2020
Tôi nhìn thấy tôi trong một án tử
Thế là xong!
Án đã quyết: Tử hình – Đóng đinh Thập giá!
Trong ánh đuốc lập lòe, những gương mặt của Toàn thể Thượng Hội Đồng gồm 71 thành viên hả hê vì gánh nặng ngàn cân đã được trút xuống.
Đám đông lao nhao bàn tán. Đôi người buồn nhưng lắm người vui theo hội chứng đám đông đang reo hò vì được toại ý.
Một gia nhân hối hả bê thau nước Phi-la-tô vừa rửa tay đi đổ, vội vã làm văng cả nước lên đám người đang hì hục cất vội cái bảng gỗ đủ viết bản án bằng ba thứ tiếng Híp-ri, La-tinh và Hy-lạp INRI (Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum): Giêsu Nazaret, Vua dân Do Thái. Bên cạnh, một nhóm lính đang chọn cây gỗ nặng nhất, xù xì nhất cho tử tội để xem Con Thiên Chúa sẽ vác nó thế nào.
Từ dinh thượng tế Caipha cho đến dinh Philatô đều ngập tràn niềm vui vì sự dữ đã lên ngôi, bất công đã chiến thắng, và tiếp đến sẽ là thời của tàn bạo. Giêsu Nazaret, người gây bao lo lắng và đe dọa cho ngai báu, quyền lực và lề luật của nhà vua, quan và Thượng hội đồng đã được xử tội chết. Những ngày căng thẳng đã qua, cứ ngỡ cái ngài Giêsu ấy sẽ đem cả đội binh từ trời đến để chiến đâu, ai ngờ đâu mọi việc lại diễn ra quá đỗi dễ dàng. Ngay cả việc bắt cái tên tử tội ấy lại còn nhẹ nhàng hơn vì đã có môn đệ thân tín của hắn trao tận tay, còn các môn đệ khác thì chạy mất cả dép, rớt cả áo. Đúng là tên khoác lác, phí công cả đội quân đi lùng bắt. Xử tử là đúng rồi ! Hắn có gì đáng phải lo đâu chứ ? Vậy mà bao nhiêu ngày qua cả đám phải lo đến mất ăn mất ngủ, dựng lên biết bao kịch bản chiến đấu! Bữa tiệc mừng chiến thắng được tổ chức vội trong lúc chờ nghệ thuật chuyện tên “Vua dân Do Thái ” tự xưng kia vác thập tự đi lên đỉnh đồi để làm vua… kiếp sau.
***
Tôi lặng lẽ quan sát.
Tội nhân không có người bào chữa, không một ai thân cận để bênh vực, không có cả một cái nhìn cảm thương. Công lý bị bóp nghẹt đến tận cùng và người vô tội bị kết án với sự đồng thuận của cả một đám đông cuồng loạn. Ngay cả khi bị lên án tử, tội nhân cũng hoàn toàn im lặng. Im lặng và lẻ loi cô độc đến ngạt thở!
Đúng là tương lai là điều không thể nói trước. Chỉ mới đây thôi, người đàn ông mang tên Giêsu này được mọi người tung hô, ca tụng vì bao phép lạ hiển hách, vì những lời giảng dạy có uy quyền. Họ đặt ông lên lưng con lừa mẹ rước vào thành, trải áo đón rước và cầm cành lá tung hô. Vậy mà giờ đây, cũng đám đông ấy hò hét “Đóng đinh nó vào thập giá!’. Tiếng hò la ấy khiến cho vua Hêrôđê, quan Philatô và cả Thượng hội đồng nhận ra rằng cái án tử cho tội nhân trước mặt là một sự thương lượng hợp lý để đổi lấy sự tán thành của đám đông và những người cùng “phe”.
Đang lúc tôi nhìn thật gần vào con người Giêsu, ngài bỗng trở nên như một tấm gương phản chiếu khiến tất cả trở nên hiển hiện, thấu tỏ đến tận tâm can.
Tôi chợt nhận ra tôi nơi chính con người Giêsu khốn khổ ấy. Cũng có những khoảng thời gian, xung quanh tôi là những lời ca tụng ngọt ngào cùng với những bữa tiệc thân tình, nơi ấy chúng tôi đã trao nhau những lời chân tình gắn bó, thề sống chết có nhau. Ấy thế mà khi vừa “hữu sự”, đã không còn một ai bên cạnh tôi. Tất cả đều không muốn liên lụy. Có gì lạ đâu, nhưng là phận người, nỗi đau vẫn thấu tận ruột gan. Tôi đau với nỗi đau của Giêsu khi lúc cần có người bênh đỡ nhất lại chính là lúc bị quay lưng bỏ mặc. Khi tâm hồn tan nát, cần có ai đó cảm thông thì cũng chính là lúc những người thân tín nhất “ngủ mê mệt” với những vấn đề của họ. Khi cần có người bảo vệ thì những người “cùng chia cơm sẻ áo” chạy trốn hết không còn một ai. Khi bị dồn ép tứ bề, cần có ai đó ai đó bênh vực thì mọi người đều im lặng, không có cả một hơi thở khẽ hay một ánh mắt cảm thông. Khốn khổ hơn nữa là chính khi bị “bán”, bị “chối từ” và bị dồn đến đường cùng bởi chính những người thân tín nhất. Tôi nơi con người Giêsu ấy đã từng đau buồn đến chết được.
