2022
“Con ở lại một chút”, cuốn phim về đức tin nhưng không có Chúa Kitô
“Con ở lại một chút”, cuốn phim về đức tin nhưng không có Chúa Kitô
Chúng ta nên nghĩ gì về cuốn phim “Con ở lại một chút” của nghệ sĩ Gad Elmaleh? Ý kiến nhiều sắc màu của linh mục Pascal Ide, giáo phận Paris, giám đốc trang web pascalide.fr
Đi xem Con ở lại một chút, tôi có ba nỗi sợ: các diễn viên nghiệp dư, cũng như quá nhiệt thành mà không có nghề nghiệp; cốt truyện mang tính tự truyện đến mức gần với phim tài liệu hơn là tường thuật thực sự; có ý định ngầm chinh phục tân tòng.
Gad Elmaleh: Người giáo dân vui tính
Khi đèn tắt, phòng chiếu trong bóng tối, tôi ngạc nhiên thích thú trước số lượng khán giả, bộ phim bắt đầu, những hình ảnh đầu tiên lấy từ tư liệu của gia đình Elmaleh (video nghiệp dư), sau đó là hình ảnh quay ở Casablanca trên nền lồng tiếng của Gad hôm nay chỉ làm tăng thêm nỗi sợ thất vọng của tôi. Nhưng rất nhanh chóng, tôi bị cuốn hút vào câu chuyện. Không, tôi không đang xem hồi tưởng về việc đi tìm con đường thiêng liêng của một người thiện cảm ngoài năm mươi gì đó, hay còn tệ hơn, một phim của “ông chủ”. Đúng, hồi hộp là có thật, nhịp độ nhanh, những cảnh lật ngược tình thế, những khúc quanh bất ngờ, hồi kết cũng thật bất ngờ. Đúng, một số lời thoại đánh trúng tâm điểm, như câu trả lời dường như ngẫu hứng của bà Régine, mẹ của Gad: “Con thay đổi Chúa, con thay đổi cha mẹ. Vậy con nhận con là con nuôi đi”.
Đúng, có xúc động giữa các nhân vật, nhưng cũng có truyền cảm nơi khán giả: hơn một lần, tôi đã cười sằng sặc, cả khán giả trong phòng chiếu cũng cười; hơn một lần, tôi đã rất xúc động, nhất là những cảnh giao cảm sâu đậm giữa Gad, cha mẹ và chị Judith của anh, và còn hơn nữa khi những người này quyết định đến dự buổi lễ với anh, dù miễn cưỡng nhưng thật tâm, hoặc khi Régine chất vấn với một sự thật hiếm hoi với một bà mẹ khác cũng mất con trai của mình. Và những thảo luận sôi nổi khi đèn bật sáng cho thấy khán giả quan tâm đến cuốn phim như thế nào, tôi muốn nói những người tham dự.
Phải nói, diễn xuất của các diễn viên đôi khi còn vụng về; nhưng nhanh chóng, tôi xúc động trước tương quan cá nhân và tình cảm của họ (giống như lời thú nhận cảm động của người cha, chỉ có thể diễn tả bằng tiếng nước ngoài: “Cha là cha của con, còn con, con là người bạn thân nhất của cha” (I am your father and you are my best friend). Cũng giống như họ, họ dần dần quên máy quay phim, tôi dần dần quên họ là một phần của gia đình hay bạn bè của Gad, nhưng nghịch lý thay, tôi lại nhận thấy tôi nơi gia đình, ruột thịt và / hoặc tâm linh này. Thêm nữa, tôi có thấy hơi khó chịu khi thấy khía cạnh này mượn từ những diễn viên trong các phim của Éric Rohmer mà tôi rất yêu thích không?
Chắc chắn, một số chi tiết thiếu chặt chẽ và thật: chúng ta đã bao giờ thấy cảnh một cha xứ đóng vai thầy nhà khách và thầy nhà khách có nhiệm vụ tiếp khách lại có bộ mắt cau có không?; giờ kinh phụng vụ như “kinh chiều” có phải là thánh lễ không?; bây giờ các lễ rửa tội người lớn có làm ngoài Lễ Vọng Phục Sinh không? Nhưng, tôi xin nhắc lại, những chi tiết này mờ dần trước lời kêu gọi khẩn thiết, xin đừng nhân danh thế tục bất khả xâm phạm mà kiềm chế tôn giáo và xấu hổ tỏ ra mình là người công giáo.
