Vị linh mục mở ra ngành lịch sử tự nhiên của Canada

Vị linh mục mở ra ngành lịch sử tự nhiên của Canada

 

Từ sự tình cờ vào thuở nhỏ, cha Léon Abel Provancher đã say mê khám phá vạn vật và được vinh danh là người khởi đầu cho ngành lịch sử tự nhiên ở Canada.

 

Cha Léon Abel Provancher sinh ngày 10.3.1820 ở thị trấn Bécancour, thuộc tỉnh bang Quebec và qua đời ngày 23.31892 ở Cap-Rouge, cùng tỉnh bang. Bên cạnh sứ vụ của một linh mục cha chánh xứ, cha đã có nhiều đóng góp quan trọng cho khoa học và được vinh danh là “cha đẻ ngành lịch sử tự nhiên của Canada”.

Có duyên với học bổng và giải thưởng

Niềm đam mê về khoa học tự nhiên của vị linh mục bắt đầu manh nha trong những năm tháng thời thơ ấu, hay nói đúng hơn là từ lúc cậu bé Léon Abel Provancher nhìn thấy một vỏ sò hóa thạch được công nhân tìm được trong quá trình đào giếng. Sau đó, Provancher thích thú học tên của những loài thực vật. Năm 1834 (lúc 14 tuổi), cậu bé giành được học bổng, cho phép nhập học ở Tiểu Chủng viện Nicolet của Quebec. Thậm chí ở độ tuổi này, kiến thức liên quan lĩnh vực thực vật học và nông nghiệp của Provancher cũng đã mang về nhiều giải thưởng cho cậu suốt thời gian học tập tại đây.

Tiếp tục theo ơn gọi, đến năm 24 tuổi, tức vào năm 1844, vị chủng sinh trẻ được truyền chức linh mục. Trong vòng 4 năm kế tiếp, ngài đã phục vụ ở nhiều xứ đạo. Năm 1848, cha tiếp tục bắt tay vào lĩnh vực trồng trọt. Việc lui tới nhiều giáo xứ khác nhau cho phép vị linh mục nghiên cứu hệ thực vật và động vật của Canada. Tháng 9.1854, cha Provancher trở thành cha sở giáo xứ Saint Joachim, và ngài trải qua 8 năm tại đây, lâu hơn nhiều so với thời gian ở những giáo xứ trước đó. Cha đổ công sức bồi đắp cho giáo xứ Saint Joachim và thử nhiều cách để tìm ra những nguồn thu mới cho giáo dân.

Năm 1857, lấy bút danh Émilien Dupont, cha hoàn thành quyển Essai sur les insectes et les maladies qui affectent le blé (tạm dịch: Tiểu luận về các loài côn trùng và những bệnh ảnh hưởng đến lúa mì). Đây là quyển sách dùng để tham gia cuộc thi do chính phủ tài trợ với hy vọng có thể tìm ra giải pháp cho vấn đề liên quan đến một loại ruồi gây ảnh hưởng đến hoa màu của những người nông dân địa phương. Cha Provancher đoạt giải ba trong cuộc thi này.

Cha đích thân khám phá và mô tả hơn 1.000 loài trước đây chưa từng được biết đến

Nghiên cứu sâu về khoa học tự nhiên

Năm 1858 cha xuất bản Traité élémentaire de botanique (Chuyên luận cơ bản về thực vật học), quyển sách đầu tiên thuộc dạng này ở Canada. Sách được các viện giáo dục sử dụng cho công tác giảng dạy suốt nhiều năm, cho đến khi xuất hiện các quyển sách như Éléments de botanique et de physiologie végétale (Khái luận về thực vật học và sinh lý học thực vật) của Louis-Ovide Brunet (Quebec, 1870) và Cours élémentaire de botanique et Flore du Canada (Giáo trình cơ bản về thực vật và hệ thực vật của Canada) của Jean Moyen (Montreal, 1871). Năm 1861, vị linh mục hội ngộ ông Brunet, giáo sư ngành thực vật học của Đại học Laval, và cùng nhau, hai người thu thập các mẫu cây trên khắp lãnh thổ Canada. Đến thời điểm này, cha Provancher bắt đầu quan tâm đến những loài côn trùng ký sinh trong vườn nhà xứ. Thế là cha chuyển sang nghiên cứu ngành côn trùng học với ông William Couper, nhà côn trùng học người Mỹ và nhà tự nhiên học có ảnh hưởng lớn tại Canada vào nửa cuối thế kỷ 19. Thậm chí vị linh mục còn nhờ gởi sách từ New York và Washington đến Quebec để phục vụ cho việc học tập.

