NẾN PHỤC SINH: LỊCH SỬ VÀ Ý NGHĨA

NẾN PHỤC SINH: LỊCH SỬ VÀ Ý NGHĨA

Trong toàn bộ năm phụng vụ, có những dấu chỉ vừa đơn sơ vừa hùng hồn đến mức chỉ cần nhìn thấy thôi, lòng người tín hữu đã như được kéo vào một mầu nhiệm lớn hơn chính mình. Nến Phục sinh là một trong những dấu chỉ như thế. Đó không chỉ là một cây nến lớn được thắp lên trong đêm Vọng Phục sinh rồi đặt nơi cung thánh hay bên giếng rửa tội. Đó là một biểu tượng phụng vụ rất sâu xa, một bản tóm lược sống động của đức tin Kitô giáo, một lời loan báo âm thầm nhưng mạnh mẽ rằng: Đức Kitô đã sống lại thật, Người đã chiến thắng bóng tối, tội lỗi và sự chết, và từ ánh sáng của Người, toàn thể Hội Thánh nhận được sự sống mới.

Nến Phục sinh là một dấu chỉ hữu hình và bền vững nhắc nhớ niềm vui và hy vọng ấy, nhắc nhớ Chúa nhật Phục sinh, nhắc nhớ chiến thắng của Đức Kitô trên sự chết: “Hỡi tử thần, chiến thắng của ngươi đâu? Hỡi tử thần, nọc độc của ngươi ở đâu?” (1 Cr 15,55). Mỗi lần bước vào nhà thờ, chúng ta thấy cây nến được đặt bên cạnh giếng rửa tội, nhắc cho chúng ta nhớ rằng nhờ bí tích Thánh tẩy, chính chúng ta cũng sẽ được sống lại. Cây nến này được dành để luôn ở lại nơi danh dự của nó, như dấu chỉ huy hoàng của Đấng Cứu Thế phục sinh, khẳng định rằng Người đang sống.

Muốn hiểu trọn vẹn ý nghĩa của Nến Phục sinh, trước hết phải đi vào nền tảng sâu xa của biểu tượng ánh sáng trong toàn bộ mạc khải Kinh Thánh. Ngay từ những dòng đầu tiên của sách Sáng Thế, khi thế giới còn trong tình trạng hỗn mang và tối tăm, lời đầu tiên đầy quyền năng của Thiên Chúa đã vang lên: “Phải có ánh sáng.” Ánh sáng xuất hiện như một công trình mở đầu của công cuộc sáng tạo, như điều kiện để sự sống được hiển lộ, như dấu hiệu trật tự chiến thắng hỗn loạn. Ánh sáng vì thế không chỉ là một hiện tượng vật lý, mà còn là một biểu tượng thần học. Ánh sáng thuộc về Thiên Chúa, diễn tả sự hiện diện, chân lý, sự thánh thiện, sự sống và ơn cứu độ của Người.

Trong Cựu Ước, ánh sáng gắn liền với hành trình giải phóng dân Chúa. Khi Israel đi qua đêm tối của kiếp nô lệ Ai Cập để tiến vào tự do, chính Thiên Chúa dẫn đường bằng cột lửa trong đêm. Ánh sáng ấy không chỉ để soi đường, mà còn để bảo đảm rằng Thiên Chúa đang ở giữa dân Người, đang bảo vệ, hướng dẫn và đưa họ vượt qua cảnh tối tăm. Các Thánh vịnh nhiều lần nói đến Chúa như ánh sáng: “Chúa là nguồn ánh sáng và ơn cứu độ của tôi.” Các ngôn sứ cũng dùng hình ảnh ánh sáng để báo trước thời đại Đấng Mêsia: dân đang lần bước giữa tối tăm sẽ thấy ánh sáng huy hoàng; trên những ai sống trong vùng bóng tối tử thần, ánh sáng đã bừng lên.

