2020
“Lệ Đá Thời Covi”
“Lệ Đá Thời Covi”
Tiếp theo những lần mưa đá trên những vùng cao Tây Bắc gây nhiều thiệt hại về hoa mầu, nhà cửa của người dân, trận mưa đá rạng sáng 24/4/2020 có lẽ kinh khủng nhất trong năm, tính đến thời điểm này. Những “giọt mưa” bằng đá to bằng nắm tay thi nhau giáng xuống cuộc sống, vốn đầy khó khăn của đồng bào thiểu số vùng cao.
Nhiều người ngạc nhiên vì thời tiếc khắc nghiệt, khó đoán trong năm nay, vì theo lẽ thường, giờ đã vào hạ, và càng ngạc nhiên hơn vì, chen vào những “giọt mưa” đá to tròn như trứng vịt, trứng ngỗng, có những giọt mưa quái dị, hình thù trông như virus Corona, hoặc Covit-19, hoặc SARS-CoV-2, hoặc Chinese virus, hoặc đơn giản là Cúm Tàu.
Nếu những cái tên chỉ khác biệt về danh xưng, thì tính chất vẫn chỉ là một. Nếu những “giọt mưa” bình thường, tồn tại dưới ba thể trạng khác nhau, bằng hơi, chất lỏng, hay bằng đá rắn, chúng cũng vẫn là nước, nhưng lại gây ra những hiệu ứng khác nhau, thì cho dù có đổi tên Corona virus, hoặc Covit-19, hoặc SARS-CoV-2, cũng vẫn là Chinese virus, nói đơn giản là Cúm Tàu, chúng cũng gây ra những hậu quả rất nghiêm trọng: từng là sự kinh hoàng ở Vũ Hán Trung quốc, gieo rắc nỗi chết chóc khủng khiếp trên khắp thế giới và để lại những thương tích không bao giờ lành lặn trên mọi bình diện của lịch sử thế giới.
“Những Giọt Đá Co-vi” ấy buộc người ta phải suy nghĩ lại để tìm ra phương cách bảo đảm an toàn cho cuộc sống. Từ việc chọn lựa những tấm lợp có kết cấu thích hợp nào để chống chọi với những trận mưa đá đối với đồng bào miền cao, đến những biện pháp an toàn trong sinh hoạt thế nào ở thời Co-vi này; từ những biện pháp mang tính khoa học đến những giải pháp tâm linh sẽ phải được đánh giá lại, phải được tuân thủ trong sự nhận thức và tính tự giác cao.
Nếu những chỉ số về mức độ ô nhiễm ở các thành phố trên thế giới giảm mạnh trong thời gian Coronavirus hoành hành, thì sự trong lành “bỗng có” buộc các quốc gia phải hoạch định lại các kế hoạch phát triển kinh tế của mình.
Ngày 22/04/2020 vừa qua, kỷ niệm lần thứ 50 Ngày Thế giới về Trái đất được thành lập, nhằm cổ vũ sự dân chủ trong vấn đề về môi trường, Đức Thánh Cha Phanxicô coi đó là cơ hội canh tân sự dấn thân của chúng ta trong việc yêu quý ngôi nhà chung, chăm sóc nó cũng như đối với các thành viên yếu đuối nhất của gia đình nhân loại.
Ngài nói: “Như đại dịch virus corona cho thấy, chỉ khi cùng nhau chăm sóc những người yếu đuối nhất, chúng ta mới có thể chiến thắng các thách đố toàn cầu.
Chăm sóc Trái Đất và các thụ tạo như Thiên Chúa đã làm. Chúng ta sẽ không có tương lai nếu chúng ta hủy diệt môi trường vì tính ích kỷ cá nhân, kém trách nhiệm trong việc chăm sóc và cai quản trái đất.
Chúng ta đã thất bại trong việc bảo vệ trái đất, ngôi nhà chung của chúng ta, trong việc bảo vệ anh em của chúng ta. Chúng ta đã phạm tội chống lại trái đất, chống lại người lân cận và cuối cùng, chống lại Đấng Tạo Hóa, người Cha tốt lành ban phát cho mọi người và muốn chúng ta sống với nhau trong sự hiệp thông và thịnh vượng.
Trái Đất đã phản ứng thế nào? Người Tây Ban Nha có câu châm ngôn rất thâm thúy, đó là: “Thiên Chúa luôn tha thứ, con người chúng ta thì đôi khi tha thứ, còn Trái đất thì không bao giờ tha thứ.”
Làm thế nào để chúng ta có thể khôi phục sự hài hòa này?
có một cách nhìn mới về ngôi nhà chung. Chúng ta phải hiểu rằng Trái Đất không phải là một kho tài nguyên để khai thác bóc lột. Những người có đức tin thấy rằng, thế giới tự nhiên là “Tin mừng về sự Sáng tạo”, thể hiện sức mạnh sáng tạo của Thiên Chúa trong việc tạo nên cuộc sống con người, làm cho thế giới tồn tại cùng với những gì chứa đựng trong nó để hỗ trợ nhân loại.
Hôm nay, chúng ta được kêu gọi tái khám phá ý nghĩa của sự tôn trọng thánh thiêng đối với trái đất, bởi vì đó không chỉ là nhà của chúng ta, mà còn là nhà của Thiên Chúa. Hãy sống hài hòa với Trái Đất. Phải hoán cải sinh thái
Là anh chị em, chúng ta hãy cùng nhau cầu nguyện với Cha trên trời của mình: “Xin ban Thần khí của Cha và canh tân mặt trái đất” (x. Tv 104,30).