Năm 1862, cha Provancher rời giáo xứ Saint-Joachim và sang phục vụ ở giáo xứ Notre-Dame-de-Portneuf. Trước khi từ giã giáo xứ cũ, cha tạo nên vườn ươm dành cho cây ăn trái để làm hình mẫu cho nông dân địa phương, cũng như mang đến những sự trợ giúp khác. Cùng năm, cha công bố quyển sách tựa đề Le verger canadien (Vườn cây Canada), về hoa lan Canada và những thông tin cần thiết để nuôi trồng giống hoa này. Tiếp tục trong năm 1862, ngài nhận được khoản hỗ trợ tài chính từ chính phủ để hoàn thành công trình về các loài hoa của Canada. Năm 1868, cha Provancher phát hành chuyên san Le Naturaliste canadien (Nhà Tự nhiên học Canada) để tạo điều kiện cho các nhà khoa học chưa có tên tuổi công bố những phát hiện của họ, và từ đó khuyến khích những người nghiệp dư nghiên cứu về tự nhiên học.

Những năm sau, theo lời khuyên của Đức Tổng Giám mục Quebec, cha Provancher rời sứ vụ linh mục chánh xứ và tập trung vào việc nghiên cứu chuyên sâu về khoa học tự nhiên. Thế là cha di chuyển khắp Canada và lên đường đến Mỹ, châu Âu và Đất Thánh. Ngài tổ chức hai chuyến hành hương đến Jerusalem, với một chuyến do cha đích thân hướng dẫn.

Đến năm 1874, vị linh mục bắt đầu xuất bản Petite faune entomologique du Canada (Hệ động vật côn trùng của Canada), một dự án khổng lồ về nghiên cứu côn trùng nhỏ của Canada. Ban đầu công trình chỉ xuất hiện trên chuyên san Le Naturaliste canadien, và theo thời gian được hiệu đính, mở rộng và cuối cùng trở thành tuyển tập 3 quyển về mọi loài côn trùng từng được biết đến ở Canada vào thời điểm đó. Hệ động vật côn trùng của Canada trong một thời gian dài trở thành công trình có giá trị vô song về côn trùng học tại nước này.

Chính nhờ vào việc tìm hiểu và mô tả về bộ côn trùng bao gồm ong bắp cày và ong, cha Provencher mang đến sự đóng góp to lớn cho nỗ lực vì tiến bộ trong khoa học. Thay vì tổng hợp thông tin từ các nguồn khác như đã làm trước đây, ngài đích thân khám phá và mô tả hơn 1.000 loài trước đây chưa từng được biết đến. Một mình cha đã tìm được 1/10 các loài thuộc bộ cánh màng hiện được biết đến ở Canada. Nhờ vào sự đóng góp lớn lao cho khoa học, cha khẳng định được tên tuổi vững chắc và không thể thay thế được trong lịch sử ngành tự nhiên học của Canada.

 

GIANG VÔ YÊN

Chuẩn bị cuộc viếng thăm của Ðức Thánh cha tại Hungary.

Chuẩn bị cuộc viếng thăm của Ðức Thánh cha tại Hungary.

– Sáng thứ Sáu, ngày 28 tháng Tư năm 2023, Ðức Thánh cha Phanxicô sẽ lên đường viếng thăm Hungary trong ba ngày, như ngài đã hứa trở lại nước này khi bế mạc Ðại hội Thánh Thể quốc tế thứ 52, trưa ngày 12 tháng Chín năm 2021 tại Budapest.

Chuyến tông du thứ 41 của ngài hoàn toàn diễn ra tại thủ đô Budapest. Ðức Thánh cha sẽ có khoảng mười hoạt động: cuộc gặp gỡ với nhà cầm quyền chính trị và dân sự, với Tổng thống Katalin Novak và Thủ tướng Orban, với các giám mục, những người di tản và tị nạn, trong đó có nhiều người từ Ucraina láng giềng, các bạn trẻ, bệnh nhân, những nhân vật thuộc giới khoa học và văn hóa. Ngoài ra, Ðức Thánh cha cũng sẽ gặp gỡ cộng đoàn Công giáo nghi lễ Ðông phương đông đảo tại Hungary.