Tôi chợt nhận ra tôi nơi quan Philatô. Là người cầm quyền xét xử, ông phải đứng về phía sự thật, đấu tranh cho công lý để việc ông xét xử “đúng người đúng tội”. Nhưng ở đây, rõ ràng ông biết tội nhân Giêsu bị tố oan, đã từng thấy “người này không có tội gì” (Lc 24,4) và đã quả quyết “ông ấy chẳng can tội gì đáng chết cả” (c. 15), tuy nhiên, ông đã không dùng quyền phán quyết tối cao để nhân danh sự thật và công lý để tuyên bố vô tội cho tội nhân. Ông rửa tay chứng tỏ mình vô can, thoái thác trách nhiệm bản thân trước sinh mạng của người cô thế, và vì lợi ích cá nhân, đã chiều theo áp lực của đám đông mà lên án tử cho người vô tội. Cũng như Philatô, tôi đã từng chọn im lặng hoặc tỏ vẻ vô can trước những vấn đề mà tôi thấy can thiệp không có lợi hay có ảnh hưởng xấu đến bản thân. Chính là tôi – một Philatô nữa giữa muôn Philatô đang tồn tại trên thế gian này, sẵn sàng hy sinh người khác để bảo vệ cái lợi của bản thân mình. Hơn nữa, dù không phải là quan án, nhưng không ít lần tôi đã phán xử sau lưng người khác, dùng miệng lưỡi để hạ gục họ cách bất công rồi tàn nhẫn rửa tay chứng minh mình vô tội, để mặc cho nạn nhân của tôi giãy giụa trong vô vọng.
Tôi chợt nhận ra tôi nơi ông Phêrô – một tông đồ nhiệt thành, nhưng bộc trực và nông nổi. Lúc này, tôi thấy mình đang khóc lóc đớn đau vì tôi vừa chối thầy đến ba lần. Lương tâm tôi đang bị cật vấn bởi tiếng gà gáy mà thầy đã tiên báo, và hơn thế nữa, lòng tôi tựa như có mũi dao đâm qua khi tôi vô tình bắt gặp ánh mắt bao dung thầy nhìn tôi ngay khi tôi vừa chối thầy lần thứ ba. Tôi hèn nhát quá ! Là người thân cận với thầy và là huynh trưởng của các anh em, nhưng tôi đã trốn chạy và thẳng thắn chối bỏ sự liên quan với thầy đến ba lần vì tôi đã để cho nỗi sợ đã thống trị. Tôi sợ đến kinh hồn bạt vía, sợ đến mất cả lý trí và trái tim. Không chỉ có lần này, nhưng còn biết bao lần khác, vì sự an toàn của bản thân mà tôi không dám tỏ ra tôi thuộc về ngài. Tôi đã từng có lời nói và hành vi phủ nhận ngài cho dù ngài vẫn gởi đến cho tôi những “tiếng gà gáy” giúp tôi thức tỉnh. Tôi ân hận lắm! Nhưng tôi không tuyệt vọng vì tôi biết lòng thầy bao dung sẽ tha thứ và ban sức mạnh cho tôi chuộc lỗi. Tôi sẽ bắt đầu lại, ngay từ điểm vấp ngã này của tôi.
Tôi tiếp tục nhận ra tôi nơi con người vô ơn, ham muốn và nghi ngờ của Giuđa. Tôi quá thất vọng về chính mình, tôi mất niềm tin vào thầy và tôi không còn gì để bám víu. Tôi đang nghĩ đến cái chết. Tôi hoàn toàn tuyệt vọng !
Tôi còn nhận ra tôi nơi con người run rẩy của mười môn đệ đang ẩn náu khắp nơi. Sợ hãi có sức mạnh lớn hơn người ta có thể nghĩ đến. Chúng tôi đã từng là những người có thân phận, có tiếng tăm và đang chờ mong một phần thưởng xứng đáng sau những ngày tháng cùng thầy rong ruổi rao giảng và làm phép lạ. Vậy mà giờ đây, dưới sự điều khiển của nỗi sợ, chúng tôi không khác gì lũ chuột đang chui rúc tìm nơi thoát thân. Dầu vậy chúng tôi vẫn còn nghĩ và còn tin được là thầy sẽ chiến thắng như thầy từng nói. Đó là hy vọng để chúng tôi sống còn lúc này và sau này.
Cứ thế tôi tiếp tục lướt qua những phận người gắn liền với tôi, từng người một. Tất cả thật rõ ràng.
Cuối cùng, tôi nhìn thấy tôi đang hò la cùng với đám đông cuồng nộ. Ôi, tôi không thể tưởng tượng được sao tôi đổi trắng thay đen nhanh đến thế. Mới đây thôi tôi đang tán tụng, hò reo vì bao điều lạ lùng, bao lời giảng dạy khôn ngoan của ngài Giêsu, vậy mà lúc này tôi cũng lại đang chen lấn trong đám đông để gào thét đòi đóng đinh ông ấy. Điều gì khiến tôi thay đổi ? Ai đã dẫn dắt tôi hay tôi đang dẫn dắt ai ? Điều gì đã trơ hóa lương tâm tôi khiến tôi đánh mất cả cái bản năng phân biệt phải trái là cái làm nên bản chất “người” của tôi ? Có phải tôi đã bán mình làm nô lệ cho sự dữ và chấp nhận đánh mất mình để tìm kiếm sự an toàn giữa đám đông ?