(https://www.vaticannews.va/vi/pope/news/2020-04/dtc-phanxico-tiep-kien-chung-ngay-the-gioi-ve-trai-dat.html)
Lm. Giuse Ngô Văn Kha, CSsR
2020
Coronavirus : Quỳ tím thử đức tin
CORONAVIRUS : QUỲ TÍM THỬ ĐỨC TIN
Còn nhớ hồi nhỏ đi học, đến phần thử dung dịch qua các phản ứng hóa học. Khi đó học trò được thầy cô giáo gửi cho miếng giấy quỳ để làm thí nghiệm trong phòng thí nghiệm của trường. Dĩ nhiên sau khi làm thí nghiệm, học trò mới biết công dụng của giấy quỳ.
Nhớ lại thì giấy quỳ là giấy có tẩm dung dịch quỳ trong etanol hoặc nước, được sử dụng trong ngành hóa học để thử, kiểm nghiệm pH. Khi nhúng giấy quỳ vào dung dịch, nếu màu giấy quỳ giữ nguyên màu tía thì dung dịch đó trung tính, nếu ngả sang màu xanh lam thì dung dịch đó mang tính kiềm, nếu chuyển sang màu đỏ thì dung dịch đó mang tính axit. Sự thay đổi màu diễn ra ngoài khoảng pH 4,5–8,3 ở 25 °C (77 °F). Các phản ứng không phải là axit-bazơ cũng có thể làm đổi màu giấy quỳ.
Nhắc đến giấy quỳ, ta có thể ví von con coronavirus đang sinh sôi nảy nở và phát triển (không biết đến khi nào chấm dứt) phải chăng là một loại giấy quỳ để thử đời sống đức tin của người Kitô hữu.
Nhiều điều đã, đang và sẽ đặt ra trước mắt người Kitô hữu để rồi người Kitô hữu đáp trả đời sống đức tin của mình vào Thiên Chúa. Vấn nạn lớn nhất và đang tác động mạnh nhất của người Kitô hữu phải chăng là Thánh Đường – nơi cộng đoàn dân Chúa cử hành phụng vụ – rất thân quen trong đời sống phụng tự.
Trong tiềm thức của người Kitô hữu, Thánh Đường – Tiếng chuông Nhà Thờ – Thánh Lễ … dường như gắn liền với đời sống đạo. Có thể nói không có những điều này thì xem ra như con cá không gặp nước và như cây khô không được tưới vậy.
Thật dễ hiểu bởi đó cũng là tâm lý thường tình của con người và nhất là người Á Đông là thích gần gũi, thích hiện diện hơn là đứng xa xa theo kiểu biện luận của một số người theo kiểu “đạo tại tâm”.
Trước tình hình khó khăn hiện nay, việc đến Nhà Thờ để tham dự Thánh Lễ tập trung xem ra là điều quá khó. Chính vì thế, đời sống đức tin tiếp tục bị thử thách từ những người có thói quen tốt đến Nhà Thờ, đến cầu nguyện, đến tham dự Thánh Lễ.
Coronavirus như là phép thử đời sống đức tin của ta. Thử xem Chúa mà bao nhiêu năm chúng ta tin theo, chúng ta rước Chúa thì nay Chúa như thế nào trong ta ? Niềm tin của ta vào Chúa có lung lay, có bị đánh mất hay không khi nguy hiểm cũng như khó khăn bao phủ quanh đời ta nhất là khi ta không còn dự Thánh Lễ tập trung với nhau nữa.
Vừa qua, có một Giám Mục ở Mỹ đề nghị là thay vì dòm chăm chú vô màn hình “xem” Thánh Lễ, thì chẳng thà cầu nguyện với lời Chúa hay đọc kinh Mân Côi thì hay hơn, để bỏ đi thái độ duy lề luật nào đó (sợ không chu toàn luật buộc chăng). Nói như thế xem ra cũng có phần cực đoan nhưng rồi nhìn lại lịch sử Giáo Hội Công Giáo Việt Nam ta thấy có những nơi gặp những hoàn cảnh như không có Nhà Thờ, không có Thánh Lễ, không có linh mục nhưng rồi cộng đoàn tín hữu vẫn sốt sắng quy tụ với nhau để cầu nguyện, chia sẻ Lời Chúa. Các tín hữu giữ vững đức tin nhờ vào Lời Chúa nuôi dưỡng và sống Lời Chúa trong đời sống hàng ngày.
Thật vậy, nếu như người tín hữu cứ “nhốt” Chúa ở trong Nhà Thờ thôi thì e rằng cũng không ổn. Chúa ở khắp mọi nơi và nhất là Chúa ở trong tâm hồn của mỗi tín hữu. Dễ thấy nhất và dễ hiểu nhất là khi Thanh Tẩy, người Kitô hữu đã ghi dấu Ba Ngôi Thiên Chúa vào trong đời mình cũng như Chúa Giêsu Thánh Thể đã đến và ở lại rất nhiều lần trong đời người tín hữu.
Một chia sẻ rất tâm tình của một giáo dân : “Khi nhìn đời sống đức tin của người tín hữu hiện nay, con thấy chúng ta đang giống những phi công trên máy bay. Khi lên độ cao nhất định, máy bay được lập trình bay tự động theo hình đồ thị sin. Cứ tưởng là đang về đích nhưng kỳ thực là không phải! Cứ bay vòng lên, vòng xuống chứ không phải đường thẳng.
Những lúc tưởng là gần Chúa nhất nhưng kỳ thực là “đang chạy vòng vòng bên ngoài”.