Gad Elmaleh: “Trinh Nữ Maria là cú sét tình yêu đẹp nhất của tôi”
Cuối cùng, khi xem lại cuốn phim dài, tôi không bao giờ nhận ra ý định tốt đẹp và những cảm xúc tốt đẹp này, không làm thành tác phẩm văn học hay, điện ảnh hay, hơn thế nữa là một tác phẩm nghệ thuật đích thực. Phải công nhận, vì Gad không tìm cách trả lời những phản đối, nếu không là những lập luận vững mạnh, ít nhất là của người anh họ Eric (Rony Kramer) mạnh mẽ đưa ra, cũng không bảo vệ mình trước sự phân chiết tế nhị của nữ giáo sĩ do thái, trong các kịch ngắn của bà đã cho anh thấy, anh trượt vào vai người khác (người tóc vàng, v.v.) cũng như chậm nói mình là ai – chính xác vì anh là người do thái. Cũng vậy, chắc chắn vì Gad không bao giờ ở trong thế phản ứng hay cay đắng, nhưng luôn tìm cách bảo vệ mối liên kết của mình với người thân và sự liên tục với những gì anh đã nhận được từ họ, bắt đầu từ đức tin do thái – từ đó là tình cảm của anh với cố hồng y Jean-Marie Lustiger, mà anh mượn lời của ngài cho câu nói cuối cùng của phim.
Nhưng trên tất cả, vì, ở mỗi giây phút, người xem cảm nhận nhân vật chính nói từ kinh nghiệm riêng của mình, với một chân thành hiếm có, không chỉ với sự kiện nền tảng (từ nay đã được kể hàng trăm lần và được nhiều người biết đến) về cuộc gặp gỡ yêu thương và che chở của Đức Trinh Nữ Maria, mà ngay cả với bây giờ (Mẹ đã theo tôi từ khi tôi còn nhỏ). Và cũng vì anh không bao giờ ngừng chăm chú lắng nghe từng người, từng phản ánh, từng phản đối, cho đến khi để cho mình cảm động – chẳng hạn với nghịch lý thường thấy này của giáo sĩ do thái: “Phúc thay ai không con đường của mình với người rành đường, nếu không họ mất cơ hội bị lạc đường!”. Ngoài ra, vì anh không ngần ngại tỏ ra mong manh, mà còn đi xa hơn, là tỏ ra hèn và nói dối (nhưng lời nói dối nhẹ nhàng nhất, là lời nói dối vì không muốn làm tổn thương những người anh yêu thương).
Tuy nhiên, khi xem phim xong, tôi bị hụt hẫng hai chỗ. Hụt hẫng thứ nhất, dĩ nhiên là (sự chú ý, đoạn quyết định…), vì vào cuối phim, không có lời giải thích, Gad không rửa tội. Hụt hẫng thứ hai, Gad chưa bao giờ đưa ra bất kỳ lý do nào khác cho việc trở lại đạo công giáo của anh ngoài sự che chở của Đức Mẹ mà anh luôn chứng nghiệm và không bao giờ chối cãi.
Giờ đây, hai cảm nhận về sự chưa hoàn tựu này hội tụ ở: cái, hay đúng hơn là người thiếu một cách trầm trọng trong lịch sử thiêng liêng của Gad, đó là Chúa Kitô. Kitô giáo là sự trở lại với Chúa Kitô nhờ Chúa Kitô. Và nếu Mẹ Maria can thiệp thì vì Mẹ can thiệp như người mẹ chân thực nào, không giữ con trai mình cho riêng mình, trao con mình cho người khác. Chúng ta thấy Gad cầu nguyện nhưng không bao giờ thấy anh đọc Lời Chúa, xem xét kỹ lưỡng sự đồng nhất của Cựu Ước và Tân Ước, dự Bí tích Thánh Thể. Nếu vẫn chỉ ở “như thể, als ob” thì chưa đủ, điển hình theo kiểu triết gia Kant, “sống như Chúa tồn tại và xem điều đó có thay đổi không”, nếu Gad sai khi khẳng định: “Có đức tin, là có nghi ngờ”, thì ông đúng khi nói với Đức Mẹ: “Con biết Mẹ nói với chính Mẹ, con đã không đi đến cùng”. Gad đưa ra một đặt cược kín đáo nhưng chắc chắn: sau lời trích của cố hồng y Lustuger, tổng giám mục giáo phận Paris, ông tặng phim của mình cho một Guy Moign nào đó. Người này đồng hóa với Raymond, ông già mà Anna (Amélie Melkonian) đến thăm. Tuy nhiên, người hoài nghi này nhắc cho Gad tầm quan trọng của chất khử trùng (là giáo điều!) đã cho Gad một ví dụ điển hình về sự tiến hóa, bằng cách bứng mình ra khỏi hoang tưởng của một thuyết âm mưu. Bằng cách đưa ra sức nặng đặc biệt của hình ảnh này, anh đã không đưa ra, một cách êm ái dịu dàng và mạnh mẽ, anh cũng đã trên đường trở thành đó sao?
Bất cứ ai mong chờ được xem một phim về đức tin, về một biện hộ cho lòng khoan dung và hơn thế nữa là đối thoại giữa các tôn giáo, sẽ không thất vọng. Nhưng còn hơn thế. Bất cứ ai mong chờ để xem một phim về hoán cải sẽ thất vọng, bởi vì nó có ít hơn. Đây là, và cũng đã vô cùng lớn, là phim của một người đang trên đường đi, trên hành trình thiêng liêng. Từ một nghệ sĩ nổi tiếng và được công nhận, giản dị trong đời sống thực cũng như trên sân khấu, đã quyết định sống sát với niềm khao khát khôn nguôi dành cho Chúa, Đấng hứa ban hạnh phúc. Làm sao không chúc ông nhận ra con đường này có một cái tên, chính cái tên mà anh đã nói trong một giây phút trong phim: “Ta là Đường, là Sự thật, và là Sự sống” (Ga 14, 6)!