Tất cả những dòng chảy ấy quy tụ nơi Đức Giêsu Kitô. Chính Người đã công bố: “Ta là ánh sáng thế gian. Ai theo Ta sẽ không đi trong tối tăm, nhưng sẽ nhận được ánh sáng đem lại sự sống.” Ở đây, ánh sáng không còn chỉ là một hình ảnh bên ngoài, mà là chính con người và sứ mạng của Đức Kitô. Nơi Người, chân lý của Thiên Chúa được bày tỏ. Nơi Người, bóng tối của tội lỗi bị vạch trần. Nơi Người, con người nhận được khả năng bước ra khỏi tình trạng mù lòa thiêng liêng để bước vào sự sống. Nhưng nghịch lý lớn của mầu nhiệm cứu độ lại nằm ở chỗ: Ánh Sáng ấy đã bị thế gian khước từ; Con Thiên Chúa đã đi vào chính bóng tối sâu nhất của khổ nạn và cái chết. Đồi Canvê là giờ phút dường như bóng tối thắng thế. Ngôi mộ là nơi dường như mọi hy vọng đã tắt. Nhưng chính từ nơi tưởng như tận cùng của đêm tối ấy, ánh sáng Phục sinh bừng lên. Và Nến Phục sinh chính là dấu chỉ phụng vụ diễn tả mầu nhiệm ấy.

Về phương diện lịch sử, Nến Phục sinh được hình thành trong đời sống phụng vụ của Hội Thánh qua một tiến trình khá dài. Những cộng đoàn Kitô hữu đầu tiên đặc biệt coi trọng đêm Vọng Phục sinh, vì đó là đêm canh thức tưởng niệm cuộc Vượt Qua của Chúa, đêm Hội Thánh chờ đợi và cử hành biến cố Chúa sống lại. Ngay từ rất sớm, đêm ấy đã gắn liền với chủ đề ánh sáng. Sau khi bước qua sự thinh lặng của Thứ Sáu Tuần Thánh và sự chờ đợi của Thứ Bảy Tuần Thánh, cộng đoàn quy tụ trong đêm để đón nhận ánh sáng mới. Nghi thức thắp đèn, thắp nến, hay mang lửa vào nơi cử hành trở thành một phần rất tự nhiên của phụng vụ đêm đó.

Ban đầu, người ta chưa nhất thiết có một cây nến lớn với hình thức chặt chẽ như ngày nay. Nhưng ý tưởng về “ánh sáng Phục sinh” đã rất rõ. Dần dần, trong phụng vụ Latinh, Hội Thánh phát triển một cây nến đặc biệt, lớn hơn, nổi bật hơn, được thắp lên từ lửa mới trong đêm Vọng Phục sinh và mang tính biểu tượng rõ rệt hơn như biểu tượng của chính Đức Kitô phục sinh. Theo thời gian, nghi thức này ngày càng được phong phú hóa: có nghi thức làm phép lửa mới, chuẩn bị nến, ghi các dấu thánh trên nến, rước nến vào nhà thờ tối, công bố lời tung hô “Ánh sáng Chúa Kitô”, và sau đó là bài ca Exsultet, tức bài công bố Phục sinh, ca ngợi đêm hồng phúc khi Đức Kitô phá tan xiềng xích tử thần.

Một số yếu tố của việc tôn kính Nến Phục sinh được định hình rõ nét vào thời các thế kỷ đầu Trung Cổ. Khi phụng vụ Tây phương phát triển mạnh, cây nến Phục sinh trở thành một trong những trung tâm biểu tượng của đêm Vọng Phục sinh. Ở nhiều nơi, nến được làm rất lớn, được chạm khắc công phu, thậm chí mang cả những hình ảnh thần học diễn tả cuộc chiến thắng của Đức Kitô. Từ đó, Nến Phục sinh không còn là một phương tiện chiếu sáng đơn thuần, nhưng là một “biểu tượng được tuyên xưng”, tức một dấu chỉ có khả năng giảng dạy, công bố và khắc ghi đức tin.

Trong truyền thống phụng vụ Rôma, Nến Phục sinh được chuẩn bị với những dấu chỉ đặc biệt. Trên thân nến, người ta ghi hình thánh giá. Thánh giá ấy nhắc rằng ánh sáng Phục sinh không tách rời thập giá. Chúa Kitô không chiến thắng sự chết bằng cách né tránh đau khổ, nhưng bằng cách đi xuyên qua đau khổ trong tình yêu và sự vâng phục trọn vẹn. Người ta còn ghi các chữ Alpha và Omega, tức chữ đầu và chữ cuối trong mẫu tự Hy Lạp, để tuyên xưng rằng Đức Kitô là khởi nguyên và cùng tận, là Chúa của thời gian và lịch sử. Người ta cũng ghi năm hiện tại, để nói rằng mầu nhiệm Phục sinh không phải là chuyện của một quá khứ xa xôi, mà là biến cố cứu độ đang hiện diện hôm nay, trong năm này, trong đời sống này, giữa cộng đoàn này. Rồi năm hạt hương được gắn vào cây nến dưới dạng năm dấu đinh, gợi nhớ năm thương tích thánh của Chúa. Đây là một chi tiết rất cảm động: thân xác phục sinh của Đức Kitô không xóa bỏ các dấu thương, nhưng mang lấy chúng trong vinh quang. Ánh sáng phục sinh vì thế không phải là một ánh sáng rẻ tiền, quên mất đau khổ; đó là ánh sáng đã đi qua thập giá.

