện khi còn sống (trong trường hợp này Hội Thánh sẽ bù đắp cho ba điều kiện thông thường để lãnh nhận ân xá). Cần lãnh nhận ân xá này trước tượng Chúa chịu đóng đinh hoặc Thánh Giá (x. Enchiridion indulgentiarum, số 12).
- Cử hành và lãnh nhận bí tích Hòa giải, Thánh Thể và Xức dầu bệnh nhân
Các linh mục thực hành theo văn thư hướng dẫn của Tòa Ân giải (19.3.2020).
“Nếu bất ngờ xảy ra nhu cầu phải ban bí tích tha tội cho nhiều tín hữu cùng lúc, linh mục buộc phải báo trước cho giám mục giáo phận ngay khi có thể hoặc, nếu không thể, phải báo lại cho ngài càng sớm càng tốt (x. Ordo Paenitentiae, 32).
Do đó, trong tình trạng khẩn cấp của đại dịch hiện nay, giám mục giáo phận có bổn phận chỉ dẫn các linh mục và hối nhân những điều cần lưu tâm và áp dụng cách thận trọng khi cử hành Bí tích Hoà giải cá nhân, chẳng hạn như có thể cử hành ở một nơi thông thoáng bên ngoài tòa giải tội, giữ khoảng cách phù hợp, sử dụng khẩu trang bảo vệ, miễn là không làm phương hại đến mối quan tâm bảo vệ tuyệt đối ấn tín toà giải tội và sự kín đáo cần thiết.
Hơn nữa, trong từng địa giới liên quan đến mức độ ảnh hưởng dịch bệnh, các giám mục giáo phận luôn có thẩm quyền và bổn phận xác định các trường hợp khẩn thiết nghiêm trọng nào được giải tội tập thể cách hợp pháp: ví dụ, khi các tín hữu nhập viện vì nhiễm bệnh với nguy cơ tử vong, cho phép sử dụng các phương tiện âm thanh (hoặc tăng âm) thích hợp để (các) hối nhân có thể nghe được lời xá giải.
Khi cần thiết, cần thỏa thuận với các cơ quan y tế, xem xét đến nhu cầu và phương thức thích hợp để thành lập các nhóm “tuyên uý bệnh viện ngoại thường”, để bảo đảm việc trợ giúp thiêng liêng cần thiết cho người bệnh và người hấp hối. Cũng lưu ý đến nguyên tắc tự nguyện và tuân thủ các quy tắc đề phòng lây nhiễm.
Trường hợp cá nhân tín hữu thấy mình trong cơn đau đớn không thể lãnh Bí tích Hòa giải, thì nên nhớ rằng khi ăn năn tội cách trọn, vì yêu mến Thiên Chúa trên hết mọi sự, thể hiện bằng lời chân thành xin ơn tha thứ (mà hiện tại hối nhân có thể bày tỏ) cùng với lòng ước ao xưng tội [votum confessionis], nghĩa là quyết tâm đi xưng tội, càng sớm càng tốt, thì đã được tha tội, kể cả tội trọng (x. GLHTCG, 1452).”
- Cử hành nghi thức An táng
– Nếu không có linh mục và phó tế, giáo dân có thể chủ sự các nghi thức, tại nhà tang và nghĩa trang, như canh thức cầu nguyện cho người quá cố, nhập quan, từ biệt (xem Nghi thức An táng, Những điều cần biết trước, số 19)
– Khi nhận tin báo tử, gia đình và cộng đoàn tín hữu, với lời kêu gọi của vị mục tử trong giáo xứ, dù không có thi hài người vừa qua đời, cùng hiệp thông trong lời cầu nguyện, an ủi và giúp đỡ tang gia, thể hiện tình bác ái liên đới chân thành và thiết thực.
Tất cả chúng ta tiếp tục cậy nhờ lời chuyển cầu của Thánh Giuse là Đấng Bảo trợ những người trong cơn nguy tử, của Mẹ Maria là Đấng cứu kẻ liệt kẻ khốn, bàu chữa kẻ có tội, an ủi kẻ âu lo, dâng lên Chúa Giêsu, vị lương y đầy quyền năng và giàu lòng thương xót, những lời khẩn cầu tha thiết trong cơn đại nạn.