Nhưng có phải Chúa Kitô vắng mặt như tôi nói không? Một vài dấu vết trong số rất nhiều đã nói lên. Có phải nơi Raymond, người Gad đã quỳ xuống rửa chân đó sao? Và chính dưới chân nhà thờ Đức Bà, trong cảnh cuối cùng của phim nhắc cảnh đầu tiên của phim, người xem thấy lại Ngài trong ánh sáng xanh dịu tràn ngập. Khi, trong một cử chỉ nhân ái bất ngờ, Anna đưa cây nến cho Gad, bà nói câu của Thánh Phaolô: “Anh em hãy mang gánh nặng cho nhau” (Ga 6,22). Và câu này kết thúc theo cách: “Và như vậy anh em chu toàn luật (Torah) của Đức Kitô”.
“Con ở lại một chút”, bộ phim hài và tiểu sử của nghệ sĩ Gad Elmaleh, 2022. Với Gad Elmaleh, David Elmaleh và Régine Elmaleh (cha mẹ của nghệ sĩ).
Marta An Nguyễn dịch
2022
Hậu trường cuộc phỏng vấn của trang America với Đức Phanxicô americamagazine.org, Kerry Weber, 2022-11-28 Tác giả Kerry Weber cười bên cạnh Đức Phanxicô, giám mục giáo phận Rôma. (America Media / Antonello Nusca) Một trong những việc đầu tiên khi tôi bước vào Nhà Thánh Marta là cởi giày. Trời mưa gần như cả ngày, và những tảng đá cuội ở Rôma ẩm ướt trơn trượt; làm sao tôi có thể đi bộ cho nổi với đôi giày cao gót từ khách sạn đến nhà của giáo hoàng. Tôi thay đôi giày thấp đen bằng đôi giày cao gót đỏ chót, đôi giày theo phong cách Đức Bênêđíctô XVI, chứ không phải của Đức Phanxicô. Nhưng chính Đức Phanxicô mà chúng tôi sắp đến thăm bây giờ. Và chúng tôi rất vui. Những ngày trước khi đi chúng tôi làm đủ phân loại, phân loại những gì quan trọng, những gì không; những gì chúng tôi sẽ có thì giờ những gì không. Các đồng nghiệp của tôi và tôi thảo luận về các câu hỏi sẽ hỏi giáo hoàng và hành trình của chúng tôi. Chúng tôi thảo luận về người chụp hình, về người thông dịch, trò chuyện nhóm bằng WhatsApp và chương trình ăn tối. Chồng tôi và tôi bàn những gì phải làm khi tôi đi vắng (mẹ hiền của tôi đóng vai trò rất lớn). Các con tôi cần đưa đón đi học. Cha mẹ chồng tôi sẽ từ Ai-len qua thăm sau nhiều năm không đi được. Những chiếc bánh nướng Lễ Tạ Ơn sẽ mua ở tiệm bánh ở trang trại. Tôi hỏi hai con tôi xem chúng nghĩ gì về giáo hoàng và nên hỏi ngài câu gì. Đứa con 6 tuổi của tôi muốn biết ngài yêu con vật nào, đứa con 4 tuổi luôn khôn ngoan của tôi biết ngài khuyến khích việc chơi đùa, với ngài trẻ con chơi đùa là quan trọng. Chúng vẽ tranh cho ngài với màu sắc yêu thích của chúng. Một trong những điều kỳ lạ nhất là cảm giác thật bình thường khi ngồi đối diện với Đức Phanxicô. Vài giờ trước khi từ Hartford đi Rôma, tôi bắt đầu lo lắng, tôi không có đôi giày phù hợp, dù tôi biết đi đôi giày nào để gặp giáo hoàng là chuyện không quan trọng. Hoặc có lẽ nó quan trọng khi mình cân nhắc nên mặc thế nào cho tôn trọng, nhưng chẳng quan trọng theo nghĩa Chúa Giêsu sẽ đòi hỏi bạn cái gì vào ngày phán xét cuối cùng. Vậy mà trên đường ra phi trường, khi chồng con ngồi chờ trên xe, tôi phóng nhanh vào một tiệm DSW và lướt qua các kệ hàng. Tôi vớ lấy đôi giày cao gót màu “đỏ anh túc” rồi chạy nhanh đến quầy trả tiền. Đôi giày quan trọng như vậy nên làm cho chuyến bay càng quan trọng hơn. Đã có quá nhiều việc xảy ra, nhiều chuyện phải lên kế hoạch, đến nỗi phải đến đêm trước ngày phỏng vấn, khi cha Sam Sawyer, bà Gloria Purvis và tôi đứng giữa Quảng trường Thánh Phêrô tôi mới thực sự nhận ra, tôi sẽ có dịp được gặp giáo hoàng Dòng Tên đầu tiên của Giáo hội chúng