2020
ĐTC Phanxicô: Hãy đi theo tiếng của Vị Mục Tử Nhân Lành
Trong thời điểm này, có nhiều lo lắng và bận tâm làm cho chúng ta khép mình lại, trở lại chính mình. Chúng ta hãy chú ý đến tiếng nói đến trong tâm hồn chúng ta. Chúng ta hãy tự hỏi nó đến từ đâu. Chúng ta cầu xin Chúa ban ơn để nhận ra và theo tiếng Vị Mục Tử Nhân Lành, giúp chúng ta ra khỏi những rào cản của ích kỷ và dẫn chúng ta đến đồng cỏ của tự do thực sự
Trưa Chúa nhật thứ IV Phục Sinh, vào lúc 12 giờ trưa, tại Thư viện Dinh Tông tòa Đức Thánh Cha cầu nguyện với Kinh Lạy Nữ Vương Thiên Đàng. Cũng như mọi khi, trước khi đọc Kinh Đức Thánh Cha có bài huấn dụ ngắn.
Có nhiều tiếng gọi trong cuộc sống
Mở đầu bài huấn dụ, Đức Thánh Cha nói: “Hôm nay, chúng ta cử hành Chúa nhật thứ IV Phục sinh, Chúa nhật dành riêng kính Chúa Giêsu Mục Tử Nhân Lành. Tin Mừng nói: ‘Chiên nghe tiếng người mục tử: mục tử gọi tên từng con’ (Ga 10,3)”. Đức Thánh Cha giải thích: “Chúa gọi chúng ta bằng chính tên của chúng ta. Chúa gọi chúng ta vì Ngài yêu thương chúng ta. Nhưng Tin Mừng còn cho biết ngoài tiếng gọi của người chăn chiên còn có những tiếng khác nữa. Đó là tiếng của người lạ, của kẻ trộm và kẻ cướp; muốn làm hại đàn chiên. Chúng ta không được nghe và đi theo những tiếng gọi này. Trong chúng ta có những tiếng nói khác nhau: Tiếng Chúa nói với lương tâm, và tiếng cám dỗ dẫn đến điều xấu”.
Cách phân biệt tiếng Chúa và tiếng của thần dữ
Tiếng Chúa không áp đặt – tiếng tên cám dỗ quyến rũ, thúc ép
Đức Thánh Cha chỉ cách nhận ra tiếng của Mục Tử Nhân Lành và tiếng của kẻ trộm. Cũng như làm thế nào để phân biệt giữa sự linh hứng của Thiên Chúa và đề nghị của thần dữ: “Chúng ta có thể học cách phân định hai tiếng này:Tiếng Chúa không bao giờ bắt buộc. Chúa đề nghị, Ngài không áp đặt. Trái lại, tiếng của thần dữ thì quyến rũ, tấn công, thúc ép; gợi lên những ảo tưởng rực rỡ, những lôi cuốn tình cảm; nhưng rồi qua đi. Lúc đầu nó dỗ dành nịnh hót, làm cho chúng ta tin rằng chúng ta toàn năng, nhưng sau đó nó để lại trong chúng ta sự trống rỗng và rồi buộc tội chúng ta. Tiếng Chúa sửa dạy chúng ta với nhiều kiên nhẫn, nhưng luôn khuyến khích, an ủi chúng ta: luôn nuôi dưỡng niềm hy vọng”.
Tiếng Chúa khuyến khích làm điều tốt – tiếng tên cám dỗ làm sợ hãi tương lai
Đức Thánh Cha đưa ra một cách phân biệt khác nữa về hai thứ tiếng: “Tiếng của kẻ thù làm chúng ta xao lãng hiện tại và muốn chúng ta tập trung vào những nỗi sợ hãi của tương lai hoặc nỗi buồn trong quá khứ: mang lại nỗi cay đắng, ký ức của những lầm lỗi phải chịu, ký ức về những gì người khác đã làm hại chúng ta. Trái lại, tiếng Chúa nói ngay lúc này: ‘Bây giờ con có thể làm điều tốt, có thể thi hành sự sáng tạo của tình yêu, bây giờ con có thể từ bỏ những hối tiếc và hối hận đã cầm tù trái tim con’”.
Tiếng Chúa đặt câu hỏi “Điều gì tốt cho tôi?”- tiếng tên cám dỗ “Tôi muốn làm gì?”
Còn nữa, cả hai tiếng đều gợi lên trong chúng ta những câu hỏi khác nhau. Câu hỏi đến từ Thiên Chúa sẽ là: “Điều gì tốt cho tôi?”. Ngược lại, tên cám dỗ sẽ nhấn mạnh vào một câu hỏi khác: “Tôi muốn làm gì”. Tôi muốn gì: tiếng tên cám dỗ luôn xoay quanh chính bản thân tôi, về những nhu cầu, tất cả và ngay lập tức. Tiếng Chúa trái lại, không bao giờ hứa ban niềm vui với một giá thấp: Ngài mời gọi chúng ta vượt lên trên cái tôi của chúng ta để tìm được điều tốt lành, bình an. Chúng ta hãy nhớ rằng: thần xấu không bao giờ trao ban bình an, trước tiên nó làm cho ta điên cuồng và sau đó để lại trong chúng ta nỗi cay đắng.