Giữa lúc tôi đang quay cuồng vì những câu hỏi chất vấn lương tâm mình thì từ trong tấm gương phản chiếu, tôi đã nhìn thấy Mẹ Maria cùng với bà Maria Madalêna đang tiến tới rất gần. Tôi nhìn thấy mình nơi bản năng của một người mẹ, sẵn sàng hy sinh tất cả cho con và trong mọi hoàn cảnh đều không bỏ rơi con mình. Gương mặt Mẹ thật đau khổ nhưng kiên vững, tôi đọc được nơi ánh mắt ấy, khuôn mặt ấy một niềm tin son sắt. Tin con mình vô tội, tin con mình sẽ đi đến cùng với sứ mạng được trao. Thấy Mẹ tiến đến, ngài Giêsu lập tức được tiếp thêm sức mạnh, đứng lên tiến đến cây thập giá vừa được mang ra. Quân lính xông vào ngài đánh đập, khạc nhổ và phỉ báng với những điều tồi tệ nhất mà bản chất “con” của “con người” có được.
***
Tấm gương chợt biến mất, nhanh như khi nó xuất hiện. Tôi liền trở lại là tôi.
Chứng kiến cảnh người ta hành hạ ngài Giêsu, tôi ngỡ ngàng hoảng hốt không thể hiểu tại sao người với người mà đối xử tàn độc dã man đến thế. Đúng lúc ấy, ngài quay lại nhìn như muốn nói với tôi : Hãy vững tin, rồi đây Ta sẽ đổi mới mọi sự, sẽ có một trời mới đất mới, nơi công lý ngự trị (Kh 21).
Vâng, tôi tin, chắc chắn tôi sẽ mãi tin ! Tôi tin Ngài sẽ tái tạo một thế giới mới, thế giới của những con người được hưởng ơn cứu độ từ giá máu của Ngài. Trong thế giới ấy, con người xấu xa của tôi mà tôi vừa nhận ra nhờ sự phản chiếu của Ngài lúc nãy sẽ được biến đổi. Nhờ ơn ngài cứu độ, tất cả mọi người sẽ được tái sinh. Lúc này “sẽ không còn ai tác hại và tàn phá trên khắp núi thánh của Ta, vì sự hiểu biết Đức Chúa sẽ tràn ngập đất này, cũng như nước lấp đầy lòng biển” (Is 11,9).
Trong niềm tin vững vàng như thế, tôi theo chân Ngài, cùng tiến về đỉnh đồi Gôngôtha. Nt Xuân Bích
2020
Cơ cấu và ý nghĩa bài Công bố Tin Mừng Phục Sinh
CƠ CẤU VÀ Ý NGHĨA BÀI CÔNG BỐ TIN MỪNG PHỤC SINH
CŨNG GỌI LÀ THÁNH THI EXSULTET
Trong Canh thức Vọng Phục sinh, phó tế hát bài Công Bố Tin Mừng Phục sinh, cũng gọi là Exsultet. Vì thế hôm nay chúng ta tìm hiểu qua về bài thánh thi này. Vậy đâu là chỗ đứng của bài thánh thi này trong toàn thể cơ cấu của buổi cử hành Đêm Vọng phục sinh và ý nghĩa của bài thánh ca này là gì ?
I. THÁNH THI TRONG CƠ CẤU ĐÊM VỌNG PHỤC SINH.
Trước tiên chúng ta cùng nhau đọc lại một vài đoạn của bài công bố Tin mừng Phục sinh để có một ý niệm về bản văn này. Bài thánh thi này được mở đầu như sau : “Mừng vui lên hỡi chư thần chư thánh, cấp thừa hành của Chúa cõi thiên cung. Trổi vang lên, kèn loan ơn cứu độ, Kính chào Đức Vua chiến thắng oai hùng. Mừng vui lên, hỡi khắp miền dương thế, bốn bề đang rực rỡ ánh hào quang : Vua vĩnh cửu nay rạng ngời chiếu sáng, Đẩy lui xa bóng tối của trần gian….” Đoạn kết được đọc như sau : “Ước chi ngọn lửa còn cháy mãi lúc xuất hiện Sao mai : một vì sao không bao giờ lặn, là Đức Kitô, Con yêu quý của Cha, Đấng từ cõi chết sống lại, đem ánh sáng thanh bình soi chiếu vạn dân. Người hằng sống và hiển trị muôn đời.
Amen !” Và bản văn còn tiếp nối, tất cả là 106 câu văn.
Để nhận ra dễ dàng chỗ đứng của bài thánh thi công bố Tin mừng Phục sinh, chúng ta nhìn lại chính cơ cấu buổi cử hành quan trọng này. Theo việc canh tân Đêm Vọng phục sinh, được Đức Thánh Cha Piô XII thực hiện năm 1951, chúng ta có cơ cấu sau đây :
– đầu tiên là nghi thức làm phép lửa mới và rước Nến phục sinh, rồi hát bài công bố tin mừng phục sinh ;
– tiếp theo là phần phụng vụ Lời Chúa ;
– rồi phần cử hành các bí tích khai tâm kitô giáo, và tuyên lại các lời hứa rửa tội, cũng gọi là phụng vụ thánh tẩy ;
– và sau cùng là cử hành Thánh Thể, cũng gọi là phụng vụ Thánh Thể.