+Emmanuel Nguyễn Hồng Sơn
Giám mục Giáo phận Bà Rịa,
Chủ tịch Ủy ban Phụng tự
2021
Kế hoạch của Thiên Chúa trong đời ta
Câu hỏi: Chúng ta làm điều gì đó, thường là có chương trình, kế hoạch. Khi tạo dựng thế giới và con người, liệu Thiên Chúa có thực hiện theo kế hoạch định trước không? Theo đó, vấn đề tiền định nghĩa là gì?
Trả lời:
Sao tôi cứ khổ hoài? Sao anh lập nghiệp mãi mà không thành công? Vì sao có người ngồi chơi xơi nước mà vẫn giàu sang phú quý? Bởi đâu tôi không thể làm thánh? Tại sao có nhiều người yêu mến Chúa nồng nàn?
Chúng ta có thể nghe hằng hà câu hỏi như trên. Có người cho đó là số phận đã an bài. Lắm người tin rằng đó là điều may mắn, là ơn Chúa. Không ít người xem đó là chuyện đương nhiên. Thiên thời, địa lợi, nhân hòa, mình sẽ thành công hạnh phúc thôi.
Trước thực trạng của cuộc sống, chúng ta có nhiều cách hiểu và tin. Mỗi tôn giáo đều cho chúng ta câu trả lời. Phật Giáo liên hệ những điều trên đến luật nhân quả. Các nhà thần học Hồi Giáo cũng bàn đến vấn đề tiền định và ý chí tự do. Giáo Hội Tin Lành cho rằng điều đó liên hệ đến thuyết tiền định. Công Giáo xác tín rằng mọi sự đều trong vòng tay yêu thương và quan phòng của Thiên Chúa. Trong câu hỏi thú vị trên đây, chúng ta thử lướt qua một vòng những điều hấp dẫn, nhưng chút phức tạp.
Bạn thân mến,
Câu hỏi của bạn không phải thời nay mới có. Ngay thời xa xưa, dân Do Thái nói riêng và nhân loại nói chung muốn đi tìm nguồn gốc của mình. Hẳn nhiên, người Do Thái diễn tả nguồn gốc ấy trong trình thuật sách Sáng Thế. Bạn hỏi trước khi Chúa sáng tạo muôn loài, Ngài có kế hoạch, bàn tính kỹ lưỡng không? Chúng ta hoàn toàn không biết, vì lúc ấy chẳng có ai để chứng kiến. Sau này Thiên Chúa và Đức Giêsu cũng không mặc khải điều đó. Tuy nhiên, nếu theo mạch văn và niềm tin, chúng ta thấy chính tình yêu dâng trào của Thiên Chúa đã lần lượt tạo nên vũ trụ. Ngài phán hãy có ánh sáng, đất trời, chim thú muôn loài, liền có như vậy. Ngài thấy mọi điều là tốt đẹp và chúc phúc cho chúng.
Trường hợp sáng tạo con người thú vị hơn, dường như Ngài có kế hoạch hẳn hoi. Theo bản văn, Thiên Chúa phán: “Chúng ta hãy làm ra con người theo hình ảnh chúng ta, giống như chúng ta.” Đó là điều mà chúng ta có thể thấy Thiên Chúa kỳ công nắn tạo con người. Hẳn là Thiên Chúa đã “suy nghĩ” làm thế nào sáng tạo nên một loài cao quý. “Giống hình ảnh Thiên Chúa” là hồng phúc tuyệt vời của con người. Và Ngài luôn chúc phúc cho họ, nghĩa là cho họ được hạnh phúc bình an, luôn mãi.