Thiên Chúa yêu thích ánh sáng – tên cám dỗ thích bóng tối
Cuối cùng, tiếng Chúa và tiếng của tên cám dỗ nói trong các “khung cảnh” khác nhau: kẻ thù thích bóng tối, giả dối, buôn chuyện; Thiên Chúa yêu thích ánh sáng mặt trời, sự thật, minh bạch chân thành. Kẻ thù sẽ nói với chúng ta: “Hãy khép mình lại, không ai hiểu và lắng nghe bạn đâu, đừng tin tưởng ai!”. Trái lại, điều tốt mời chúng ta mở lòng ra, để chúng ta trở nên sáng sủa và tin tưởng vào Thiên Chúa và người khác
Đức Thánh Cha kết thúc bài huấn dụ với lời mời gọi: “Anh chị em thân mến, trong thời điểm này, có nhiều lo lắng và bận tâm làm cho chúng ta khép mình lại, trở lại chính mình. Chúng ta hãy chú ý đến tiếng nói đến trong tâm hồn chúng ta. Chúng ta hãy tự hỏi nó đến từ đâu. Chúng ta cầu xin Chúa ban ơn để nhận ra và theo tiếng Vị Mục Tử Nhân Lành, giúp chúng ta ra khỏi những rào cản của ích kỷ và dẫn chúng ta đến đồng cỏ của tự do thực sự. Xin Đức Mẹ, Đấng chỉ bảo đàng lành hướng dẫn và đồng hành với chúng ta trong sự phân định của chúng ta”.
Ngọc Yến
2020
Đức Thánh Cha trả lời phỏng vấn liên quan đến đại dịch Covid-19
Đức Thánh Cha trả lời phỏng vấn liên quan đến đại dịch Covid-19
Trong cuộc phỏng vấn dài với nhà báo Austen Ivereigh của tờ báo The Tablet của Anh, ĐTC Phanxicô đã trả lời những câu hỏi liên quan đến đại dịch Covid-19.
Vatican News Tiếng Việt trích đăng một câu trả lời của Đức Thánh Cha liên quan đến câu hỏi “liệu trong cuộc khủng hoảng và tác động kinh tế của nó, ta có thể nhìn thấy cơ hội trong việc hoá cải sinh thái không, để xem xét những ưu tiên và cách sống của chúng ta?”
Có một câu ngạn ngữ Tây Ban Nha nói rằng: “Thiên Chúa thì luôn luôn tha thứ, con người thì thỉnh thoảng tha thứ, và thiên nhiên thì không bao giờ tha thứ”. Chúng ta đã không lắng nghe những thảm họa nơi này nơi khác. Ngày nay có ai nhắc về vụ cháy rừng ở Úc? Và thực tế là một năm rưỡi trước, có một con tàu đã vượt qua được Bắc Cực, bởi vì ở đó băng đã tan chảy và tàu có thể đi lại được. Vậy ai đã nói về những trận lũ lụt? Tôi không biết đó có phải là sự trả thù của thiên nhiên không, nhưng đó chắc chắn là câu trả lời của thiên nhiên.
Cần nhớ về ký ức
Chúng ta có một bộ nhớ chọn lọc. Tôi muốn nhấn mạnh về điều này. Tôi đã rất ấn tượng bởi lễ kỷ niệm 70 năm cuộc đổ bộ Normandia (Pháp). Đã có những nhân vật hàng đầu về chính trị và văn hóa quốc tế. Và họ đã ăn mừng. Tất nhiên, đó đúng là sự khởi đầu của một kết thúc cho một chế độ độc tài, nhưng không có bất kỳ ai nhớ đến 10.000 chàng trai đã ngã xuống trên bãi biển đó.
Khi tôi ở Redipuglia, trong dịp một trăm năm kết thúc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, người ta chỉ thấy có một tượng đài thật đẹp với những cái tên khắc trên bia đá, và chẳng có gì hơn. Tôi đã khóc khi nghĩ về ĐTC Biển Đức XV (về “cuộc tàn sát vô ích”). Tương tự như thế ở Anzio, vào ngày lễ cầu cho những người đã qua đời, tôi nhớ đến những người lính Bắc Mỹ đã được chôn cất ở đó. Mỗi người họ đều có một gia đình, và tôi có thể ở vị trí của một trong số họ.
