2021
ĐTC phê chuẩn các quy định mới liên quan đến Kinh sĩ đoàn đền thờ thánh Phêrô
Ngày 28/8/2021 Đức Thánh Cha đã phê chuẩn Những Quy định Chuyển tiếp cho Kinh sĩ đoàn đền thờ thánh Phêrô. Các quy luật mới nhấn mạnh sứ vụ Phụng vụ và Mục vụ của các Kinh sĩ của đền thờ, được thực hiện chủ yếu vào các ngày Chúa Nhật và các ngày lễ Trọng. Các quy định sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/10/2021.
Kinh sĩ đoàn đền thờ thánh Phêrô
Kinh sĩ đoàn đền thờ thánh Phêrô là một tổ chức đã có lịch sử cả ngàn năm, bao gồm một tập thể các linh mục được Đức Thánh Cha chỉ định làm các Kinh sĩ, và cũng có một số người cộng tác. Kinh sĩ đoàn được Đức Lêô IX thành lập như một tổ chức vào năm 1053, nhưng đã hiện diện trước đó hàng thế kỷ, có sứ vụ cử hành Phụng vụ như các đan sĩ tại các đan viện. Đến thời Đức Piô IV, tổ chức này dần dần trở thành một cộng đoàn độc lập, chuyển từ cơ cấu đan viện sang cơ cấu Kinh sĩ.
Ngay từ ban đầu, các hoạt động của Kinh sĩ đoàn bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau: từ Phụng vụ đến quản lý hành chính đối với tài sản của đền thờ và các nhà thờ phụ của nó; từ hoạt động Mục vụ, với sự chăm sóc của khu vực Borgo, đến công việc từ thiện, với các dịch vụ phúc lợi khác nhau. Từ thế kỷ XVI, khi việc xây dựng đền thờ mới bắt đầu, lịch sử của Kinh sĩ đoàn được gắn liền với lịch sử của Cơ quan đặc trách đền thờ thánh Phêrô.
Quá trình cải cách
Hiện nay Kinh sĩ đoàn đền thờ thánh Phêrô đang trong quá trình cải cách. Mục đích của Những Quy luật Chuyển tiếp là để hỗ trợ việc bắt đầu cải cách, khi Quy chế của nó hiện đang được sửa đổi. Các quy định mới đề cập đến việc các Kinh sĩ, cũng như những người cộng tác, không được nhận lương bổng cho sứ vụ này khi đã nhận lương tại một cơ quan khác của Giáo triều Roma và trong các cơ quan khác có liên hệ với Tòa Thánh.
Các quy định mới cũng đề cập đến một số việc điều hành và quản lý các hoạt động kinh tế trước đây thuộc Kinh sĩ đoàn, cũng như việc trả lương cho các Kinh sĩ, nay được chuyển sang cho Cơ quan đặc trách đền thờ thánh Phêrô.
Sứ vụ cầu nguyện
Tháng 10/2007, Đức Biển Đức đã nhắn nhủ Kinh sĩ đoàn đền thờ thánh Phêrô rằng hoạt động của tổ chức này trong đền thờ là khám phá lại chức năng nguyên thủy của nó, trên hết là sứ vụ cầu nguyện. Ngài nhấn mạnh, đây chính là bản chất và sự đóng góp mà Đức Giáo hoàng mong đợi nơi họ.
Nguồn: vaticannews.va/vi/
2021
Dòng tu Công Giáo duy nhất có khả năng thiết lập quan hệ ngoại giao với các quốc gia
Dòng tu Công Giáo duy nhất có khả năng thiết lập quan hệ ngoại giao với các quốc gia
Giáo Hội Công Giáo có rất nhiều dòng tu, trong đó có một dòng tu đặc biệt có tư cách chủ quyền tương đương quốc gia, là quan sát viên tại Liên Hiệp Quốc và khả năng quan hệ ngoại giao với chính phủ các nước trên thế giới, đó là Dòng Hiệp Sĩ Toàn Quyền Malta (hay Dòng Chiến Sĩ Toàn Quyền Malta – Sovereign Military Order of Malta).
