2020
Giới trẻ và Văn hóa khiêu dâm – tình dục qua mạng Internet
GIỚI TRẺ VÀ VĂN HÓA KHIÊU DÂM – TÌNH DỤC QUA MẠNG INTERNET: MỘT NHẬN ĐỊNH TRÊN PHƯƠNG DIỆN XÃ HỘI VÀ LUÂN LÝ CÔNG GIÁO
-
Ngày Truyền Thông Thế Giới đầu tiên được thực hiện cách nay nửa thế kỷ (07/05/1967), do Chân Phước Giáo Hoàng Phaolô VI khởi xướng, khi Ngài muốn Giáo hội quan tâm đến truyền thông với sức mạnh đáng kể của nó, cả tích cực lẫn tiêu cực, đối với sự biến đổi văn hóa và ảnh hưởng trên cuộc sống con người, và đến cả sứ mạng truyền giảng Tin Mừng của Giáo hội. [1]
Nhận định về chủ đề Ngày Truyền Thông Thế Giới năm 2018, Bộ Trưởng Truyền Thông Vatican đã cho biết rằng thông tin giả bóp méo dữ kiện, tác động trên những cá nhân và tập thể trên đường tìm kiếm chân lý và sống theo chân lý.[2] Trong bối cảnh này, bài viết gợi mở một khía cạnh quan trọng mà mạng lưới internet đã và đang tác động đến đời sống cá nhân và xã hội, cách riêng các bạn trẻ, đó là bóp méo sự thật về tính dục con người qua lan truyền văn hóa khiêu dâm và một trong các hậu quả trầm trọng là tình dục qua mạng, làm thoái hóa nhân cách của người sử dụng.
- VỀ PHƯƠNG DIỆN XÃ HỘI
- Hiện trạng vấn đề và cảnh báo nguy cơ
Kleponis, phụ tá giám đốc của Comprehensive Counseling Services, nhận định sự lan tràn của văn hóa khiêu dâm đã đến mức báo động nghiêm trọng. Các con số thống kê hiện nay thực ra chưa nói đủ được tình trạng ấy. Ông giải thích vì đây là điều thường diễn ra về đêm, trong cõi riêng tư của các gia đình. Nhưng điều rõ ràng đây là một kỹ nghệ trị giá tới 97 tỷ Mỹ Kim, riêng Mỹ chiếm 13 tỷ. [3] Tạp Chí Time có một bài viết cho thấy thế hệ thanh thiếu niên ngày nay truy cập phổ biến vào phim khiêu dâm “hạng nặng” trên mạng Internet. Thống kê về việc này gây lo lắng cho các nhà giáo dục và tất cả những ai thao thức xây dựng một xã hội và thế giới tốt đẹp. Phần lớn giới trẻ bắt đầu xem hình ảnh khiêu dâm ở tuổi 11; khoảng 107 triệu lượt truy cập hằng tháng vào các trang mạng dành cho người lớn ở Hoa Kỳ; 12 triệu giờ mỗi ngày trên toàn cầu được dành cho việc xem những hình ảnh khiêu dâm; 40% các trẻ nam ở Anh Quốc nói rằng, chúng thường xem phim ảnh khiêu dâm, và nhiều chuyện khác như thế. [4]
Theo UNICEF, trung bình mỗi ngày có khoảng 720.000 hình ảnh mang tính khiêu dâm, bạo lực… được đưa lên internet. Tại Việt Nam, từ 2011 đến 2015, có 9.920 trẻ em bị xâm hại bởi các chiêu thức dụ dỗ qua mạng xã hội, Internet, trong đó 65% là xâm hại tình dục. Các con số này báo động về nguy cơ xâm hại tình dục ở trẻ em phát sinh từ mạng internet. [5] Phó Giám đốc Ban Bảo vệ trẻ em của UNICEF, Cornelius William cho rằng: “Internet và điện thoại di động đã tạo ra một cuộc cách mạng và thay đổi việc tiếp cận thông tin của giới trẻ. Nhưng kết quả thăm dò cho thấy nguy cơ bị xâm hại trực tuyến đối với các trẻ em gái và trẻ em trai là có thật”. [6]
Đây là một vấn đề thời sự cần được quan tâm đúng mức, và thậm chí xảy ra cả trong giới tu trì: nghiện mạng, nghiện văn hóa khiêu dâm qua mạng và thậm chí tình dục qua mạng. Đã có cặp vợ chồng ly dị vì chồng nghiện mạng, không quan tâm gia đình. Đã có người phải rời bỏ đời tu vì có hành vi tình dục qua mạng. Giống như các thành quả khoa học kỹ thuật khác, sử dụng truyền thông mạng là con dao hai lưỡi, đòi hỏi người sử dụng phải đủ trưởng thành để làm chủ thời gian sử dụng mạng internet, phân biệt nội dung đúng sai, tốt xấu, tự chủ trước các cám dỗ tình dục qua mạng. Nhà cung cấp Internet, Chính phủ sẽ không bảo vệ bạn. Gia đình cũng khó bảo vệ bạn hiệu quả. Bạn trẻ phải tự bảo vệ chính mình khi sử dụng internet. [7]
- Sự khác biệt giới tính
Theo Kleponis hiện nay khoảng 83% người nghiện văn hóa khiêu dâm là nam giới, nữ giới chỉ chiếm 17%. Người nam và người nữ được kích thích một cách khác nhau. Người nam thường dễ bị kích thích bằng thị giác. Khi nhìn một hình ảnh khiêu dâm, một phản ứng hóa học lập tức diễn ra, chất dopamine được tiết ra, gây ra hiện tượng phấn khích (euphoria) mạnh, và khi phối hợp với việc kích dục và khoái ngất, nó dễ dẫn tới ghiền văn hóa khiêu dâm. Đối với phụ nữ, việc ghiền loại văn hóa này chủ yếu diễn ra dưới hình thức tán gẫu (chat rooms). Phụ nữ nghiêng về tương quan. Họ thường ưa thích vào các “phòng chat” nơi họ có thể tự tạo cho mình một nhân vật giả (false persona). Ở đấy, họ có thể giả dạng bất cứ người nào họ muốn, và dấn thân vào các liên hệ gợi dục với đàn ông trên mạng bằng lời. Như thể họ đang cùng người đàn ông này viết ra câu truyện tiểu thuyết đầy lãng mạn giữa họ. Đó chính là điều làm họ ghiền! Nhất là đối với phụ nữ không hạnh phúc trong đời sống vợ chồng. Cũng có một số phụ nữ ghiền theo nghĩa thị giác. Một số thiếu nữ bị buộc vào con đường tình dục qua mạng chỉ vì bạn trai của họ nài nỉ, coi đó như một điều kiện cho mối liên hệ giữa họ với nhau. Chứ thật tâm họ không muốn thế. Đây là một vấn đề khác. [8] Và dù sao các việc này đều gây hậu quả nghiêm trọng và khó lường.
- Hậu quả của việc nghiện mạng [9]
Ngày nay xã hội phải đối diện với các nạn nhân của nhiều hình thức nghiện mạng. Các hình thức nghiện mạng có thể là cờ bạc, mua sắm, xem phim, trò chơi online, trao đổi cổ phiếu, đọc tin lung tung, nghiên cứu lung tung, và nghiện tình dục mạng (tình dục ảo).
Khi rơi vào nghiện mạng, nạn nhân có thể gặp các hậu quả sau:
– Xa rời tương tác xã hội thật.
– Thúc đẩy và làm tăng thêm cô lập và rút lui xã hội.
– Có thể đưa đến trầm cảm.
– Dễ mất tập trung khỏi những vấn đề quan trọng khác của đời sống thực.
– Thậm chí có người đã “mất mạng sống” khi “lướt mạng” nhiều giờ quên cả ăn ngủ. [10]
- Các hình thức tình dục qua mạng [11]
Tình dục qua mạng có thể dưới nhiều hình thức
– Sưu tập các hình ảnh hay câu chuyện mang tính kích dục
– Trao đổi thư điện tử với nội dung tình dục.
– Xem các loại phim khiêu dâm.
– Đưa lên mạng những hình ảnh gợi dục.
– Nói chuyện trao đổi kích dục bằng “phòng chát”
– Liên lạc với các cư dân mạng, chia sẻ những tưởng tượng cuồng loạn về tình dục, có thể dẫn đến tình dục ảo, điện thoại tình dục hay đưa đến việc gặp mặt thực sự.
Hoạt động tình dục mạng thường diễn ra vô danh, nên người ấy thường an tâm đi vào thực hành mà không e ngại người khác biết. Tuy nhiên trên thực tế, điều này cũng không thể giữ bí mật lâu dài.
Người sử dụng mạng để trao đổi tình dục có thể:
– Tạo lý lịch giả, che giấu hay thay đổi căn tính.
– Tạo hình tượng mới, thay đổi sở thích.
– Tạo nên một thế giới của tưởng tượng cuồng loạn về tình dục.
– Tương tác tình dục ảo bị hạn chế vào hình ảnh truyền tải, thay vì tương tác mặt đối mặt, với tiếp xúc mắt, tiếng nói, ngôn ngữ thân xác.
– Qua tưởng tượng cuồng loạn người ta có thể đưa ra bất cứ cái gì và có thể tạo được một sự thân mật tức thời.
Tình dục qua mạng được bao bọc bởi sự bí mật – kín đáo:
– Người nghiện không nói về điều đó cho ai cả.
– Nó trở thành một cách để đối phó với những đối kháng vô thức và ý thức trong lãnh vực tính dục.
– Có thể khám phá đề tài liên quan đến tình dục mà không phải tỏ lộ danh tánh, gốc gác.
– Cảm thấy được an toàn bởi tại phòng riêng và tính chất vô danh trên mạng.
Tình dục ảo hay mạng có thể trở thành nghiện khi cá nhân sử dụng hành vi tình dục ảo để thay đổi tâm trạng của mình, dù ý thức hay không ý thức. Các đặc tính nghiện tình dục ảo không khác với các loại nghiện khác:
– Có thể cảm thấy “hứng thú”, và cảm thấy trầm cảm khi hết hoạt động
– Có thể cố gắng dứt bỏ nhưng không thể.
– Ảnh hưởng đến công việc, đời sống gia đình, cộng đoàn, xã hội, và cầu nguyện.
– Cảm giác tội lỗi, xấu hổ.
– Trải qua nhiều thời gian trước máy vi tính, mất ngủ…
– Tình trạng trở nên trầm trọng hơn khi không kết nối được mạng.
Thường có sự tiến triển từ nghiện ít, thấp đến các hành động cao hơn: bắt đầu xem phim khiêu dâm miễn phí, rồi đến phim trả tiền, sau đó tìm cách liên lạc, thực hiện điện thoại tình dục, có thể thực hiện hành vi tình dục qua mạng bằng lời trao đổi, hình ảnh, kể cả gặp gỡ thật.
- TRÊN PHƯƠNG DIỆN LUÂN LÝ CÔNG GIÁO
Giáo lý Hội Thánh Công Giáo số 2354 dạy rằng:
Hình ảnh khiêu dâm cốt tại việc đem những hành vi tình dục, có thật hay giả vờ, ra khỏi vòng thân mật của những người trong cuộc, chủ ý phơi bày cho những người khác. Hình ảnh khiêu dâm xúc phạm đến đức khiết tịnh, bởi vì làm biến chất hành vi phu phụ, sự tự hiến thân mật cho nhau của đôi phối ngẫu. chúng xúc phạm cách nghiêm trọng đến phẩm giá của những người tham gia vào đó (diễn viên, kẻ kinh doanh, khán giả), bởi vì người này trở thành đối tượng mua vui thô lỗ và là nguồn lợi nhuận bất chính cho người khác. Hình ảnh khiêu dâm dìm hết người này đến người khác vào sự ảo tưởng của thế giới giả trá. Đó là một trọng tội. Chính quyền phải ngăn cấm việc sản xuất và phổ biến những hình ảnh khiêu dâm này.