tôi. Khi chúng tôi ăn kem trong một đêm se lạnh, bao chung quanh là các chứng nhân bằng đá trên các bức tường gần đó, tôi hy vọng một phần nào đó cuộc trò chuyện ngày hôm sau sẽ giúp xây dựng Giáo hội chúng tôi. Sáng hôm sau, tôi có chút hãnh diện khi đến Nhà Thánh Marta. Chúng tôi chỉ đơn giản đi ngang qua vài anh cận vệ Thụy Sĩ mặc áo mưa và một số quý ông giúp chúng tôi treo áo khoác. Sau khi thay giày, chúng tôi đi qua cánh cửa đúp để đến căn phòng chúng tôi sẽ nói chuyện với Đức Phanxicô. Một cảm giác quen thuộc kỳ lạ, giống như phòng chờ của nhà tĩnh tâm nhưng có thêm các chiếc ghế nhung. Một bức tranh cao lớn Đức Mẹ Tháo gỡ nút thắt như đang nhìn chúng tôi khi cha Sawyer sửa soạn dụng cụ âm thanh và chúng tôi xem lại tập ghi chú của mình. Một lúc sau, cửa mở và Đức Phanxicô bước vào, ngài đi chiếc xe tập đi có bánh xe, loại có ghế ngồi nhỏ và giỏ lưới bên dưới. Trong giỏ là cây gậy có quấn cây thánh giá bằng bạc ở gần phía trên. Không ai báo trước sự xuất hiện của Ngài và Ngài dường như xuất hiện ở giữa chúng tôi như Chúa Thánh Thần đến trong căn phòng khóa kín. Đơn giản là tôi ở bên cạnh ngài, để ý cách ngài nhìn mọi người khi họ nói chuyện với ngài. Cách ngài chú ý, tiếng cười của ngài. Thật lạ khi tôi cảm thấy như tôi hiểu ngài nhiều như thế nào, dù tôi không hiểu hết tất cả những gì ngài nói. Một trong những điều kỳ lạ nhất là cảm giác thật bình thường khi ngồi đối diện với Đức Phanxicô. Làm thế nào, với môi trường chung quanh, với những người khác ngày thường mà giáo hoàng lại làm cho chúng tôi cảm thấy như ở trong nhà của ngài. Tôi đã nghĩ tôi sẽ lo lắng, tôi sẽ vấp khi nói nhiều hơn bình thường hoặc theo đúng nghĩa đen là vấp ngã trên đôi giày cao gót. Nhưng thay vào đó tôi cảm thấy bình thản. Một cảm giác tương phản với cảm giác lúc 3:30 sáng khi từ khách sạn tôi gọi cho mẹ tôi vì không ngủ được, tôi quá căng thẳng. Bà nói trước khi xem chương trình NCIS thường lệ: “Con chỉ đơn giản nói: Không phải tôi, mà là Chúa qua tôi, vì dù sao thì đó là tất cả. Chỉ cần nói, Chúa Thánh Thần ở với con rồi đi.” Tôi hiểu các phần Đức Phanxicô nói bằng tiếng Tây Ban Nha, nhưng nên dựa vào nhà báo Elisabetta Piqué, người thông dịch của chúng tôi để có câu trả lời đầy đủ. Có một chút hụt hẫng giữa khả năng nghe và hiểu của tôi, nhưng cũng có điều gì đó giải phóng tôi. Nó cho tôi cơ hội để quan sát một cách đơn giản. Tôi không phân tích lời của ngài hay sốt ruột chờ câu trả lời. Đơn giản là tôi ở bên cạnh ngài, để ý cách ngài nhìn mọi người khi họ nói chuyện với ngài. Cách ngài chú ý, tiếng cười của ngài. Thật lạ khi tôi cảm thấy như tôi hiểu ngài nhiều như thế nào, dù tôi không hiểu hết tất cả những gì ngài nói. Ở gần Đức Phanxicô làm tôi muốn yêu mọi người hơn và yêu nhiều người hơn. Ở gần Đức Phanxicô làm tôi muốn yêu mọi người hơn và yêu nhiều người hơn. Trải nghiệm này làm tôi cảm thấy mình có một mối liên kết sâu sắc với những người bên cạnh tôi trong phòng. Ở bên cạnh ngài nảy sinh trong tôi mong muốn mở rộng quan hệ này với những người khác. Nhìn họ như cách mà Đức Phanxicô nhìn chúng tôi: cởi mở, yêu thương, vui tươi, mong manh. Sẵn sàng thể hiện sự yếu đuối và trung thực, sống trong mớ hỗn độn. Sự phấn khích mà tôi cảm nhận với Đức Phanxicô tiếp tục tăng lên khi tôi suy ngẫm về thời gian ở bên cạnh ngài. Đức Phanxicô với các biên tập