Nghi thức làm phép lửa mới và thắp Nến Phục sinh mở đầu đêm Vọng Phục sinh là một trong những khoảnh khắc đẹp nhất của năm phụng vụ. Nhà thờ đang chìm trong bóng tối. Cộng đoàn đứng chờ. Một ngọn lửa mới được thắp lên. Từ ngọn lửa ấy, Nến Phục sinh được đốt sáng. Cử chỉ ấy diễn tả một chân lý rất lớn: ánh sáng cứu độ không phát xuất từ sức con người, không phải là sản phẩm của sự lạc quan nhân loại, nhưng là quà tặng đến từ Thiên Chúa. Chính Thiên Chúa khơi lên ánh sáng mới trong đêm tối thế gian.

Sau đó là cuộc rước nến vào nhà thờ tối om. Vị chủ sự hoặc thừa tác viên nâng cây nến và hát: “Ánh sáng Chúa Kitô”, cộng đoàn đáp: “Tạ ơn Chúa.” Lời tung hô ấy thường được lặp lại ba lần, với ánh sáng lan dần khắp cộng đoàn. Từ một ngọn nến duy nhất, các cây nến nhỏ nơi tay các tín hữu được châm lên. Đây là một hình ảnh vô cùng hùng hồn về Hội Thánh. Đức Kitô là nguồn sáng duy nhất, nhưng ánh sáng của Người không giảm đi khi được chia sẻ; trái lại, càng lan tỏa càng làm tan bóng tối. Kitô hữu không tự mình phát sáng; họ nhận ánh sáng từ Chúa và mang ánh sáng ấy vào đời.

Bài công bố Phục sinh, tức Exsultet, tiếp theo đó, là một trong những bản văn phụng vụ giàu chất thơ và thần học nhất của Hội Thánh. Bài ca ấy mời gọi trời đất vui lên vì vinh quang của Vua muôn đời, ca ngợi đêm cực thánh, ca ngợi cột lửa không bao giờ tắt, ca ngợi con ong đã làm nên sáp nến, và trên hết, ca ngợi Đức Kitô đã phá tan xiềng xích tử thần. Khi nghe bài ca ấy trước Nến Phục sinh đang cháy rực, Hội Thánh không chỉ kể lại một biến cố, nhưng đang sống lại chính đêm cứu độ. Nến ở đây không phải là phông nền, mà là một “nhân chứng thinh lặng” cho toàn bộ lời ca tụng đó.

Ý nghĩa thần học đầu tiên và sâu nhất của Nến Phục sinh là: Nến tượng trưng cho chính Đức Kitô phục sinh. Nến đứng đó như một sự hiện diện biểu tượng của Chúa đang sống. Sáp nến gợi đến nhân tính của Người, thực sự mang lấy thân phận con người. Ngọn lửa gợi đến thần tính và vinh quang phục sinh. Cây nến bị tiêu hao dần khi cháy sáng cũng có thể được hiểu như hình ảnh của tình yêu tự hiến: Đức Kitô trao ban chính mình để soi sáng và cứu độ nhân loại. Người không giữ lại mạng sống cho riêng mình, nhưng tiêu hao chính mình trong tình yêu. Vì thế, cây nến vừa là biểu tượng của sự sống chiến thắng, vừa là biểu tượng của tình yêu hiến tế.

Ý nghĩa thứ hai là Nến Phục sinh biểu tượng cho chiến thắng của ánh sáng trên bóng tối. Bóng tối trong Kinh Thánh không chỉ là đêm tối vật lý, mà còn là biểu tượng của tội lỗi, lầm lạc, tuyệt vọng, sự chết và quyền lực sự dữ. Khi Nến Phục sinh được mang vào nhà thờ tối, Hội Thánh tuyên xưng rằng bất kể bóng tối dày đặc đến đâu, nó không phải là tiếng nói cuối cùng. Ánh sáng nhỏ bé kia đủ sức xé toang đêm tối. Đó là niềm hy vọng căn bản của đức tin Kitô giáo. Không có mồ nào giữ được Đức Kitô. Không có đêm nào dài đến mức ngăn cản được bình minh Phục sinh. Không có vực thẳm nào sâu đến mức ân sủng của Thiên Chúa không thể chạm tới.