Dòng này có tên đầy đủ là Dòng Hiệp Sĩ Toàn Quyền Cứu Tế Thánh Gioan Giêrusalem, Rhodes và Malta, hay cũng được biết với các tên gọi Dòng Malta, Hội Hiệp Sĩ Malta. Đây là một dòng giáo dân Công Giáo, có truyền thống quân đội, hiệp sĩ và quý tộc.
Không nên nhầm lẫn Dòng Malta với nhà nước Cộng Hoà Malta là nhà nước đang quản lý quần đảo Malta ở Nam Âu.
Lịch sử sơ lược
Dòng được hình thành từ năm 1048, khi các thương gia từ quốc gia Amalfi giành được từ tay vua Ai Cập quyền xây dựng nhà thờ, tu viện, bệnh viện ở Giêrusalem, cho phép những người hành hương đến đây không phân biệt tôn giáo hay chủng tộc nào; được chính thức thành lập với tên Dòng Thánh Gioan Giêrusalem (được đặt theo tên Thánh Gioan Baotixita) bởi Chân phước Gerard ở Vương Quốc Giêrusalem vào năm 1099, với đoàn sủng chăm lo cho khách hành hương đến Giêrusalem. Ngày 15/02/1113, Đức Giáo Hoàng Pascan II chấp thuận việc thành lập dòng và đặt dòng dưới sự bảo hộ của Toà Thánh. Tất cả các tu sĩ trong dòng đều khấn ba lời khấn khiết tịnh, khó nghèo và vâng phục. Vì mục đích lo cho khách hàng hương, tu sĩ dòng cũng tham gia các cuộc thập tự chinh, khiến dòng trở thành dòng hiệp sĩ. Dòng không chịu sự chỉ huy của bất kỳ quốc gia nào, chỉ vâng phục lệnh của Giáo Hoàng.
Năm 1291, khi Đất Thánh không còn thuộc kiểm soát của người Kitô Giáo, dòng Thánh Gioan dời về đảo Síp. Năm 1310, dòng tái tổ chức trên đảo Rhodes, xây dựng những hạm đội quân sự lớn nhằm xây dựng lại đế chế Kitô Giáo ở Đất Thánh, tham gia các cuộc chiến tại Syria và Ai Cập. Năm 1523, dòng mất đảo Malta vào tay đế quốc Ottoman và hoạt động trong tình trạng không lãnh thổ. Đến năm 1530 thì dòng được vua Charles V của Đế Quốc La Mã Thần Thánh tặng quần đảo Malta để đóng quân. Từ năm 1651 đến 1665, dòng sở hữu thêm 4 hòn đảo ở vùng biển Caribê, bao gồm đảo Saint Barthélemy (Thánh Batôlômêô), Saint Christopher (Thánh Christôphôrô), Saint Croix (Thánh Giá) and Saint Martin (Thánh Martin), sau đó bán lại cho công ty Tây Ấn Pháp.
Năm 1798, vua Pháp Napoleon Bonaparte chiếm được đảo Malta, chấm dứt hơn 250 năm dòng Thánh Gioan Giêrusalem quản lý quần đảo này. Dòng di tản đi, và đến năm 1834 thì cư trú ổn định tại đồi Aventine ở Rôma, Quốc Gia Giáo Hoàng. Đảo Malta độc lập thành nhà nước Cộng Hoà Malta vào năm 1964. Một thoả thuận giữa dòng Hiệp Sĩ Malta và nhà nước Cộng Hoà Malta được ký năm 1998 và phê chuẩn năm 2001 (sau một thoả thuận 1991 đã hết hạn) cho phép dòng sử dụng phần trên lâu đài St. Angelo ở thành phố Birgu, Malta vì các mục đích hỗ trợ nhân đạo.
Năm 2016, dòng gặp một khủng hoảng khi vị Hiệp Sĩ Tối Cao của dòng Matthew Festing sa thải Chưởng Ấn Albrecht von Boeselager vì cho rằng Chưởng Ấn liên quan đến việc phân phối bao cao su ở Myanmar. Vị Chưởng Ấn không đồng ý và kháng lại quyết định. Tháng 01/2017, Đức Giáo Hoàng Phanxicô can thiệp, yêu cầu Matthew Festing từ chức và phục chức lại cho Albrecht von Boeselager; đồng thời ngài bổ nhiệm Tổng Giám Mục Giovanni Angelo Becciu làm đại diện Giáo Hoàng tại dòng, bỏ qua quyền Bảo trợ Hội Dòng của Hồng Y Raymond Leo Burke. Việc Đức Giáo Hoàng can thiệp vào việc quản trị của dòng khiến nhiều nhà quan sát cho rằng vi phạm truyền thống và sự độc lập của dòng.
