Cộng hòa Trung Phi: Hồng y Dieudonné Nzapalainga được trả tự do sau khi bị bắt cóc qua đêm

Giáo hội Cộng hòa Trung Phi rất lo lắng cho số phận của hồng y Dieudonné Nzapalainga, ngài bị bắt cóc đêm thứ sáu, rạng thứ bảy và được trả tự do sáng thứ bảy 18 tháng 3 lúc 7 giờ sáng. Trong một chuyến đi mục vụ ở ở Haute-Kotto, hồng y đã bị những người vũ trang bắt cóc tại địa phương Ouadda khoảng 1 giờ sáng thứ bảy để đòi tiền chuộc.

Theo một số nguồn tin, có thể đây là phiến quân của Liên minh nhóm ái quốc để thay đổi (CPC). Vụ bắt cóc ở địa phương Ouadda, Haute-Kotto, cách thủ đô Bangui khoảng 800 cây số về phía đông bắc.

Cùng đi với ngài có một số thành viên của phái đoàn đang đi mục vụ, trong đó có giám mục địa phận Bambari và linh mục địa phận Bria. Tất cả đều bị bắt ở lối ra Ouadda khi trên đường đến Ouanda Djallé, cách đó hàng trăm cây số. Dự kiến hồng y sẽ đặt viên đá đầu tiên xây một nhà thờ ở đó.

Theo các nguồn tin phối hợp, phiến quân bắt cóc đòi 5 triệu FCFA để trả tự do cho hồng y. Theo các nguồn tin địa phương, nhờ cuộc đàm phán của Minusca với nhóm vũ trang nên hồng y đã được thả. Người dân vùng Ouanda Djallé cũng bị “áp lực” trong vụ này.

Trong một thông báo, sáng thứ bảy, thủ tướng Trung Phi Félix Molouai cho biết ông đang theo sát tình hình. Hiện nay hồng y Dieudonné Nzapalainga sẽ tiếp tục sứ mệnh của ngài ở miền đông bắc Cộng hòa Trung Phi.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Cuộc thi ma-ra-tông ở Rôma, Vatican sẽ trao giải cho… người về cuối!

Theo linh mục Dyikuk, Giáo hội ở Châu Phi sẽ không theo con đường của Thượng hội đồng Đức

Linh mục Nigeria Justine John Dyikuk, người đã tham gia Đại hội đồng nghị châu Phi không nghĩ Giáo hội ở lục địa này sẽ bị ảnh hưởng bởi con đường đồng nghị của Đức. Linh mục cho rằng con đường này đã đi ngược các nguyên tắc của Kinh thánh.

Cũng như các nơi khác trên thế giới, Giáo hội Phi châu đã tiến hành giai đoạn lục địa của thượng hội đồng giám mục do Đức Phanxicô đề xướng tháng 10 năm 2021. Thượng hội đồng châu Phi đã họp từ ngày 1 đến ngày 6 tháng 3 năm 2023 tại Addis-Abeba, Etiôpia, dưới sự bảo trợ của Hội nghị chuyên đề của các Hội đồng Giám mục châu Phi và Madagascar (SECAM).

Khoảng 200 đại biểu từ khắp lục địa đã cam kết “hình thành gia đình đồng nghị của Thiên Chúa trong việc lãnh đạo toàn diện và mang lại sự sống, mối quan hệ và cộng tác, có khả năng tạo ra tình liên đới và đồng trách nhiệm”.

Thượng hội đồng châu Phi họp từ ngày 1 đến ngày 6 tháng 3 năm 2023 tại Addis-Abeba, Etiôpia

Linh mục Justine John Dyikuk đã tham dự vào tiến trình, từng là giám đốc truyền thông cho giáo phận Bauchi, Nigeria và hiện là giảng viên về truyền thông đại chúng tại Đại học Jos (Nigeria), nghiên cứu sinh cao cấp về chính sách tự do tôn giáo quốc tế tại Viện Tự do Tôn giáo (RFI), ở Washington. Linh mục cũng là phóng viên cho một số phương tiện truyền thông phương Tây.

