Danh mục: Phụng vụ

Tha thứ

12.3 Thứ Bảy trong tuần thứ Nhất Mùa Chay

Đnl 26:16-19; Tv 119:1-2,4-5,7-8; Mt 5:43-48

Tha thứ

          Trong cuộc sống, tâm lý tự nhiên, ai cũng “yêu bạn và ghét thù”. Có những kẻ thù ngoài ta, nhưng cũng có kẻ thù ngay trong lòng mình. Nếu nhìn tha nhân bằng con mắt ghen ghét, ích kỷ, ngờ vực, ta sẽ thấy ai cũng có thể là kẻ xấu, và ở đâu cũng có kẻ thù. Nếu không tha thứ cho những người xúc phạm đến mình, thậm chí không tha thứ cho chính mình, ta sẽ chất chứa biết bao phiền muộn, bao kẻ thù ngay trong lòng mình.

Đọc Thánh kinh, ta thấy chính ma quỷ gieo thù hận trong lòng con người, đặt con người vào thế thù nghịch và huỷ diệt nhau. Cho nên, ai còn sống trong thù hận là sống trong sự trói buộc của ma quỷ.

          Chúa Giêsu đến trần gian, Ngài chấp nhận cái chết để tha thứ và giải thoát chúng ta. Ngài còn dạy chúng ta con đường giải thoát là tha thứ; và chính Ngài đã nêu gương cho chúng ta khi, trên thánh giá, ngài cầu nguyện cho kẻ thù: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm” (Lc 23, 34).

          Mỗi người chúng ta thử hồi tâm xét xem khi nói đến từ ‘kẻ thù’ thì trong tâm trí ta xuất hiện người nào? Vậy hãy tha thứ cho họ đi để tâm hồn chúng ta thực sự được giải thoát.

          Văn hào Nga Leon Tonstol có kể câu chuyện như sau: Có một người hành khất nọ đến trước cửa nhà của một người giàu có để xin bố thí. Một đồng xu nhỏ hay một miếng bánh vụn, đó là tất cả những gì người ăn xin chờ đợi nơi người giàu có. Nhưng, mặc cho người khốn khổ van xin, người giàu có vẫn ngoảnh mặt làm ngơ. Đến một lúc không còn chịu nổi những lời van xin của người hành khất, thay vì bố thí, người giàu đã lấy đá ném vào con người khốn khổ.

          Người hành khất lặng lẽ nhặt lấy hòn đá cho vào bị rồi thì thầm trong miệng: “Ta mang hòn đá này cho đến ngày nhà người sa cơ thất thế. Ta sẽ dùng nó để ném trả lại ngươi”.

          Từ đó, đi đâu, người hành khất cũng mang theo hòn đá ấy. Tâm hồn ông lúc nào cũng cưu mang sự báo thù.

          Năm tháng qua đi. Lời chúc dữ của người hành khất đã thành sự thật. Vì biển lận, người giàu có bị tước đoạt tất cả tài sản và bị tống giam vào ngục. Ngày hôm đó, người hành khất chứng kiến cảnh người ta áp giải người giàu vào tù ngục. Nỗi căm hờn sôi sục trong lòng ông. Ông đi theo đoàn người áp tải. Tay ông không rời bỏ hòn đá mà người giàu đã ném vào người ông cách đây mười mấy năm. Ông muốn ném hòn đá đó vào người tù để rửa sach mối nhục hằng đeo đẳng bên ông. Nhưng cuối cùng, nhìn thấy gương mặt tiều tụy đáng thương của kẻ đang bị cùm tay, người hành khất thả nhẹ hòn đá xuống đất rồi tự nhủ: “Tại sao ta lại phải mang nặng hòn đá này từ bao nhiêu năm qua? Con người này, giờ đây, cũng chỉ là một con người khốn khổ như ta”.

          Tha thứ là điều khó khăn nhất nhưng cũng là điều cao cả nhất.