Giám mục Robert Emmet Barron nhận định sự thật đáng buồn là, đối với những người trẻ thực hiện tình dục qua mạng internet, sự kích thích tình dục không còn gắn liền với con người bằng xương bằng thịt nữa, nhưng gắn liền với những hình ảnh nhấp nháy của những con người có diện mạo hoàn hảo trong một thực tại ảo. Ngoài ra, bởi vì họ bắt đầu từ khi còn quá trẻ, nên khi lớn lên, họ bị thôi thúc hướng về các phim ảnh khiêu dâm hoang dại và mức độ bạo lực ngày càng lớn hơn, nhằm để đạt được thỏa mãn cảm xúc thèm khát. Và điều này, đến lượt nó làm cho họ mất khả năng tìm thấy sự hứng thú trong tình dục bình thường, tức là nhẹ nhàng, không hoang dại bạo lực. [12]
Các lãnh vực cần quan tâm [13]
– Tình dục ảo đẩy mạnh thái độ “nhìn trộm” (voyeuristic) về tình dục – dần dần đi xa tình dục tương quan lành mạnh.
– Tình dục ảo tiếp thị kinh nghiệm phân mạng về tình dục: các phần của thân thể, y phục, xem người khác chỉ là “đồ vật”, đưa đến lệch lạc “sùng bái đồ vật” (fetishism).
– Tình dục ảo cô lập cá nhân và tính dục của mình. Không có sự trao đổi trực tiếp hay phản hồi khách quan. Đưa đến một sự phát triển nhân cách không lành mạnh.
– Hoạt động tình dục ảo cô lập cá nhân khỏi những giao tiếp xã hội với đồng lứa.
– Có thể đưa đương sự vào những nguy cơ như trơ lì về những gì liên quan đến tính dục một cách đúng đắn, hoặc làm lương tâm và ý thức trở nên mờ nhạt và tăm tối về các vấn đề tính dục hay tương quan với người khác.
– Hoạt động tình dục mạng tạo nên và mở rộng mọi thể loại văn hóa khiêu dâm.
– Hoạt động tình dục mạng ở các môi trường tôn giáo như trong cộng đoàn, giáo xứ, giáo phận có thể đưa đến nguy hại luân lý và thanh danh, vì người ta có thể truy ra nơi sử dụng.
Tác hại của nền văn hóa khiêu dâm [14]
Giáo hội Công Giáo, và tất cả xã hội đứng đắn, đều coi phim khiêu dâm:
– Là “một sự phương hại về đạo đức”.
– Một sự “xuyên tạc sâu sắc tính dục con người”.
– Một sự “chà đạp lương tâm con người ”tới mức, “coi họ không hơn một đồ vật” nhằm thỏa mãn khao khát dục vọng.
Sự xuyên tạc này tạo nên nhiều vấn đề trên phương diện thể lý, tâm lý, luân lý và thiêng liêng. Những hậu quả đi kèm theo vấn nạn này sẽ không được tiếp cận đến đầy đủ, nếu vấn nạn tiềm ẩn chưa được giải quyết thỏa đáng.[15]
III. MỤC VỤ ĐỐI VỚI NGƯỜI NGHIỆN VĂN HÓA KHIÊU DÂM VÀ TÌNH DỤC QUA MẠNG
- Thành phần có nguy cơ cao [16]
– Các vấn đề thông thường dẫn tới việc ghiền văn hóa khiêu dâm là: lòng vị kỷ, một số hình thức cô đơn, bất an về nam tính nên tìm cách khẳng định nam tính qua hành vi tình dục, áp lực nặng nề của công việc, khủng hoảng tương quan vợ chồng, khủng hoảng đời tu.
– Kỹ năng giao tiếp và thân mật kém: xa lánh bạn bè, có vấn đề với bạn bè, khuynh hướng sử dụng internet để tránh lúng túng trong giao tiếp xã hội.
– Có tiền sử về những khó khăn tình dục chưa giải quyết. Tiền sử về chấn thương tâm lý.
– Trầm cảm, hay bất ổn cảm xúc (dysthymia) ở một mức độ nào đó.
– Đời sống thiêng liêng nghèo nàn.
- Phòng ngừa thanh thiếu niên rơi vào bẫy tình dục qua mạng internet
Một phương án cực đoan là một số phụ huynh cấm đoán con cái sử dụng internet. Đây không phải là một giải pháp hay, bởi internet ngày nay là một phương tiện quan trọng cung cấp kiến thức và học hỏi, nghiên cứu, trao đổi, làm việc…
Thay vì cấm đoán, cha mẹ nên trang bị cho con những kiến thức cần thiết để tự bảo vệ mình như: không để lộ thông tin cá nhân, không nói chuyện trên mạng về tình dục, chia sẻ ngay với cha mẹ, người thân nếu ai đó cố tình nói về vấn đề tình dục, không hẹn hò gặp mặt với người mới quen qua mạng mà không có sự chia sẻ thông tin và cho phép của cha mẹ… Cha mẹ nên có quy định rõ ràng về việc sử dụng internet của con. Chẳng hạn thời gian sử dụng internet mỗi ngày, các trang mạng nào được cho phép và trang nào thì không. Để làm được điều này, bố mẹ cũng có thể sử dụng các phần mềm kiểm duyệt, để cài đặt thời gian sử dụng hoặc áp dụng tính năng như chặn linh hoạt, cho phép chặn các trang mạng xấu được phân loại sẵn. [17]
Tuy nhiên để con cái có thể cởi mở thông tin, cần thiết phải xây dựng mối quan hệ gần gũi, tin cậy giữa cha mẹ và con cái ngay từ nhỏ. Các trẻ em phải sống trong cảnh gia đình cha mẹ ly hôn, thiếu sự quan tâm của cha mẹ thường có xu hướng tìm bạn trên mạng để khỏa lấp nỗi buồn, dễ trở thành con mồi của kẻ xấu. [18]
- Phương cách giúp đỡ người nghiện văn hóa khiêu dâm
– Quan tâm đến những người có nguy cơ cao, nhất là trong lúc bị stress, những người tương giao kém, và có các vấn đề tình dục.
– Đặt vấn đề hoạt động tình dục mạng tại các buổi hội thảo, tạo cơ hội để bàn thảo về đề tài này và các đề tài liên hệ đến tính dục.
– Khuyến khích chứng tỏ sự đáng tin cậy trong việc sử dụng thời gian, thời gian giao tiếp xã hội, giảm thiểu cơ hội sử dụng vi tính một mình.
– Đặt vi tính ở những nơi công cộng hay công khai. Chú ý kiểm soát việc loan truyền sản phẩm khiêu dâm qua đường điện thoại di động.
- Tiến trình chữa lành người ghiền văn hóa khiêu dâm [19]
Trước hết cần xác định, ai là người ghiền văn hóa khiêu dâm? Theo Kleponis, người thường tiếp xúc với văn hóa khiêu dâm không nhất thiết là người ghiền các sản phẩm đó. Cần đặt thêm cho họ các câu hỏi này: bạn có bị lôi cuốn vào đó hay không, bạn có hay nghĩ nhiều tới nó hay không? Bạn có trông chờ mau chóng về nhà để được vào mạng, coi các sản phẩm khiêu dâm cho thỏa thích không? Bạn có mong nó sẽ giải quyết các căng thẳng của bạn phát sinh do sự cô đơn, cảm thức bất ổn phái tính hay do áp lực công việc hay không? Bạn có thấy thật khó khăn khi phải đi vắng một thời gian mà không được xem các sản phẩm khiêu dâm hay không? Nếu các câu trả lời là “có”, thì hầu như là bạn đã ghiền văn hóa khiêu dâm rồi!
Tiến trình chữa lành phải bắt đầu bằng việc nhìn nhận mình có vấn đề đối với văn hóa khiêu dâm, rồi cố gắng tìm hiểu mình cũng như các nguyên nhân tạo ra tình trạng ghiền sản phẩm khiêu dâm kia. Để được chữa lành, nạn nhân không thể hành động một mình được. Kleponis đề nghị phương thức sáu điểm như sau: che chở của gia đình; hỗ trợ của những người cùng trang lứa; tư vấn hay tự tìm hiểu nguyên nhân gây ra việc ghiền khiêu dâm; lớn lên trong đức tin và thực hành nhân đức; tình bạn; và giáo dục.[20]
Đối với các thanh niên độc thân, Kleponis nhắc rằng khi bước chân vào con đường ghiền văn hóa khiêu dâm, họ thực sự đã đi vào chủ nghĩa vị kỷ sâu xa, một trở ngại sẽ phá hủy khả năng tương quan lành mạnh với phụ nữ trẻ. Các người này phần lớn thiếu tự tin trong giao tiếp với phụ nữ và do đó, thường lo âu. Các phụ nữ họ thấy trong sản phẩm khiêu dâm không có cảm xúc, nhu cầu hay ý kiến. Vì thế, khi ra khỏi thế giới ảo và gặp gỡ phụ nữ trong thực tế, là những người có cảm xúc, có ý kiến, họ lúng túng không biết cách cư xử đúng mực, nên đành rút lui trong bất an và giận dữ. Kleponis khuyên các bậc cha mẹ nên lưu ý tới cuộc khủng hoảng này và dạy cho con cái sự thật về luân lý tính dục và các nguy hiểm của văn hóa khiêu dâm cũng như các thói quen thủ dâm tai hại.
Cần nhận định các yếu tố dẫn đến ghiền khiêu dâm và giải quyết từng yếu tố. Việc gia tăng sự trợ giúp của những người đồng trang đồng lứa hay tình bạn đều mang hiệu quả tích cực. Chia sẻ với người phối ngẫu hay với một người bạn thân các khó khăn của mình là điều hữu ích. “Người anh được em giúp đỡ là một thành vững chắc và cao ngất” (Cn 18,19).
- Các nhân đức đặc thù
Tập luyện nhân đức góp phần thoát khỏi cạm bẫy này. Người tập luyện lớn lên trong nhân đức, thường ít bị thương tổn bởi nạn khiêu dâm. Các nhân đức giúp ta chống lại sự cô đơn là chia sẻ, nhìn nhận phận người yếu đuối, không quá cậy dựa vào chính mình, là tín thác và tin vào tình yêu Thiên Chúa. Tuy ở vài thời điểm tăng trưởng nhất định nào đó, ta có thể cảm thấy mình không được yêu thương.
Các nhân đức giúp ta thoát khỏi lòng vị kỷ là quảng đại dâng hiến cho người thân, cho tha nhân, cho quê hương, là khai triển tình bạn cởi mở với người phối ngẫu, là hãm mình, lòng biết ơn, tinh thần trách nhiệm, sự điều độ, lòng khiêm nhường. Kính yêu Chúa Giêsu nhiều hơn. Tất cả các nhân đức ấy động viên ta đừng gây thêm hại và đau đớn nữa, bằng cách xa lánh văn hóa khiêu dâm.
Ngoài ra, các nhân đức giúp người thanh niên lớn lên trong niềm tự tin vào nam tính của mình là sự biết ơn đối với các ân ban của Chúa, trong đó có thân xác mình, là tha thứ cho những ai đã gây hại đến niềm tự tin của chính mình, là tình bạn lành mạnh. Lớn lên trong niềm tin sẽ giúp người trẻ biết trông cậy vào sự hiện diện của tình yêu Thiên Chúa và của Đức Maria.