Theo cơ cấu trên đây, bài công bố Tin mừng Phục sinh nằm ở ngay phần đâu của nghi thức và có mục đích khai mạc Đêm vọng phục sinh, cho tín hữu biết thời kỳ chay tịnh đã hết và mọi người cùng hân hoan mừng Chúa Phục sinh. Sau đó là các lễ nghi loan báo mầu nhiệm vượt qua và ý nghĩa của mầu nhiệm này, qua việc đọc Lời Chúa, cũng như việc mầu nhiệm này được tái diễn lại qua dấu hiệu các bí tích, nhất là các bí tích khai tâm kitô giáo và Thánh Thể.
Như vậy Bài công bố Tin mừng Phục sinh thật quan trọng để dẫn đưa tâm trí tín hữu đi vào chính mầu nhiệm Vượt qua đang được cử hành.
II. LỊCH SỬ VIỆC XỬ DỤNG THÁNH THI EXSULTET
Trong lịch sử phụng vụ, bài thánh thi này đã được đưa vào trong Nghi thức Vọng phục sinh như thế nào, chúng ta có thể nói như sau :
Trong việc thành Nghi thức Vọng Phục sinh, nghi thức rửa tội, nhất là cho người lớn, là yếu tố đầu tiên được nghĩ tới, để thể hiện lời thánh Phaolô nói về việc tín hữu tham dự vào việc chết và sống lại của Chúa Kitô qua bí tích rửa tội (xc. Rm 6,3-5). Tiếp theo một nghi thức khác được thêm vào để khai triển Nghi thức Vọng Phục sinh, đó là Nghi thức Thắp sáng ngọn nến phục sinh. Trong sinh hoạt thường ngày, việc đốt đèn vào buổi tối trở nên một nghi lễ quen thuộc và có ý nghĩa đem lại niềm tin cậy và bình an. Người Do thái thắp sáng đèn vào tối thứ sáu bắt đầu ngày hưu lễ sabbat. Phần các kitô hữu đã nhìn vào ngọn nến sáng này hình ảnh Chúa Kitô là Ánh sáng của trần gian. Và vì thế từ thế kỷ thứ IV, họ bắt đầu buổi tiệc của cộng đoàn với nghi thức thắp sáng ngọn nến và hát thánh ca tôn vinh Chúa Kitô là ánh sáng đời đời của Chúa Cha. Từ đây thì Đêm Vọng Phục sinh lại càng có lý do để đem nghi lễ thắp sáng ngọn đèn này vào buổi cử hành canh thức đón chờ Chúa Kitô Phục sinh. Vào thời thánh Giêrôm và thánh Augustin, người ta đã thấy có nghi thức thắp đèn, hay nghi thức làm phép nến, tại tại Phi Châu, Bắc Italia, bên Tây Ban Nha và ở vùng Pháp. Trong nghi thức thắp đèn này, Giáo Hội dâng lên Thiên Chúa lời ca tụng vì ánh sáng chiếu trong đêm tối và vì biến cố Phục sinh đang được cử hành. Từ đây, chúng ta thấy thành hình bài thánh thi Công bố Tin mừng Phục sinh, từ thế kỷ thứ VII tại một số nhà thờ tại Rôma, và sau đó vào thế kỷ thứ XI bài công bố Tin mừng Phục sinh này được đem vào trong buổi cử hành Vọng Phục sinh do Đức Giáo Hoàng chủ sự. Và vào thời kỳ này, bài thánh thi công bố Tin mừng Phục sinh được coi là một kiệt tác về văn chương và nội dung, đúc kết lại sau bao nhiêu thế kỷ sáng tác, rút ra từ các bài giảng Phục sinh của các giáo phụ, như Asterius, thánh Ephrem, thánh Giêrôm, thánh Augustino, nhất là từ thánh Ambrosiô, mà một số tác giả cho là người sáng tác ra bản văn Bài công bố Tin mừng Phục sinh chúng ta hát ngày nay.
III. CẤU TRÚC VÀ NỘI DUNG THÁNH THI EXSULTET
Bây giờ chúng ta nói về nội dung của thánh thi này. Vậy đâu là cấu trúc và nội dung bài thánh thi này ?
Về cấu trúc bài thánh thi công bố Tin mừng Phục sinh, chúng ta có thể chia ra như sau : bản văn được chia làm hai phần :
Phần đầu là lời ca tụng dâng lên Thiên Chúa, gợi hứng từ ánh lửa huy hoàng đang chiếu soi toàn thể thánh đường và ánh lửa đó là Chúa Kitô, chiếu soi toàn thể nhân loại.
Phần thứ hai là lời ca ngợi dâng lên Thiên Chúa, gợi hứng từ biến cố Vượt qua của Chúa Kitô, được lồng khung trong chương trình cứu rỗi của Thiên Chúa và dưới hình ảnh của một đêm diễm phúc.