          Tha thứ là tuyệt đỉnh của yêu thương bởi vì tha thứ là yêu thương chính kẻ thù của mình.

          Tin Mừng hôm nay Chúa Giêsu tha thiết mời gọi chúng ta thực hành giới răn yêu thương, đó là thái độ đổi ghét thành yêu, biến thù thành bạn, Người nói: “Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Hãy yêu đồng loại và hãy ghét kẻ thù. Còn Thầy, Thầy bảo anh em: hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em. Như vậy, anh em mới được trở nên con cái của Cha anh em, Đấng ngự trên trời, vì Người cho mặt trời của Người mọc lên soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính” (Mt 5, 43-45).

          Yêu là lấy thiện thắng ác, lấy tha thứ hóa giải hận thù. Tha thứ không phải là thái độ hèn nhát quên đi lỗi lầm của người khác nhưng là chấp nhận họ để cả hai cùng được lớn lên trong ân sủng. Thực hành lời dạy của Chúa không phải là điều dễ, bởi lẽ chúng ta còn mang nặng thói ích kỷ, khó lòng tha thứ cho người khác khi họ có điều bất hòa với chúng ta. Chúa Giêsu đã nêu gương cho chúng ta khi hết lòng tha thứ cho nhóm biệt phái Pharisêu đã nhiều lần giăng bẫy để hại Người. Chúa Giêsu còn tiếp đón người tội lỗi, cầu nguyện cho kẻ ngược đãi và hiến thân mình cứu chuộc muôn người.

          Đức Thánh Cha Phanxicô nhắc nhở chúng ta “Lời Chúa là một hồng ân. Tha nhân là một hồng ân”. Chỉ khi nào ý thức được tha nhân là quà tặng lớn lao Thiên Chúa gửi đến thì chúng ta mới biết tôn trọng và yêu thương họ như Thiên Chúa muốn. Chúa Giêsu không dạy điều gì ngược với đạo lý thời Cựu ước nhưng Người kiện toàn và phả vào đó hơi thở của tình yêu. Chính Chúa Giêsu cũng đã sống đến tận cùng của tình yêu. Suốt những năm tháng đi rao giảng Tin Mừng, Chúa Giêsu đã đến để yêu thương người khốn khổ nghèo hèn và những người tội lỗi, đã tìm kiếm những con chiên đi lạc. Sau cùng Người đã đón nhận cuộc Khổ Nạn và cái chết trên thập giá để minh chứng một tình thương vô bờ bến.

          Biết bao lần trong cuộc sống chúng ta tích chứa hận thù ghen ghét, gây thù oán với người khác để rồi lạc sâu vào vòng luẩn quẩn dối gian. Chúng ta dễ dàng đóng khung người khác trong những thành kiến cá nhân. Chúng ta dễ dàng nhìn thấy cái rác trong mắt người khác, dễ phân biệt kỳ thị và đẩy họ ra khỏi mối bận tâm của ta. Nếu hận thù chia rẽ làm trái tim chúng ta khép lại trước những nhu cầu của người khác thì tha thứ là lắng nghe và cảm thông, mở ra cho họ con đường sống hạnh phúc. Vì thế, tha thứ chính là tột đỉnh của yêu thương.

          Sống tâm tình của Mùa Chay, chúng ta còn được mời gọi dành ra những giây phút thinh lặng để cầu nguyện, nhìn nhận hành vi thái độ của mình đối với Chúa và tha nhân. Đồng thời chúng ta cũng ra đi chia sẻ cho tha nhân tình yêu thương và sự cảm thông nâng đỡ. Thiên Chúa luôn lắng nghe lời cầu khẩn của chúng ta, lẽ nào chúng ta lại thờ ơ với những nhu cầu của tha nhân. Đức Chúa đã nói với ngôn sứ Isaia rằng: “Cách ăn chay mà Ta ưa thích chẳng phải là mở xiềng xích bạo tàn, tháo gông cùm trói buộc, trả tự do cho người bị áp bức, đập tan mọi gông cùm sao? Chẳng phải là chia cơm cho người đói, rước vào nhà những người nghèo không nơi trú ngụ; thấy ai mình trần thì cho áo che thân, không ngoảnh mặt làm ngơ trước người anh em cốt nhục” (Is 58, 6-7).