viên và nhân viên trang America. (America Media / Antonello Nusca). Nhà báo Gerard O’Connell, bà Gloria Purvis, bà Kerry Weber, linh mục Matt Malone, linh mục Sam Sawyer Sau cuộc phỏng vấn, tôi đưa cho ngài các bức vẽ của các con, tôi ngạc nhiên thấy ngài rất vui. Ngài hỏi, mặt ngài sáng lên: “Cho cha?” “Dạ!” Tôi nói khi ngài lướt nhìn chúng và sau đó cất chúng vào giỏ của chiếc xe tập đi. Ngài không có con vật yêu thích nhưng nói đùa có thể ngài là “nơi tập trung của tất cả các con vật.” Tôi cười, ngửa đầu ra sau. Nhưng những lời nhận xét của ngài cũng làm cho tôi nghĩ đến chúng tôi đã đặt lên ngài bao nhiêu áp lực, bao nhiêu người trong chúng tôi mong ngài là tất cả cho mọi người. Hẳn khó khăn cho ngài như thế nào và ngài phải vui giữa những chuyện này. Ở Vatican và ở giữa tất cả vẻ đẹp của nó- Nhà nguyện Sixtine, Đền thờ Thánh Phêrô và trong chính căn nhà của ngài – đã làm cho tôi mến chuộng hơn cương vị giáo hoàng của ngài. Nhưng nó cũng giúp tôi đánh giá cao giới hạn của cơ quan. Nói chuyện với Đức Phanxicô cũng như nói chuyện với mẹ của tôi lúc 3:30 sáng. Điều này làm cho tôi cảm thấy như mọi thứ sẽ ổn, nhưng biết rằng còn rất nhiều điều phải tìm hiểu. Tôi nghĩ có một phần trong tôi đi vào cuộc phỏng vấn để tìm câu trả lời, không chỉ cho câu hỏi của chúng tôi mà còn cho những nghi ngờ nảy sinh từ việc chỉ là một phần của một Giáo hội đầy những người phạm tội và cả chính bản thân tôi. Nhưng nhiều lần, Đức Phanxicô nhắc chúng tôi những vấn đề quan trọng, những vấn đề khi đọc các Mối Phúc và đoạn 25 Phúc âm Thánh Mattêô. Một phần trong tôi hy vọng qua cuộc phỏng vấn này sẽ giúp tôi học để giống hình ảnh của Đức Phanxicô hơn. Nhưng rõ ràng điều duy nhất ngài muốn là chúng ta giống giống Chúa Giêsu hơn. Marta An Nguyễn dịch
Hậu trường cuộc phỏng vấn của trang America với Đức Phanxicô
Một trong những việc đầu tiên khi tôi bước vào Nhà Thánh Marta là cởi giày. Trời mưa gần như cả ngày, và những tảng đá cuội ở Rôma ẩm ướt trơn trượt; làm sao tôi có thể đi bộ cho nổi với đôi giày cao gót từ khách sạn đến nhà của giáo hoàng. Tôi thay đôi giày thấp đen bằng đôi giày cao gót đỏ chót, đôi giày theo phong cách Đức Bênêđíctô XVI, chứ không phải của Đức Phanxicô. Nhưng chính Đức Phanxicô mà chúng tôi sắp đến thăm bây giờ. Và chúng tôi rất vui.
Những ngày trước khi đi chúng tôi làm đủ phân loại, phân loại những gì quan trọng, những gì không; những gì chúng tôi sẽ có thì giờ những gì không. Các đồng nghiệp của tôi và tôi thảo luận về các câu hỏi sẽ hỏi giáo hoàng và hành trình của chúng tôi. Chúng tôi thảo luận về người chụp hình, về người thông dịch, trò chuyện nhóm bằng WhatsApp và chương trình ăn tối.
Chồng tôi và tôi bàn những gì phải làm khi tôi đi vắng (mẹ hiền của tôi đóng vai trò rất lớn). Các con tôi cần đưa đón đi học. Cha mẹ chồng tôi sẽ từ Ai-len qua thăm sau nhiều năm không đi được. Những chiếc bánh nướng Lễ Tạ Ơn sẽ mua ở tiệm bánh ở trang trại.
Tôi hỏi hai con tôi xem chúng nghĩ gì về giáo hoàng và nên hỏi ngài câu gì. Đứa con 6 tuổi của tôi muốn biết ngài yêu con vật nào, đứa con 4 tuổi luôn khôn ngoan của tôi biết ngài khuyến khích việc chơi đùa, với ngài trẻ con chơi đùa là quan trọng. Chúng vẽ tranh cho ngài với màu sắc yêu thích của chúng.
Một trong những điều kỳ lạ nhất là cảm giác thật bình thường khi ngồi đối diện với Đức Phanxicô.