Tiếc là lịch sử nhân loại đi vào con đường tiêu vong. Như trong câu hỏi trên, chúng ta thấy có những chi tiết sau:
- Thiên Chúa đã tiền định mọi sự
Tiền định tiếng Anh là “predestination”, “predestinationism” (thuyết). Hán Việt: tiền là trước, trên hết. Định là đã quyết, không thể thay đổi. Như thế, tiền định là những điều đã quyết từ trước mà con người không thể thay đổi. Có người gọi đó là định mệnh, là số phận[1].
Tôi không muốn đi vào lịch sử phát triển của từ này, vì nó đụng đến triết học Hy Lạp vốn phức tạp. Tuy nhiên, từ thời Giáo Hội sơ khai, người ta đã hoài nghi về những điều liên quan đến Đức Giêsu. Ngài đã biết trước mọi sự, kể cả cái chết? Bằng chứng là Ngài đã tiên báo đến ba lần. Phải chăng Ngài cũng biết Giuđa Ítcariốt là kẻ phản bội. Đó là định mệnh của tông đồ xấu số này. Phải chăng Đức Giêsu biết sau khi chết, Ngài sẽ sống lại. Những chủ đề ấy có dịp chúng ta sẽ bàn sau.
Tuy vậy niềm tin vào tiền định cũng rất phổ biến trong dân gian từ xưa[2]. Thánh Augustinô đã chấp nhận niềm tin này. Thánh nhân giảng rằng: Giáo Hội có hai thực thể: hữu hình và vô hình. Giáo Hội hữu hình là hệ thống tổ chức trần thế. Giáo Hội vô hình là cộng đồng những linh hồn do Chúa tiền định cho họ được cứu rỗi. (Sẽ bàn ở phần sau).
Phải nói thuyết tiền định loang rộng và ảnh hưởng mạnh mẽ vào thời Trung Cổ. Chính thần học gia Tin Lành John Calvin (1509-1564) đã đẩy cao thuyết này. Năm 1559, Calvin cho xuất bản tập Institutes of the Christian Religion (Những nguyên lý của Kitô giáo), trong đó thuyết tiền định được khai triển. Ông cho rằng sau khi con người sa ngã, tội lỗi đã hủy hoại tính thánh thiêng của con người. Trong thân phận tội lỗi, đọa đày, tất cả chúng ta đều bị đuổi ra Vườn Địa Đàng, bị xa cách Thiên Chúa. Tuy nhiên, vì lòng thương xót và tình yêu của Thiên Chúa, nhiều người được Thiên Chúa tiền định được cứu độ. Họ được lọt vào danh sách sổ bộ hằng sống (Ga 10,27-28; Ep chương 11).
Nhiều thần học gia còn đẩy xa hơn vấn đề. Đức Giêsu chịu chết và phục sinh phải cứu lấy toàn nhân loại chứ. Vậy tại sao nhiều người vẫn xa Hỏa Ngục? Câu trả lời chỉ thỏa đáng là: Thiên Chúa đã chọn cứu họ từ rất xa xưa. Như thế, nếu bạn và tôi không được ghi vào danh sách hằng sống đó, mọi nỗ lực nên thánh của chúng ta cũng đổ sông, đổ biển.
- Thiên Chúa luôn quan phòng và cứu độ con người
Dĩ nhiên trước trào lưu tiền định đó, Giáo Hội Công Giáo không đồng ý. Tranh luận đã xảy ra phức tạp mà chúng ta không có giờ đi vào chi tiết. Chỉ tóm lại như sau:
Trong Công Giáo cũng có chữ tiền định. Nghĩa là Thiên Chúa từ muôn thuở đã an bài mọi sự. Mọi công trình và số phận của con người đều trong sự quan phòng của Người. “Anh em đừng lo lắng, ngày nào có cái khổ của ngày đó.” Còn về vấn đề cứu độ, Thiên Chúa tình yêu chắc chắn cứu hết mọi người trong vũng lầy của tội lỗi, khổ đau. Bằng giá máu của Đức Giêsu, con người đã được tiền định cho cứu độ. Chính Đức Giêsu “hòa giải con người với Thiên Chúa, và cho làm nghĩa tử.” (x. Ep 1,5)
Tuy nhiên vấn đề ở đây là nhiều người chối từ món quà cứu độ đó. Thiên Chúa trao ban sự sống cho mọi người, nhưng Ngài không bắt chẹt, ép lấy ép để mọi người phải chấp nhận. Nếu ép buộc con người, Thiên Chúa quả không công bằng, không tôn trọng tự do của con người. Đây là chìa khóa của vấn đề trên. Chúng ta có tự do để chấp nhận ơn cứu độ đó hay không mà thôi.