Các nhân đức giúp giảm bớt sự giận dữ thái quá phát sinh do cô đơn và buồn bực, là lòng tha thứ, biết cảm thương, lòng tốt, biết tôn trọng người khác và khiêm tốn. Các nhân đức giúp chống lo âu xao xuyến là tín thác, dứt bỏ, không quyến luyến lệch lạc, khôn ngoan đủ để thấy được sự tốt lành nơi người phối ngẫu, người thân và tin vào tình yêu chữa lành của Thiên Chúa cũng như khả năng của Thiên Chúa có thể cất các gánh nặng cũng như lo âu của đời sống hằng ngày. Lớn lên trong nhân đức, người trẻ sẽ cảm nhận được một hạnh phúc và thỏa mãn hơn trong việc tự hiến bước theo ơn gọi làm người của mình.
Để chống lại sự cô đơn ngăn cách giữa vợ chồng, vợ chồng cần bảo vệ tình yêu lãng mạn của họ, xây dựng tình bạn phu thê, tình yêu lúc mới đính hôn trong đó có biết bao là thân mật gần gũi. Họ phải dành càng nhiều thì giờ cho nhau càng tốt, vào những buổi tối cùng nhau và phải chuyện trò, chia sẻ với nhau. Chia sẻ là điều cốt yếu trong bất cứ tình bạn phu thê nào.
Đối với trẻ em, cần làm cha mẹ có trách nhiệm, không buông thả mà cũng đừng kiểm soát quá đáng. Buông thả là thái độ thường thấy trong nền văn hóa ngày nay, từng góp phần tạo ra nạn khiêu dâm. Cha mẹ thuộc loại này thường không chịu sửa phạt tính vị kỷ nơi con cái, mà đôi khi còn làm gương xấu cho chúng nữa. Họ thường yếu về đức tin và không hướng dẫn con cái một cách hữu hiệu về phương diện thiêng liêng để chúng tránh không bị ám ảnh bởi thân xác và tình dục quá phổ biến trong nền văn hóa hiện nay. Họ cũng thường thất bại, không cảnh giác con cái về các nguy hiểm của nạn khiêu dâm, thói quen thủ dâm và nền văn hóa trụy lạc.
Việc làm cha mẹ có trách nhiệm khiến họ cam kết đào luyện con cái mình trong nhân đức, cảnh giác chúng về các nguy hiểm của việc dùng người khác như đối tượng thỏa mãn tình dục, yêu thương sửa dạy con cái và dạy chúng vẻ đẹp tính dục con người trong kế hoạch của Thiên Chúa dành cho bí tích hôn phối. Cha mẹ cho các con thấy và dạy chúng biết rằng tình yêu có tính bí tích của vợ chồng làm cho tình yêu và vẻ đẹp của Chúa Ba Ngôi hiện diện trong thế giới.
Phần quan trọng khác của tiến trình chữa lành là giáo dục. Ảnh hưởng của não trạng ngừa thai trong 50 năm qua liên quan tới tình yêu vợ chồng và tính dục. Não trạng này khiến nhiều người nam coi người nữ như đối tượng để thỏa mãn tình dục. Nó góp phần rất nhiều vào nạn dịch khiêu dâm. Đức Cha Paul Loverde của Giáo Phận Arlington, Virginia, trong một lá thư mục vụ viết về nạn khiêu dâm, đã nhắc nhở giáo dân: “Con người tiệm tiến bồi đắp hay hủy diệt nhân cách mình bằng từng và mỗi một quyết định luân lý. Khi cái nhìn của con người hướng vào chỗ lầm lạc, họ trở nên loại người sẵn sàng sử dụng người khác làm đối tượng để thỏa mãn khoái cảm”.
Đức tin có vai trò rất quan trọng. Nhiều người đang khốn khổ vì cơn ghiền văn hóa khiêu dâm, tình dục qua mạng này cảm thấy được nâng đỡ và đầy ơn sủng khi biết nhìn nhận sự bất lực của mình và phó thác cho Chúa. Bí tích hòa giải, Bí tích Thánh thể, việc linh hướng, đọc Thánh Kinh, cầu nguyện, đặt kế hoạch thiêng liêng cho đời sống sẽ giúp ta dễ dàng trong giải quyết các khó khăn đã dẫn ta vào con đường đam mê các sản phẩm khiêu dâm.
- Vấn đề sử dụng mạng internet trong các cộng đoàn tu và đại chủng viện
Sau đây là vài suy tư của một số nhà đào luyện:
– Việc sử dụng vi tính, sử dụng mạng ngày nay rõ ràng là một nhu cầu, đặc biệt cho các dòng tu tông đồ và đại chủng viện.
– Nhưng mức độ của nhu cầu ấy cần phải được lượng định cách trung thực.
– Thời gian sử dụng mạng và việc sử dụng vi tính trong phòng riêng là vấn đề cần được thảo luận.
– Hiện nay, các cộng đoàn huấn luyện ở các dòng tu và đại chủng viện đều hạn chế và kiểm soát việc sử dụng internet của ứng sinh, với các mức độ khác nhau. Vấn đề đặt ra là sau khi vĩnh khấn hoặc chịu chức phó tế, linh mục, hay thời gian về thăm gia đình dịp hè hay tết, họ lại được tự do khá nhiều trong việc sử dụng mạng. Người huấn luyện cũng không thể có mặt khắp nơi để “canh chừng” ứng sinh. Lo rằng khi ấy họ lại “quá đà” sử dụng cho “đã thèm” thì lại phản tác dụng. Có lẽ quan trọng và hữu hiệu hơn hết là huấn luyện cho người ứng sinh được trưởng thành, biết sử dụng tự do cách đúng đắn, biết phân định lợi ích và tác hại của việc sử dụng mạng. Người thụ huấn sẽ là người quyết định ơn gọi của chính mình triển nở và thăng tiến hay không. Người huấn luyện chỉ đóng vai trò hỗ trợ, hướng dẫn, không thể “tu thế” cho người thụ huấn. [21]
KẾT
Trong Buổi Triều Yết Chung tại Quảng Trường Thánh Phêrô, suy tư đoạn Tin Mừng trong ngày về câu hỏi của một thanh niên trẻ hỏi Chúa Giêsu: “Con phải làm gì để được sự sống đời đời?” Đức Giáo Hoàng Phanxicô nói người Kitô hữu phải theo đuổi con đường của đời sống thật, tình yêu thật, sự giàu có thật của Nước Trời! [22]
Trích Tập san Hiệp Thông / HĐGM VN Số 108 (tháng 9 & 10, năm 2018)
__________
[1] Đan Sĩ (Theo Vatican Radio), “Đức Giáo Hoàng Tập Trung Vào Vấn Đề ‘Tin Giả’ Trong Thông Điệp Ngày Thế Giới Truyền Thông 2018”, 30/09/2017, Tại <http://masimpress.com>
[2] “Đức Giáo Hoàng Tập Trung Vào Vấn Đề ‘Tin Giả’ Trong Thông Điệp Ngày Thế Giới Truyền Thông 2018”.
[3] X. Vũ Văn An, “Tâm lý trị liệu và văn hóa khiêu dâm”, tại <http://vietcatholic.org>
[4] X. Gm Robert Emmet Barron, “ Porn and the curse of total sexual freedom”, <http://www.wordonfire.org>
[5] X. PV/VOV.VN “Giới trẻ có nguy cơ bị lạm dụng tình dục trên mạng”, 07/06/2016 <http://vov.vn>
[6] X. PV/VOV.VN “Giới trẻ có nguy cơ bị lạm dụng tình dục trên mạng”.
[7] Theo Bizlive, “Sử dụng Internet phải như ‘quan hệ tình dục an toàn’!” 2/7/2015, <https://viettimes.vn>
[8] Trích trong Vũ Văn An, “Tâm lý trị liệu và văn hóa khiêu dâm”.
[9] Trích trong Nguyễn Đình Vịnh, “Cảm tính và dục tính: Những vấn đề liên quan đến tính dục đối với các Tu sĩ/ Linh mục”.
[10] Đ. Hà, K, Giang, “Một thanh niên chết do chơi game kiệt sức?”,01/07/2017 <https://tuoitre.vn>
[11] Trích trong Nguyễn Đình Vịnh, “Cảm tính và dục tính: Những vấn đề liên quan đến tính dục đối với các Tu sĩ/ Linh mục”.
[12] X. Gm Robert Emmet Barron, “Porn and the curse of total sexual freedom”.
[3] Trích trong Nguyễn Đình Vịnh, “Cảm tính và dục tính: Những vấn đề liên quan đến tính dục đối với các Tu sĩ/ Linh mục”.
[4] X. Gm Robert Emmet Barron, “Porn and the curse of total sexual freedom”.
[5] X. Gm Robert Emmet Barron, “Porn and the curse of total sexual freedom”.
[6] Trích trong Nguyễn Đình Vịnh, “Cảm tính và dục tính: Những vấn đề liên quan đến tính dục đối với các Tu sĩ/ Linh mục”.
[7] “Xâm hại tình dục qua mạng: ‘Vaccine’ phòng ngừa nào cho trẻ?”, 02/08/17 <https://baomoi.com>
[8] Kim Thoa, “Báo động tình trạng trẻ bị xâm hại tình dục qua mạng”,19/01/2015 <https://tuoitre.vn>
[9] Trích trong Vũ Văn An, “Tâm lý trị liệu và Văn Hóa khiêu dâm”.
[20] Vũ Văn An, “Tâm lý trị liệu và văn hóa khiêu dâm”.
[2] Trích trong Nguyễn Đình Vịnh, “Cảm tính và dục tính: Những vấn đề liên quan đến tính dục đối với các Tu sĩ/ Linh mục”.
[22] Đan Sĩ, (Theo Vatican News) “Đức Giáo Hoàng Trong Buổi Tiếp Kiến Chung: Người Kitô hữu Phải Đi Theo Con Đường Thật, Tình Yêu Thật, Sự Giàu Có Thật”, 14/06/2018, <http://masimpress.com>
WHĐ, 16-05-2020 – Ngày Truyền Thông Thế Giới đầu tiên được thực hiện cách nay nửa thế kỷ (07/05/1967), do Chân Phước Giáo Hoàng Phaolô VI khởi xướng, khi Ngài muốn Giáo hội quan tâm đến truyền thông với sức mạnh đáng kể của nó, cả tích cực lẫn tiêu cực, đối với sự biến đổi văn hóa và ảnh hưởng trên cuộc sống con người, và đến cả sứ mạng truyền giảng Tin Mừng của Giáo hội. [1]
Nhận định về chủ đề Ngày Truyền Thông Thế Giới năm 2018, Bộ Trưởng Truyền Thông Vatican đã cho biết rằng thông tin giả bóp méo dữ kiện, tác động trên những cá nhân và tập thể trên đường tìm kiếm chân lý và sống theo chân lý.[2] Trong bối cảnh này, bài viết gợi mở một khía cạnh quan trọng mà mạng lưới internet đã và đang tác động đến đời sống cá nhân và xã hội, cách riêng các bạn trẻ, đó là bóp méo sự thật về tính dục con người qua lan truyền văn hóa khiêu dâm và một trong các hậu quả trầm trọng là tình dục qua mạng, làm thoái hóa nhân cách của người sử dụng.