Ý nghĩa thứ ba là Nến Phục sinh gắn chặt với bí tích Thánh tẩy. Đây là lý do tại sao sau mùa Phục sinh, cây nến thường được đặt gần giếng rửa tội. Trong đêm Vọng Phục sinh, sau phần phụng vụ Lời Chúa, Hội Thánh bước vào phụng vụ Thánh tẩy: làm phép nước, cử hành bí tích Rửa tội cho dự tòng, và lặp lại lời hứa khi lãnh nhận phép Rửa cho toàn thể cộng đoàn. Điều đó cho thấy mầu nhiệm Phục sinh không chỉ là điều Đức Kitô đã trải qua, mà là điều người tín hữu được dự phần. Nhờ bí tích Thánh tẩy, chúng ta được mai táng với Đức Kitô trong cái chết để rồi cùng Người bước vào sự sống mới. Vì vậy, khi nhìn Nến Phục sinh bên cạnh giếng rửa tội, người tín hữu được nhắc nhớ về căn tính sâu nhất của mình: mình là người đã được thắp sáng bởi Đức Kitô, đã được kéo ra khỏi bóng tối để sống như con cái sự sáng.

Ý nghĩa thứ tư của Nến Phục sinh liên hệ đến toàn bộ đời sống Kitô hữu từ lúc sinh ra trong đức tin cho đến lúc bước vào cõi vĩnh cửu. Trong nghi thức Rửa tội, nhất là rửa tội trẻ em, người ta trao cho cha mẹ hoặc người đỡ đầu một ngọn nến được thắp từ Nến Phục sinh. Điều đó rất đẹp. Ánh sáng đức tin không do gia đình tự phát minh, nhưng được đón nhận từ Đức Kitô qua Hội Thánh. Trẻ được mời gọi giữ ngọn lửa ấy luôn cháy sáng. Ở đầu đời Kitô hữu là ánh sáng này. Và ở cuối hành trình trần thế, trong phụng vụ an táng, Nến Phục sinh thường được đặt gần linh cữu. Cử chỉ ấy nói lên một niềm xác tín rất mạnh: người tín hữu đã chết trong Đức Kitô thì cũng sẽ sống lại với Người. Như vậy, từ giếng rửa tội đến quan tài, từ khởi đầu đến kết thúc hành trình dương thế, Nến Phục sinh luôn nhắc rằng đời Kitô hữu nằm trọn trong mầu nhiệm Vượt Qua của Chúa.

Ý nghĩa thứ năm là Nến Phục sinh diễn tả chiều kích cộng đoàn của Hội Thánh. Trong đêm Vọng Phục sinh, không ai tự thắp nến mình từ một nguồn sáng riêng. Mọi người nhận lửa từ một cây nến duy nhất. Hình ảnh ấy diễn tả rất rõ: Hội Thánh sống nhờ một Chúa, một đức tin, một phép Rửa. Tất cả được quy tụ trong cùng một ánh sáng. Mỗi người có thể cầm một cây nến nhỏ, có thể ở một vị trí khác nhau trong cộng đoàn, nhưng ánh sáng lại là một. Điều đó mời gọi Hội Thánh vượt qua chia rẽ, đố kỵ, tự tôn, cục bộ, để trở thành cộng đoàn thực sự phát xuất từ Đức Kitô và phản chiếu ánh sáng của Người.

Về mặt phụng vụ, Nến Phục sinh có một vị trí rất đặc biệt. Từ đêm Vọng Phục sinh cho đến hết mùa Phục sinh, nến được thắp sáng trong các cử hành phụng vụ trọng thể như dấu chỉ rõ ràng của Chúa phục sinh hiện diện giữa cộng đoàn. Sau mùa Phục sinh, cây nến không còn được sử dụng như trước trong mọi Thánh lễ quanh năm, nhưng vẫn được giữ lại nơi danh dự, thường là bên cạnh giếng rửa tội. Nến được thắp trong các cử hành Rửa tội và an táng, vì hai thời khắc ấy liên kết rất sâu với mầu nhiệm vượt qua: sinh ra cho đời sống mới trong Đức Kitô, và hoàn tất hành trình để chờ ngày sống lại.