Tình trạng hiện tại
Dòng Hiệp Sĩ Toàn Quyền Malta được quốc tế xem như một tổ chức có vị thế quốc gia không lãnh thổ duy nhất trên thế giới, được Liên Hiệp Quốc cấp tư cách quan sát viên thường trực từ năm 1994, bên cạnh Toà Thánh và nhà nước Palestine. Dòng hiện sở hữu 3 cơ sở vật chất chính, được xem như lãnh thổ thực tế của dòng là toà nhà Palazzo Malta ở Rôma (trụ sở), Villa del Priorato di Malta ở Rôma (toà nhà chính phủ) và Saint Angelo ở đảo Malta. Hai toà nhà ở Rôma, cộng với toà đại sứ Dòng Malta tại Toà Thánh và toà đại sứ Dòng Malta tại Italy, được nhà nước Italy cấp quyền đặc miễn ngoại giao, tình trạng tương tự như lãnh thổ thực tế của Dòng Malta.
Hiện tại dòng đang duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với 110 quốc gia cùng nhiều tổ chức quốc tế.
Caption: Các quốc gia có quan hệ ngoại giao với Dòng Hiệp Sĩ Malta
Dòng phát hành hộ chiếu, con tem, tiền xu riêng, có biển số xe, chính phủ, quốc kỳ, quốc huy và quốc ca riêng; tuy nhiên Liên minh Viễn thông Quốc tế không chấp nhận việc cấp mã nhận dạng vô tuyến và đuôi tên miền riêng cho dòng. Dòng cũng là một trong hai dòng duy nhất được Toà Thánh cho phép làm phù hiệu có hình áo choàng tu sĩ.
Người đứng đầu và được xem như nguyên thủ Dòng Malta là Thái Tử Đại Thống Lĩnh, được bầu bởi Hội Đồng Toàn Quốc. Đại Thống Lĩnh được trợ giúp bởi một Hội Đồng Toàn Quyền, tức chính phủ Dòng Malta, được bầu ra bởi Tổng Phân Bộ, tương đương quốc hội. Hội Đồng Toàn Quyền bao gồm 6 thành viên và 4 Viên Chức Cao Cấp: Tổng Tư Lệnh, Chưởng Ấn, Tổng Cứu Tế và Giám Thu Tài Sản Công.
Thành viên của dòng có 4 cấp bậc: Cấp Nhất được gọi là Hiệp Sĩ Công Chính hay Hiệp Sĩ Tuyên Khấn, là những người khấn 3 lời khấn tu dòng (hiện có 2 nữ tu viện ở Tây Ban Nha và 1 ở Malta bao gồm các thành viên thuộc cấp này). Cấp Nhị được gọi là Hiệp Sĩ Và Nữ Hiệp Sĩ Vâng Phục, chỉ gồm những người lập lời hứa vâng phục, không phải khấn; cấp này chia làm 3 phân lớp. Cấp Tam là những người không có lời khấn hay hứa mà chỉ cần sống theo các quy tắc của dòng; cấp này có 6 phân lớp. Các thành viên dòng mang một biểu tượng Thánh giá tám nhánh tượng trưng cho Tám Mối Phúc Thật.
Dòng hiện có khoảng 13.500 hiệp sĩ, vài chục tu sĩ tuyên khấn, 80.000 tình nguyện viên và 42.000 nhân viên y tế làm việc trong 120 quốc gia. Tôn chỉ của dòng là phục vụ trẻ em, người vô gia cư, người khuyết tật, người già, bệnh hiểm nghèo, người di cư, người phong hủi, trợ giúp nạn nhân thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh, không phân biệt tôn giáo, dân tộc. Ngoài ra, một tôn chỉ khác của dòng là bảo vệ đức tin Công Giáo, được đấng sáng lập thêm vào sau.