Về nội dung thần học của bài thánh thi này, chúng ta có thể nói đại cương như sau: đây là một sứ điệp về biến cố phục sinh của Chúa Kitô và ca tụng tạ ơn vì các kỳ công Thiên Chúa thực hiện trong đêm cực thánh này, là cao điểm của tất cả lịch sử cứu rỗi: tội nguyên tổ mà con người được giải thoát khỏi tội này từ máu của Chúa Kitô ; bản văn ghi lại các hình ảnh trong Cựu ước, tiên báo cuộc vượt qua của Chúa Kitô, như chiên vượt qua, việc dân do thái qua Biển Đỏ, cột lửa soi sáng cho dân trong sa mạc. Tiếp theo, với lối thi văn, bài công bố Tin mừng Phục sinh chúc tụng chiến thắng vượt qua của Chúa Kitô, cho đến độ tác giả đã lên tiếng ca tụng cả tội nguyên tổ như sau : “Ôi tội Ađam quả là hồng phúc, tội được xóa bỏ nhờ cái chết của Đức Kitô. Ôi tội hóa thành hồng phúc, nhờ tội, chúng con mới có được Đấng Cứu tinh cao cả dường này !”. Tất cả lời ca tụng công cuộc cứu rỗi này được gói ghém trong khung cảnh lời ca tụng những kỳ công được Thiên Chúa thực hiện trong Đêm cực thánh này. Chúng ta đọc lại một vài đoạn như sau : “Chính đêm nay, lạy Cha nhân từ, Cha đã giải thoát cha ông chúng con… chính đêm nay, cột lửa sáng rực cả bầu trời… chính đêm nay, tín hữu Đức Kitô trên khắp mặt địa cầu được tách khỏi thói đời sa đọa… Ôi, đêm thật diễm phúc, đêm duy nhất biết được thời giờ Đức Kitô từ cõi chết sống lại… chính đêm nay là đêm được sách thánh tiên báo : đêm sẽ sáng tỏ như ban ngày, đêm rạng ngời làm vui thỏa lòng con …đêm cực thánh khữ trừ muôn tội vạ … đêm tiêu diệt hận thù… đêm giải hòa bất thuận…”
Tóm lại, bài công bố Tin mừng Phục sinh đã diễn tả nội dung huyền nhiệm và cao cả của Đêm Vọng Phục sinh, khi nhắc lại cuộc thương khó và sống lại của Chúa Kitô ; khi ca tụng Chúa Kitô là Chúa cứu độ và diễn tả mầu nhiệm con người được cứu rỗi. Và do đó Đêm Vọng Phục sinh trở thành đêm là mẹ các đêm vọng của Giáo Hội.
IV. ÁP DỤNG MỤC VỤ
Với những điều vừa được trình bày trên đây, có những điểm nào có thể giúp các tín hữu hiểu biết thêm về mầu nhiệm Vượt qua từ bài công bố Tin mừng Phục sinh này ?
1. Trước tiên chúng ta nói tới mấy điểm chỉ dẫn chữ đỏ liên hệ tới bài công bố Tin mừng Phục sinh này. Đây là bài công bố Tin mừng, nên phải liệu làm sao để có thể hát lên, với một điệu nhạc mang tính cánh vui tươi trang trọng, cho thấy cảnh chiến thắng oai hùng của Chúa Kitô vinh thắng. Đồng thời cũng cho thấy cảnh đêm đen còn phảng phất và điều này làm sáng tỏ thêm chiến thắng của Chúa Kitô Phục sinh. Nếu không có phó tế để hát lên bài thánh thi này, thì có thể để cho một ca viên khác hát lên cho cả cộng đoàn cùng theo dõi. Khi đọc bài thánh thi này, thì ý nghĩa của nó giảm đi rất nhiều. Vì thế cần phổ nhạc bài thánh thi này, và theo điệu nhạc thích hợp với nội dung và lễ nghi thứ bảy Vọng phục sinh.
2. Khi hát bài công bố này, có nghi thức xông hương, đốt nến sáng trong tay để nói lên niềm vui mừng và tin nhận Chúa Kitô là ánh sang soi chiếu trần gian. Trong khi cử hành cần phải gây nên chú ý sốt sắng nơi dân chúng. Vì không phải là nghi lễ làm thường ngày. Mà mỗi năm chỉ diễn ra một lần.
3. Nếu được, các linh mục giải thích trong một bài giáo lý về bài công bố tín mừng phục sinh này.
4. Nội dung của bài thánh thi nói tới đêm đen… Vì thế buổi cử hành cần được thể hiện theo giờ đã được ghi trong sách lễ Rôma, tức là sau khi mặt trời lặn, và kết thúc trước khi hừng đông xuất hiện.
Bài thánh thi diễn tả khá đầy đủ tinh thần của Mùa Phục sinh, tức là niềm vui khi tin tưởng Chúa Kitô sống lại và lời ca tụng Thiên Chúa nhờ Chúa Kitô phục sinh. Vì thế tín hữu phải sống tin tưởng và hân hoan luôn trong cuộc sống hằng ngày. Vì như Chúa Kitô đã chịu đau khổ, thì tín hữu cũng sẽ can đảm cuộc sống trong niềm an vui. Xin Chúa Kitô phục sinh ban cho chúng ta được niềm vui trọn vẹn trong Mùa Phục sinh sắp tới này.
Đức ông Phanxicô Borgia Trần Văn Khả
Công bố Tin Mừng Phục Sinh – Cha Phêrô Đỗ Duy Khánh
(tại Vương Cung Thánh Đường Đức Bà Sài Gòn)
Mừng vui lên! Hỡi muôn lớp cơ binh thiên thần trên trời!