- VỀ PHƯƠNG DIỆN XÃ HỘI
- Hiện trạng vấn đề và cảnh báo nguy cơ
Kleponis, phụ tá giám đốc của Comprehensive Counseling Services, nhận định sự lan tràn của văn hóa khiêu dâm đã đến mức báo động nghiêm trọng. Các con số thống kê hiện nay thực ra chưa nói đủ được tình trạng ấy. Ông giải thích vì đây là điều thường diễn ra về đêm, trong cõi riêng tư của các gia đình. Nhưng điều rõ ràng đây là một kỹ nghệ trị giá tới 97 tỷ Mỹ Kim, riêng Mỹ chiếm 13 tỷ. [3] Tạp Chí Time có một bài viết cho thấy thế hệ thanh thiếu niên ngày nay truy cập phổ biến vào phim khiêu dâm “hạng nặng” trên mạng Internet. Thống kê về việc này gây lo lắng cho các nhà giáo dục và tất cả những ai thao thức xây dựng một xã hội và thế giới tốt đẹp. Phần lớn giới trẻ bắt đầu xem hình ảnh khiêu dâm ở tuổi 11; khoảng 107 triệu lượt truy cập hằng tháng vào các trang mạng dành cho người lớn ở Hoa Kỳ; 12 triệu giờ mỗi ngày trên toàn cầu được dành cho việc xem những hình ảnh khiêu dâm; 40% các trẻ nam ở Anh Quốc nói rằng, chúng thường xem phim ảnh khiêu dâm, và nhiều chuyện khác như thế. [4]
Theo UNICEF, trung bình mỗi ngày có khoảng 720.000 hình ảnh mang tính khiêu dâm, bạo lực… được đưa lên internet. Tại Việt Nam, từ 2011 đến 2015, có 9.920 trẻ em bị xâm hại bởi các chiêu thức dụ dỗ qua mạng xã hội, Internet, trong đó 65% là xâm hại tình dục. Các con số này báo động về nguy cơ xâm hại tình dục ở trẻ em phát sinh từ mạng internet. [5] Phó Giám đốc Ban Bảo vệ trẻ em của UNICEF, Cornelius William cho rằng: “Internet và điện thoại di động đã tạo ra một cuộc cách mạng và thay đổi việc tiếp cận thông tin của giới trẻ. Nhưng kết quả thăm dò cho thấy nguy cơ bị xâm hại trực tuyến đối với các trẻ em gái và trẻ em trai là có thật”. [6]
Đây là một vấn đề thời sự cần được quan tâm đúng mức, và thậm chí xảy ra cả trong giới tu trì: nghiện mạng, nghiện văn hóa khiêu dâm qua mạng và thậm chí tình dục qua mạng. Đã có cặp vợ chồng ly dị vì chồng nghiện mạng, không quan tâm gia đình. Đã có người phải rời bỏ đời tu vì có hành vi tình dục qua mạng. Giống như các thành quả khoa học kỹ thuật khác, sử dụng truyền thông mạng là con dao hai lưỡi, đòi hỏi người sử dụng phải đủ trưởng thành để làm chủ thời gian sử dụng mạng internet, phân biệt nội dung đúng sai, tốt xấu, tự chủ trước các cám dỗ tình dục qua mạng. Nhà cung cấp Internet, Chính phủ sẽ không bảo vệ bạn. Gia đình cũng khó bảo vệ bạn hiệu quả. Bạn trẻ phải tự bảo vệ chính mình khi sử dụng internet. [7]
- Sự khác biệt giới tính
Theo Kleponis hiện nay khoảng 83% người nghiện văn hóa khiêu dâm là nam giới, nữ giới chỉ chiếm 17%. Người nam và người nữ được kích thích một cách khác nhau. Người nam thường dễ bị kích thích bằng thị giác. Khi nhìn một hình ảnh khiêu dâm, một phản ứng hóa học lập tức diễn ra, chất dopamine được tiết ra, gây ra hiện tượng phấn khích (euphoria) mạnh, và khi phối hợp với việc kích dục và khoái ngất, nó dễ dẫn tới ghiền văn hóa khiêu dâm. Đối với phụ nữ, việc ghiền loại văn hóa này chủ yếu diễn ra dưới hình thức tán gẫu (chat rooms). Phụ nữ nghiêng về tương quan. Họ thường ưa thích vào các “phòng chat” nơi họ có thể tự tạo cho mình một nhân vật giả (false persona). Ở đấy, họ có thể giả dạng bất cứ người nào họ muốn, và dấn thân vào các liên hệ gợi dục với đàn ông trên mạng bằng lời. Như thể họ đang cùng người đàn ông này viết ra câu truyện tiểu thuyết đầy lãng mạn giữa họ. Đó chính là điều làm họ ghiền! Nhất là đối với phụ nữ không hạnh phúc trong đời sống vợ chồng. Cũng có một số phụ nữ ghiền theo nghĩa thị giác. Một số thiếu nữ bị buộc vào con đường tình dục qua mạng chỉ vì bạn trai của họ nài nỉ, coi đó như một điều kiện cho mối liên hệ giữa họ với nhau. Chứ thật tâm họ không muốn thế. Đây là một vấn đề khác. [8] Và dù sao các việc này đều gây hậu quả nghiêm trọng và khó lường.
- Hậu quả của việc nghiện mạng [9]
Ngày nay xã hội phải đối diện với các nạn nhân của nhiều hình thức nghiện mạng. Các hình thức nghiện mạng có thể là cờ bạc, mua sắm, xem phim, trò chơi online, trao đổi cổ phiếu, đọc tin lung tung, nghiên cứu lung tung, và nghiện tình dục mạng (tình dục ảo).
Khi rơi vào nghiện mạng, nạn nhân có thể gặp các hậu quả sau:
– Xa rời tương tác xã hội thật.
– Thúc đẩy và làm tăng thêm cô lập và rút lui xã hội.
– Có thể đưa đến trầm cảm.
– Dễ mất tập trung khỏi những vấn đề quan trọng khác của đời sống thực.
– Thậm chí có người đã “mất mạng sống” khi “lướt mạng” nhiều giờ quên cả ăn ngủ. [10]
- Các hình thức tình dục qua mạng [11]
Tình dục qua mạng có thể dưới nhiều hình thức
– Sưu tập các hình ảnh hay câu chuyện mang tính kích dục
– Trao đổi thư điện tử với nội dung tình dục.
– Xem các loại phim khiêu dâm.
– Đưa lên mạng những hình ảnh gợi dục.
– Nói chuyện trao đổi kích dục bằng “phòng chát”
– Liên lạc với các cư dân mạng, chia sẻ những tưởng tượng cuồng loạn về tình dục, có thể dẫn đến tình dục ảo, điện thoại tình dục hay đưa đến việc gặp mặt thực sự.
Hoạt động tình dục mạng thường diễn ra vô danh, nên người ấy thường an tâm đi vào thực hành mà không e ngại người khác biết. Tuy nhiên trên thực tế, điều này cũng không thể giữ bí mật lâu dài.
Người sử dụng mạng để trao đổi tình dục có thể:
– Tạo lý lịch giả, che giấu hay thay đổi căn tính.
– Tạo hình tượng mới, thay đổi sở thích.
– Tạo nên một thế giới của tưởng tượng cuồng loạn về tình dục.
– Tương tác tình dục ảo bị hạn chế vào hình ảnh truyền tải, thay vì tương tác mặt đối mặt, với tiếp xúc mắt, tiếng nói, ngôn ngữ thân xác.
– Qua tưởng tượng cuồng loạn người ta có thể đưa ra bất cứ cái gì và có thể tạo được một sự thân mật tức thời.
Tình dục qua mạng được bao bọc bởi sự bí mật – kín đáo:
– Người nghiện không nói về điều đó cho ai cả.
– Nó trở thành một cách để đối phó với những đối kháng vô thức và ý thức trong lãnh vực tính dục.
– Có thể khám phá đề tài liên quan đến tình dục mà không phải tỏ lộ danh tánh, gốc gác.
– Cảm thấy được an toàn bởi tại phòng riêng và tính chất vô danh trên mạng.
Tình dục ảo hay mạng có thể trở thành nghiện khi cá nhân sử dụng hành vi tình dục ảo để thay đổi tâm trạng của mình, dù ý thức hay không ý thức. Các đặc tính nghiện tình dục ảo không khác với các loại nghiện khác:
– Có thể cảm thấy “hứng thú”, và cảm thấy trầm cảm khi hết hoạt động
– Có thể cố gắng dứt bỏ nhưng không thể.
– Ảnh hưởng đến công việc, đời sống gia đình, cộng đoàn, xã hội, và cầu nguyện.
– Cảm giác tội lỗi, xấu hổ.
– Trải qua nhiều thời gian trước máy vi tính, mất ngủ…
– Tình trạng trở nên trầm trọng hơn khi không kết nối được mạng.
Thường có sự tiến triển từ nghiện ít, thấp đến các hành động cao hơn: bắt đầu xem phim khiêu dâm miễn phí, rồi đến phim trả tiền, sau đó tìm cách liên lạc, thực hiện điện thoại tình dục, có thể thực hiện hành vi tình dục qua mạng bằng lời trao đổi, hình ảnh, kể cả gặp gỡ thật.
- TRÊN PHƯƠNG DIỆN LUÂN LÝ CÔNG GIÁO
Giáo lý Hội Thánh Công Giáo số 2354 dạy rằng:
Hình ảnh khiêu dâm cốt tại việc đem những hành vi tình dục, có thật hay giả vờ, ra khỏi vòng thân mật của những người trong cuộc, chủ ý phơi bày cho những người khác. Hình ảnh khiêu dâm xúc phạm đến đức khiết tịnh, bởi vì làm biến chất hành vi phu phụ, sự tự hiến thân mật cho nhau của đôi phối ngẫu. chúng xúc phạm cách nghiêm trọng đến phẩm giá của những người tham gia vào đó (diễn viên, kẻ kinh doanh, khán giả), bởi vì người này trở thành đối tượng mua vui thô lỗ và là nguồn lợi nhuận bất chính cho người khác. Hình ảnh khiêu dâm dìm hết người này đến người khác vào sự ảo tưởng của thế giới giả trá. Đó là một trọng tội. Chính quyền phải ngăn cấm việc sản xuất và phổ biến những hình ảnh khiêu dâm này.
Giám mục Robert Emmet Barron nhận định sự thật đáng buồn là, đối với những người trẻ thực hiện tình dục qua mạng internet, sự kích thích tình dục không còn gắn liền với con người bằng xương bằng thịt nữa, nhưng gắn liền với những hình ảnh nhấp nháy của những con người có diện mạo hoàn hảo trong một thực tại ảo. Ngoài ra, bởi vì họ bắt đầu từ khi còn quá trẻ, nên khi lớn lên, họ bị thôi thúc hướng về các phim ảnh khiêu dâm hoang dại và mức độ bạo lực ngày càng lớn hơn, nhằm để đạt được thỏa mãn cảm xúc thèm khát. Và điều này, đến lượt nó làm cho họ mất khả năng tìm thấy sự hứng thú trong tình dục bình thường, tức là nhẹ nhàng, không hoang dại bạo lực. [12]
Các lãnh vực cần quan tâm [13]
– Tình dục ảo đẩy mạnh thái độ “nhìn trộm” (voyeuristic) về tình dục – dần dần đi xa tình dục tương quan lành mạnh.
– Tình dục ảo tiếp thị kinh nghiệm phân mạng về tình dục: các phần của thân thể, y phục, xem người khác chỉ là “đồ vật”, đưa đến lệch lạc “sùng bái đồ vật” (fetishism).
– Tình dục ảo cô lập cá nhân và tính dục của mình. Không có sự trao đổi trực tiếp hay phản hồi khách quan. Đưa đến một sự phát triển nhân cách không lành mạnh.
– Hoạt động tình dục ảo cô lập cá nhân khỏi những giao tiếp xã hội với đồng lứa.
– Có thể đưa đương sự vào những nguy cơ như trơ lì về những gì liên quan đến tính dục một cách đúng đắn, hoặc làm lương tâm và ý thức trở nên mờ nhạt và tăm tối về các vấn đề tính dục hay tương quan với người khác.
– Hoạt động tình dục mạng tạo nên và mở rộng mọi thể loại văn hóa khiêu dâm.