Trong cuộc họp báo tuần qua để giới thiệu chuyến đi của Ðức Thánh cha, ông Matteo Bruni, Giám đốc Phòng Báo chí Tòa Thánh, cho biết những đề tài sẽ được Ðức Thánh cha đề cập đến là sự hiệp nhất của Âu châu, tương lai người trẻ, đối thoại đại kết, khích lệ một Giáo hội đã từng trải qua những thời kỳ bách hại dưới chế độ cộng sản, và đặc biệt là thảm trạng chiến tranh, để kêu gọi hòa bình từ một quốc gia như Hungary, có chung 135 cây số biên giới với Ucraina, quốc gia đang bị Nga tấn công. Biên giới này tượng trưng con đường trốn chạy của nhiều người từ Ucraina đến Hungary bằng nhiều phương tiện khác nhau. Nhiều người đi qua lãnh thổ Hungary để tới các nước khác, như Ðức, Hòa Lan, Ý và xa hơn nữa. Nhưng cũng có đông đảo người Ucraina lưu lại Hungary.

Ông Matteo Bruni cũng cho biết Ðức Thánh cha sẽ động chạm cụ thể với đau khổ của dân chúng Hungary cũng như của cộng đoàn Kitô nước này, đã chịu đau khổ lâu dài do sự áp đặt của một chế độ độc tài siêu quốc, đặc biệt ngặt nghèo trong việc đàn áp đức tin và tôn giáo, nhất là Công giáo. Hungary không quên các giám mục, linh mục và tín hữu của mình đã bị sát hại hoặc tước đoạt tự do trong thời Giáo hội hầm trú, trong đó các giáo sĩ được truyền chức bí mật, và làm việc trong các công xưởng như các vị thánh và những tấm gương rạng ngời, chẳng hạn như vị Ðáng kính Ðức Hồng y Jozsef Mindszenty, lịch sử đức tin, sự kháng chiến và đau khổ của ngài là điều quan trọng để hiểu Giáo hội Công giáo tại Hungary.

Cao điểm trong chuyến viếng thăm của Ðức Thánh cha là thánh lễ ngài cử hành tại Quảng trường Kossuth Lajos, vị anh hùng của Hungary.

(Vatican News 21-4-2023)

Trần Ðức Anh, O.P.

Ðức Hồng y Sako: Các tín hữu Kitô Trung Ðông cần được lắng nghe và tôn trọng

– Ðức Hồng y Louis Raphael Sako, Giáo chủ Công giáo Canđê bên Irak, nhận định rằng nhu cầu lớn của các tín hữu Kitô tại Trung Ðông là cần được lắng nghe và tôn trọng, và không bị đối xử như những công dân hạng nhì.

Ðức Hồng y Sako đã cùng với nhiều thượng phụ, giám mục và nhiều nhân vật Công giáo Trung Ðông tham dự Hội nghị, từ ngày 20 đến ngày 23 tháng Tư vừa qua tại Nicosia, thủ đô của quốc đảo Cipro, nhân kỷ niệm 10 năm Tông huấn Giáo hội tại Trung Ðông”.

Tông huấn được Ðức Cố Giáo hoàng Biển Ðức XVI ký tại nhà thờ chính tòa thánh Phaolô ở Harissa, bên Liban ngày 14 tháng Chín năm 2012, trong chuyến viếng thăm lịch sử của ngài tại Liban. Tông huấn đúc kết Thượng Hội đồng Giám mục về Trung Ðông, do Ðức Cố Giáo hoàng triệu tập hồi tháng Mười năm 2010 trước đó.

Hội nghị do Bộ các Giáo hội Công giáo Ðông phương tổ chức, với sự hiện diện của Ðức Tổng giám mục Tổng trưởng Claudio Gugerotti.