Ngày nay, ở Châu Âu, khi người ta bắt đầu nghe những bài phát biểu dân túy hay những quyết định chính trị có chọn lọc, không khó để người ta nhớ đến những phát biểu của Hitler vào năm 1933, ít nhiều chúng cũng giống như cách làm của một số chính trị gia ngày nay.
Tôi vẫn còn nhớ một câu thơ của Virgilio: [forsan et haec olim] meminisse iubavit (Có lẽ sẽ đến một ngày thích hợp để nhớ những điều này). Chúng ta cần phục hồi ký ức, bởi vì ký ức sẽ giúp chúng ta. Đây là lúc để phục hồi lại ký ức. Đây không phải là dịch bệnh đầu tiên của nhân loại. Những bệnh dịch trước đó giờ đây đã được biến thành những giai thoại. Chúng ta cần phải phục hồi lại những ký ức về nguồn cội, về truyền thống, vì chúng là những điều đáng nhớ. Trong Linh Thao của Thánh Inhaxio, toàn bộ tuần thứ nhất của linh thao và sau đó là phần chiêm niệm để đạt được tình yêu trong tuần thứ tư đều hoàn toàn lần theo dấu chỉ của ký ức. Đó là một cuộc hoán cải ngang qua ký ức.
Cần hoán cải khỏi sự không nhất quán
Cuộc khủng hoảng này ảnh hưởng đến tất cả chúng ta: dù giàu hay nghèo. Đây là một lời kêu gọi sự chú ý chống lại thói đạo đức giả. Tôi lo ngại về sự giả hình của một số nhân vật chính trị khi họ nói rằng họ muốn đối mặt với khủng hoảng, khi họ nói về sự nghèo đói trên thế giới, và trong khi nói về những điều đó, họ cũng đồng thời sản xuất vũ khí hàng loạt. Đã đến lúc phải hoán cải những giả hình này thành những hành động. Đây là thời gian cho sự nhất quán, hoặc là chúng ta nhất quán hoặc chúng ta mất tất cả.
Anh hỏi tôi về việc hoán cải. Thực ra, mỗi cuộc khủng hoảng là một mối nguy hiểm, nhưng đồng thời nó cũng là một cơ hội. Và đó là cơ hội để thoát khỏi nguy hiểm. Hôm nay tôi tin rằng chúng ta phải làm chậm lại một nhịp nhất định về việc tiêu dùng và việc sản xuất (Laudato si ‘, số 191). Ta phải học cách hiểu và chiêm ngắm thiên nhiên để kết nối lại với môi trường thực tế của chúng ta. Đây là một cơ hội hoán cải.
Vâng, tôi có thấy những dấu hiệu bắt đầu của một nền kinh tế ít thanh khoản và thêm nhân văn. Nhưng chúng ta không được phép quên nó một khi tình huống hiện tại qua đi, chúng ta không được đem nó bỏ vào kho lưu trữ và quay trở lại như trước kia. Đây là lúc để tiến bước, để chuyển từ việc sử dụng và lạm dụng thiên nhiên sang việc chiêm ngắm nó, suy ngẫm về nó. Con người chúng ta đã đánh mất đi chiều kích chiêm niệm, và đây là lúc để chúng ta tìm lại và phục hồi nó.
Nhìn nhận về người nghèo
Và nhắc đến việc suy ngẫm, tôi muốn dừng lại ở một điểm, đó là: đã đến lúc nhìn nhận về người nghèo. Chúa Giêsu nói với chúng ta rằng “những người nghèo, anh em luôn có ở bên mình”. Và thật sự là như thế. Đó là một thực tế mà chúng ta không thể chối bỏ. Họ bị che giấu đi, vì nghèo đói là xấu hổ. Ở Roma, trong lúc đi kiểm dịch, một anh cảnh sát nói với một người đàn ông rằng: “Anh không được ở trên đường phố, hãy về nhà của anh”. Và câu trả lời là: “Tôi không có nhà. Tôi sống trên hè phố”. Khám phá biết bao nhiêu người bị gạt sang bên lề… và bởi lẽ sự nghèo đói khiến ta xấu hổ nên ta không nhìn vào nó. Họ ở đó, chúng ta lướt qua họ, nhưng ta không nhìn họ. Họ chỉ như một phần của cảnh quan, như những vật thể. Thánh Têrêsa Cacutta đã nhìn thấy họ và đã quyết định dấn thân vào hành trình biến đổi.
Nhìn thấy những người nghèo có nghĩa là trao trả lại cho họ nhân phẩm. Họ không phải những vật phẩm, không phải những phế thải, họ là những nhân vị. Chúng ta không thể xây dựng một chính sách hỗ trợ như dành cho các động vật bị bỏ rơi. Ngược lại, rất nhiều lần chúng ta đối xử với người nghèo như với những con vật bị bỏ rơi. Chúng ta không thể xây dựng một chính sách mang tính hỗ trợ và cục bộ.