– Hoạt động tình dục mạng ở các môi trường tôn giáo như trong cộng đoàn, giáo xứ, giáo phận có thể đưa đến nguy hại luân lý và thanh danh, vì người ta có thể truy ra nơi sử dụng.
Tác hại của nền văn hóa khiêu dâm [14]
Giáo hội Công Giáo, và tất cả xã hội đứng đắn, đều coi phim khiêu dâm:
– Là “một sự phương hại về đạo đức”.
– Một sự “xuyên tạc sâu sắc tính dục con người”.
– Một sự “chà đạp lương tâm con người ”tới mức, “coi họ không hơn một đồ vật” nhằm thỏa mãn khao khát dục vọng.
Sự xuyên tạc này tạo nên nhiều vấn đề trên phương diện thể lý, tâm lý, luân lý và thiêng liêng. Những hậu quả đi kèm theo vấn nạn này sẽ không được tiếp cận đến đầy đủ, nếu vấn nạn tiềm ẩn chưa được giải quyết thỏa đáng.[15]
III. MỤC VỤ ĐỐI VỚI NGƯỜI NGHIỆN VĂN HÓA KHIÊU DÂM VÀ TÌNH DỤC QUA MẠNG
- Thành phần có nguy cơ cao [16]
– Các vấn đề thông thường dẫn tới việc ghiền văn hóa khiêu dâm là: lòng vị kỷ, một số hình thức cô đơn, bất an về nam tính nên tìm cách khẳng định nam tính qua hành vi tình dục, áp lực nặng nề của công việc, khủng hoảng tương quan vợ chồng, khủng hoảng đời tu.
– Kỹ năng giao tiếp và thân mật kém: xa lánh bạn bè, có vấn đề với bạn bè, khuynh hướng sử dụng internet để tránh lúng túng trong giao tiếp xã hội.
– Có tiền sử về những khó khăn tình dục chưa giải quyết. Tiền sử về chấn thương tâm lý.
– Trầm cảm, hay bất ổn cảm xúc (dysthymia) ở một mức độ nào đó.
– Đời sống thiêng liêng nghèo nàn.
- Phòng ngừa thanh thiếu niên rơi vào bẫy tình dục qua mạng internet
Một phương án cực đoan là một số phụ huynh cấm đoán con cái sử dụng internet. Đây không phải là một giải pháp hay, bởi internet ngày nay là một phương tiện quan trọng cung cấp kiến thức và học hỏi, nghiên cứu, trao đổi, làm việc…
Thay vì cấm đoán, cha mẹ nên trang bị cho con những kiến thức cần thiết để tự bảo vệ mình như: không để lộ thông tin cá nhân, không nói chuyện trên mạng về tình dục, chia sẻ ngay với cha mẹ, người thân nếu ai đó cố tình nói về vấn đề tình dục, không hẹn hò gặp mặt với người mới quen qua mạng mà không có sự chia sẻ thông tin và cho phép của cha mẹ… Cha mẹ nên có quy định rõ ràng về việc sử dụng internet của con. Chẳng hạn thời gian sử dụng internet mỗi ngày, các trang mạng nào được cho phép và trang nào thì không. Để làm được điều này, bố mẹ cũng có thể sử dụng các phần mềm kiểm duyệt, để cài đặt thời gian sử dụng hoặc áp dụng tính năng như chặn linh hoạt, cho phép chặn các trang mạng xấu được phân loại sẵn. [17]
Tuy nhiên để con cái có thể cởi mở thông tin, cần thiết phải xây dựng mối quan hệ gần gũi, tin cậy giữa cha mẹ và con cái ngay từ nhỏ. Các trẻ em phải sống trong cảnh gia đình cha mẹ ly hôn, thiếu sự quan tâm của cha mẹ thường có xu hướng tìm bạn trên mạng để khỏa lấp nỗi buồn, dễ trở thành con mồi của kẻ xấu. [18]
- Phương cách giúp đỡ người nghiện văn hóa khiêu dâm
– Quan tâm đến những người có nguy cơ cao, nhất là trong lúc bị stress, những người tương giao kém, và có các vấn đề tình dục.
– Đặt vấn đề hoạt động tình dục mạng tại các buổi hội thảo, tạo cơ hội để bàn thảo về đề tài này và các đề tài liên hệ đến tính dục.
– Khuyến khích chứng tỏ sự đáng tin cậy trong việc sử dụng thời gian, thời gian giao tiếp xã hội, giảm thiểu cơ hội sử dụng vi tính một mình.
– Đặt vi tính ở những nơi công cộng hay công khai. Chú ý kiểm soát việc loan truyền sản phẩm khiêu dâm qua đường điện thoại di động.
- Tiến trình chữa lành người ghiền văn hóa khiêu dâm [19]
Trước hết cần xác định, ai là người ghiền văn hóa khiêu dâm? Theo Kleponis, người thường tiếp xúc với văn hóa khiêu dâm không nhất thiết là người ghiền các sản phẩm đó. Cần đặt thêm cho họ các câu hỏi này: bạn có bị lôi cuốn vào đó hay không, bạn có hay nghĩ nhiều tới nó hay không? Bạn có trông chờ mau chóng về nhà để được vào mạng, coi các sản phẩm khiêu dâm cho thỏa thích không? Bạn có mong nó sẽ giải quyết các căng thẳng của bạn phát sinh do sự cô đơn, cảm thức bất ổn phái tính hay do áp lực công việc hay không? Bạn có thấy thật khó khăn khi phải đi vắng một thời gian mà không được xem các sản phẩm khiêu dâm hay không? Nếu các câu trả lời là “có”, thì hầu như là bạn đã ghiền văn hóa khiêu dâm rồi!
Tiến trình chữa lành phải bắt đầu bằng việc nhìn nhận mình có vấn đề đối với văn hóa khiêu dâm, rồi cố gắng tìm hiểu mình cũng như các nguyên nhân tạo ra tình trạng ghiền sản phẩm khiêu dâm kia. Để được chữa lành, nạn nhân không thể hành động một mình được. Kleponis đề nghị phương thức sáu điểm như sau: che chở của gia đình; hỗ trợ của những người cùng trang lứa; tư vấn hay tự tìm hiểu nguyên nhân gây ra việc ghiền khiêu dâm; lớn lên trong đức tin và thực hành nhân đức; tình bạn; và giáo dục.[20]
Đối với các thanh niên độc thân, Kleponis nhắc rằng khi bước chân vào con đường ghiền văn hóa khiêu dâm, họ thực sự đã đi vào chủ nghĩa vị kỷ sâu xa, một trở ngại sẽ phá hủy khả năng tương quan lành mạnh với phụ nữ trẻ. Các người này phần lớn thiếu tự tin trong giao tiếp với phụ nữ và do đó, thường lo âu. Các phụ nữ họ thấy trong sản phẩm khiêu dâm không có cảm xúc, nhu cầu hay ý kiến. Vì thế, khi ra khỏi thế giới ảo và gặp gỡ phụ nữ trong thực tế, là những người có cảm xúc, có ý kiến, họ lúng túng không biết cách cư xử đúng mực, nên đành rút lui trong bất an và giận dữ. Kleponis khuyên các bậc cha mẹ nên lưu ý tới cuộc khủng hoảng này và dạy cho con cái sự thật về luân lý tính dục và các nguy hiểm của văn hóa khiêu dâm cũng như các thói quen thủ dâm tai hại.
Cần nhận định các yếu tố dẫn đến ghiền khiêu dâm và giải quyết từng yếu tố. Việc gia tăng sự trợ giúp của những người đồng trang đồng lứa hay tình bạn đều mang hiệu quả tích cực. Chia sẻ với người phối ngẫu hay với một người bạn thân các khó khăn của mình là điều hữu ích. “Người anh được em giúp đỡ là một thành vững chắc và cao ngất” (Cn 18,19).
- Các nhân đức đặc thù
Tập luyện nhân đức góp phần thoát khỏi cạm bẫy này. Người tập luyện lớn lên trong nhân đức, thường ít bị thương tổn bởi nạn khiêu dâm. Các nhân đức giúp ta chống lại sự cô đơn là chia sẻ, nhìn nhận phận người yếu đuối, không quá cậy dựa vào chính mình, là tín thác và tin vào tình yêu Thiên Chúa. Tuy ở vài thời điểm tăng trưởng nhất định nào đó, ta có thể cảm thấy mình không được yêu thương.
Các nhân đức giúp ta thoát khỏi lòng vị kỷ là quảng đại dâng hiến cho người thân, cho tha nhân, cho quê hương, là khai triển tình bạn cởi mở với người phối ngẫu, là hãm mình, lòng biết ơn, tinh thần trách nhiệm, sự điều độ, lòng khiêm nhường. Kính yêu Chúa Giêsu nhiều hơn. Tất cả các nhân đức ấy động viên ta đừng gây thêm hại và đau đớn nữa, bằng cách xa lánh văn hóa khiêu dâm.
Ngoài ra, các nhân đức giúp người thanh niên lớn lên trong niềm tự tin vào nam tính của mình là sự biết ơn đối với các ân ban của Chúa, trong đó có thân xác mình, là tha thứ cho những ai đã gây hại đến niềm tự tin của chính mình, là tình bạn lành mạnh. Lớn lên trong niềm tin sẽ giúp người trẻ biết trông cậy vào sự hiện diện của tình yêu Thiên Chúa và của Đức Maria.
Các nhân đức giúp giảm bớt sự giận dữ thái quá phát sinh do cô đơn và buồn bực, là lòng tha thứ, biết cảm thương, lòng tốt, biết tôn trọng người khác và khiêm tốn. Các nhân đức giúp chống lo âu xao xuyến là tín thác, dứt bỏ, không quyến luyến lệch lạc, khôn ngoan đủ để thấy được sự tốt lành nơi người phối ngẫu, người thân và tin vào tình yêu chữa lành của Thiên Chúa cũng như khả năng của Thiên Chúa có thể cất các gánh nặng cũng như lo âu của đời sống hằng ngày. Lớn lên trong nhân đức, người trẻ sẽ cảm nhận được một hạnh phúc và thỏa mãn hơn trong việc tự hiến bước theo ơn gọi làm người của mình.
Để chống lại sự cô đơn ngăn cách giữa vợ chồng, vợ chồng cần bảo vệ tình yêu lãng mạn của họ, xây dựng tình bạn phu thê, tình yêu lúc mới đính hôn trong đó có biết bao là thân mật gần gũi. Họ phải dành càng nhiều thì giờ cho nhau càng tốt, vào những buổi tối cùng nhau và phải chuyện trò, chia sẻ với nhau. Chia sẻ là điều cốt yếu trong bất cứ tình bạn phu thê nào.
Đối với trẻ em, cần làm cha mẹ có trách nhiệm, không buông thả mà cũng đừng kiểm soát quá đáng. Buông thả là thái độ thường thấy trong nền văn hóa ngày nay, từng góp phần tạo ra nạn khiêu dâm. Cha mẹ thuộc loại này thường không chịu sửa phạt tính vị kỷ nơi con cái, mà đôi khi còn làm gương xấu cho chúng nữa. Họ thường yếu về đức tin và không hướng dẫn con cái một cách hữu hiệu về phương diện thiêng liêng để chúng tránh không bị ám ảnh bởi thân xác và tình dục quá phổ biến trong nền văn hóa hiện nay. Họ cũng thường thất bại, không cảnh giác con cái về các nguy hiểm của nạn khiêu dâm, thói quen thủ dâm và nền văn hóa trụy lạc.
Việc làm cha mẹ có trách nhiệm khiến họ cam kết đào luyện con cái mình trong nhân đức, cảnh giác chúng về các nguy hiểm của việc dùng người khác như đối tượng thỏa mãn tình dục, yêu thương sửa dạy con cái và dạy chúng vẻ đẹp tính dục con người trong kế hoạch của Thiên Chúa dành cho bí tích hôn phối. Cha mẹ cho các con thấy và dạy chúng biết rằng tình yêu có tính bí tích của vợ chồng làm cho tình yêu và vẻ đẹp của Chúa Ba Ngôi hiện diện trong thế giới.