Vài giờ trước khi từ Hartford đi Rôma, tôi bắt đầu lo lắng, tôi không có đôi giày phù hợp, dù tôi biết đi đôi giày nào để gặp giáo hoàng là chuyện không quan trọng. Hoặc có lẽ nó quan trọng khi mình cân nhắc nên mặc thế nào cho tôn trọng, nhưng chẳng quan trọng theo nghĩa Chúa Giêsu sẽ đòi hỏi bạn cái gì vào ngày phán xét cuối cùng. Vậy mà trên đường ra phi trường, khi chồng con ngồi chờ trên xe, tôi phóng nhanh vào một tiệm DSW và lướt qua các kệ hàng. Tôi vớ lấy đôi giày cao gót màu “đỏ anh túc” rồi chạy nhanh đến quầy trả tiền. Đôi giày quan trọng như vậy nên làm cho chuyến bay càng quan trọng hơn.
Đã có quá nhiều việc xảy ra, nhiều chuyện phải lên kế hoạch, đến nỗi phải đến đêm trước ngày phỏng vấn, khi cha Sam Sawyer, bà Gloria Purvis và tôi đứng giữa Quảng trường Thánh Phêrô tôi mới thực sự nhận ra, tôi sẽ có dịp được gặp giáo hoàng Dòng Tên đầu tiên của Giáo hội chúng tôi. Khi chúng tôi ăn kem trong một đêm se lạnh, bao chung quanh là các chứng nhân bằng đá trên các bức tường gần đó, tôi hy vọng một phần nào đó cuộc trò chuyện ngày hôm sau sẽ giúp xây dựng Giáo hội chúng tôi.
Sáng hôm sau, tôi có chút hãnh diện khi đến Nhà Thánh Marta. Chúng tôi chỉ đơn giản đi ngang qua vài anh cận vệ Thụy Sĩ mặc áo mưa và một số quý ông giúp chúng tôi treo áo khoác. Sau khi thay giày, chúng tôi đi qua cánh cửa đúp để đến căn phòng chúng tôi sẽ nói chuyện với Đức Phanxicô. Một cảm giác quen thuộc kỳ lạ, giống như phòng chờ của nhà tĩnh tâm nhưng có thêm các chiếc ghế nhung. Một bức tranh cao lớn Đức Mẹ Tháo gỡ nút thắt như đang nhìn chúng tôi khi cha Sawyer sửa soạn dụng cụ âm thanh và chúng tôi xem lại tập ghi chú của mình.
Một lúc sau, cửa mở và Đức Phanxicô bước vào, ngài đi chiếc xe tập đi có bánh xe, loại có ghế ngồi nhỏ và giỏ lưới bên dưới. Trong giỏ là cây gậy có quấn cây thánh giá bằng bạc ở gần phía trên. Không ai báo trước sự xuất hiện của Ngài và Ngài dường như xuất hiện ở giữa chúng tôi như Chúa Thánh Thần đến trong căn phòng khóa kín.
Đơn giản là tôi ở bên cạnh ngài, để ý cách ngài nhìn mọi người khi họ nói chuyện với ngài. Cách ngài chú ý, tiếng cười của ngài. Thật lạ khi tôi cảm thấy như tôi hiểu ngài nhiều như thế nào, dù tôi không hiểu hết tất cả những gì ngài nói.
Một trong những điều kỳ lạ nhất là cảm giác thật bình thường khi ngồi đối diện với Đức Phanxicô. Làm thế nào, với môi trường chung quanh, với những người khác ngày thường mà giáo hoàng lại làm cho chúng tôi cảm thấy như ở trong nhà của ngài.
Tôi đã nghĩ tôi sẽ lo lắng, tôi sẽ vấp khi nói nhiều hơn bình thường hoặc theo đúng nghĩa đen là vấp ngã trên đôi giày cao gót. Nhưng thay vào đó tôi cảm thấy bình thản. Một cảm giác tương phản với cảm giác lúc 3:30 sáng khi từ khách sạn tôi gọi cho mẹ tôi vì không ngủ được, tôi quá căng thẳng. Bà nói trước khi xem chương trình NCIS thường lệ: “Con chỉ đơn giản nói: Không phải tôi, mà là Chúa qua tôi, vì dù sao thì đó là tất cả. Chỉ cần nói, Chúa Thánh Thần ở với con rồi đi.”
Tôi hiểu các phần Đức Phanxicô nói bằng tiếng Tây Ban Nha, nhưng nên dựa vào nhà báo Elisabetta Piqué, người thông dịch của chúng tôi để có câu trả lời đầy đủ. Có một chút hụt hẫng giữa khả năng nghe và hiểu của tôi, nhưng cũng có điều gì đó giải phóng tôi. Nó cho tôi cơ hội để quan sát một cách đơn giản. Tôi không phân tích lời của ngài hay sốt ruột chờ câu trả lời.
Đơn giản là tôi ở bên cạnh ngài, để ý cách ngài nhìn mọi người khi họ nói chuyện với ngài. Cách ngài chú ý, tiếng cười của ngài. Thật lạ khi tôi cảm thấy như tôi hiểu ngài nhiều như thế nào, dù tôi không hiểu hết tất cả những gì ngài nói.
Ở gần Đức Phanxicô làm tôi muốn yêu mọi người hơn và yêu nhiều người hơn.