Cho phép tôi được đưa ra một lời khuyên: đã đến lúc đi sâu vào lòng đất. Đó là một cuốn tiểu thuyết rất nổi tiếng của nhà văn người Nga Dostoevslij, Ký ức về lòng đất. Và có một cuốn khác ngắn hơn, đó là Hồi ức về một ngôi nhà chết chóc, nó kể về những người quản thúc của một bệnh viện nhà tù, họ đối xử với những tù nhân nghèo như những đồ vật. Khi nhìn thấy họ đối xử như vậy đối với một tù nhân vừa mới chết, một tù nhân khác đã hét lên: “Đủ rồi! Anh ta cũng có một người mẹ!”. Chúng ta phải nhắc lại điều này rất nhiều lần rằng: người nghèo nào cũng có một người mẹ, người đã dưỡng dục anh ta bằng tình yêu. Chúng ta không biết điều gì sẽ xảy ra trong cuộc sống. Nhưng nó giúp ta suy nghĩ về tình thương mà anh ta nhận được, về những kỳ vọng của một người mẹ.
Chúng ta làm suy yếu những người nghèo, chúng ta tước đi cái quyền mơ về mẹ của họ. Họ chẳng được biết thế nào là tình thương, rất nhiều trong số họ nghiện ngập. Nhìn thấy họ như thế sẽ giúp chúng ta khám phá ra lòng trắc ẩn, chính lòng trắc ẩn này là chiều kích kết nối chúng ta với Thiên Chúa và với tha nhân.
Đi sâu vào lòng đất và chuyển từ một xã hội sống ảo hóa, sống hời hợt sang nhập thể vào những xác thịt đau khổ của những người nghèo. Đây là một sự hoán cải cần phải có, vì nếu chúng ta không bắt đầu từ đấy thì sẽ chẳng có bất kỳ sự hoán cải nào xảy ra trong tương lai.
Những anh hùng hiện nay
Tôi nghĩ đến những vị thánh kề cận trong thời điểm khó khăn này. Họ là những anh hùng! Các bác sĩ, những tình nguyện viên, những nữ tu, linh mục, những nhân viên họ thực hiện những trách vụ của họ để cho xã hội này hoạt động. Có biết bao nhiêu bác sĩ và y tá đã ra đi! Bao nhiêu linh mục, bao nhiêu nữ tu đã chết! Vì phục vụ, trong phục vụ.
Tôi nhớ đến một câu của người thợ may trong cuốn “I promessi sposi”, theo tôi thì đây là một trong những nhân vật đơn sơ và kiên định nhất. Anh ta nói: “Tôi chẳng bao giờ thấy Chúa bắt đầu làm một phép lạ mà không hoàn thành nó”. Nếu chúng ta nhận biết rằng ngang qua những vị thánh kề cận bên mình, những nam nữ anh hùng này, nếu chúng ta biết theo gương họ, phép lạ này sẽ hoàn thành, một kết thúc có hậu cho tất cả. Thiên Chúa không bao giờ bỏ dở dang những gì Người làm. Chỉ có chúng ta, chúng ta để dở những việc mình làm và bỏ đi.
Những gì chúng ta đang trải qua là một cơ hội để chúng ta hoán cải và biến đổi. Chúng ta có cơ hội để làm điều đó. Vì thế, chúng ta hãy nhận lấy trách nhiệm và tiến về phía trước.
2020
ĐTC Phanxicô: Trong khủng hoảng cần kiên vững trong đức tin
Thời điểm khủng hoảng là lúc để chọn lựa các quyết định. Chúa Giêsu đã yêu cầu các tông đồ phải thực hiện như thế khi các ông đứng trước điều phải chọn lựa: theo những người khác hoặc ở lại với Thầy.
“Thời điểm khủng hoảng là lúc để chọn lựa các quyết định. Chúa Giêsu đã yêu cầu các tông đồ phải thực hiện như thế khi các ông đứng trước điều phải chọn lựa: theo những người khác hoặc ở lại với Thầy”.
Đức Thánh Cha đã nhấn mạnh như trên trong Thánh lễ sáng thứ Bảy tại Nhà nguyện Thánh Marta. Theo Đức Thánh Cha suy niệm các bài đọc của phụng vụ thứ Bảy tuần III Phục Sinh giúp chúng ta sống ý nghĩa cuộc khủng hoảng mà chúng ta đang phải ứng phó.
Với những ý hướng này, Đức Thánh Cha bắt đầu Thánh lễ với việc mời gọi mọi người cầu nguyện cho các vị đứng đầu quốc gia, các chính phủ, những người có trách nhiệm chăm sóc người dân trong giai đoạn khủng hoảng. Trong thời điểm khó khăn này, công việc của họ không dễ dàng, xin Chúa trợ giúp và ban sức mạnh cho họ. Và khi giữa họ có những khác biệt xin cho họ hiểu rằng trong những lúc khủng hoàng họ cần phải hiệp nhất vì ích lợi của mọi người; bởi vì theo Đức Thánh Cha hiệp nhất thì vượt trên xung đột.