Phần quan trọng khác của tiến trình chữa lành là giáo dục. Ảnh hưởng của não trạng ngừa thai trong 50 năm qua liên quan tới tình yêu vợ chồng và tính dục. Não trạng này khiến nhiều người nam coi người nữ như đối tượng để thỏa mãn tình dục. Nó góp phần rất nhiều vào nạn dịch khiêu dâm. Đức Cha Paul Loverde của Giáo Phận Arlington, Virginia, trong một lá thư mục vụ viết về nạn khiêu dâm, đã nhắc nhở giáo dân: “Con người tiệm tiến bồi đắp hay hủy diệt nhân cách mình bằng từng và mỗi một quyết định luân lý. Khi cái nhìn của con người hướng vào chỗ lầm lạc, họ trở nên loại người sẵn sàng sử dụng người khác làm đối tượng để thỏa mãn khoái cảm”.
Đức tin có vai trò rất quan trọng. Nhiều người đang khốn khổ vì cơn ghiền văn hóa khiêu dâm, tình dục qua mạng này cảm thấy được nâng đỡ và đầy ơn sủng khi biết nhìn nhận sự bất lực của mình và phó thác cho Chúa. Bí tích hòa giải, Bí tích Thánh thể, việc linh hướng, đọc Thánh Kinh, cầu nguyện, đặt kế hoạch thiêng liêng cho đời sống sẽ giúp ta dễ dàng trong giải quyết các khó khăn đã dẫn ta vào con đường đam mê các sản phẩm khiêu dâm.
- Vấn đề sử dụng mạng internet trong các cộng đoàn tu và đại chủng viện
Sau đây là vài suy tư của một số nhà đào luyện:
– Việc sử dụng vi tính, sử dụng mạng ngày nay rõ ràng là một nhu cầu, đặc biệt cho các dòng tu tông đồ và đại chủng viện.
– Nhưng mức độ của nhu cầu ấy cần phải được lượng định cách trung thực.
– Thời gian sử dụng mạng và việc sử dụng vi tính trong phòng riêng là vấn đề cần được thảo luận.
– Hiện nay, các cộng đoàn huấn luyện ở các dòng tu và đại chủng viện đều hạn chế và kiểm soát việc sử dụng internet của ứng sinh, với các mức độ khác nhau. Vấn đề đặt ra là sau khi vĩnh khấn hoặc chịu chức phó tế, linh mục, hay thời gian về thăm gia đình dịp hè hay tết, họ lại được tự do khá nhiều trong việc sử dụng mạng. Người huấn luyện cũng không thể có mặt khắp nơi để “canh chừng” ứng sinh. Lo rằng khi ấy họ lại “quá đà” sử dụng cho “đã thèm” thì lại phản tác dụng. Có lẽ quan trọng và hữu hiệu hơn hết là huấn luyện cho người ứng sinh được trưởng thành, biết sử dụng tự do cách đúng đắn, biết phân định lợi ích và tác hại của việc sử dụng mạng. Người thụ huấn sẽ là người quyết định ơn gọi của chính mình triển nở và thăng tiến hay không. Người huấn luyện chỉ đóng vai trò hỗ trợ, hướng dẫn, không thể “tu thế” cho người thụ huấn. [21]
KẾT
Trong Buổi Triều Yết Chung tại Quảng Trường Thánh Phêrô, suy tư đoạn Tin Mừng trong ngày về câu hỏi của một thanh niên trẻ hỏi Chúa Giêsu: “Con phải làm gì để được sự sống đời đời?” Đức Giáo Hoàng Phanxicô nói người Kitô hữu phải theo đuổi con đường của đời sống thật, tình yêu thật, sự giàu có thật của Nước Trời! [22]
Trích Tập san Hiệp Thông / HĐGM VN Số 108 (tháng 9 & 10, năm 2018)
__________
[1] Đan Sĩ (Theo Vatican Radio), “Đức Giáo Hoàng Tập Trung Vào Vấn Đề ‘Tin Giả’ Trong Thông Điệp Ngày Thế Giới Truyền Thông 2018”, 30/09/2017, Tại <http://masimpress.com>
[2] “Đức Giáo Hoàng Tập Trung Vào Vấn Đề ‘Tin Giả’ Trong Thông Điệp Ngày Thế Giới Truyền Thông 2018”.
[3] X. Vũ Văn An, “Tâm lý trị liệu và văn hóa khiêu dâm”, tại <http://vietcatholic.org>
[4] X. Gm Robert Emmet Barron, “ Porn and the curse of total sexual freedom”, <http://www.wordonfire.org>
[5] X. PV/VOV.VN “Giới trẻ có nguy cơ bị lạm dụng tình dục trên mạng”, 07/06/2016 <http://vov.vn>
[6] X. PV/VOV.VN “Giới trẻ có nguy cơ bị lạm dụng tình dục trên mạng”.
[7] Theo Bizlive, “Sử dụng Internet phải như ‘quan hệ tình dục an toàn’!” 2/7/2015, <https://viettimes.vn>
[8] Trích trong Vũ Văn An, “Tâm lý trị liệu và văn hóa khiêu dâm”.
[9] Trích trong Nguyễn Đình Vịnh, “Cảm tính và dục tính: Những vấn đề liên quan đến tính dục đối với các Tu sĩ/ Linh mục”.
[10] Đ. Hà, K, Giang, “Một thanh niên chết do chơi game kiệt sức?”,01/07/2017 <https://tuoitre.vn>
[11] Trích trong Nguyễn Đình Vịnh, “Cảm tính và dục tính: Những vấn đề liên quan đến tính dục đối với các Tu sĩ/ Linh mục”.
[12] X. Gm Robert Emmet Barron, “Porn and the curse of total sexual freedom”.
[3] Trích trong Nguyễn Đình Vịnh, “Cảm tính và dục tính: Những vấn đề liên quan đến tính dục đối với các Tu sĩ/ Linh mục”.
[4] X. Gm Robert Emmet Barron, “Porn and the curse of total sexual freedom”.
[5] X. Gm Robert Emmet Barron, “Porn and the curse of total sexual freedom”.
[6] Trích trong Nguyễn Đình Vịnh, “Cảm tính và dục tính: Những vấn đề liên quan đến tính dục đối với các Tu sĩ/ Linh mục”.
[7] “Xâm hại tình dục qua mạng: ‘Vaccine’ phòng ngừa nào cho trẻ?”, 02/08/17 <https://baomoi.com>
[8] Kim Thoa, “Báo động tình trạng trẻ bị xâm hại tình dục qua mạng”,19/01/2015 <https://tuoitre.vn>
[9] Trích trong Vũ Văn An, “Tâm lý trị liệu và Văn Hóa khiêu dâm”.
[20] Vũ Văn An, “Tâm lý trị liệu và văn hóa khiêu dâm”.
[2] Trích trong Nguyễn Đình Vịnh, “Cảm tính và dục tính: Những vấn đề liên quan đến tính dục đối với các Tu sĩ/ Linh mục”.
[22] Đan Sĩ, (Theo Vatican News) “Đức Giáo Hoàng Trong Buổi Tiếp Kiến Chung: Người Kitô hữu Phải Đi Theo Con Đường Thật, Tình Yêu Thật, Sự Giàu Có Thật”, 14/06/2018, <http://masimpress.com> Trần Như Ý Lan, Dòng Đức Bà
2020
Các Hội đoàn Công giáo Tiến hành tham gia vào sứ mạng Phúc âm hóa tại Việt Nam
Tất cả chúng ta đều rõ Phúc Âm Hóa là sứ mạng được Chúa Giêsu trao phó cho toàn thể Giáo Hội (GH), cho mọi Kitô hữu. Sứ mạng này mãi mãi là quan trọng, cấp bách và không được phép sao lãng, và bản chất của Giáo Hội là ở đây. Ngày nào Giáo Hội không ưu tư và không ưu tiên cho việc Loan Báo Tin Mừng (LBTM) thì Giáo Hội không còn là Giáo Hội của Chúa Giêsu nữa!
Trong thời gian qua, Ủy Ban Loan Báo Tin Mừng trực thuộc Hội Đồng Giám Mục Việt Nam (UBLBTM/HĐGMVN) đã lần lượt tổ chức các cuộc hội thảo với các linh mục trưởng ban LBTM các giáo phận (2014), Đại hội LBTM toàn quốc lần thứ III (2015), hội thảo với các hội dòng đời sống thánh hiến (2016), và năm nay hội thảo với các hội đoàn Công Giáo Tiến Hành (CGTH).
Mục đích cuộc hội thảo này nhằm trao đổi, học hỏi lẫn nhau, tìm cách đẩy mạnh công cuộc LBTM với các hội đoàn CGTH. Chúng tôi không có tham vọng tổ chức quy mô, mà chỉ hạn hẹp với một số hội đoàn trong hai giáo phận mạnh về hội đoàn CGTH là Sài Gòn và Xuân Lộc. Thiết nghĩ với số tham dự viên hơn 200 vị như thế này cũng đủ để có thể vạch ra hướng hoạt động trong tương lai. Đối với những hội đoàn không được mời dự cuộc hội thảo này, chúng tôi xin thông cảm cho chúng tôi và xin cho biết những hoạt động LBTM và góp ý để bổ túc cho UBLBTM những việc có thể và nên làm.
Trong bài thuyết trình này, tôi xin trình bày với Hội nghị một vài vấn đề liên quan đến đề tài của cuộc hội thảo.
- Thuật ngữ
Khi đề cập đến sứ mạng cao cả và cấp bách này, người ta thường nghĩ đến việc loan báo Tin Mừng cho những miền xa xăm (ngoại vi) chưa hề biết Chúa, đến việc rửa tội cho người ngoại để họ gia nhập vào Hội Thánh. Vì thế mà trước đây có những thuật ngữ như “Truyền giáo”, “Truyền bá Đức Tin”, “Loan báo Tin Mừng”. Những thuật ngữ này không lột tả đúng hoặc hết ý nghĩa, lại có thể làm nhiều người dị ứng. Với thánh Giáo hoàng Gioan-Phaolô II, ta biết đến hai thuật ngữ khác là “Tái Phúc Âm Hóa” (Re-Evangelization) và Tân Phúc Âm Hóa (New Evangelization). Gần đây cha Antôn Nguyễn Mạnh Đồng, Antôn Nguyễn Ngọc Sơn đã có những bài viết phân tích ý nghĩa của các thuật từ chỉ về sứ mạng này, và đề nghị với Ủy ban nên sử dụng thuật ngữ “Phúc Âm Hoá” thay cho các thuật ngữ “truyền giáo”, “loan báo Tin Mừng”, (cũng thế, nên dùng từ “Ủy ban Phúc Âm Hoá” thay vì “Ủy ban Loan báo Tin Mừng”. Phúc Âm Hóa là để Phúc Âm Chúa Giêsu thấm nhập suy nghĩ, chi phối hành động và cuộc sống của toàn thể Giáo Hội cũng như mỗi Kitô hữu, sau đó Phúc Âm Chúa lại ảnh hưởng tốt đẹp đến xã hội và thế giới. Từ Phúc Âm Hóa gợi lên ý tưởng muối ướp mặn đời, men làm dậy thúng bột, ánh sáng chiếu tỏa ra chung quanh…
- Phúc Âm Hóa là quyền và trách nhiệm của mọi Kitô hữu
Có nhiều tài liệu của Huấn Quyền về vấn đề này, ở đây tôi chỉ xin trích hai khoản của Bộ Giáo Luật 1983 nói về quyền và trách nhiệm LBTM của mọi tín hữu.