Nhưng Thiên Chúa đúng là Thiên Chúa, “đậm chất Thiên Chúa” và không lẫn vào đâu được là ánh mắt nhân từ của người con Một trên Thánh giá: “Lạy Cha, xin tha cho chúng vì chúng không biết việc chúng làm”
Niềm tin của ta luôn luôn biến động cũng như luôn luôn bị thử thách trong mọi oàn cảnh của cuộc đời và phải chăng Coronavirus là phép thử lớn về đời sống đức tin trong thực tại. Không dự Lễ nghĩa là không có Chúa và không kết hiệp với Chúa. Ta vẫn rước Chúa thiêng liêng và Lời Chúa vẫn là lương thực hàng ngày nuôi sống linh hồn của ta. Chuyện quan trọng là ta không “ăn” lời Chúa, không “nuốt” lời Chúa để rồi đời sống đức tin của ta cứ lạnh lạnh làm sao đó.
Bao nhiêu lần chúng ta tham dự Thánh Lễ, bao nhiêu lần chúng ta đọc cũng như nghe lời Chúa nhưng đời sống đức tin của chúng ta có phát triển và có lớn lên trong ta hay không ?
Thật ra mà nói, niềm tin vẫn là vốn có của tự mỗi người và lời đáp trả về niềm tin vào Chúa do mỗi người chứ chả ai cân đo đong đếm hay xét đoán được. Và như vậy, mỗi người tự thu xếp cách thức sống đạo, thực hành đời sống đức tin của mình cũng như diễn tả đời sống đức tin của mình. Dù thế nào đi chăng nữa, chắc có lẽ không có cách nào khác hơn là phải tiếp cận cũng như bám sát vào Chúa cách nào đó của mỗi người để rồi đời sống đức tin của chúng ta được nuôi dưỡng. Có người vì hoàn cảnh nào đó không được đến nhà thờ, xa Chúa nhưng lòng của họ vẫn ấp ủ một niềm tin sâu sắc vào Chúa. Có người thì có khi ngày nào cũng đi Lễ nhưng liệu rằng đời sống đức tin cũng như cách hành xử của họ như là một người có Chúa thật hay không mới là chuyện quan trọng.
Niềm tin, cách hành xử, cách sống đức tin vẫn là lời đáp trả của mỗi người chúng ta. Chỉ mong qua phép thử Coronavirus này chính là lúc mà Chúa thử thách chúng ta, Chúa hỏi chúng ta về niềm tin và xin cho ta vững vàng trả lời với Chúa như Thánh Phêrô : Thầy là Đức Kitô con Thiên Chúa Hằng Sống.
2020
Sống Yêu Thương Thời Covid-19
Đang trong những khó khăn của tình hình dịch Covid-19, dù là người có niềm tin vào Thiên Chúa hay không, chúng ta không thể phủ nhận rằng trong lòng chúng ta đầy ắp nỗi buồn và lo lắng. Chúng ta buồn vì có biết bao người thiệt mạng, buồn vì tình hình dịch bệnh càng ngày càng lây lan mạnh và rộng trên khắp thế giới, buồn vì gia đình ly tán, người còn khỏe mạnh thì có nguy cơ rơi vào đói kém và thất nghiệp…Chúng ta cũng lo lắng vì sợ bản thân, gia đình và những người mình yêu thương cũng có thể bị mắc bệnh bất cứ lúc nào, lo vì thiếu lương thực, lo vì những tệ nạn xã hội xảy ra trong thời dịch, vân vân và vân vân. Nhưng trong đó, điều làm chúng ta ấn tượng đó là tình yêu thương nổi lên trong khó khăn. Tình thương của vị cha chung Giáo hội, tình thương của các bác sĩ và nhân viên y tế, của các linh mục và tu sĩ đang phục vụ tuyến đầu, của những người hảo tâm giúp đỡ cho anh chị em thiếu thốn trong mùa dịch,…So với khó khăn và lo lắng thì tình thương đã được thể hiện không hề thua kém trong đại dịch Covid-19. Tình thương yêu của họ sưởi ấm lòng chúng ta, cho chúng ta thêm hy vọng và động lực để vượt qua khó khăn và lo lắng. Vậy chúng ta sẽ đóng góp yêu thương của chúng ta như thế nào để mang động lực đến với những người khác và làm bừng cháy yêu thương cũng như niềm hy vọng chấm dứt đại dịch với tinh thần của những con người văn minh, nhân ái và biết ơn trong xã hội của chúng ta?
Xin được mạo muội đơn cử 3 điều rất dễ thực hiện vì nó nằm trong khả năng của từng cá nhân.
Thứ nhất, yêu thương bằng cách tuân thủ quyết định cách ly. Các bạn biết không, từ khi có lệnh cách ly toàn quốc, có nhiều bạn trẻ nơi tôi đang phục vụ là vùng đất Phú An chia sẻ rằng họ chỉ thấy cây cỏ, rừng núi và những người thân trong nhà. Các bạn ấy vừa có cơ hội để sống biết giúp đỡ và sẻ chia trong gia đình, vừa thể hiện được sự cảm kích và lòng biết ơn các bác sĩ, dược sĩ, y tá, nhân viên y tế và tất cả những ai đang hi sinh cho các bạn. Họ đã cống hiến thời gian, sức khỏe, gia đình và cả mạng sống của họ cho sự an toàn của chúng ta. Chúng ta có nên không việc ở nhà, đừng du lịch, hay tụ tập vui chơi? Nếu chúng ta kiên nhẫn ở nhà thì những người đang hy sinh ở tuyến đầu ấy sẽ có cơ hội được về nhà sớm hơn để đoàn tụ với gia đình của họ. Chúng ta cũng giảm bớt lo âu cho những người có trách nhiệm trong Giáo hội và xã hội. Chúng ta có nỡ ích kỷ tận hưởng niềm vui riêng của bản thân và của gia đình mình và khinh thường hạnh phúc của người khác mặc kệ ai đang hy sinh và thậm chí mất mạng vì sự an toàn cho chúng ta không?