Ngoài ý chỉ cầu nguyện cho các nhà lãnh đạo, Đức Thánh Cha còn mời mọi người hiệp thông với 300 nhóm cầu nguyện. Các nhóm này có tên gọi theo tiếng Tây Ban Nha là Madrugadores, có nghĩa là những người dậy sớm cầu nguyện. 300 nhóm này đã hẹn nhau vào ngày Thứ Bảy 02/5 cùng nhau dậy sớm cầu nguyện cho đại dịch mau chấm dứt.
Trong bài giảng Thánh lễ, Đức Thánh Cha suy niệm và giải thích hai bài đọc theo ngày: Bài đọc I nói về cuộc sống của cộng đoàn Kitô hữu tiên khởi và Bài Tin Mừng nói về lời tuyên xưng của Thánh Phêrô. Đức Thánh Cha nói: “Hồi ấy, Hội Thánh được bình an, được xây dựng vững chắc và sống trong niềm kính sợ Chúa, và ngày một thêm đông, nhờ Thánh Thần nâng đỡ. Nhưng cũng có những cuộc bách hại và khó khăn và các tín hữu phải sống trong khủng hoảng”.
Trước lời giảng dạy của Chúa Giêsu “Tôi là bánh hằng sống từ trời xuống. Ai ăn bánh này sẽ được sống muôn đời”. Nghe những lời này nhiều môn đệ nói “Lời này chướng tai quá! Ai mà nghe nổi?” Chúa Giêsu biết các môn đệ đang xầm xì vấn đề ấy. Đức Thánh Cha giải thích: các môn đệ chứ không phải các tông đồ xầm xì. Chúa biết ai tin và ai không tin. Dừng lại ở điểm này, Đức Thánh Cha nhắc lại điều đã nói trong những ngày trước đây: “Đây là lý do tại sao Chúa Cha chính là Đấng lôi kéo chúng ta đến với Chúa Giêsu”.
Đức Thánh Cha tiếp tục: “Một số môn đệ rút lui, vì họ cảm thấy những điều này xa lạ. Giống như các môn đệ Emmau chạy trốn, hoặc những người lính canh mộ, họ đã thấy sự thật nhưng lại thích bán điều bí mật của mình”.
Liên hệ đến thực tế cuộc khủng hoảng, Đức Thánh Cha giải thích: “Thời điểm khủng hoảng là lúc để chọn lựa các quyết định. Hiện nay, tất cả chúng ta đều nghĩ đến cuộc khủng hoảng: khủng hoảng gia đình, xã hội, công việc; đại dịch là một thời khắc khủng hoảng xã hội”.
Đức Thánh Cha đặt câu hỏi: “Vào thời Chúa Giêsu, đứng trước khủng hoảng các môn đệ đã làm gì? Nhiều người đã rút lui. Nhưng đối với nhóm Mười Hai, Chúa Giêsu yêu cầu các ông đưa ra một quyết định và Thánh Phêrô lần thứ hai tuyên xưng đức tin: ‘Thưa Thầy, bỏ Thầy thì chúng con biết đến với ai? Thầy mới có những lời đem lại sự sống đời đời. Phần chúng con, chúng con đã tin và nhận biết rằng chính Thầy là Đấng Thánh của Thiên Chúa’. Thánh Phêrô tuyên xưng thay cho nhóm Mười Hai. Điều này giúp chúng ta sống những thời khắc của khủng hoảng”.
Để minh chứng cho điều vừa khẳng định, Đức Thánh Cha sử dụng một câu nói của người Argentina: “Khi bạn đang cưỡi ngựa và bạn phải băng qua một dòng sông, xin đừng đổi ngựa giữa sông”.
“Trong lúc khủng hoảng, hãy kiên vững trong đức tin. Đây không phải lúc để thay đổi. Thay ngựa, đổi thầy thì dễ nhưng không giải quyết được gì. Đây là lúc cần phải trung kiên, thể hiện lòng trung tín với Chúa, với những gì chúng ta đã thực hiện. Và đây cũng là thời gian để hoán cải bởi vì sự trung tín này sẽ truyền cảm hứng cho chúng ta một số thay đổi cho điều tốt, chứ không phải để thoát ra khỏi điều tốt”.
“Có những lúc bình an và những thời khắc khủng hoảng. Là Kitô hữu, chúng ta phải học cách quản lý cả hai thời điểm này. Một số cha linh hướng nói rằng khoảnh khắc khủng hoảng giống như chúng ta đi qua ngọn lửa để rồi sau đó trở nên mạnh mẽ hơn”.