Đ. 211: “Tất cả các tín hữu có nghĩa vụ và quyền lợi phải làm sao cho sứ điệp cứu độ của Thiên Chúa càng ngày càng được truyền tới hết mọi người, thuộc mọi thời và mọi nơi”.
Đ. 225 §1. Xét vì các giáo dân, cũng như mọi tín hữu khác, được Thiên Chúa ủy thác làm việc tông đồ do phép Rửa Tội và phép Thêm Sức, nên họ có nghĩa vụ tổng quát và có quyền lợi xét như từng cá nhân hoặc kết hợp thành hiệp hội, phải làm sao để sứ điệp cứu rỗi của Thiên Chúa được mọi người khắp thế giới biết đến và đón nhận. Nghĩa vụ này lại càng thôi thúc hơn trong những hoàn cảnh mà chỉ có thể nhờ các giáo dân, người ta mới có thể nghe Phúc Âm và biết Đức Kitô.
- 2. Tùy theo điều kiện riêng của từng người, các giáo dân cũng có bổn phận riêng phải thấm nhập và kiện toàn trật tự trần thế với tinh thần Phúc Âm; và như vậy họ làm chứng cho Đức Kitô đặc biệt khi điều hành các sự việc thế trần cũng như lúc thi hành các chức vụ trên đời”. Chúng ta sẽ trở lại các khoản giáo luật này trong phần tiếp theo dưới đây.
Phúc Âm Hóa là bổn phận chung của mọi tín hữu, dựa trên việc họ lãnh nhận bí tích Rửa Tội và Thêm Sức. Bổn phận này không chỉ dành riêng cho những nhà thừa sai, hay linh mục, tu sĩ, mặc dù đây là nhóm người có tầm quan trọng đặc biệt trong công cuộc Phúc Âm Hóa (AG, 23-27). Không một Kitô hữu nào được miễn trừ sứ mạng này, mà mỗi người phải tham gia tùy theo bậc sống, hoàn cảnh, khả năng, điều kiện. Thánh Phaolô tông đồ dân ngoại đã nói: “Khốn cho tôi nếu tôi không rao giảng Tin Mừng” (I Cr 9, 16). Chúng ta đừng dừng lại ở khía cạnh nghĩa vụ, bổn phận, trách nhiệm đối với sứ mạng này, nhưng suy nghĩ tích cực về vinh dự, tự hào và niềm vui được Chúa giao phó sứ mạng này, cộng tác trong vườn nho hay cánh đồng của Ngài.
Sứ mạng Phúc Âm Hóa nhằm ba đối tượng:
- Những người chưa biết Chúa Giêsu và Tin Mừng của Ngài = người ngoại đạo (Missio ad Gentes);
- Những người đang giữ đạo tốt = tín hữu đạo đức (Missio inter Gentes). Họ cần được Phúc Âm Hóa qua việc chăm sóc mục vụ các mặt, hầu đức tin của họ sâu xa và sống động hơn.
- Những người hoặc mất đức tin, hoặc dửng dưng với đức tin, không còn gắn bó với Giáo Hội = người nguội lạnh, lơ là. Những người này cần được Tân Phúc Âm Hóa hay Tái Phúc Âm Hóa (cf. RM, 33; EG, 14).
- Phúc Âm Hóa không chỉ dành cho người ngoại, nhưng cho cả các Kitô hữu đang giữ đạo và Kitô hữu dửng dưng với đạo; không chỉ giới hạn trong việc rao giảng Tin Mừng đầu tiên (kérygma), nhưng bao gồm cả giảng thuyết, giáo lý và thần học; không chỉ nhằm rửa tội để gia nhập đạo, nhưng còn giúp cho mọi người gặp gỡ Chúa; không chỉ là đem người ngoại đạo vào Giáo Hội, nhưng còn là đem người trong Giáo Hội ra với thế giới; không chỉ là quảng bá mà còn là thăng tiến, là làm cho các giá trị Tin Mừng thấm nhập vào đời sống Kitô hữu, các hoạt động của Giáo Hội và xã hội. Trong ý hướng ấy, người ta nói đến Phúc Âm Hóa phụng vụ (evangelizing liturgy), giảng lễ (evangelizing homily), giáo lý (evangelizing catechism), nhân sự vàcơ cấu tổ chức của cộng đoàn đức tin (evangelizing community)…
III. Các hội đoàn và phong trào CGTH tại Việt Nam hiện nay
Công giáo tiến hành được hiểu là việc tông đồ giáo dân dưới sự lãnh đạo của hàng giáo phẩm, gồm các hội đoàn và các tổ chức (nhóm hay giới) hoạt động để thăng tiến xã hội và làm vinh danh Chúa. Trước năm 1975, các hội đoàn CGTH được tự do sinh hoạt tại miền Nam Việt Nam, trong khi tại miền Bắc không thể sinh hoạt gì. Sau năm 1975, các hội đoàn tại miền Nam cũng rơi vào tình trạng bế tắc như miền Bắc. Gần đây, các hội đoàn CGTH dần dần hồi sinh và hoạt động trở lại ở cả hai miền.
Các hội đoàn CGTH chia làm hai loại:
- Chuyên biệt, dành cho một giới tính, hạn tuổi, ngành nghề, môi trường hoạt động nào đó, như Sinh viên Công giáo, Thanh Sinh Công, Thanh Lao Công, Thanh niên Thánh nghiệp, Hiệp hội Giáo chức Công giáo, Pax Romana.
- Không chuyên biệt, chung cho mọi thành phần giáo dân, như Liên Minh Thánh Tâm, Bác Ái Vinh Sơn, Cursillo, Legio Mariae, Gia Đình Phạt Tạ, Huynh đoàn Đaminh, Huynh đoàn Phan Sinh Tại Thế.
Theo Niên giám 2016, tại Việt Nam hiện có 24 hội đoàn CGTH hoạt động:
- Hội đồng Mục vụ Giáo xứ
- Thiếu Nhi Thánh Thể
- Hùng Tâm Dũng Chí
- Thanh Sinh Công
- Hướng Đạo Công Giáo
- Giới Trẻ Con Đức Mẹ
- Hiệp Hội Thánh Mẫu (Hiệp Sống)
- Legio Mariae (Đạo Binh Đức Mẹ)
- Các Bà Mẹ Công giáo
- Gia đình Phạt tạ Thánh Tâm Chúa Giêsu
- Huynh Đoàn Đaminh (Dòng Ba Đaminh)
- Phan Sinh Tại Thế (Dòng Ba Phan Sinh)
- Dòng Ba Cát Minh
- Hiệp hội Giáo Dân Bác Ái
- Caritas Việt Nam
- Khôi Bình Việt Nam
- Gia Đình Cùng Theo Chúa
- Gia Đình Chúa
- Hiệp hội Bác ái Quốc tế tại Việt Nam (AIC)
- Hiệp hội Mến Thánh giá Tại Thế
- Ca đoàn Công giáo
- Phong trào Cursillo
- Cộng đoàn Lòng Chúa Thương Xót
- Giáo lý viên
Ngoài hội đoàn, phong trào CGTH còn có các tổ chức theo giới, nhóm, bậc sống, sở thích hoặc nghề nghiệp:
- Chương trình Thăng tiến Hôn nhân
- Gia đình Phúc Âm
- Lòng Chúa Thương Xót
- Gia đình Tận Hiến
- Hội Mân Côi
- Gia đình Emmanuel
- Giới Trẻ
- Giới Gia Trưởng
- Giới Hiền Mẫu
- Giới Cao Niên
- Giới Doanh nhân Công giáo
- Giới Y tế Công giáo
- Giới Giáo chức
- Giới Văn nghệ sĩ Công giáo
- Nhóm Tác viên Tin Mừng (Xuân Lộc)
Danh sách trên đây còn thiếu sót, hoặc vì có hội đoàn mới được thành lập, và chỉ mới hoạt động trong phạm vi một vài giáo phận. Xin Hội nghị bổ túc cho chúng tôi.
Tất cả các hội đoàn CGTH, dù chuyên biệt hay không, đều phải quy về mục đích Phúc Âm Hóa, góp phần vào việc đem Tin Mừng Đức Kitô đến với mọi người, phát triển đời sống vật chất và tinh thần của người dân trong xã hội.
- Nhận định về các hội đoàn CGTH tại Việt Nam
- Tích cực:
Các hội đoàn CGTH tại Việt Nam được mọi người đón nhận, đáp ứng nhu cầu đạo đức của giáo dân Việt Nam, được tổ chức có hệ thống từ cấp giáo họ, giáo xứ đến giáo phận. Niên giám 2016 cho biết số hội viên các hội đoàn CGTH trong cả nước lên đến trên 500.000 người. Nhiều người tham gia hai ba hội đoàn một lúc.
Sinh hoạt của các hội đoàn đều đặn, từ việc hội họp đến việc đạo đức, công bằng xã hội, bác ái từ thiện, giáo dục, văn hoá… Có những hội đoàn sinh hoạt chặt chẽ với mức độ hằng tuần.
Các hội đoàn CGTH có vai trò đáng kể là bảo tồn và chấn hưng tinh thần đạo đức. Niên Giám năm 2016 ghi nhận như sau: . trong khi mức sống vật chất tăng cao, thì đạo đức tinh thần của một bộ phận người dân Việt Nam đang có nguy cơ bị sút giảm do sự cuốn hút của cuộc sống dễ dãi, hưởng thụ qua các phim ảnh xấu, sách báo đồi trụy, do tiến trình toàn cầu hóa về kinh tế và về cả văn hóa… Tình trạng sa sút này biểu lộ qua các tệ nạn xã hội như nghiện ngập, trộm cắp, mãi dâm, tội phạm hình sự, các án ly hôn, số người phá thai mỗi năm một tăng cao. Sự góp mặt của các phong trào CGTH thuần tuý đạo đức quả thật là một nhu cầu cần thiết để giúp cho xã hội Việt Nam ổn định và phát huy những nội lực quý giá của từng con người”.
Một số hội đoàn tích cực với hoạt động Phúc Âm Hoá, đem được nhiều người đến với Chúa. Nhờ nhiệt huyết tông đồ, các hội đoàn này gặp gỡ, đối thoại và dẫn dắt nhiều người đến với Chúa và Giáo Hội, kể cả những người nguội lạnh, dửng dưng với đức tin nay trở lại sống đạo.
- Tiêu cực:
Xem ra các hội viên CGTH tại Việt Nam dừng lại ở những việc đạo đức như kinh nguyện, dự lễ…, nhằm thánh hóa bản thân, giữ đạo sốt sắng, để sau khi chết được hưởng tôn nhan Chúa, mà quên rằng phải tham gia vào sứ mạng Phúc Âm Hoá.
Các hội đoàn CGTH còn nặng hình thức bên ngoài như đoàn ngũ hóa cho đông đảo, đồng phục lộng lẫy (màu cờ sắc áo), rước xách long trọng, tiệc tùng linh đình, hoành tráng… Có khi cạnh tranh ảnh hưởng, công kích, bình phẩm làm mất đức bác ái trong giáo xứ.