Mừng vui lên! Hỡi những nhiệm mầu Thánh này!
Tiếng loa cứu độ hãy vang rền không gian
Mừng reo chiến công khải hoàn Vua nhân trần
Và vui lên! Hỡi Trái Đất vui lên,
rực rỡ trong ánh huy hoàng chiếu soi,
và trong ánh quang vinh Vua muôn đời chói ngời.
Tất cả vũ trụ hãy vui mừng hân hoan,
được ơn thoát ly xa miền tối u sầu
Mừng vui lên! Ôi Mẹ Hội Thánh vui lên
uy nghiêm trong muôn ngàn ánh quang
Khắp nơi trong cung điện này hòa vang lên
Ngàn muôn tiếng ca reo mừng của nhân trần
Hợp nhau đây, tôi xin anh chị em rất thân yêu,
đang hân hoan tham dự nguồn sáng này,
hết tâm kêu xin cùng Chúa uy linh,
tha thiết khấn xin lòng Chúa nhân từ
Người đã thương ban, tôi dù không có công chi,
cho tôi gia nhập hàng tư tế Người
Khấn xin Chúa đổ tràn ánh sáng người,.
để tôi hân hoan ca tụng nến sáng huy hoàng.
Linh mục: Chúa ở cùng anh chị em.
Giáo dân: và ở cùng Cha.
Linh mục: Hãy nâng tâm hồn lên.
Giáo dân: Chúng con đang hướng về Chúa.
Linh mục: Hãy tạ ơn Chúa và Thiên Chúa chúng ta.
Giáo dân: Thật là chính đáng.
Thật chính đáng
Việc dâng lên tâm tư ca tụng Thiên Chúa Cha
Đấng thiêng liêng toàn năng, và Đức Giê-su Ki-tô,
Con Một người, Chúa chúng tôi.
Người đã thay thế chúng tôi trả nợ Adam,
với Chúa Cha muôn thuở, và đã lấy máu hồng quý giá!
rửa sạch án tổ tông xưa
Vì đây là lễ vượt qua,
lễ mà chiên thật bị sát tế, trong máu chiên
môi miệng tín hữu được thánh hiến đêm nay.
Này là đêm,
mà cha ông chúng tôi:
là con cháu Israel thoát ly Ai Cập xưa
Chúa đã cho tiến qua Biển Đỏ vẫn khô chân.
Chính đây là đêm
nhờ ánh sáng cột lửa thiêng xóa tan mọi bóng tối nhân gian!
Này là đêm,
mà hết những ai có lòng tin Chúa Ki-tô khắp trên trần gian,
được cứu thoát hết các vết nhơ và tối tăm tội khiên,
được ơn thiêng đưa về hợp đoàn cùng các thánh nhân.
Đây là đêm,
xiềng xích bị bẻ tung
Đức Ki-tô khải hoàn chiến thắng vinh quang.
Vì chưng nếu không được ơn cứu chuộc khỏi tội khiên,
chúng ta sinh ra nào có ích chi?
Ôi nhiệm mầu thay! lòng yêu thương của Chúa không ai hiểu thấu
Để cứu chuộc đầy tớ, Chúa đã nộp chính con yêu!
Ôi cần thiết thay,
tội Adam, tội đã được tẩy xóa
chính nhờ sự chết Chúa Ki-tô!
Ôi tội hồng phúc, đã ban cho chúng ta Đấng cứu chuộc rất cao sang
Ôi đêm hồng phúc, đêm nối nối kết trời đất,
Chỉ mình Người biết giờ Đức Ki-tô từ cõi chết đã vinh thăng!
Này là đêm mà sách thánh đã ghi:
“Là đêm rực rỡ sáng như bình minh:
đêm mà ánh sáng soi cho ta biết bao cảm mến sướng vui.”
Vì thế sự thánh thiện của đêm nay xua đuổi hết tội khiên,
tẩy sạch vết nhơ, người có tội được sạch trong,
kẻ ưu phiền được sướng vui hân hoan;
Này là đêm, phá tan hận thù oán ghét,
mang lại hòa thuận, yêu thương khuất phục mọi quyền bính thế gian.
Kính lạy Cha Chí Thánh,
nguyện xin muôn ngàn ơn thánh đêm nay
nhận lấy như hương lễ chiều hôm,
là lễ nghi dâng cây nến làm bởi sáp ong tinh tuyền đây.
do tay thừa tác viên giáo hội cùng tiến dâng lên
Giờ đây tôi hiểu thấu ý nghĩa của ngọn nến
thắp ngọn lửa lung linh
để Thiên Chúa được ngợi chúc tôn vinh
Dù phân chia ở khắp thế gian cũng không hao mòn chi,
vì ánh lửa soi sáng đêm nay làm bởi sáp ong do Mẹ đã gây nên
Ôi đêm hồng phúc, này đêm nối kết trời đất
phối hợp Thiên Chúa với muôn người thế chúng tôi
Kính Lạy Cha chí thánh,
nguyện xin cho cây nến này đâng Chúa đây
luôn luôn được ngời sáng, phá tan mọi bóng tối đêm nay
Nguyện cho ngọn nến này dâng Chúa đêm nay,
thơm tho như lễ dâng chiều hôm
hòa hợp với muôn ngàn ánh sáng thiên cung
Ước chi ngôi sao mai không bao giờ lặn đi,
chính là con Chúa Đức Ki-tô,
Người đã từ ngục tối tăm, huy hoàng chiếu sáng nhân gian
Người là đấng thống trị hằng sống đến muôn đời muôn kiếp vinh quang.