Chống chủ nghĩa giáo quyền

Linh mục Dyikuk viết trên trang web công giáo Hoa Kỳ Crux, cuộc họp giáo sĩ này hơi khác với những cuộc họp trước đây, đã có thể tập họp các Giáo hội châu Phi lại với nhau. Ngoài 9 hồng y, 29 giám mục và 41 linh mục hiện diện, phần lớn trong số 206 tham dự viên là nam nữ giáo dân, những người thánh hiến, gồm cả những người trẻ đại diện của các truyền thống kitô giáo khác và các truyền thống đức tin từ mọi miền của lục địa châu Phi, Madagascar và các đảo (ngoài khơi châu Phi).

Linh mục đảm bảo: “Cuộc họp này cho phép hệ thống cấp bậc của Giáo hội ở lục địa ngồi xuống, lắng nghe các thành viên trong thành phần giáo dân và các truyền thống tôn giáo khác. Thêm nữa, một mong muốn từ bỏ bất kỳ hình thức giáo quyền nào để thực hành một ‘lãnh đạo toàn diện và tiếp thêm sinh lực, có quan hệ và cộng tác, có khả năng tạo ra tình liên đới và đồng trách nhiệm’ làm cho Thượng Hội đồng châu lục này trở nên độc đáo”.

Kêu gọi tôn trọng Giáo hội châu Phi

Linh mục Dyikuk tin rằng những đề xuất được đưa ra trong đại hội có thể giúp hàn gắn những chia rẽ sâu sắc ở châu Phi. Ngài nghĩ có hai thách thức lớn nhất mà Giáo hội trên lục địa phải đối diện là mối đe dọa của hồi giáo và sự bất ổn chính trị “dẫn đến việc đàn áp các tín hữu kitô và đôi khi dẫn đến chiến tranh”.

Ngài nhắc lại châu Phi cũng phải đối diện với các vấn đề sắc tộc, gia đình trị và hội nhập văn hóa. Vì thế linh mục hoan nghênh ý muốn của Thượng hội đồng châu Phi mở rộng và bao gồm “sự khác biệt, đa dạng, căng thẳng và sức mạnh của chúng ta”. Linh mục ca ngợi sự việc, thượng hội đồng đã “thúc giục Giáo hội hoàn vũ tôn trọng Giáo hội của lục địa châu Phi, là Giáo hội độc nhất, giống như một đối tác đang tiến triển, đang tiến về thiên phúc”.

Dấu chỉ của tiên tri Giô-na

Linh mục tin rằng lãnh vực cải cách lớn nhất với Giáo hội là “dấu chỉ của tiên tri Giô-na”, có nghĩa là ăn năn. Linh mục Dyikuk giải thích: “Một số người theo chủ nghĩa tự do nghĩ rằng cải cách tổ chức là đủ để đưa Giáo hội tiến lên. Tôi không chia sẻ cảm nhận này. Chúng ta tự hỏi xem chúng ta đã giữ đúng Mười điều răn, Sáu luật Hội thánh và 7 phép Bí tích chưa. (…) Những người tìm cách định hình lại Giáo hội theo khía cạnh cải cách,  có nguy cơ trở thành nạn nhân của một chương trình thế tục không thích hợp với những gì Chúa Giêsu đã dạy, đã sống và truyền lại, kể cả trong cái chết của Ngài”.

Linh mục Justine John Dyikuk có vẻ không thuận với con đường đồng nghị của Đức đã kết thúc ngày 11 tháng 3. Đại hội được tổ chức tại Frankfurt và đã biểu quyết một số văn kiện yêu cầu Đức Phanxicô đặc biệt thành lập chức phó tế nữ, khả năng ban phép lành cho các cặp đồng tính và ngay cả xem xét lại kỷ luật độc thân của linh mục.

“Phản ví dụ” của anh giáo?

Linh mục Dyikuk chỉ trích: “Tôi lạc quan và nghĩ châu Phi sẽ không theo những đề xuất dễ dàng này.” Linh mục nhắc lại, nếu các Giáo hội ở châu Âu khá giả về tài chính, thì châu Phi năng động hơn nhiều về lòng nhiệt thành, ơn gọi và sự tham gia của giáo dân.