Thứ hai, yêu thương bằng cầu nguyện. Lời cầu nguyện chân thành của chúng ta có sức biến đổi thế giới. Nó cũng có sức biến đổi lòng người. Trên MXH đang truyền nhau video bé gái người Mỹ mời mọi người cùng cầu nguyện. Em nhớ đến tất cả mọi thành phần trong xã hội. Khi nhìn và nghe em cầu nguyện, chúng ta không khỏi xúc động và cũng thêm động lực để dâng lời cầu nguyện cho thế giới, cho Giáo hội, cho các nạn nhân và gia đình của họ. Ngay nơi tôi đang phục vụ, và có lẽ cũng như thế ở rất nhiều nơi khác, các bạn GLV và nhiều giáo dân chia sẻ là rất nhớ nhà thờ, nhớ những ngày cầu nguyện bên nhau. Hơn bao giờ hết, thế giới cần những lời cầu nguyện của chúng ta, không cần phải đến nhà thờ hay tụ họp với nhau, nhưng lời cầu nguyện chân thành và thổn thức đến từ tâm hồn trước tình hình của thế giới sẽ nối kết chúng ta và nối kết với Chúa hiệu quả hơn. Nếu yêu thương, hãy cầu nguyện như cách thể hiện tình yêu và lòng biết ơn với những gì chúng ta đang nhận được. Chúng ta có thể thinh lặng lắng đọng tâm hồn đôi chút ngay giây phút này để dâng lên Chúa lời nguyện chân thành và đang tan nát vì đau khổ của thế giới. Chúng ta cùng nhắm mắt lại và thưa với Cha yêu thương của chúng ta.
Thứ ba, yêu thương bằng đồng hành sáng tạo động lực nâng đỡ người khác. Tình yêu thương có nhiều sáng kiến. Ở nơi giáo xứ tôi đang phục vụ, chúng tôi có nhóm Facebook cho GLV và Giới trẻ. Chúng tôi chia sẻ cầu nguyện, thông tin, những hình ảnh, những video để khích lệ nhau và duy trì tình đoàn kết và yêu thương nhóm trong thời gian cách ly toàn quốc này. Các bạn à, trong bối cảnh hiện nay, đây là phương pháp hiệu quả để chúng ta có thể đồng hành với nhau. Khi nhận được những tin nhắn, những cuộc gọi hoặc những danh ngôn, châm ngôn, video khích lệ, cám ơn hoặc đơn giản chỉ để thư giãn, tôi cũng cảm thấy trong lòng mình ấm lên. Có thể tất cả chúng ta cũng cùng chung tâm tình như vậy phải không ạ? Vậy hãy để trái tim của chúng ta mách bảo những kiểu sáng tạo để chúng ta có thể trao gửi yêu thương và nâng đỡ cho nhau, nhất là trong thời gian mà chúng ta bị hạn chế về thể lý trong thời gian này nhé!
Những điều ở trên không quá khó để chúng ta thể hiện tình yêu thương và lòng biết ơn đối với những người đã trao gửi tình thương yêu cho chúng ta trong thời gian này phải không ạ? Giờ thì đến lượt chúng ta trao gửi tình yêu và sự trân quý với những ai đã cống hiến cho chúng ta bằng 3 điều rất đơn giản:
- Yêu thương bằng cách tuân thủ quyết định cách ly
- Yêu thương bằng cầu nguyện
- Yêu thương bằng đồng hành sáng tạo động lực nâng đỡ người khác.
Và chúc tất cả những ngày thật vui, hạnh phúc và ý nghĩa!
Nt. Têrêsa Mai Hường, OP
2020
Trưởng thành trong đời tu
TRƯỞNG THÀNH NÓI CHUNG
Có một khái niệm về sự trưởng thành như sau:
Đó là khi tôi lớn lên,
Tâm hồn tôi trở nên mạnh mẽ
Để tôi can đảm đối diện cuộc đời.
Đôi mắt tôi đủ sáng,
Để tôi thấy đường mình đi.
Đôi chân tôi đủ khoẻ,
Cho tôi có thể tự bước.
Tôi có thể chạy thật xa,
Khi tôi gặp phải rắc rối.
Nhưng đó đâu phải cách,
Tôi có thể làm hoài
Rồi tôi phải đối mặt
“Phải”chứ không là “sẽ”
Dù chuyện gì có xảy ra
Trong lòng tôi sẽ được giải phóng,
Khỏi những ưu phiền bấy lâu nay…
Trưởng thành là vậy sao?[1]
Cách chung, trưởng thành không có nghĩa là khi chúng ta lớn lên về mặt thể xác thì đương nhiên chúng ta trưởng thành. Nhưng trưởng thành đòi hỏi cần phải có nhiều yếu tố, ở nhiều cấp độ và trên nhiều phương diện khác nhau. Có người trưởng thành về phương diện này nhưng lại chưa trưởng thành về phương diện khác. Chẳng hạn, một người dù đã 40 tuổi nhưng không có khả năng suy luận và phán đoán, thì không thể nào nói là người đó trưởng thành. Nhưng, nếu một người cũng 40 tuổi và có khả năng phán đoán và suy luận, mà lại có một lối sống bê bối, áp dụng sai lệch những phán đoán và suy luận, thì có thể nói người đó mới trưởng thành về mặt thể lý và trí năng, song chưa thực sự trưởng thành về mặt luân lý và tinh thần. Như vậy, người trưởng thành thật sự thì cần phải trưởng thành cả về lý trí và ý chí.