Thực vậy, có lần thánh Augustinô tâm sự rằng: Thiên Chúa sáng tạo con người, Ngài đâu cần hỏi ta. Nhưng khi muốn cứu độ con người, Ngài phải hỏi ý kiến của ta. Có nhiều người từ chối tin vào Thiên Chúa, phớt lờ ơn cứu độ; kết quả là họ tự chọn cuộc sống xa cách Thiên Chúa ngàn trùng.
Bởi đó chúng ta thấy Công Giáo, hay nói đúng hơn, Thiên Chúa luôn đề cao ý chí tự do của con người. Đức Giêsu nói cho người phụ nữ ngoại tình: “Ta không lên án chị đâu! Thôi chị cứ về đi, và từ nay đừng phạm tội nữa.” (Ga 8,11). Điều ấy có nghĩa là nếu chị ta chịu sửa đổi đời sống, tin theo Thiên Chúa, số phận của chị sẽ rất khác, sẽ được sống. Kết quả là sau này, theo truyền thống, chị đã là vị thánh trong Giáo Hội Công Giáo (chị có thể là thánh Maria Mađalêna).
Chúng ta cũng không ngoại lệ. Chỉ những ai chấp nhận để Thiên Chúa cứu độ, họ mới hy vọng được sống đời đời. Đừng quên “Nhà Thiên Chúa có nhiều chỗ ở.” Ngài muốn cứu mọi người. Tiếc là hành trình tin theo Đức Giêsu luôn nhiều thách đố, lắm chông gai. Nó thường đi ngược lại bản tính yếu đuối của con người. Trong ta lúc nào cũng cảm thấy những xung đột giằng co: tốt-xấu, lành-dữ, v.v.
Một điều thú vị là cuộc đời chúng ta không thể đoán trước được. Kể cả ngành tử vi, bói toán, cho đến chuyên gia tướng số đều không thể biết rõ cuộc đời của ta. Một điều ai cũng đoán được: sinh, lão, bệnh, tử. Do đó, có những thắc mắc đại loại như: phải chăng Chúa định đoạt cho tôi làm bác sĩ, công nhân, thầy giáo, nội trợ hay thất nghiệp dài dài? Phải chăng từ rất xa xưa, Ngài đã chọn tôi làm linh mục, bà sơ? Chúa muốn người này sống lâu, người kia chết sớm? Thực ra những điều ấy luôn vượt tầm hiểu biết của con người. Chúng ta đành khiêm tốn gom lại trong một từ: mầu nhiệm. Càng sống, hy vọng chúng ta càng thấy bàn tay Thiên Chúa dẫn đưa.
- Tự do và đáp trả lời mời gọi yêu thương
Thiên Chúa yêu thương con người. Đó là luật tiền định của Thiên Chúa. Có người còn nói, Thiên Chúa tiền định đặt những nguyên lý, định luật vào trong công trình Sáng Tạo để nó vận hành tốt đẹp. Ngài tôn trọng những điều đó. Chẳng hạn ngày và đêm tuần hoàn nối tiếp nhau. Thiếu rừng sẽ gây lũ lụt, hạn hán. Chạy xe ẩu nguy cơ tai nạn sẽ cao hơn. Bệnh tật là do nhiều hệ lụy của con người. Người tài giỏi sẽ giàu sang, người lười biếng sẽ nghèo đói, v.v. Chúng ta không thể đổ lỗi cho số phận, cho định mệnh đã an bài. Đó là những lý do ngụy biện!