Điều quan trọng là phải hiểu Nến Phục sinh không chỉ là một đồ vật trang trí đẹp trong nhà thờ. Nếu chỉ nhìn như một cây nến lớn được trưng bày cho đẹp, ta sẽ đánh mất chiều sâu thần học của nó. Hội Thánh không dùng biểu tượng một cách tùy tiện. Mỗi cử chỉ, mỗi vật phẩm phụng vụ đều mang một sứ điệp. Nến Phục sinh là một “bài giảng không lời”. Nó nói với người đang mỏi mệt rằng vẫn còn hy vọng. Nó nói với người đang mang tội rằng lòng thương xót mạnh hơn quá khứ. Nó nói với người đang khóc trước cái chết rằng ngôi mộ không phải là điểm kết thúc. Nó nói với người vừa bước vào nhà thờ trong một ngày bình thường rằng Đức Kitô vẫn đang sống, không phải như một kỷ niệm, nhưng như Đấng hiện diện.

Cũng phải nói rằng truyền thống dùng nến trong đời sống Kitô giáo không phải là mê tín hay một hình thức “thần linh hóa” vật chất. Ánh sáng của nến không có ma thuật nào tự thân. Giá trị của nến nằm ở chỗ nó quy hướng tâm hồn con người về một thực tại cao hơn. Trong phụng vụ, con người không chỉ nghe bằng tai, mà còn học bằng mắt, bằng thân xác, bằng những dấu chỉ cảm nhận được. Đức tin Kitô giáo là đức tin nhập thể, nên các biểu tượng vật chất có vai trò rất quan trọng. Nến Phục sinh vì thế giúp đưa mầu nhiệm vô hình đến gần cảm nghiệm hữu hình của cộng đoàn.

Nếu đào sâu thêm, chúng ta còn thấy Nến Phục sinh gắn với một linh đạo sống rất cụ thể. Đức Kitô là ánh sáng thế gian, nhưng Người cũng nói với các môn đệ: “Chính anh em là ánh sáng cho trần gian.” Điều ấy không có nghĩa chúng ta tự mình trở thành nguồn sáng độc lập, nhưng là nhờ kết hợp với Chúa Kitô, đời sống chúng ta cũng có thể trở thành ánh sáng phản chiếu. Nhìn Nến Phục sinh, người tín hữu được mời gọi tự hỏi: đời mình có đang mang ánh sáng của Chúa vào gia đình, vào cộng đoàn, vào xã hội hay không? Hay mình đang sống như một cây nến chưa bao giờ được thắp? Hay tệ hơn, như một người đã nhận ánh sáng mà lại lấy bóng tối để che đi?

Một cây nến muốn chiếu sáng thì phải chấp nhận bị đốt cháy. Đó là một hình ảnh đánh động. Không có ánh sáng Kitô giáo nếu không có hy sinh. Không có chứng tá thật nếu không có tự hiến. Một người cha, người mẹ âm thầm hy sinh cho con cái, một tu sĩ bền bỉ sống trung tín, một linh mục tận tụy với đoàn chiên, một người trẻ dám sống trong sạch giữa một thế giới buông thả, một tín hữu biết tha thứ giữa những tổn thương sâu nặng: tất cả những điều ấy là những tia sáng nhỏ phát xuất từ ánh sáng Phục sinh. Nói cách khác, Nến Phục sinh không chỉ ở trên chân nến trong nhà thờ; nó còn phải tiếp tục cháy trong đời sống thường ngày của mỗi Kitô hữu.

Trong bối cảnh thế giới hôm nay, biểu tượng Nến Phục sinh càng trở nên cấp thiết. Con người hiện đại có nhiều loại ánh sáng: ánh sáng công nghệ, ánh sáng màn hình, ánh sáng thành phố không ngủ, ánh sáng của tri thức, của kỹ thuật, của quyền lực. Nhưng giữa rất nhiều ánh sáng ấy, người ta vẫn có thể sống trong một bóng tối tinh thần sâu thẳm: mất phương hướng, cô đơn, trống rỗng, bất an, tuyệt vọng. Nến Phục sinh nhắc rằng ánh sáng thật không chỉ giúp mắt nhìn thấy, mà giúp linh hồn có thể sống. Đức Kitô không chỉ soi sáng trí óc, mà cứu cả con người khỏi đêm tối của sự vô nghĩa. Vì thế, cây nến ấy vẫn có khả năng nói với con người thời nay, có khi còn mạnh hơn bao giờ hết.