TRƯỞNG THÀNH TRONG ĐỜI TU
Trước tiên, Giáo luật hiện hành đòi hỏi sự trưởng thành ở một mức độ nào đó nơi các ứng sinh trước khi bước vào nhà tập (x. Can. 642). Sự trưởng thành này sẽ giúp cho các ứng sinh đảm nhận nếp sống riêng của tu hội sau này. Tuy nhiên, sau khi khấn, người tu sĩ có trưởng thành hơn và trưởng thành tới mức độ nào là chuyện khác. Cũng vậy, xét về khía cạnh giáo luật, chỉ những tu sĩ khấn trọn mới được xem là những người trưởng thành, là thành viên chính thức của nhà dòng và có quyền để đảm nhận các chức vụ trong dòng (x. Can.623 và 651,1). Nhưng trên thực tế, các tu sĩ đã khấn trọn có thực sự trưởng thành trong đời tu về mặt tâm linh, tình cảm và đời sống cộng đoàn là chuyện khác.
Do đó, trong đời sống tu trì, một tu sĩ không thể được gọi là trưởng thành nếu như họ chưa hiểu được tính chất năng động, phong phú và những mục đích thiết yếu của đời tu là gì. Cũng vậy, giống như trưởng thành ở ngoài đời, một tu sĩ dù đã biết được đâu là đặc tính và bản chất của đời sống tu trì, nhưng lại xao lãng, thiếu thiện chí để đạt tới những mục đích của đời tu, thì tu sĩ đó chưa thực sự trưởng thành trong đời tu. Do đó, một tu sĩ có thể rất trưởng thành về khía cạnh nhân loại (ngoài đời), nhưng không ắt hẳn trưởng thành về khía cạnh tu trì (trong nhà tu)[2].
Sau đây một vài dấu chỉ cho thấy một tu sĩ trưởng thành trong đời tu. Khi một người nào đó quyết định chọn bậc sống tu trì, thì cũng từ lúc này người đó phải học cách biết từ bỏ. Từ bỏ những điều – cả những điều tốt, mà không còn phù hợp với đời sống tu trì. Do đó, cần phải biện phân đâu là những điều tùy phụ và thiết yếu trong đời tu.
Phân biệt đâu là tùy phụ và thiết yếu trong đời tu
Đời sống tu sĩ là một hành trình theo Chúa Kitô qua việc tự nguyện tuyên giữ ba Lời khuyên Phúc âm. Cho nên, sự trưởng thành tu trì cũng là một quá trình tiệm tiến. Vì thế, có thể mới đầu người tu sĩ rất khó phân biệt đâu là những điều tùy phụ và thiết yếu trong đời tu. Nghĩa là, thoạt đầu ta cho những điều thiết yếu là tùy phụ và ngược lại. Rồi trong thực hành, khi không đạt được những điều tùy phụ, người tu sĩ cảm thấy xáo trộn và đau buồn nặng nề. Nhưng dần dà, nhờ ơn Chúa soi sáng, thoát khỏi não trạng tu trì trẻ con, họ có một sự trưởng thành tu trì trong việc phân biệt đâu là là điều thiết yếu và tùy phụ trong đời tu.
Vậy đâu là những điều thiết yếu và tùy phụ trong đời tu? Đó là: “Thiết yếu là phải sống sự tận hiến cho Chúa sao cho thực hiện được mục đích của việc tận hiến ấy. Còn lợi ích và thỏa mãn cá nhân ở đời này chỉ là tùy phụ”[3].
Điều này là bởi vì, khi Chúa ban ơn gọi cho người tu sĩ và khi người tu sĩ đáp trả lại ơn gọi đó, Chúa mời gọi người tu sĩ tận hiến cho Ngài. Trong Kinh Thánh, danh từ consecratio (Latinh) có thể hiểu về hai phía: Thiên Chúa và con người. Từ phía Thiên Chúa: Ngài yêu ai đó, nên đã chọn lựa họ, dành riêng họ cho mình (xc. Gr 1,5). Từ phía con người: ý thức được tiếng gọi của Chúa, đương sự dâng hiến trót đời cho Chúa. Cho nên, trong tiếng Việt, “thánh hiến” muốn nói đến sáng khởi về phía Thiên Chúa; “tận hiến” nói đến sự đáp trả về phía con người. Do đó, không có gì cần thiết và thiết yếu hơn – đối với người đã tận hiến cho Chúa, là đạt tới mục đích của việc tận hiến. Nó vừa là ý muốn của Thiên Chúa (thánh hiến) đáp trả lại của con người qua một bậc sống dành riêng cho Chúa (tận hiến). Kinh nghiệm cho thấy sự bình thản của người tu sĩ trong đời sống tu trì tùy thuộc rất nhiều vào việc họ có thiện chí đạt tới mục đích thiết yếu này không.