Thái độ của người Công Giáo là cộng tác với Thiên Chúa. Trước lời mời gọi yêu thương, lời hứa cứu độ, chúng ta cố gắng để đáp lại điều đó. Thiên Chúa đã đi bước trước, chỉ những ai thoái lui, phớt lờ “ơn tiền định” ấy, không ai dám chắc số phận của người ấy sẽ đi về đâu?
Thay vì sợ hãi trước Thiên Chúa quan phòng, an bài mọi sự, chúng ta hạnh phúc vì được Thiên Chúa ân cần săn sóc ngay từ trước khi chào đời. Ước gì mỗi người cảm nhận được hồng ân này, để dám lao mình về phía trước cùng với Chúa. Trong tâm thế đó, “tiền định, hay không tiền định” trở nên nhẹ nhàng hơn.
Bạn đừng quên mặc dù Thiên Chúa đã sáng tạo mọi sự, đã đặt vào chúng những quy luật vận hành, nhưng Ngài vẫn làm việc để chăm sóc con người. Do đó, chúng ta không có lý do gì tin vào thuyết định mệnh mà ngồi đó mặc cho số phận an bài. Tuy chúng ta là thụ tạo tốt lành, nhưng chưa hoàn hảo và tuyệt đối, vì tội lỗi. “Anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.” (Mt 5,48) Trong đường hướng đó, giả như bạn có khả năng gì, hãy sử dụng chúng như những nén bạc Thiên Chúa ban cho.
Cảm ơn bạn đã khơi lại đề tài tưởng chừng đã quên lãng sau thời Trung Cổ. Tuy nhiên, chút chia sẻ trên đây hy vọng chúng ta hiểu hơn về thuyết tiền định. Đừng quên nhiều nhánh của Anh em Tin Lành vẫn theo niềm tin này. Bởi đó, ước mong bạn cũng có thể trò chuyện được với họ về vấn đề này. Hoặc, bạn có thể giải thích những gì liên quan đến vấn đề này dưới góc nhìn của Công Giáo.
Chúng ta sống và tiến về phía trước! Đừng tin vào số phận hẩm hiu, vì Thiên Chúa luôn cho chúng ta những gì tốt nhất. Mỗi ngày tin yêu một chút, cố gắng một chút, cộng tác với ơn Chúa một chút, cuộc đời chúng ta sẽ khác, khác nhiều lắm!
Chào bạn!
Đọc thêm:
| Bài 17: Nghiệp quả từ góc nhìn của đức tin Công giáo
Bài 16: Tương thân tương ái Bài 15: Áo giáp chống nạn Bài 14: Đức tin kiến tạo hòa bình và công bằng xã hội Bài 13: Vấn đề truyền giáo Bài 12: Thờ kính ông bà tổ tiên Bài 11: Truyền giáo cho người trẻ ngoại đạo Bài 10: Bền đỗ trong ơn gọi gia đình Bài 09: Vấn đề “theo đạo rồi mới cho cưới” Bài 08: Gieo suy nghĩ tốt Bài 07: Nhanh từ từ thôi Bài 06: Hiện tượng bóng ma Bài 05: Vượt qua khủng hoảng! Bài 04: Vấn đề rước Mình Máu Thánh Chúa Bài 03: Đừng cám dỗ nhau nhé! Bài 02: Sao lại kỳ thị người tu xuất? Bài 01: Nhận định ơn gọi cho cuộc đời |
(Trích Giải Đáp Thắc Mắc cho người trẻ Công giáo, Tập 1, Nxb Tôn Giáo, 2020)
[1] “Đó là cuộc sống mà…”, hoặc “Chẳng có gì để làm!” Theo cách này, cẩn thận kẻo mình rơi vào chủ nghĩa của thuyết định mệnh.
[2] Trong Truyện Kiều, bạn có thể thấy cụ Nguyễn Du đã ghi nhận niềm tin này trong tâm thức người Việt: “Ngẫm hay muôn sự tại Trời. Trời kia đã bắt làm người có thân. Bắt phong trần phải phong trần. Cho thanh cao mới được phần thanh cao.”