Luật yêu thương

11.3 Thứ Sáu trong tuần thứ Nhất Mùa Chay

Ed 18:21-28; Tv 130:1-2,3-4,4-6,7-8; Mt 5:20-26

Luật yêu thương

          Chúa Giêsu đề ra lý tưởng sống cho người môn đệ: phải công chính hơn những người biệt phái. Công chính của người biệt phái là lo giữ luật cách chín chắn không sơ sót chút nào, nhưng họ giữ luật một cách máy móc không chút tâm tình. Còn sự công chính của các môn đệ Chúa là giữ mọi khoản luật với tâm tình yêu thương, thương người như anh em và thương Chúa như Cha mình.

Sau đó Chúa Giêsu đưa ra thí dụ về cách giữ một số khoản luật:

          Luật “không được giết người”: môn đệ Chúa không chỉ tránh giết người mà phải cố gắng sống với mọi người bằng tình anh em, vì thế không nên phẫn nộ với anh em, không nên chửi rủa anh em.

          Luật dâng lễ vật: lễ vật đẹp lòng Thiên Chúa nhất là cuộc sống đầy lòng yêu thương. Do đó trước khi dâng lễ vật, phải lo hòa giải với người anh em nào có chuyện bất hòa với mình.

          Chúa Giêsu kêu gọi môn đệ Ngài phải công chính hơn các luật sĩ và biệt phái (nghĩa là đừng bao giờ tự mãn vì đạo đức của mình). Một phương diện cụ thể của đức công chính mới là tương giao: phải coi mọi người là anh em của mình (chữ “anh em” được lặp đi lặp lại nhiều lần nhất trong đoạn này). Trên cơ sở tình huynh đệ ấy, đừng mắng chửi, cũng đừng nuôi giận hờn lâu, hãy cố gắng làm hoà với nhau.

          Chúa Giêsu đòi hỏi các môn đệ cũng như chúng ta phải công chính hơn các luật sĩ và biệt phái. Điều này có nghĩa là chúng ta phải giữ luật, bất cứ luật gì, đều phải trọn vẹn cả hình thức lẫn nội dung, bên ngoài cũng như ý hướng nội tâm: lý do là vì Chúa thấu suốt cả bên ngoài lẫn bên trong con người chúng ta.

Các luật sĩ và biệt phái chỉ chú trọng đến hình thức bên ngoài của luật, nhưng chúng ta phải giữ luật từ ý hướng bên trong là căn bản, biểu lộ ra bên ngoài là hình thức.

          Luật cũ chỉ đòi hỏi bảo vệ thể xác con người khi áp dụng điều răn thứ năm: chớ giết người. Còn Đức Giêsu lại đi xa hơn, Ngài dạy: phải bảo vệ con người cả thể xác lẫn tinh thần. Luật mới của Chúa vượt trên luật cũ của Cựu ước và vượt trên cả công lý nữa, nghĩa là công lý hay luật pháp chỉ kết án một người phạm tội giết người cụ thể, rõ ràng. Còn Chúa nói đến nguồn gốc của tội là gì và kết án ngay từ trứng nước.

          Nói rõ hơn, người xưa chỉ kết tội khi giết người, còn Chúa lên án ngay từ đáy lòng kẻ mắc tội ấy, vì kẻ giết người thì thường bắt đầu từ chỗ ghen ghét, ganh tị, giận dỗi, tức giận, và Chúa cấm ngay từ chỗ tư tưởng đó chứ không chờ cho việc xảy ra bằng hành động, Chúa cấm từ trong trứng nước là thế.