Một khi người tu sĩ ý thức và có thiện chí cố gắng đạt tới mục đích thiết yếu của việc tận hiến cho Chúa, thì lúc đó những lợi ích và thỏa mãn riêng tư chỉ là thứ tùy phụ. Và vì nó chỉ là tùy phụ nên sẽ nó có vai trò thứ yếu trong đời sống tu trì. Có hay không thì không quan trọng. Chúng ta lấy ví dụ về một người tu sĩ trưởng thành về phương diện tâm linh – đây là nét nổi bật của đời sống tu trì. Trưởng thành về tâm linh là hành vi cuốn hút con người lao mình về Thiên Chúa, cố gắng hướng tầm mắt và cõi lòng về Thiên Chúa, đó chính là hành vi cao cả và sung mãn nhất của tinh thần – hành vi này chỉ đạo toàn bộ mọi sinh hoạt rộng lớn của người tu sĩ.[4] Một khi người tu sĩ trưởng thành trong chiều sâu tâm linh, thì trong mỗi thái độ hay cử chỉ của họ khi đối diện với những biến cố quan trọng cũng như trong những hoàn cảnh bình thường trong cuộc sống, họ biết sống hết mình với bổn phận của người tu sĩ, còn sự thành công, thất bại tùy thuộc vào Thiên Chúa trong niềm vui và hạnh phúc.[5]
Nhận ra yêu sách chính yếu của đời tu
Như chúng ta biết một trong những đặc điểm nổi bật của người tu sĩ dòng đó là việc tuyên khấn, tuyên giữ ba lời khuyên Phúc âm. Đó là: “Lời khấn tu trì khác hẳn với các lời khấn khác vì nó làm nên một đời sống đặc biệt, thực hành các lời khuyên của Phúc âm và mô phỏng hoàn hảo nhất đời sống trần gian của Chúa Giêsu và tinh thần đã phấn khích Ngài.”[6]
Như vậy, tuyên khấn, đây là một hành vi chứng tỏ lòng quảng đại triệt để, bởi vì trong từng giây phút của cuộc đời dâng hiến, người tu sĩ sẽ sống khoảnh khắc ấy liên tục qua dòng thời gian. Thật ra, người tu sĩ vẫn có thể hy sinh làm điều thiện và lợi ích cho tha nhân vì lòng yêu mến Chúa. Nhưng nếu chỉ dựa trên yếu tố con người thì chưa đủ. Vào những lúc khó khăn, đau buồn, chán nản trong đời tu, người tu sĩ sẽ dễ đánh mất lòng quảng đại và thiện chí. Cho nên, yêu sách chính yếu của sự trưởng thành trong đời tu là: “Ta phải sống tận hiến cho Chúa một cách trung thành có suy luận, được ước muốn, bền vững, bình thản, được đặt trên những lý do siêu nhiên.”[7] Và chỉ có những yêu sách này mới không bao giờ khuyết diện. Cho dầu mọi trở ngại, nhưng những yêu sách đó vẫn hướng dẫn và nâng đỡ người tu sĩ trong hết mọi hoàn cảnh.
Chúng ta vừa nói về sự trưởng thành trong đời tu được thể hiện qua việc phân định đâu là những điều thiết yếu và tùy phụ trong đời tu. Còn một dấu chỉ khác, cũng khá quan trọng, để chỉ cho thấy người tu sĩ trưởng thành trong đời tu: sống ba lời khuyên Phúc âm.
Dấu chỉ nổi bật và minh thị nhất là bình thản và bền vững trong việc tuân giữ ba lời khuyên Phúc âm. Dĩ nhiên, đứng trên phương diện con người, sẽ vẫn có những thiếu sót và yếu đuối trong việc sống ba lời khấn. Nhưng với một tu sĩ trưởng thành, cho dù có gặp những khó khăn, thậm chí hy sinh trong việc tuân giữ ba lời khấn, song họ vẫn sống đời dâng hiến cách vui vẻ, bình thản và trung thành. Một cách cụ thể, với đức khó nghèo, người tu sĩ không chỉ nghiêm chỉnh sống siêu thoát, mà còn thể hiện đức khó nghèo bằng cách đi tìm những tài sản siêu nhiên ngay khi còn sống ở trên đời này. Còn về lời khấn khiết tịnh, sự trưởng thành trong đời tu thường biểu hiện qua sự trưởng thành về mặt tình cảm.
Nghĩa là, người tu sĩ trưởng thành về mặt tình cảm luôn có khả năng của sự độc lập về mặt tình cảm, không lệ thuộc vào tình cảm, tức là không để tình cảm bị chi phối điều khiển bởi cảm giác, nhưng bởi lý trí và ý chí.[8] Cũng vậy, một người tu sĩ trưởng thành thực sự trong đời tu, đặc biệt về mặt tình cảm, họ sẽ biết đặt sự quân bình, hài hòa giữa cảm xúc và lý trí về những biến cố xảy ra trong đời sống tu trì. Do đó, nếu có những biến cố như: chưa được khấn trọn, chưa được thụ phong linh mục, thi rớt,…, người tu sĩ trưởng thành trong đời tu sẽ biết chấp nhận đó là những thất bại, nhận trách nhiệm là của chính mình. Ngược lại, những người thiếu trưởng thành đời tu, sẽ có những phản ứng tiêu cực như nóng nảy, trách móc, than thân trách phận,…
Kế tiếp là về lời khấn tuân phục, người trưởng thành trong đời tu luôn thâm tín rằng vâng phục là thực thi ý Chúa, dù có phải hy sinh nhưng vẫn bình thản. Như chúng ta biết, lời khấn vâng phục luôn mang hai khía cạnh[9]: một khía cạnh tiêu cực và là một khía cạnh tích cực. Khía cạnh tiêu cực hệ tại ở: lời ta đoan hứa với Chúa sẽ tuân phục bề trên chính thức của Hội dòng trong tất cả những điều các vị đó truyền phù hợp với giáo luật và hiến pháp. Còn khía cạnh tích cực là: việc người tu sĩ tận hiến, thánh hiến cho Chúa ý chí của mình như một tài năng tác động mà có khả năng hành động lệ thuộc. Do đó, cả khả năng hành động cùng với các hành vi của nó đều được thánh hiến cho Thiên Chúa. Cho nên, người tu sĩ trưởng thành trong đời tu sẽ hướng tới khía cạnh tích cực của việc tuân phục. Có như vậy, họ sẽ giữ lời khấn cách bình thản và vui vẻ, và sẽ vững vàng hơn trên con đường dâng hiến. Điều này được nói rõ sau: “Bằng việc tuyên hứa lời khấn vâng phục, các tu sĩ hiến tế Thiên Chúa ý muốn riêng mình làm hy sinh, nhờ đó họ được kết hợp mật thiết với ý chí cứu độ của Chúa một cách vững vàng.”[10]
Như chúng ta biết, từ sau Công đồng Vaticanô II, các văn kiện của Tòa thánh về đời sống tu sĩ đều với tựa đề “De Religiosis” (religieux, religiosus). Thật ra, từ này đã xuất hiện từ thời Trung cổ, từ “religiosus” là một tính từ mà nó gắn liền với “religio” (nhân đức thờ phượng), nhằm nhấn mạnh rằng tu sĩ là hiến dâng cho Chúa qua việc phụng thờ Thiên Chúa.[11] Việc phụng thờ Thiên Chúa chỉ được thể hiện khi người tu sĩ biết sống tuân giữ kỷ luật hội dòng và bản thân cách nghiêm ngặt. Hơn thế nữa, đi theo Chúa là một hành trình, cho nên việc tuân giữ kỷ luật hội dòng và bản thân cũng phải được tuân giữ một cách đều đặn và quân bình. Do đó, một dấu chỉ khác cho thấy người tu sĩ trưởng thành trong đời tu là sống tiết độ.