Linh mục nghĩ rằng trong tương lai, “thay vì đi theo con đường thay đổi học thuyết theo những gì con đường đồng nghị của Đức đề xuất, Giáo hội ở châu Âu và châu Mỹ nên hình thành một sức mạnh tổng hợp mạnh mẽ hơn để trao đổi giáo sĩ, chuyển giao kiến thức giáo hội, đào tạo giáo sĩ-tu sĩ và chia sẻ của cải vật chất. Có lẽ Giáo hội Đức nên trả lời những câu hỏi sau: Ly giáo Martin Luther có cải thiện Giáo hội không?” Linh mục Dyikuk cũng yêu cầu “những bài học rút ra từ Giáo hội Anh, một Giáo hội đã mở ra cánh cửa cho một số thay đổi học thuyết, nhưng kể từ đó, con số tín hữu của họ không tăng lên.” Linh mục đề cập đến quyết định gần đây của anh giáo cho phép làm phép cho các cặp đồng giới, làm cho các Giáo hội anh giáo khác, đặc biệt ở châu Phi có nguy cơ bỏ Hiệp thông.

Một Thượng hội đồng Đức đi ngược với Kinh thánh?

Linh mục chuyên gia truyền thông nói: “Đi theo Thượng hội đồng Đức là đi ngược lại các nguyên tắc của Kinh thánh, truyền thống thiêng liêng và giáo huấn của giáo quyền. Thật là phấn khởi khi Đức Phanxicô đã can thiệp để cảnh báo những người khác, kể cả với châu Phi, đừng noi gương người Đức. Các giám mục và linh mục của chúng tôi, các cộng sự viên của họ, thông truyền đức tin đích thực trong một Giáo hội duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyền.”

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Tổng hợp mười năm của Đức Phanxicô

Trên bàn phím thường ôn hòa của nền chính trị Vatican, liệu Đức Phanxicô có sáng tác các biến thể hòa âm riêng của ngài không, như độc tấu trên thang âm “đồng thời”, hơi hơi giống tổng thống Pháp Emmanuel Macron không? Thần học gia Hendro Munsterman thốt lên khi hãng tin Deutsche Welle phỏng vấn: “Tính ngôn sứ và thận trọng nghi ngờ luôn đi đôi với nhau khi nói về ngài”.

Phải thừa nhận “làm giáo hoàng không phải là công việc dễ dàng”, như chính ngài nói. Và đánh giá về triều của ngài cũng không dễ. Ngài biết điều này – ngài cho rằng việc trả lời nhiều cuộc phỏng vấn và cả thâu “popecast” cho dịp kỷ niệm 10 năm của ngài là điều hữu ích cho ngài.

Tuy nhiên, các phương tiện truyền thông không biết nói gì nhiều về chủ đề của ngài. Gấp gáp viết, nhiều bài báo viết tối thiểu. RTL giữ lại “tính cách của một người nói thẳng và có những cử chỉ mạnh mẽ”; báo Libé mỉa mai về một triều của “những cải cách nhỏ”; báo Slate than phiền về “tiến độ chậm”; báo Le Monde xem ngài ở “dưới làn đạn của những người cải cách và những người bảo thủ” và cũng cùng một quan điểm, nhưng theo một tinh thần khác, báo Le Figaro đưa ra một “chủ nghĩa độc đoán và mong muốn cởi mở của ngài”. Nhà báo Jean-Marie Guénois của Le Figaro cho rằng “Đức Phanxicô làm nhiều người công giáo bối rối vì những quyết định của ngài”.

Những tiếng vang truyền thông này cho thấy sự không chắc chắn trong phán đoán. Có phải những “biến âm” của Bergoglio làm giới truyền thông choáng váng không? Ngay cả báo La Croix cũng thừa nhận đã bối rối khi phóng viên ở Rôma tiết lộ “Đức Phanxicô thúc đẩy mạnh mẽ cho một tinh thần đồng nghị gồm việc lắng nghe nền tảng của người công giáo, nhưng vẫn thực thi quyền lực rất mạnh trong các bức tường Vatican”. Vậy, tin những gì đây? Ngoại vi hay trung tâm, quần đảo hay lục địa, dịu dàng hay khắc nghiệt, đồng cảm hay học thuyết, con người hay giáo quyền? Nhà báo Loup Besmond de Senneville của báo La Croix với các tiêu đề đáng kinh ngạc “Đức Phanxicô có thực sự thay đổi Giáo hội không?”, hay “Phanxicô, giáo hoàng dân chủ?” Tất cả ở nơi dấu chấm hỏi.