Vì vị thế đặc biệt của mình, dòng Hiệp Sĩ Malta có một Giám Mục và một Hồng Y bảo trợ riêng. Giám Mục của dòng là Đấng bản quyền chính thức với các thành viên dòng, được Đức Giáo Hoàng bổ nhiệm từ danh sách ba ứng viên do Đại Thống Lĩnh dòng đề xuất. Giám Mục hiện tại của dòng là Đức cha Jean Laffitte. Hồng Y bảo trợ dòng có thể là một Hồng Y kiêm nhiệm hoặc toàn thời gian, có nhiệm vụ nâng đỡ tinh thần cho các thành viên dòng và bảo hộ mối quan hệ của dòng với Toà Thánh, được Đức Giáo Hoàng toàn quyền bổ nhiệm. Hồng Y bảo trợ đương kiêm là Đức Hồng Y Raymond Leo Burke.
Thánh Bổn Mạng của dòng là Đức Mẹ Philermos.
Vì là một dòng hiệp sĩ, Dòng Malta duy trì một quân đội hiện đại với các xe cứu thương quân sự, máy bay chiến đấu và xe jeep.
Thủ đô Valletta của Cộng Hoà Malta hiện nay là một điểm du lịch thu hút vì vẫn còn lưu giữ nhiều công trình nổi tiếng từ thời Dòng Malta quản trị hòn đảo.
Gioakim Nguyễn
2021
Kinh Truyền Tin – Chúa Nhật 22 TN B: Không đổ lỗi nhưng học cách nhận lỗi
Ngày 29.8.2021, Chúa Nhật 22 Mùa Thường niên
KHÔNG ĐỔ LỖI NHƯNG HỌC CÁCH NHẬN LỖI
Trưa Chúa Nhật, 29/8/2021, Đức Thánh Cha Phanxicô chủ sự buổi đọc kinh Truyền tin với hơn 3.000 tín hữu hành hương tại quảng trường thánh Phêrô. Trong bài huấn dụ ngắn trước khi đọc kinh, Đức Thánh Cha diễn giải ý nghĩa bài Tin mừng theo thánh Maccô, phụng vụ Chúa Nhật XXII thường niên năm B, thuật lại việc Chúa Giêsu khiển trách một số người Pharisêu và kinh sư coi trọng những nghi lễ bên ngoài.
Bài huấn dụ của Đức Thánh Cha:
Phải đưa đức tin trở lại trung tâm
Tin Mừng Chúa Nhật tuần XXII Thường niên cho thấy một số người Pharisêu và kinh sư ngạc nhiên trước thái độ của Chúa Giêsu. Họ lấy làm chướng mắt khi thấy các môn đệ dùng bữa nhưng không thực hiện các nghi thức truyền thống. Họ nghĩ cách làm này của các môn đệ là trái với thực hành tôn giáo. Chúng ta cũng có thể tự hỏi: nhưng tại sao Chúa Giêsu và các môn đệ bỏ qua các truyền thống này? Về cơ bản, những truyền thống này không xấu, nhưng chỉ là những tập quán, nghi lễ tốt, rửa tay sạch trước khi dùng bữa. Nhưng tại sao Chúa Giêsu không chú ý đến điều này? Bởi vì đối với Chúa, điều quan trọng là phải đưa đức tin trở lại trung tâm của nó. Trong Tin Mừng, chúng ta luôn thấy điều này: đưa đức tin trở lại trung tâm. Hãy tránh rơi vào nguy cơ này, đối với các kinh sư cũng như với chúng ta, đó là: tuân giữ các nghi thức bên ngoài trong khi đặt trọng tâm của đức tin ở vị trí thứ yếu. Chúng ta cũng hay trang điểm cho linh hồn… theo hình thức bên ngoài và không quan tâm đến trọng tâm của đức tin. Đó là nguy cơ của một tôn giáo bề ngoài: tỏ ra tốt đẹp bên ngoài, nhưng lại bỏ qua việc thanh tẩy tâm hồn. Luôn có cám dỗ thực hiện một số việc sùng kính bên ngoài, nhưng Chúa Giêsu không hài lòng với việc thờ phượng này. Chúa không muốn hình thức bên ngoài, Chúa muốn một đức tin chạm đến con tim.