Sống tiết độ
Tiết độ là (moderation) trong tiếng Anh. Từ điển Oxford Advanced Leaner’s Dictionary, Oxford University Press, đã định nghĩa như sau: “The quality of being reasonable and not being extreme”. Còn thế nào là một hành động “moderate”, thì cũng theo từ điển này định nghĩa như sau: “to become or make something become lessmextreme, severe, etc). Như vậy, tiết độ là một việc làm dung hòa cho có chừng mực, và tránh thái quá hoặc bất cập. Để được như vậy, ta phải kìm hãm, xa tránh những xúc cảm và thu hút, tức những kích thích từ nội tại và ngoại tại trong cuộc sống.Và như vậy, tiết độ không phải là nhân đức hay đức tính dễ làm và dễ thực hiện, bởi vì nó trực tiếp liên quan đến cả thể lý, tâm lý và tâm linh con người.
Ngoài ra, “tiết độ là đức tính luân lý giúp ta điều tiết sức lôi cuốn của những lạc thú và sử dụng chừng mực những của cải trần thế. Tiết độ giúp ý chí làm chủ các bản năng và kiềm chế các ham muốn trong tiến hành chính đáng.”[12] Trong Cựu ước khen ngợi đức tiết độ như sau: “Con đừng buông theo tham vọng của con, nhưng hãy kiềm chế các dụng vọng” (Cn 18,30). Còn Tân ước gọi tiết độ là “chừng mực” hay “điều độ”, nghĩa là chúng ta phải sống “chừng mực, công chính và đạo đức ở thế gian này” (Tt 2,12).
Dĩ nhiên, chúng ta không bàn tới ý nghĩa tiết độ trong Cựu ước. Vì đi tu là từ bỏ rồi, từ bỏ những danh vọng lạc thú ở đời này để tìm hạnh phúc đời sau. Ý muốn nhấn mạnh về sự tiết độ ở đây là người tu sĩ cần sống có “chừng mực”, “điều độ” trong đời tu. Sự chừng mực và điều độ này được biểu hiện qua qua rất nhiều khía cạnh như: kỷ luật, kinh nguyện, học hành, ăn uống, ngủ nghỉ,… Nhìn vào thực tế, chúng ta thấy không thiếu những tu sĩ sống không điều độ trong đời tu. Có những người học nhiều quá đến nỗi không nhớ ngày nào thi! Kết quả là cho dù học nhiều nhưng vẫn rớt. Cũng vậy, trong kinh nguyện cần có sự đều đặn hằng ngày. Mặc dù, có những lúc, người tu sĩ cảm thấy chán nản không muốn bước vào nhà nguyện. Không cảm thấy hứng thú gì hết khi nguyện gẫm hay cầu nguyện với Chúa. Nhưng đối với một người tu sĩ trưởng thành, cho dù chán nản, không hứng thú với Chúa trong cầu nguyện, họ vẫn vào nhà nguyện. Họ vẫn nguyện gẫm bởi vì có thể lúc này chán Chúa, nhưng ít ra họ vẫn tuân giữ các giờ đạo đức cách đều đặn.
Vì thế, có thể nói rằng, nếu một người tu sĩ thực sự trưởng thành khi họ sống có quân bình trong kỷ luật, giờ đạo đức, ăn uống, học hành và ngủ nghỉ. Ngược lại, người tu sĩ nào mà có những lúc thì qua đạo đức, đọc kinh rất sốt sắng, nhưng lại bữa có bữa không, thì có thể nói người tu sĩ đó chưa trưởng thành trong đời tu. Bởi vì người tu sĩ trưởng thành không tuân giữ kỷ luật, các giờ đạo đức theo ngẫu hứng: vui thì tuân giữ, buồn thì không. Nhưng người tu sĩ trưởng thành sẽ cố gắng tuân giữ kỷ luật ngay cả trong những lúc chán nản nhất, đau buồn nhất và một cách đều đặn.
Tạm kết
Trưởng thành không đơn giản là sự lớn lên về mặt thể chất mà là sự chín chắn từ trong nhận thức và tư tưởng. Nếu một ngày nào đó một người nào đó chợt nhận ra cuộc đời không chỉ là một màu hồng mà còn đi kèm theo nhiều gam màu khác nữa, nhưng người đó vẫn mỉm cười bước tiếp và biến những khó khăn thành cơ hội để tự hoàn thiện mình, thì lúc đó người đó đã thật sự trưởng thành rồi đấy. Đó một sự trưởng thành ngoài đời, trưởng thành về khía cạnh nhân loại.