Cũng vậy, trong những lúc Hội Thánh đi qua khủng hoảng, bị thử thách, bị hiểu lầm, bị thương tích vì tội lỗi của con cái mình, Nến Phục sinh vẫn là lời nhắc rằng nền tảng sâu nhất của Hội Thánh không nằm ở sự hoàn hảo nhân loại, nhưng ở Đức Kitô phục sinh. Hội Thánh vẫn đứng được là nhờ ánh sáng của Người. Mỗi năm, đêm Vọng Phục sinh lại trở về như một cuộc canh tân ký ức thiêng liêng, giúp cộng đoàn nhớ rằng mình không thuộc về bóng tối, không được phép quen với bóng tối, và không được đầu hàng bóng tối.

Một chi tiết thật đẹp nữa là Nến Phục sinh vừa mang tính long trọng vừa mang tính bền bỉ. Nó không chỉ bừng cháy một thoáng rồi thôi. Nó được giữ lại, được đặt ở vị trí trang trọng như một sự hiện diện lâu dài. Điều đó rất hợp với mầu nhiệm Chúa phục sinh. Biến cố Phục sinh không phải là một khoảnh khắc hưng phấn chóng qua. Đó là một thực tại bền vững, một trật tự mới đã khai mở trong lịch sử. Đức Kitô đã sống lại không để rồi chết nữa. Ánh sáng của Người không tắt. Khi Hội Thánh giữ cây nến ở nơi danh dự, Hội Thánh như muốn nói với mọi thời đại rằng: Chúa vẫn đang sống; ánh sáng ấy vẫn còn đó; hy vọng ấy vẫn chưa hề bị lấy đi khỏi thế gian.

Có thể nói, trong tất cả các biểu tượng phụng vụ, Nến Phục sinh là một trong những biểu tượng diễn tả cách trọn vẹn nhất toàn bộ trung tâm đức tin Kitô giáo. Nó chứa đựng thần học về sáng tạo, về xuất hành, về Đức Kitô là ánh sáng, về thập giá và phục sinh, về bí tích Thánh tẩy, về đời sống Hội Thánh, về niềm hy vọng cánh chung. Nó nối kết khởi đầu và cùng đích, cá nhân và cộng đoàn, hiện tại và vĩnh cửu. Một cây nến, nhưng là cả một bản tuyên xưng đức tin.

Vì thế, khi bước vào nhà thờ và nhìn thấy Nến Phục sinh, người Kitô hữu không nên chỉ nhìn bằng thói quen. Hãy dừng lại một chút. Hãy nhớ rằng ánh sáng ấy tượng trưng cho Chúa đang sống. Hãy nhớ rằng mình đã được thắp sáng từ nguồn sáng ấy. Hãy nhớ rằng mình cũng được mời gọi sống lại từ những tăm tối của tội lỗi, nguội lạnh, thất vọng và sợ hãi. Hãy nhớ rằng dù đời mình có đi qua Thứ Sáu Tuần Thánh nào chăng nữa, thì lời cuối cùng vẫn là Phục sinh.

Nến Phục sinh đứng đó như một tiếng nói không lời: Đức Kitô đã sống lại. Sự chết không thắng nổi Người. Tội lỗi không khóa được con đường cứu độ. Bóng tối không dập tắt được ánh sáng. Và nếu chúng ta thuộc về Người, nếu chúng ta ở lại trong Người, thì ngay cả giữa những đêm sâu nhất của đời mình, chúng ta vẫn có thể bước đi trong hy vọng.

Đó chính là lịch sử và ý nghĩa của Nến Phục sinh: không chỉ là lịch sử của một nghi thức phụng vụ, nhưng là lịch sử của ánh sáng Thiên Chúa đi vào đêm tối nhân loại; không chỉ là ý nghĩa của một biểu tượng, nhưng là ý nghĩa của cả đời Kitô hữu. Bởi từ Nến Phục sinh, Hội Thánh không ngừng nghe lại sứ điệp nền tảng nhất của mình: Chúa đang sống. Và vì Người đang sống, con người vẫn còn có thể hy vọng.

Lm. Anmai, CSsR