Trong cuộc phỏng vấn dành cho hãng tin Sir của Hội đồng Giám mục Ý, truyền đi hôm 22 tháng Tư vừa qua, Ðức Hồng y Sako nói rằng: 10 năm sau Tông huấn “Giáo hội tại Trung Ðông”, các tín hữu Kitô miền này cũng cần được giúp đỡ để khỏi phải di cư ra nước ngoài, vì không thấy tương lai tại đất nước của họ. “Tại Syria, Irak và Palestine, Liban, có những thách đố chính tri, kinh tế, văn hóa, và xã hội đe dọa sự hiện diện của các cộng đoàn Kitô. Nạn tục hóa đang làm cho Tây phương trở nên trống rỗng những gì là thánh thiêng. Tại Ðông phương này, chúng tôi gặp phải trào lưu duy căn cực đoan biến thành khủng bố và bạo lực kinh hoàng. Chúng tôi bị đe dọa, bị gạt ra ngoài lề; nhà cửa, đất đai của chúng tôi bị chiếm hữu, cũng như những làng mạc của chúng tôi. Rồi có vấn đề dân số nữa”.

Theo Ðức Hồng y Sako, cuộc viếng thăm của Ðức Thánh cha Phanxico tại Irak hồi tháng Ba cách đây hai năm, sự hiện diện và gần gũi, cũng như tình thân hữu của ngài với người Hồi giáo đã tạo nên nhiều công hiệu hơn Tông huấn “Giáo hội tại Trung Ðông” cách đây 10 năm. Chỉ cần nghĩ đến Văn kiện tại Abu Dhabi về tình huynh đệ, hoặc cuộc gặp gỡ của Ðức Thánh cha ngày 06 tháng Ba năm 2021 tại Najaf, với Ðại Ayatollah Sayyif Ali Al-Husayi Al-Sistani, và lãnh tụ này của Hồi giáo Shiite ở Irak, đã nói những lời thân hữu và huynh đệ với các Kitô hữu. Vì thế, cần tận dụng những điều đó để sống như anh em và như những công dân, để thay đổi não trạng của xã hội thường coi những người Hồi giáo cao trọng hơn, trong khi những người khác thì bị đối xử như những công dân hạng nhì”.

(Sir 22-4-2023)

G. Trần Ðức Anh, O.P.

Các giám mục Mỹ phê bình Tòa án tối cao cho dùng thuốc phá thai

Các giám mục Mỹ phê bình

Tòa án tối cao cho dùng thuốc phá thai

Các giám mục Mỹ phê bình Tòa án tối cao cho dùng thuốc phá thai.

Chủ tịch Ủy ban Giám mục Mỹ về các hoạt động bảo vệ sự sống, Ðức cha Michael Burbidge, Giám mục giáo phận Arlington, Bang Virginia, phê bình Tối cao pháp viện Mỹ tạm thời chặn phán quyết của tòa án cấp dưới ngưng quyết định của cơ quan chính phủ Mỹ về quản trị lương thực và thuốc men, gọi tắt là FDA, nới lỏng các tiêu chuẩn về thuốc phá thai.

Trong thông cáo công bố hôm thứ Bảy, ngày 22 tháng Tư năm 2023, Ðức cha Burbidge nói rằng: “Lệnh tạm thời do Tối cao pháp viện Mỹ ban hành là điều gây thất vọng kinh khủng, vì sự mất mát những sinh mạng vô tội chưa sinh ra và vì nguy hiểm của thuốc phá thai gây ra cho phụ nữ. Thật là sai lầm khi cho phép cơ quan FDA của chính phủ giảm bớt rất nhiều các tiêu chuẩn về thuốc phá thai hiện nay. Cơ quan FDA hành động bất hợp pháp khi trước hết chấp thuận, và sau đó lại nới lỏng những đòi hỏi về an toàn trong việc ra toa và cho bán thuốc phá thai. Chúng tôi hy vọng và cầu nguyện để Tòa án ngăn cản những hành động không thích hợp của cơ quan FDA.”

Và Ðức cha Michael Burbidge nhấn mạnh rằng: “Phá thai không bao giờ là câu trả lời cho một khó khăn hay việc mang thai ngoài chủ ý, vì nó luôn kết liễu một mạng sống và gây nguy hiểm cho một sinh mạng khác. Lòng cảm thương ý nghĩa đối với người mẹ và người con là điều cần thiết. Chúng tôi sẽ tiếp tục yêu cầu những chính sách đặt phụ nữ và gia đình lên hàng đầu, phục vụ các phụ nữ đang ở trong tình cảnh khó khăn cần giúp đỡ và cầu nguyện cho việc chấm dứt giết sinh mạng các trẻ em chưa sinh ra, là điều không thể tưởng tượng được”.

(Sismografo 23-4-2023)

 G. Trần Ðức Anh, O.P.