Đời tu là một hành trình tiệm tiến đi theo Chúa trên con đường ở trần gian. Trên hành trình này ắt sẽ có những cuộc va chạm, đố kỵ mang tính con người. Do đó, trên hành trình đi theo Chúa, ngoài những những con đường chan chứa niềm vui và hạnh phúc, thì cũng có những con đường đầy bao đau khổ, cô đơn và nước mắt. Bên cạnh con đường mùa xuân với muôn màu hoa nở tươi thắm, vẫn có con đường tàn héo khô cằn của mùa hè nắng cháy. Sẽ có những lúc người tu sĩ cảm nghiệm không khí ấm áp, dễ chịu của mùa thu nhưng cũng đã phải nếm chịu cái rét giá lạnh, cô đơn khi mùa đông về trên con đường đi theo Chúa. Một cách nào đó, khi người tu sĩ nhận ra tất cả những đặc tính khác nhau trên con đường đi theo Chúa, nhưng họ vẫn bình thản vui vẻ đón nhận và chấp nhận, thì người tu sĩ đó có thể được gọi là đã trưởng thành trong đời tu. Nhưng điều quan trọng hơn cả, người tu sĩ trưởng thành thật sự trong đời tu là khi họ biết phân biệt đâu là những điều tùy phụ và thiết yếu trong đời tu. Một khi có sự nhận thức như vậy, họ luôn luôn cố gắng đạt tới những điều thiết yếu, còn những những điều tùy phụ có hay không không quan trọng. Điều thiết yếu là tận hiến cho Chúa cách bền vững và trung thành.
Ngoài ra, người tu sĩ trưởng thành trong đời tu sẽ biểu hiện ra việc bình thản và vui vẻ trong việc tuân giữ ba lời khuyên Phúc âm. Đó biểu hiện minh thị và căn bản nhất của một người tu sĩ trưởng thành. Rồi người tu sĩ trưởng thành cũng cần sống tuân giữ kỷ luật cách đều đặn, ăn uống và nghỉ ngơi có điều độ và chừng mực. Kế tiếp, người tu sĩ trưởng thành trong đời tu còn thể hiện qua mối liên hệ với bề trên, sống đức ái, đời cộng đoàn, và yêu mến tinh thần, đoàn sủng và truyền thống lành mạnh của hội dòng.
Ngày nay chúng ta đang sống trong một xã hội mà đang cần những người làm chứng cho sự hiện diện của Thiên Chúa. Với thực trạng và nhu cầu như vậy, Giáo hội mời gọi những ai theo đuổi ơn gọi tu trì cần phải nhận ra vai trò ngôn sứ của mình để dấn thân làm chứng cho tình yêu dâng hiến và loan báo Tin Mừng cách hiệu quả. Để chu toàn sứ mạng này, đòi hỏi người tu sĩ phải trưởng thành trong ơn gọi của mình, nghĩa là phải được huấn luyện về mọi khía cạnh và phương diện. Người tu sĩ cần phải được huấn luyện về khía cạnh: tri thức, tâm lý và tâm linh để họ trở thành những con người quân bình giữa ý chí và cảm xúc, vững vàng trong ơn gọi của mình, và sẵn sàng đảm nhận những trách nhiệm mục vụ cần thiết cho Giáo hội và xã hội. “Họ cần được giáo dục để biết yêu mến sự thật, để biết trung thành, biết kính trọng mọi người, để có ý thức công bằng, để trung thực trong lời nói, để chân thành cảm thông, để trở thành những con người nhất quán, và đặc biệt là để có sự quân bình trong phán đoán và trong thái độ ứng xử.”[13]
Thật vậy, sự trưởng thành luôn mang tính năng động thúc giục những ai theo đuổi ơn gọi tu trì hướng tới chân trời hoàn thiện. Nó không nhất thiết phát triển theo tuổi tác, mà nó biểu lộ qua sự quân bình của từng cá nhân được huấn luyện theo từng cấp độ, để có những khả năng hiểu biết và thích ứng được sự phát triển trọn vẹn trên bình diện cảm quan, cũng như trên bình diện tri thức. Do đó, việc huấn luyện người tu sĩ trưởng thành trong đời tu là một quá trình liên tục và cả đời. Bất cứ một tu sĩ nào cũng được mời gọi tự huấn luyện mình để trở thành người tu sĩ trưởng thành trong đời tu trong mọi thời điểm.
Bertrand Nguyễn Thanh Hoài
[1] http://yume.vn/bin_bon18/article/truong-thanh-la-gi.35C23338.html.
[2] Xc. Paolo Provera, C.M . Thánh Hiến Cuộc Đời. Bản dịch của Nguyễn Duy Lễ, 259.
[3] Paolo Provera, C.M. Thánh Hiến Cuộc Đời. Bản dịch của Nguyễn Duy Lễ, 262.
[4] Chiều Kích Chiêm Niệm của Đời Tu, số 1.
[5] Tông Huấn Đời Sống Thánh Hiến, số 5.
[6] Paolo Provera, C.M Thánh Hiến Cuộc Đời. Bản dịch của Nguyễn Duy Lễ, 11.
[7] Paolo Provera, C.M Thánh Hiến Cuộc Đời. Bản dịch của Nguyễn Duy Lễ, 263.
[8] Xc. Charles Serrao, OCD. Biện Phân Ơn Gọi Tu Trì – Đào Tạo Hướng Đến Sự Thay Đổi. Bản dịch Lm. Dom. Nguyễn Đức Thông. CssR, 105.
[9]Xc. Paolo Provera, C.M Thánh Hiến Cuộc Đời. Bản dịch của Nguyễn Duy Lễ, 173.
[10] PC, 14
[11] Xc. Phan Tấn Thành. Giải Thích Giáo Luật tập 2, 390.
[12] GLCG, số 1809.
[13] PDV số 43