Thực vậy, ngay sau đó, Chúa gọi đám đông dân chúng để nói một chân lý tuyệt vời: “Không có cái gì từ bên ngoài vào trong con người lại có thể làm cho con người ra ô uế được” (c 15). Nhưng “từ bên trong, từ lòng người” (c 21) phát xuất những ý định xấu. Những lời này mang tính cách mạng, bởi vì vào thời đó, tâm thức con người cho rằng một số thức ăn hoặc sự tiếp xúc bên ngoài làm cho người ta ra ô uế. Chúa Giêsu lật đổ quan điểm đó: Không có cái gì từ bên ngoài vào trong con người lại có thể làm cho con người ra ô uế được; nhưng chính cái từ con người xuất ra là cái làm cho con người ra ô uế.
Dành thời gian để đổ lỗi cho người khác là lãng phí thời gian
Anh chị em thân mến, điều này cũng có liên quan đến chúng ta. Thường chúng ta nghĩ rằng điều xấu chủ yếu đến từ bên ngoài: từ cách cư xử của người khác, từ những người nghĩ xấu về chúng ta, từ xã hội. Nhiều lần chúng ta đổ lỗi cho người khác, cho xã hội, cho thế giới, cho tất cả những gì xảy ra với chúng ta! Lỗi luôn là của “người khác”: của dân chúng, của người lãnh đạo, của rủi ro. Các vấn đề dường như luôn đến từ bên ngoài. Và chúng ta dành thời gian để đổ lỗi; nhưng dành thời gian để đổ lỗi cho người khác là lãng phí thời gian. Điều này làm cho chúng ta giận dữ, chua ngoa và làm con tim chúng ta xa Chúa. Giống như những người trong Tin Mừng, họ than phiền, gây cớ vấp phạm, tranh luận và không đón tiếp Chúa Giêsu. Chúng ta không thể là Kitô hữu luôn than phiền: giận dữ, oán hận và buồn chán đóng cửa lòng trước Chúa.
Để chiến thắng cái ác: bắt đầu chinh phục nó bên trong chính mình
Hôm nay chúng ta cầu xin Chúa giải thoát chúng ta khỏi việc đổ lỗi cho người khác. Chúng ta cầu xin ân sủng để không lãng phí thời gian làm ô nhiễm thế giới với những lời phàn nàn, bởi vì đây không phải là Kitô hữu. Tốt hơn, Chúa Giêsu mời gọi chúng ta nhìn vào cuộc sống và thế giới khởi đi từ tâm hồn chúng ta. Nếu chúng ta nhìn vào bên trong, chúng ta sẽ thấy hầu hết mọi thứ chúng ta ghét, nó không ở bên ngoài. Và nếu chúng ta thành tâm cầu xin Chúa thanh tẩy tâm hồn chúng ta, thì chúng ta sẽ bắt đầu làm cho thế giới trong sạch hơn. Bởi vì có một cách không thể sai lầm để chiến thắng cái ác: bắt đầu chinh phục nó bên trong chính mình.
Khi các Giáo phụ, các đan sĩ được hỏi: “Đâu là con đường nên thánh? Tôi phải bắt đầu như thế nào?”. Các vị trả lời: Bước đầu tiên là phải nhận lỗi về mình. Có bao nhiêu người trong chúng ta, vào lúc nào đó trong ngày hoặc trong tuần, có khả năng tự nhận lỗi về mình? Đây là sự khôn ngoan: học nhận lỗi về mình. Anh chị em hãy cố gắng làm điều này, nó sẽ làm anh chị em tốt hơn.
Xin Đức Trinh Nữ Maria, Đấng đã thay đổi lịch sử nhờ sự tinh tuyền của tâm hồn, giúp chúng ta thanh tẩy chính mình, trước hết là vượt qua việc đổ lỗi cho người khác và phàn nàn về mọi thứ.