Các ký giả cũng giải thích cách diễn tả “đồng thời” được lý giải qua lăng kính của các nhà báo. Những người này lý giải theo cách nói biện chứng và hệ thống: dưới mắt họ, đời sống của Giáo hội tóm tắt trong cuộc đấu tay đôi giữa người cấp tiến và người bảo thủ và những cải cách cơ cấu có thể là kết quả từ đó.

Chỉ có một vấn đề làm họ quan tâm: Giáo hội có bao giờ bớt bảo thủ hơn không? Nếu có, thì Giáo hội đi tới. Nếu không, thì Giáo hội đi lui. Họ ít quan tâm đến lời Chúa Kitô và việc loan báo Tin Mừng, những điều mà họ không hiểu gì và nhất là không muốn hiểu gì suốt. Định đề của giới báo chí không thay đổi: vì công giáo là cổ xưa và áp bức, nên nó phải tự cải cách các niềm tin và các tập tục của mình để phù hợp với các quá trình giải phóng toàn diện mà thời hiện đại đề cao. Đồng tính không còn là một tội, cũng như việc quản lý không nên theo kiểu giáo sĩ và nam tính.

Trên hai lãnh vực này, Đức Phanxicô dùng lời nói và cử chỉ. “Tôi là ai mà phán xét (những người đồng tính đang tìm kiếm Chúa)?” là câu nổi bật nhất của ngài. Cách giao tiếp của ngài ‘trái tim và lắng nghe’ chiếm ưu thế hơn tính cách một chiều và huấn quyền. Báo Le Figaro nhắc lại, nhưng bằng cách biến các thượng hội đồng thành một không gian tự do của lời, giáo hoàng mở đường cho một biến động lớn được những người nhiệt tình cho một “công đồng Vatican III” mong muốn, với ý định đã được biết rõ: “Tiếp nhận những người ly hôn tái hôn, phong chức cho các ông đã có gia đình, một cái nhìn mới về người đồng tính, chấp nhận ngừa thai, một quản trị mới cho Giáo hội.”

Con đường đồng nghị của Đức thăm dò bối cảnh này với bốn nội dung về thẩm quyền, luân lý tính dục, đời sống linh mục và vị trí của phụ nữ. Giáo hội giàu có Đức muốn thích nghi với thời điểm hiện tại để giữ lối sống của họ vốn được hệ thống thuế tài trợ. Trái ngược với chủ trương đi trước thời của mình lúc đầu, Đức Phanxicô cảnh báo chống lại “sự cám dỗ để nghĩ rằng các giải pháp (…) chỉ có thể thông qua những cải cách cơ cấu”. Còn phải xem, liệu sự kiên nhẫn của Đức Phanxicô với nguy cơ ly giáo ở Đức, có như sự cứng rắn của ngài với các nhóm theo chủ nghĩa truyền thống, đi xa tinh thần đồng nghị và bị hạn chế trong việc muốn được làm lễ theo nghi thức la-tinh.

Cách đối xử mất lòng này tạo sự phẫn nộ của Giáo hội Mỹ, một nhà tài trợ khác của Vatican. Vì vậy, “đồng thời” đổ nhiều hơn vào bên này hơn bên kia. Sau triều ổn định của Đức Bênêđictô XVI, triều Đức Phanxicô làm phân cực thêm những vấn đề nhạy cảm.

Để hiểu nhân vật, chúng ta có cần phải giải tập trung không? “Đồng thời” của ngài dựa trên hai nguồn gốc Mỹ-Latinh: chủ nghĩa dân túy theo Péron, quyền lực hóa cá nhân nhưng vẫn đề cao cơ sở, và tinh thần hội ý rộng rãi của Dòng Tên để kiên quyết quyết định. Trong bài báo tham khảo, Jean-Benoỵt Poulle, một người trẻ của trường uy tín Cao đẳng hành chánh Pháp, đã xuất sắc đưa ra “nguyên nhân của những phản đối với Đức Phanxicô có lẽ là vấn đề về phong cách” và rằng ngài không có giải pháp nào khác ngoài việc cải cách “bằng những  đường vòng, kết hợp một thẩm quyền cá nhân rộng lớn với việc khuyến khích các sáng kiến địa phương”.

Marta An Nguyễn dịch