Như thường lệ, kết thúc bài giảng, Đức Thánh Cha mời gọi mọi người cầu nguyện theo tinh thần của Lời Chúa dạy trong hai Bài đọc: “Xin Chúa ban Thánh Thần cho chúng ta để chúng ta biết chống lại những những cám dỗ trong thời kỳ khủng hoảng, để luôn trung tín với những lời tuyên xưng ban đầu của chúng ta. Và để có niềm hy vọng được sống bình an sau khủng hoảng: Khủng hoảng gia đình, khủng hoảng khu phố, khủng hoảng công việc, khủng hoảng xã hội, và biết bao khủng hoảng khác. Xin Chúa ban cho chúng ta sức mạnh để chúng ta không bán đức tin mà chúng ta đã lãnh nhận”.
Ngọc Yến
2020
Maryse Turcotte – Mỗi bệnh nhân là một thử thách
“Làm việc trong lãnh vực y tế là thiên chức, cũng giống như thể thao ở cấp cao”
Gần đây các người lớn tuổi thường kể cho tôi nghe họ bị ác mộng. Một vài người bị suy thoái tinh thần vì họ cách ly một mình trong phòng của nhà già. Họ không thể ra ngoài, họ nhận khay thức ăn và thuốc ngoài cửa.
Họ rất sợ, họ biết tỷ lệ tử vong vì Covid-19 rất cao ở độ tuổi của họ, vì thế họ lại càng căng thẳng hơn. Nhưng đa số thì bình thản và tích cực. Họ bận rộn với các việc cho qua giờ và họ gặp nhau… Như các bạn biết, có một số người đã sống trong thời chiến.
Với độc giả chưa biết tôi, tôi xin tự giới thiệu, tôi là Maryse Turcotte. Tôi tham dự Thế vận hội hai lần, tôi là lực sĩ cử tạ. Sau đó tôi học y khoa chuyên ngành tâm thần của những người lớn tuổi. Tôi chữa các bệnh nhân bị suy thoái tinh thần, các rối loạn do lo âu, các vấn đề về nhận thức, và tất cả những gì liên quan đến sức khỏe tinh thần. Rất ít bác sĩ chọn chuyên ngành này. Có lẽ đó là lý do làm tôi thích. Phải rất thích thử thách và phải có một chút lập dị mới là vận động viên thể thao cấp cao, nên những người chung quanh nói tôi chọn một chuyên ngành cũng hơi lập dị sau khi đã đạt thành tích thể thao.
Ngành tâm thần cho người lớn tuổi là một chuyên ngành không có ở thành phố Drummondville nơi tôi ở. Tôi là chuyên gia duy nhất trong vùng. Tôi làm việc ở bệnh viện, ở các Nhà Hưu dưỡng và trong một dưỡng đường về trí nhớ.
Là bác sĩ tâm thần tổng quát, tôi cũng phải trực gác ở phòng cấp cứu. Buổi tối tôi phải làm sổ sách hay đọc để cập nhật trong lãnh vực chuyên môn. Tôi làm việc bao nhiêu giờ một tuần? Tôi khó nhớ, tôi phải làm việc 300 trên 365 ngày.
Maryse Turcotte tại Thế vận hội Pan American ở Winnipeg năm 1999. Ảnh: Getty Images / AFP / Jeff Haynes
Làm việc trong lãnh vực y tế là thiên chức, cũng giống như thể thao ở cấp cao. Cũng như tôi, đa số các bác sĩ làm việc không đếm giờ, họ muốn làm nhiều hơn. Khó để ngừng khi mạng sống của nhiều người phụ thuộc vào mình. Chúng tôi thường là những người băn khoăn từng chi tiết, muốn làm tốt mọi chuyện. Muốn làm nhiều, không muốn làm ít, đó là DNA của chúng tôi.
Y khoa không phải là một nghề. Nó là cả một cuộc đời.
Theo nghĩa này, cuộc sống của các chuyên gia y tế giống như cuộc sống của các lực sĩ cấp cao. Khi được huấn luyện để tham dự Thế vận, thì đó không phải là một công việc đơn giản. Đó là trọn cả một đời.
Chính xác như vậy đối với nghề của tôi.
Hiện tại, với cuộc khủng hoảng Covid-19 thì tình trạng thật đặc biệt. Công việc hàng ngày của chúng tôi bị đảo lộn hoàn toàn.
Từ nhiều tuần nay, chúng tôi chuẩn bị một cái gì đó mà chúng tôi chưa biết. Tình trạng thay đổi quá nhanh, khi nào chúng tôi cũng ở trong trạng thái phải tổ chức lại. Đôi khi thật khó để tìm ra giải pháp và nó làm cho một số người lo lắng.
Với bệnh nhân lớn tuổi của tôi, điều này khá đau đầu. Tôi không còn có thể đưa bệnh nhân vào bệnh viện và tôi cố gắng giảm thiểu đến tối đa các lần vào thăm Nhà Hưu dưỡng để tránh đem vi-rút vào đó. Nhưng khó để quản lý, và sự cô lập không giúp ích gì cho các vấn đề tâm lý.