—
Sau khi đọc kinh Truyền tin và phép lành, Đức Thánh Cha bày tỏ sự lo ngại về tình hình ở Afghanistan, đặc biệt là những cuộc tấn công tự sát làm cho nhiều người chết hôm thứ Năm vừa qua. Ngài nói: “Tôi phó thác những người qua đời cho lòng thương xót Chúa. Tôi cám ơn những ai đang làm việc để giúp đỡ dân tộc đang gặp thử thách này, đặc biệt các phụ nữ và trẻ em. Tôi xin mọi người tiếp tục trợ giúp những người đang gặp khó khăn, và xin cầu nguyện để đối thoại và tình liên đới dẫn đến thiết lập một sự chung sống hòa bình và huynh đệ, và niềm hy vọng cho tương lai của đất nước. Trong thời khắc lịch sử này, chúng ta không thể dửng dưng: lịch sử của Giáo hội dạy chúng ta điều này. Là Kitô hữu, hoàn cảnh này đòi buộc chúng ta phải dấn thân. Vì vậy, tôi kêu gọi tất cả anh chị em gia tăng cầu nguyện, ăn chay và sám hối. Đây là lúc làm điều này. Tôi nói nghiêm túc: gia tăng cầu nguyện và ăn chay, cầu xin Thiên Chúa lòng thương xót và sự tha thứ”.
Tiếp theo, Đức Thánh Cha gửi lời chào đến các thành viên của Phong trào Laudato Si’ và cám ơn vì những dấn thân của họ cho Ngôi nhà chung của chúng ta, đặc biệt trong “Thời gian của Thụ tạo” sắp tới.
Sau cùng, Đức Thánh Cha gửi lời chào đến các tín hữu hành hương đến từ nhiều quốc gia, và chúc mọi người ngày Chúa Nhật an lành và xin mọi người đừng quên cầu nguyện cho ngài.
Nguồn: vaticannews.va/vi/
2021
Đức ông Guido Marini, chưởng nghi của Tòa Thánh, được bổ nhiệm làm Giám mục giáo phận Tortona
Hôm Chủ nhật (29.8), Đức Thánh Cha Phanxicô đã bổ nhiệm Chưởng Nghi của Tòa Thánh, Đức ông Guido Marini, làm giám mục của một giáo phận miền bắc nước Ý.
Đức ông Marini, người phụ trách các nghi thức phụng vụ của Đức Giáo hoàng kể từ khi được Đức Bênêđictô XVI bổ nhiệm vào năm 2007, được bổ nhiệm làm Giám mục của giáo phận Tortona vào ngày 29 tháng 8 năm 2021, một giáo phận có khoảng 280.000 người.
Đức tân giám mục Marini, 56 tuổi, lớn lên gần Tortona ở thành phố Genoa, nơi ngài giữ chức Chưởng nghi trong bốn năm. Vị tân Giám mục này có các bằng cấp về giáo luật và dân luật. Trước khi được bổ nhiệm đến Vatican, ngài cũng là Chưởng ấn của Tổng giáo phận Genoa và là linh hướng của chủng viện.
Kể từ năm 2019, Đức ông Marini chịu trách nhiệm cho Dàn hợp xướng Nhà nguyện Sistine. Theo tiểu sử công bố của Vatican, “từ khi chịu chức linh mục cho đến ngày nay, ngài cũng đã thực hiện sứ vụ của mình trong lĩnh vực giảng linh thao, linh hướng, đồng hành với một số nhóm giới trẻ, và mục vụ cho một số cộng đồng tu trì.”
Có tám vị Chưởng nghi của Tòa thánh, trong đó Đức ông Marini là người đứng đầu. Các ngài chịu trách nhiệm tổ chức và điều phối tất cả các cử hành phụng vụ của giáo hoàng. Kể từ năm 2007, Đức ông Marini thường xuyên tháp tùng bên cạnh Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI và sau đó là Đức Giáo hoàng Phanxicô trong các thánh lễ của các ngài và các nghi lễ khác ở Tòa Thánh và trong các cuộc tông du.
Người thay thế Đức ông Marini không được công bố vào ngày 29 tháng 8, mặc dù có ba ứng cử viên cho vị trí này, theo các nguồn tin mà CNA được biết.
Một là Đức ông Diego Ravelli, một linh mục 56 tuổi đến từ miền bắc nước Ý, người đã đứng đầu văn phòng phát chẩn của Giáo hoàng từ năm 2013 và cũng là một trong những chưởng nghi.
Một ứng cử viên khác cho vai trò này là cha Giuseppe Midili, giám đốc văn phòng phụng vụ của Giáo phận Rôma, và người thứ ba là Đức ông Pietro Moroni, hiệu trưởng Phân Khoa Thần học của Đại học Giáo hoàng Urban và là cố vấn của Văn phòng Phụng vụ Giáo hoàng.