Giáo dân: Amen.
Tải và nghe bản tiếng Anh Exultet.mp3
Rejoice, heavenly powers! Sing choirs of angels!
Exult, all creation around God’s throne!
Jesus Christ, our King is risen!
Sound the trumpet of salvation!
Rejoice, O earth, in shining splendor,
radiant in the brightness of your King!
Christ has conquered! Glory fills you!
Darkness vanishes for ever!
Rejoice, O Mother Church! Exult in glory!
The risen Savior shines upon you!
Let this place resound with joy,
echoing the mighty song of all God’s people!
My dearest friends,
standing with me in this holy light,
join me in asking God for mercy,
that he may give his unworthy minister
grace to sing his Easter praises.
The Lord be with you.
And also with you.
Lift up your hearts.
We lift them up to the Lord.
Let us give thanks to the Lord our God.
It is right to give him thanks and praise.
It is truly right that with full hearts and minds and voices
we should praise the unseen God, the all-powerful Father,
and his only Son, our Lord Jesus Christ.
For Christ has ransomed us with his blood,
and paid for us the price of Adam’s sin to our eternal Father!
This is our passover feast,
When Christ, the true Lamb, is slain,
whose blood consecrates the homes of all believers.
This is the night,
when first you saved our fathers:
you freed the people of Israel from their slav’ry,
and led them dry-shod through the sea.
This is the night,
when the pillar of fire destroyed the darkness of sin.
This is night,
when Christians ev’rywhere,
washed clean of sin and freed from all defilement,
are restored to grace and grow together in holiness.
This is the night,
when Jesus broke the chains of death
and rose triumphant from the grave.
What good would life have been to us,
had Christ not come as our Redeemer?
Father, how wonderful your care for us!
How boundless your merciful love!
To ransom a slave you gave away your Son.
O happy fault, O necessary sin of Adam,
which gained for us so great a Redeemer!
Most blessed of all nights,
chosen by God to see Christ rising from the dead!
Of this night scripture says:
“The night will be as clear as day:
it will become my light, my joy.”
The power of this holy night dispels all evil,
washes guilt away, restores lost innocence,
brings mourners joy;
it casts out hatred, brings us peace,
and humbles earthly pride.
Night truly blessed,
when heaven is wedded to earth
and we are reconciled to God!
Therefore, heavenly Father, in the joy of this night,
receive our evening sacrifice of praise,
your Church’s solemn offering.
Accept this Easter candle,
a flame divided but undimmed,
a pillar of fire that glows to the honor of God.
Let it mingle with the lights of heaven
and continue bravely burning
to dispel the darkness of this night!
May the Morning Star which never sets
find this flame still burning:
Christ, that Morning Star,
who came back from the dead,
and shed his peaceful light on all mankind,
your Son, who lives and reigns for ever and ever.
Amen
2020
Việc bái gối trước Thánh Giá được hiểu ra sao?
Việc bái gối trước Thánh Giá được hiểu ra sao?
Giải đáp của Cha Edward McNamara, Dòng Đạo Binh Chúa Kitô (LC), Khoa trưởng Thần học và giáo sư phụng vụ của Đại học Regina Apostolorum (Nữ Vương các Thánh Tông Đồ), Rôma.
Hỏi 1: Có người hỏi tại sao người Công Giáo bái gối trước Thánh giá từ Thứ Sáu Tuần Thánh đến Thứ Bảy Tuần Thánh, bởi vì hành động bái gối chỉ được dành riêng cho Phép Thánh Thể trong giờ chầu. Như vậy, việc bái gối trước Thánh giá phải chăng là hành vi của thờ ngẫu tượng? – M. U., Lagos, Nigeria.
Hỏi 2: Trong Thứ Sáu Tuần Thánh, phụng vụ của buổi cử hành này nói rằng một phần của buổi cử hành là nghi thức Thờ lạy (adoration) Thánh Giá, với ba lần cộng đoàn thưa: “Ta hãy đến thờ lạy…” Con nhớ lại rằng trước đây nghi thức được gọi là Suy tôn (Veneration) Thánh Giá. Các tín hữu Tin lành thường cáo buộc người Công Giáo thờ phượng các ảnh và tượng. Con đã luôn trả lời cho họ rằng chúng tôi chỉ thờ lạy Chúa, và chúng tôi có thể “suy tôn” các biểu tượng khác. Từ ngữ “thờ phượng” (worship) có xu hướng ủng hộ lập trường của họ. Xin cha cho một lời giải thích về việc dùng từ ngữ này. – J. D., Williams Lake, British Columbia, Canada.
Đáp: Tiêu đề chính thức của nghi thức này là “Suy Tôn Thánh Giá”, và câu đáp cho lời mời gọi: “Đây là cây Thánh giá, nơi treo Đấng Cứu Độ Trần Gian” là “Ta hãy đến thờ lạy” (“Venite adoremus”).
Từ “thờ phượng” (worship) trong tiếng Anh hiện đại thường là, mặc dù không phải là chuyên thuộc, dành riêng cho việc thờ Chúa.