Ở gần Đức Phanxicô làm tôi muốn yêu mọi người hơn và yêu nhiều người hơn. Trải nghiệm này làm tôi cảm thấy mình có một mối liên kết sâu sắc với những người bên cạnh tôi trong phòng. Ở bên cạnh ngài nảy sinh trong tôi mong muốn mở rộng quan hệ này với những người khác. Nhìn họ như cách mà Đức Phanxicô nhìn chúng tôi: cởi mở, yêu thương, vui tươi, mong manh. Sẵn sàng thể hiện sự yếu đuối và trung thực, sống trong mớ hỗn độn. Sự phấn khích mà tôi cảm nhận với Đức Phanxicô tiếp tục tăng lên khi tôi suy ngẫm về thời gian ở bên cạnh ngài.
Đức Phanxicô với các biên tập viên và nhân viên trang America. (America Media / Antonello Nusca). Nhà báo Gerard O’Connell, bà Gloria Purvis, bà Kerry Weber, linh mục Matt Malone, linh mục Sam Sawyer
Sau cuộc phỏng vấn, tôi đưa cho ngài các bức vẽ của các con, tôi ngạc nhiên thấy ngài rất vui. Ngài hỏi, mặt ngài sáng lên: “Cho cha?” “Dạ!” Tôi nói khi ngài lướt nhìn chúng và sau đó cất chúng vào giỏ của chiếc xe tập đi. Ngài không có con vật yêu thích nhưng nói đùa có thể ngài là “nơi tập trung của tất cả các con vật.”
Tôi cười, ngửa đầu ra sau. Nhưng những lời nhận xét của ngài cũng làm cho tôi nghĩ đến chúng tôi đã đặt lên ngài bao nhiêu áp lực, bao nhiêu người trong chúng tôi mong ngài là tất cả cho mọi người. Hẳn khó khăn cho ngài như thế nào và ngài phải vui giữa những chuyện này.
Ở Vatican và ở giữa tất cả vẻ đẹp của nó- Nhà nguyện Sixtine, Đền thờ Thánh Phêrô và trong chính căn nhà của ngài – đã làm cho tôi mến chuộng hơn cương vị giáo hoàng của ngài. Nhưng nó cũng giúp tôi đánh giá cao giới hạn của cơ quan. Nói chuyện với Đức Phanxicô cũng như nói chuyện với mẹ của tôi lúc 3:30 sáng. Điều này làm cho tôi cảm thấy như mọi thứ sẽ ổn, nhưng biết rằng còn rất nhiều điều phải tìm hiểu.
Tôi nghĩ có một phần trong tôi đi vào cuộc phỏng vấn để tìm câu trả lời, không chỉ cho câu hỏi của chúng tôi mà còn cho những nghi ngờ nảy sinh từ việc chỉ là một phần của một Giáo hội đầy những người phạm tội và cả chính bản thân tôi. Nhưng nhiều lần, Đức Phanxicô nhắc chúng tôi những vấn đề quan trọng, những vấn đề khi đọc các Mối Phúc và đoạn 25 Phúc âm Thánh Mattêô. Một phần trong tôi hy vọng qua cuộc phỏng vấn này sẽ giúp tôi học để giống hình ảnh của Đức Phanxicô hơn. Nhưng rõ ràng điều duy nhất ngài muốn là chúng ta giống giống Chúa Giêsu hơn.
Marta An Nguyễn dịch
2022
Đức Thánh cha gặp gỡ Hội đồng Giám mục Bỉ
Đức Thánh cha gặp gỡ Hội đồng Giám mục Bỉ
Sáng thứ Sáu, 25 tháng Mười Một vừa qua, Đức Thánh cha Phanxicô đã tiếp kiến và trao đổi với Hội đồng Giám mục Bỉ, nhân dịp các vị kết thúc 5 ngày hành hương Roma, viếng mộ hai thánh tông đồ và thăm Tòa Thánh, gọi là cuộc viếng thăm “Ad Limina”.
Hiện diện trong cuộc gặp gỡ dài hơn hai tiếng, cũng có một số vị lãnh đạo tại Tòa Thánh. Đầu buổi thảo luận, Đức Thánh cha mời gọi các giám mục hãy tự do nêu các vấn đề các vị thấy là nên đề cập đến, tuy nhiên không có thông cáo chính thức nào được công bố về nội dung của cuộc gặp gỡ.
Đức Hồng y Jozef De Kesel, Tổng giám mục Giáo phận Bruxelles, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Bỉ, kể rằng cuộc trao đổi diễn ra trong bầu không khí huynh đệ và tôn trọng. “Tôi có thể tự do nói điều tôi muốn”.
Báo chí cho rằng các vị đã đề cập đến vấn đề những người đồng tính luyến ái trong Giáo hội. Trong thời gian qua, các giám mục thuộc 5 giáo phận nói tiếng Flamand ở Bỉ đã công bố phụng vụ chúc lành cho những cặp đồng tính luyến ái.