Chúng tôi cố gắng làm việc với các công cụ, qua điện thoại, qua video. Nhưng trong một số trường hợp, tôi phải đến tận nơi để làm việc. Tôi không thể lượng định một nguy cơ tự tử qua điện thoại.
Chúng tôi phải đóng cửa phòng khám, các trung tâm ban ngày cho người lớn tuổi. Các nhóm hỗ trợ cho những người có vấn đề tâm lý cũng tạm ngưng. Thách thức bây giờ là hỗ trợ tất cả những người không có được dịch vụ thông thường, để tránh tình trạng họ bị nặng phải đưa vào cấp cứu.
Có rất nhiều chuyện để xem xét. Chúng tôi không thể chỉ tập trung vào vi-rút. Chúng tôi phải nghĩ đến các thiệt hại liên hệ. Các vấn đề hàng ngày không thể biến mất vì có đại dịch.
Chúng tôi làm việc theo nhóm và cố gắng tìm giải pháp. Chúng tôi muốn có quyết định tốt nhất cho bệnh nhân.
Sợ hãi thì tôi có rất nhiều. Nhưng cá nhân tôi, mối quan tâm lớn nhất là tôi không thể làm công việc của mình nữa. Không còn có thể giúp bệnh nhân của tôi.
Tôi không thể nào tránh khỏi vi-rút. Nếu tôi bị nhiễm, tôi phải ngừng công việc ít nhất 14 ngày. Ngoài ra bây giờ là mùa xuân thì cũng khó tránh được cảm cúm. Là bác sĩ, dù là cảm cúm thường tôi cũng phải thử nghiệm để biết chắc đó không phải là Covid-19. Trong khi chờ kết quả, tôi không được làm việc.
Tôi có ba đứa con còn nhỏ và tôi cũng lo như vậy. Nếu các con tôi có triệu chứng thì chúng sẽ không đến được nhà trẻ khẩn cấp, một loại nhà trẻ đặc biệt để nhân viên có thể làm việc giúp dân chúng.
Điều này rất đáng lo. Người dân cần chúng tôi, đó là nỗi lo khi nghĩ mình không thể làm việc được.
Maryse Turcotte tại Đại hội Thể thao Khối thịnh vượng chung ở Melbourne, Australia, năm 2006. Ảnh: Getty Images / Ross Land
Công việc bác sĩ của tôi cho phép tôi tận dụng nhiều phẩm chất mà tôi phát triển trong suốt sự nghiệp cử tạ của tôi: kỷ luật, tổ chức … nhưng trên hết là không chia trí với thế giới bên ngoài trong một thời gian cụ thể.
Trong cuộc thi, các vận động viên phải tránh suy nghĩ của mình bị phân tâm. Rất dễ rơi vào suy nghĩ của mình khi trải qua thời kỳ khó khăn trong cuộc sống cá nhân, nhưng chúng tôi làm việc rất cật lực để tránh điều này.
Trong y khoa cũng vậy. Phải đi ra khỏi cuộc sống của mình và đặt nó sang một bên khi bắt đầu làm việc, để tập trung vào những gì chúng ta làm, để không phạm sai lầm. Tôi nghĩ nó thậm chí còn quan trọng hơn cả trong thể thao.
Tôi đã sống kinh nghiệm này vào tháng 1 vừa qua. Con trai của tôi bị bệnh nặng và cháu phải nhập viện ở Quebec, xa nhà. Chồng tôi và tôi luân phiên nhau ở bên cạnh cháu. Thật khó cho tôi, khi tôi làm việc, tôi tập trung vào công việc và không nghĩ đến đứa con đang bị đau của mình.
Khi tôi ở với bệnh nhân, tôi không được để đầu óc ở nơi khác. Họ là con người và tôi phải hoàn toàn ở bên họ.
Một khía cạnh khác của thể thao mà tôi ứng dụng vào nghề y, đó là giữ khiêm tốn. Đây là một đức tính cao phải có trong y học, đặc biệt là trong khoa tâm thần học. Chúng tôi phải xem lại các mục tiêu của mình và không nhắm quá cao.
Là bác sĩ tâm thần, bệnh nhân của chúng tôi thường là những người có đời sống kinh tế kém, một tình trạng khó nghèo xã hội. Không phải ai cũng có thói quen giữ vệ sinh tốt. Họ có các bệnh rất nặng. Vì thế phải thực tế và phải đặt chỉ tiêu có thể đạt được.
Chắc chắn đây không phải là chuyện dễ hàng ngày. Có một bối cảnh cho công việc của chúng tôi và không phải lúc nào chúng tôi cũng có đủ các tài nguyên chúng tôi muốn. Tôi phải làm việc rất nhiều với việc “từ bỏ” của tôi.