          Chúa dạy chúng ta phải làm hoà với nhau trước dâng của lễ cho Thiên Chúa. Hoà giải là một danh từ của thời đại, hoà giải là một nhu cầu cần thiết của thời đại, vì thế hoà giải là mục tiêu phải đạt tới của nhiều phe nhóm kình chống nhau, cũng như của các quốc gia trước đây, coi nhau như thù địch.

          Trên bình diện tôn giáo cũng thế, các hoạt động đại kết của các Giáo hội Kitô chỉ đạt được, nếu có sự hoà giải chân thành, khiêm tốn, nhìn nhận lỗi lầm của mình, đồng thời cố gắng tìm hiểu nhau, khám phá những gì giúp liên kết nhau, hơn là đào sâu hố chia rẽ.

          Hôm nay Chúa có ý bảo chúng ta hãy tha thứ cho nhau. Tha thứ là điều kiện để được thông hiệp với Thiên Chúa. Vì thế trong phụng vụ thánh lễ, để xứng đáng cử hành và tham dự, nhất là để hiệp lễ, Hội thánh đòi hỏi chúng ta phải sám hối và tha thứ cho nhau.

          Việc làm hòa với tha nhân được coi như một món nợ phải đền, và đền cách trọn vẹn đầy đủ đến đồng xu cuối cùng. Chi tiết này cho thấy việc hòa giải là cần thiết và cấp bách, vì nó cần cho sự thông hiệp với Thiên Chúa trong đời sống vĩnh cửu.

          Hãy giải quyết với nhau khi còn dọc đường, đừng để khi đến toà rồi thì đã muộn. Cùng trong một ý tưởng trên, Đức Giêsu nhắn nhủ chúng ta, bao lâu chúng ta còn thời giờ (trong thời đại chúng ta đang sống), hãy lo giao hoà với Chúa, với anh em và lo canh tân đời sống, đừng để khi phải ra trước tòa chung thẩm, chúng ta không còn cơ hội để sửa sai nữa, và chúng ta sẽ phải đền trả nơi luyện tội cho tới khi đủ số ngày (Đồng xu cuối cùng).

          Nguyên nhân gây nên bất hòa thì có đủ kiểu đủ cách, lỗi về phía này hoặc phía kia và thường khi là lỗi cả hai bên. Nhưng cho dù là lỗi thuộc về ai thì Chúa cũng dạy phải đi làm hòa, cả khi đã đem của lễ đến trước bàn thờ thì cũng cứ để của lễ lại đó. Nghĩa là phải chủ động đi làm hòa và phải đi bước trước. Người ta hay đưa ra lý do để biện minh cho việc trì hoãn làm hòa với nhau, nào là nó gây nên thì nó phải xin lỗi tôi, hay nó ít tuổi hơn tôi thì phải xin lỗi tôi, hoặc nó là cháu tôi thì nó phải có lời trước… Khi Chúa dạy chúng ta phải đi làm hòa thì Người không phân biệt như thế. Điều đó có nghĩa là khi có mâu thuẫn, thì chính chúng ta phải chủ động đi bước trước để làm hòa, chủ động xin lỗi người anh em trước và như thế việc làm hòa được trở nên dễ dàng và đạt được hiệu quả tích cực.

          Chúng ta biết Chúa yêu thương loài người chúng ta vì mỗi người là hình ảnh của Chúa Cha và là anh em của Chúa. Không có gì đụng chạm tới chúng ta người mà lại không đụng chạm tới chính Chúa. Chính khi nhập thể làm người, Chúa đã sống trọn vẹn kiếp người và đã tự đồng hóa với chính những kẻ bé mọn nhất. Vì thế, Chúa dạy chúng ta yêu thương anh em. Chúa dạy chúng ta chẳng những không được giết người, mà còn không được xúc phạm đến anh em khi nghĩ xấu, nói xấu, giận hờn, phẫn nộ hoặc thù ghét.