Các giám mục cũng đề cập đến tình trạng thiếu linh mục trầm trọng và việc loan báo Tin mừng, sự tham gia của các giáo dân và sự hiện diện của các phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo trong Giáo hội.
(Kathpress 26-11-2022)
- Trần Đức Anh, O.P.
2022
Đức Hồng y Muller nhận định về Con đường Công nghị ở Đức
Đức Hồng y Muller nhận định về Con đường Công nghị ở Đức
Đức Hồng y Gerhard Ludwig Müller, người Đức, nguyên Tổng trưởng Bộ Giáo lý đức tin, chào mừng việc công bố văn bản các nhận định của Đức Hồng y Luis Ladaria, Tổng trưởng Bộ Giáo lý đức tin, và Đức hồng y Marc Ouellet, Tổng trưởng Bộ Giám mục, vạch rõ những sai trái của Con đường Công nghị của Công giáo Đức.
Hôm 24 tháng Mười Một vừa qua, Báo Quan sát viên Roma của Tòa Thánh và trang mạng Vatican News, tiếng Đức của Bộ Truyền thông, đã đăng toàn văn nhận định phê bình của hai vị hồng y Tổng trưởng của Tòa Thánh, được trình bày trong cuộc thảo luận chiều ngày thứ Sáu, 18 tháng Mười Một vừa qua, tại Roma với Hội đồng Giám mục Đức.
Qua Con đường Công nghị này, nhiều giám mục và các thành phần khác trong Công giáo Đức yêu cầu truyền chức thánh cho phụ nữ, thay đổi giáo lý Công giáo và luân lý tính dục, và thành lập một Hội đồng thường trực của Công nghị để giám sát Giáo hội Công giáo Đức.
Trong một bài đăng trên trang mạng Kath.net ở Đức, hôm 26 tháng Mười Một vừa qua, Đức Hồng y Müller viết: “Thật là tốt vì những tuyên bố chính thức của Đức Hồng y Luis Ladaria và Marc Ouellet, nay được phổ biến nhân dịp các giám mục Đức về Roma viếng mộ hai thánh tông đồ. Vì những tín hữu Công giáo trưởng thành có quyền được biết Huấn quyền của Tòa Thánh có phản ứng hay không và quan tâm thế nào về những văn bản lạc giáo và ly giáo tỏ tường của Con đường Công nghị ở Đức. Những lời của hai vị hồng y không những quan trọng vì chức vụ của các vị, nhưng còn vì đó là những tuyên ngôn nổi bật của những nhà thần học nổi tiếng được nhìn nhận. Trái ngược với những thành viên đa số ồn ào của Con đường Công nghị, hai vị hồng y biết thế nào là đức tin Công giáo và làm sao phân biệt chân lý và sai lầm trong thần học Công giáo (..).
Đức Hồng y Müller nhắc lại Tuyên bố ngày 21 tháng Bảy năm nay của Tòa Thánh, trong đó có khẳng định rằng: “Con đường Công nghị ở Đức không có phép bó buộc các giám mục và các tín hữu phải chấp nhận những hình thức cai trị mới và những đường hướng mới về đạo lý và luân lý”.
Đức Hồng y Müller nhận xét rằng nhiều thành phần của Con đường Công nghị Đức coi rẻ những nhận định của hai vị hồng y bộ trưởng của Tòa Thánh, cũng như Đức Hồng y cũng nhận xét rằng nhiều thành phần của Con đường Công nghị Đức cho thấy lập trường của một số ít giám mục trong Giáo hội Công giáo Đức. Hai ngày sau khi từ Roma trở về Đức, sau cuộc viếng thăm Tòa Thánh, Hội đồng Giám mục Đức đã công bố bộ luật lao động mới cho 800.000 nhân viên của Giáo hội. Đức Hồng y Müller nhận thấy rằng bộ luật này được thực hiện theo chiều hướng một hình ảnh vô thần duy vật về con người, theo ý thức hệ đồng phái, lưỡng tính, đổi giống, gọi tắt là LGBT, hoàn toàn trái ngược với nhân loại học Kitô.
Nói một cách cụ thể, trái với quy luật trước đây, từ nay các nhân viên của Giáo hội Công giáo Đức có thể là những người đồng tính luyến ái, đổi giống, lưỡng tính, đó là những điều thuộc về đời tư của họ.
Ngoài ra, Đức Hồng y Müller phê bình sự việc Đức giám mục Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức tiếp tục ngoan cố đòi Giáo hội truyền chức cho phụ nữ, như thể đạo lý của Giáo hội không xuất phát từ những tiêu chuẩn khách quan, nhưng là kết quả của những đòi hỏi liên tục của những người ở vị thế cầm quyền. Nhiều giám mục khác thì tiếp tục con đường vực thẳm với thái độ tự phụ và kiêu ngạo tiêu biểu của người Đức, qua đó họ cảm thấy trổi vượt hơn Đức Giáo hoàng và phần lớn các giám mục trên thế giới”.
(Kath.net 26-11-2022)
- Trần Đức Anh, O.P.