Đúng là Giáo Hội không đưa ra một hành động thờ lạy một tượng gỗ, nhưng thờ lạy Chúa Kitô. Cũng vậy, nghi thức tôn thờ Thánh giá vào ngày Thứ Sáu Tuần Thánh được mặc một cường độ đặc biệt, vốn là khác với việc kính trọng đối với thánh giá trong suốt phần còn lại của năm. Điều này được diễn tả bởi sự việc rằng, từ lúc cử hành cuộc Thương Khó và Thứ Bảy Tuần Thánh đến lễ Vọng Phục Sinh, mọi người bái gối trước Thánh Giá (Cross) hay Thánh giá có hình Chúa (Crucifix), được sử dụng trong buổi cử hành.
Sự bái gối (genuflection, từ tiếng Latinh “genu flectere”, nghiêng gối) là một cử chỉ thể hiện một loạt thái độ suy tôn và kính trọng. Ngày nay, hành động bái gối được liên kết chặt chẽ đến hành động thờ lạy Thiên Chúa. Thật vậy, đây là nghĩa duy nhất được đề cập trong Qui chế Tổng Quát Sách Lễ Rôma (GIRM):
“274. Bái gối, nghĩa là gối phải nghiêng đụng đất, là cử chỉ thờ phượng, do đó dành cho Thánh Thể và Thánh Giá từ khi được tôn kính trọng thể trong phụng vụ thứ Sáu Thánh tưởng niệm cuộc Thương Khó của Chúa, cho đến bắt đầu Vọng Phục Sinh” (Bản dịch Việt ngữ của Linh mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Chí Cần, Giáo Phận Nha Trang).
Trong khi lời này là đúng, hành động bái gối đã được giải thích cách rộng rãi hơn, và không phải chỉ dành cho sự thờ lạy. Sự bái gối là một bổ sung khá gần đây vào thực hành phụng vụ, và chỉ trở nên bắt buộc sau năm 1502. Ngoài việc sử dụng hành động này như là một hành động thờ lạy Phép Thánh Thể, việc bái gối được quy định khi tín hữu đọc câu “Người đã nhập thể” trong Kinh Tin Kính ngày lễ Giáng sinh, và ngày lễ Truyền Tin. Việc bái gối cũng được dự kiến cho bất kỳ sự suy tôn Thánh Giá Thật nơi công cộng, và trong Tam nhật thánh như đã thấy ở trên. Cho đến gần đây, việc bái gối được chỉ định trong sự hiện diện của một Giáo hoàng, và bất cứ khi nào Giám mục giáo phận đi tới, khi Ngài chủ trì một buổi lễ.
Bên ngoài phụng vụ, lòng đạo đức bình dân đã có nhiều dịp cho việc bái gối. Thí dụ, nhiều người Công Giáo có thói quen bái gối, khi đi Đàng Thánh giá, lúc đọc “Adoramus Te, Lạy Chúa Kitô, chúng con thờ lạy Chúa, và chúng con chúc tụng Chúa, vì Chúa đã dùng Thánh giá mà chuộc tội cho thiên hạ”.
Ngoại trừ các việc bái gối nay đã bỏ (trong hình thức thông thường) đối với Đức Giáo Hoàng và Giám mục, tất cả các lần bái gối khác, một cách nào đó, phản ảnh sự thờ lạy Chúa Kitô, hoặc thực sự hiện diện trong Phép Thánh Thể, hoặc được biểu trưng bằng một cách đặc biệt.
Do đó, bởi vì cử chỉ bái gối là không chỉ dành cho sự thờ lạy Chúa, việc bái gối vào Thứ Sáu Tuần Thánh và Thứ Bảy Tuần Thánh không hề ngụ ý bất kỳ hình thức ngẫu tượng nào.
Từ viễn tượng lịch sử, lý do cho sự sử dụng cử chỉ suy tôn đặc biệt này, có lẽ là do nghi thức suy tôn Thánh giá có nguồn gốc tại Giêruxalem vào cuối thế kỷ IV, và tại Rôma vào thế kỷ VII, và được hướng tới các di tích chính của Thánh Giá Thật, vốn được lưu giữ tại các thành phố này.
Chỉ sau đó, khi nghi thức trở thành phổ biến, sự bái gối là dấu hiệu của sự suy tôn, thường được dành riêng cho Thánh Giá Thật, được mở rộng đến Thánh giá có hình Chúa được sử dụng trong buổi lễ.
Trong khi đối tượng thờ lạy hoặc thờ phượng luôn luôn là Chúa Kitô, sự suy tôn đặc biệt Thánh giá vào các ngày này dường như muốn nói rằng, mặc dù nhà tạm trống rỗng, tất cả các ảnh khác được che phủ, và Giáo Hội âm thầm chờ đợi Chúa sống lại, sự hiện diện của Chúa được biểu tượng bởi hình ảnh Thánh giá, mà nhờ đó Ngài đã cứu chúng ta khỏi tội lỗi của mình.
Bằng cách tập trung vào hình ảnh Thánh giá, Giáo Hội, như Louis Bouyer đã nói, “làm cho chúng ta nhận ra những gì không thể được phát hiện bởi ‘các quyền lực’ đã đóng đinh Chúa Vinh Hiển, chính trên Thánh giá của Ngài là sự vinh hiển của chúng ta”.