Tôi là người việc gì đến trước mắt là phải giải quyết. Máy rửa chén xong, tôi dọn. Sẽ không sao nếu chờ, nhưng tôi là người không để việc lại.
Maryse Turcotte tại Thế vận hội Athènes, vào cuối năm 2004. Ảnh: Báo chí Canada / Ryan Remiorz
Rời công việc mà hồ sơ chưa làm đầy đủ là tôi chịu không được. Tôi khó từ chối một bệnh nhân tôi có thể gặp hôm nay. Và thường thường, lịch làm việc của tôi tràn ngập, tôi tự tạo áp lực không cần thiết cho mình.
Đó là khó khăn hàng ngày: không bao giờ hết. Khi vào bệnh viện, công việc không bao giờ xong. Tôi phải học để ấn định một số giới hạn, nếu không, sẽ không bao giờ hết.
Cũng vậy với các con tôi ở nhà, tôi phải học để chấp nhận mình không phải là người mẹ hoàn hảo. Tôi làm trong khả năng của mình, với những gì tôi có. Nhưng tôi là một cựu lực sĩ. Tôi đã quen làm việc hết mình. Tôi đã quen phải làm việc nhiều hơn. Nếu không thì phải giã từ Thế vận.
Tôi làm việc như thế nào với người lớn tuổi?Đó là câu hỏi nhiều người hỏi tôi.
Tôi nghĩ nó đến một cách tự nhiên. Tôi mất cha rất sớm, mẹ tôi nuôi tôi một mình, vì thế tôi ở với ông bà nhiều khi còn nhỏ. Ông bà trở thành người quan trọng đối với tôi. Tôi học rất nhiều từ kinh nghiệm của ông bà. Vì thế đối với tôi, người lớn tuổi là khách hàng rất hấp dẫn.
Mặt khác, về mặt nghề nghiệp, tôi tự hỏi điều gì sẽ thách thức tôi sau 25 hành nghề y. Chắc chắn là tâm thần.
Các trường hợp của người già thường phức tạp hơn vì họ có tất cả vấn đề sức khỏe của hành tinh, một danh sách thuốc dài nhất. Có rất nhiều vấn đề. Mỗi ngày, mỗi bệnh nhân, mỗi câu chuyện là một thử thách. Tôi nghĩ đó chính là khía cạnh phi thường và đầy thách thức này đã thu hút tôi.
Thành thật mà nói, tôi không bao giờ mơ tôi là bác sĩ sau sự nghiệp vận động viên. Tôi không nghĩ tôi là ứng viên cho ngành y. Nó đã xảy ra hơi tình cờ. Tôi muốn làm việc trong ngành quản trị bệnh viện, vì vậy tôi có bằng cử nhân quản trị. Cũng xa ngành y!
Khi tôi học quản trị, tôi bắt đầu làm việc trong nhà bếp của một bệnh viện. Mới đầu tôi rửa chén, cuối cùng tôi là người giám sát nhân viên!
Một trong các người huấn luyện tôi là một bác sĩ gia đình, ông nói rằng y khoa sẽ thích hợp cho những người như tôi, thích các thách thức khác nhau.
Vì thế tôi cố gắng. Tôi vào y khoa sau khi tôi tham dự Thế vận hội lần thứ nhì ở Athènes năm 2004. Tôi bắt đầu tập trung vào việc học hơn là tập cử tạ, và đó là một dấu hiệu. Nếu muốn tiếp tục sự nghiệp thế vận thì phải tập luyện hết mình.
Mới đầu tôi ghi tên học y khoa để hiểu các bác sĩ nói gì trong các buổi họp của họ. Tôi nhận ra tôi thường không hiểu mấy lãnh vực của họ và quan trọng đối với tôi là phải tiếp tục học ngành quản trị.
Cuối cùng mọi thứ trở nên tốt đẹp và tôi chọn ngành tâm thần cho người lớn tuổi. Tôi đã làm theo cách của tôi, như người ta thường hay nói. Và tôi mở phòng khám về trí nhớ.
Bây giờ tôi cảm thấy vinh dự được hành nghề y. Phải cần rất nhiều năm học và học, nhưng đây là một nghề rất đẹp. Đầy cả thách thức mỗi ngày.
Nói về thách thức, thì chúng tôi đang chờ những thách thức khổng lồ sẽ tới trong những ngày sắp tới, những tuần sắp tới, những tháng sắp tới. Chúng tôi sẽ phải làm việc nhiều theo từng nhóm. Nhưng đừng sợ thử thách. Phải học cách để đối diện với nó.
Đó là điều tôi đã học như một cử tạ viên.
Đó là điều tôi đang học mỗi ngày như một bác sĩ.
Rồi mọi chuyện sẽ ổn thôi.
Marta An Nguyễn dịch