– Việc huấn luyện, đào tạo các hội viên CGTH về ý thức sứ mạng Phúc Âm Hóa còn sơ sài, nếu không muốn nói là không có. Có người gia nhập hội mà chẳng hiểu rõ linh đạo, đường hướng hoạt động của hội…, cho nên kết quả của việc Phúc Âm Hóa rất ít, không đáng kể! Niên giám 2016 cho biết như sau: “Với số lượng đoàn viên lên đến hơn 500.000 người, đáng lý các tổ chức này phải là những nguyên tố tích cực trong công cuộc Phúc Âm Hóa ở Việt Nam. Tuy nhiên trong cả trăm năm qua, tỷ lệ người Công giáo Việt Nam không phát triển được 1% dân số, điều này chứng tỏ các đoàn viên CGTH chưa tích cực đóng góp cho công cuộc truyền giáo. Phần trách nhiệm này thuộc về những vị lãnh đạo của các tổ chức và hội đoàn, nhưng trên hết vẫn là của Hội đồng Giám mục và các Ủy ban trực thuộc, trước khi nói đến trách nhiệm của từng tín hữu giáo dân hoặc những khó khăn do hoàn cảnh đất nước gây nên”. Trong cuộc hội thảo này, chúng ta sẽ được nghe Đức Cha Giuse Đinh Đức Đạo thuyết trình về việc đào tạo tinh thần Phúc Âm Hóa cho các hội đoàn CGTH tại các Giáo Hội ở Á Châu. Chúng ta cảm phục các Giáo Hội Hàn Quốc, Ấn Độ, Đài Loan, Nhật Bản. đã nỗ lực nhiều trong việc huấn luyện tông đồ cho giáo dân. Giáo hội tại Việt Nam phải chuyển mình trong việc huấn luyện giáo dân mới mong có kết quả trong sứ vụ Phúc Âm Hoá. (bảo thợ đi gặt lúa mà lại không cho họ cái liềm hoặc cho họ cái liềm cùn thì làm sao gặt được!).
– Từ chỗ ý thức không đủ, chẳng trách các hội đoàn CGTH dễ lấy những việc phụ làm chính yếu. Điểm lại những hoạt động của các hội đoàn CGTH giáo phận, giáo hạt., ta thấy ít có kế hoạch, đường hướng rõ ràng hướng đến việc Phúc Âm Hoá. Một nhận định: “Bước sang giai đoạn Tân Phúc Âm Hóa kể từ năm 2015 này, chúng ta hy vọng các người có trách nhiệm của CGTH biết liên kết và cộng tác với nhau cách chặt chẽ hơn, biết đưa vào trong chương trình huấn luyện đoàn viên các bài học sống động thực tế để thăng tiến con người và cộng đồng hơn là các sinh hoạt mang tính vui chơi, trình diễn hoặc thuần túy chỉ là những bài kinh ở nhà thờ, biết tổ chức những hoạt động cụ thể để đem Phúc Âm đến cho những người nghèo khổ, khuyết tật, mồ côi, bệnh hoạn hay bị gạt ra ngoài lề xã hội như ĐGH Phanxicô mời gọi trong tông huấn “Niềm vui Phúc Âm”.
– Trong khi thế giới và xã hội ngày nay chú trọng đến việc liên kết, hoạt động tập thể (liên doanh, tập đoàn) thì tại Việt Nam, các hội đoàn CGTH vẫn hoạt động riêng lẻ, cá thể, mạnh ai nấy làm, không kết hợp với nhau. Mỗi hội đoàn CGTH có cơ cấu tổ chức riêng, hoạt động riêng, không ngồi bàn bạc, trao đổi, khó hoặc không có những hoạt động chung. Chúng ta xem một nhận xét: “Mỗi tổ chức và hội đoàn Công giáo thực thụ không bao giờ mang hình thức tranh chấp với các đoàn thể khác trong lòng Giáo Hội hoặc với các tổ chức xã hội khác. Trái lại, các tham dự viên hay hội viên, đoàn viên, với tư cách là Kitô hữu, nhờ ân sủng của Chúa và sự cố gắng của bản thân, sẽ sống hết mình để trở thành men, thành muối, góp phần vào sự phát triển của xã hội và thế giới”.
– Các hội đoàn CGTH hoạt động mạnh hay yếu, kết quả nhiều hay ít, phần lớn tùy thuộc vào các vị lãnh đạo trong Giáo Hội, cụ thể là giám mục hay linh mục. Nếu linh mục quản xứ nhiệt tình chăm sóc, khích lệ, nâng đỡ, đồng hành với các hội đoàn, thì họ sẽ đem về nhiều kết quả tốt; ngược lại nếu linh mục quản xứ hờ hững, bỏ mặc, thậm chí ác cảm, không tạo điều kiện cho họ hoạt động thì sẽ không có nhiều kết quả tốt trong sứ vụ tông đồ.
- Một số đề nghị hướng về tương lai cho các hội đoàn CGTH trong tương quan với sứ mạng Phúc Âm Hóa tại Việt Nam
Công đồng Vatican II đã mở ra một chân trời mới cho sứ mạng Phúc Âm Hoá, đó là đề cao vai trò giáo dân tham gia vào sứ mạng này. Trong những thế kỷ qua, Giáo Hội đã để mất nguồn nhân lực rất lớn là giáo dân khi coi nhẹ vai trò của họ trong sứ mạng Phúc Âm Hoá. Nay, Giáo Hội tại Việt Nam đã ý thức về việc cộng tác của giáo dân, trong đó có các hội đoàn CGTH, về hình ảnh một Giáo Hội tham gia. Khoản giáo luật 225 §1 trích dẫn ở đầu bài này nhìn nhận rằng có “những hoàn cảnh mà chỉ có thể nhờ các giáo dân, người ta mới có thể nghe Phúc Âm và biết Đức Kitô”. Tông huấn Niềm vui của Tin Mừng nói đến thuật ngữ kép “Môn Đệ – Phúc Âm Hoá” (disciple-missionnaire). Giáo Hội, qua hàng giáo phẩm và giáo sĩ, cần khuyến khích giáo dân tham gia tích cực vào sứ mạng này, đồng thời tạo điều kiện để họ hoạt động.
Tông huấn Niềm Vui của Tin Mừng cho biết để sứ mạng Phúc Âm Hóa có kết quả, cần phải có những phẩm chất quan trọng sau đây:
Say mê Chúa Giêsu và say mê con người. Đó cũng là chủ đề sứ điệp ngày Phúc Âm Hóa thế giới năm 2015. Lòng say mê này đòi hỏi bản thân người Phúc Âm Hóa kết mối thâm tình với Chúa Giêsu. Khi say mê Chúa rồi, họ sẽ cảm thấy bị thôi thúc giới thiệu Chúa cho người khác. Bao lâu không có lòng say mê Chúa thì đừng mong nói về Chúa cho người khác. Phải chăng anh em Tin Lành đã có được niềm say mê này, nên công cuộc Phúc Âm Hóa của họ có kết quả rất lớn (tại tỉnh Điện Biên, trong cùng hoàn cảnh khó khăn mà nay có 100.000 tín đồ Tin Lành, còn Công giáo chỉ có khoảng 2.000- 3.000! Tại Lai Châu, trong khi Công giáo có 15 cộng đoàn (giáo họ) thì Tin Lành có đến 200 điểm nhóm).
Công cuộc Tân Phúc Âm Hóa đòi hỏi nhiệt huyết mới, phương pháp mới và cách diễn tả mới cho hợp thời đại. Mỗi hội đoàn CGTH cần phải hoạt động theo ba lăng kính trên:
Nhiệt huyết mới thật cần, bởi ngày nay, do ảnh hưởng trào lưu duy vật thực hành, lối sống hưởng thụ vật chất, tính toàn cầu hoá, chủ nghĩa tương đối, nhiều người trở thành “tín hữu vô thần” theo kiểu nói của ĐGH Phanxicô, đòi hỏi người tín hữu Phúc Âm Hóa có nhiệt huyết cách mạnh mẽ, đam mê, xác tín mới có thể thuyết phục, lôi cuốn người khác đến chỗ tin vào Chúa. Có những tín hữu cả đời không dám mở miệng giới thiệu Chúa cho người khác!
Phương pháp mới và thích hợp với thời đại hôm nay. Với sự tiến bộ chóng mặt của công nghệ thông tin, mạng lưới internet phủ khắp toàn cầu, ở đâu và lúc nào, người ta, nhất là giới trẻ, đều có thể lướt net để cập nhật thông tin, nối kết với người khác bằng các trang web, twitter, facebook, instagram, email… chúng ta cần vận dụng các tiến bộ khoa học này để PHÚC ÂM HOÁ. Một phương pháp mới thích hợp là “cộng đoàn cơ bản”, chúng ta sẽ được nghe cha Công thuộc giáo phận Xuân Lộc trình bày. Rất khuyến khích các hội đoàn CGTH vận dụng những tiến bộ của công nghệ thông tin vào hoạt động Phúc Âm Hóa như là phương pháp mới hợp thời đại.
Cách trình bày mới: Thời đại hôm nay cần cách trình bày mới, hấp dẫn hơn, để PHÚC ÂM HOÁ, ví dụ “Kể chuyện Chúa Giêsu tại Á Châu” được đề ra tại Hội nghị Phúc Âm Hóa Á Châu, tổ chức tại Chiang Mai (Thái Lan) năm 2006. Chúng ta cũng sẽ được học hỏi cách mà nhóm “Tác viên Ba-lô” của giáo phận Xuân Lộc, tổ chức Yao Phu của giáo phận Kontum (dùng anh em dân tộc rao giảng Phúc Âm cho người dân tộc) đã dùng để loan báo Tin Mừng; hay những cách thức giới thiệu Phúc Âm của cha Trương Thành Công tại giáo phận Cần Thơ.
Sứ mạng Phúc Âm Hóa là sứ mạng chung của mọi người, vậy phải liên kết với nhau trong hành động, không làm cách tùy tiện, theo sở thích xu hướng riêng. Tài liệu chuẩn bị Thượng Hội đồng (lineamenta) 2012 về Tân Phúc Âm Hóa cho chúng ta biết “Việc loan truyền đức tin không khi nào là một công việc cá nhân và biệt lập, nhưng là một biến cố cộng đồng và mang chiều kích Giáo Hội. Phúc Âm Hóa luôn là hành động của Giáo Hội để cùng một lúc ca tụng Thiên Chúa và đem đến cho con người niềm vui do “một cảm nghiệm về sự thông hiệp và tình anh chị em”, là cảm nghiệm duy nhất mạnh mẽ hơn mọi sức mạnh của việc cô lập trong thế giới”. Vậy, các hội đoàn CGTH hãy liên kết với nhau trong giáo xứ để cùng hoạt động.
– Vai trò quan trọng của các linh mục trưởng ban LBTM giáo phận trong việc điều phối hoạt động Phúc Âm Hóa của các hội đoàn CGTH trong giáo phận, cũng như tổ chức các khóa đào tạo về sứ mạng Phúc Âm Hóa cho các hội viên hội đoàn CGTH.
– Để Phúc Âm Hoá, nguyên lời nói không đủ mà phải sống điều mình nói, tức là chứng tá sống động của người Phúc Âm Hoá. Nếu không sống điều chúng ta rao giảng thì sẽ vô ích, không lôi cuốn được ai cả. Trong lễ phong chức linh mục, Đức giám mục nhắn nhủ các tiến chức: “Con hãy tin điều con đọc, dạy điều con tin, và thi hành điều con dạy”. Cũng như thế đối với người tín hữu hội đoàn CGTH khi muốn Phúc Âm Hóa người khác.
– Cần hướng dẫn cho các hội viên kỹ năng Phúc Âm Hóa, bao gồm tâm lý, kỹ thuật, cách ứng xử (đi thăm lương dân mà nói những lời xúc phạm, khinh thị niềm tin tín ngưỡng của họ). Thánh Phêrô dạy: “Hãy luôn luôn sẵn sàng trả lời cho bất cứ ai chất vấn về niềm hy vọng của anh em. Nhưng phải trả lời cách hiền hòa và với sự kính trọng. Hãy giữ lương tâm ngay thẳng, khiến những kẻ phỉ báng anh em vì anh em ăn ở ngay thẳng trong Đức Kitô, thì chính họ phải xấu hổ vì những điều họ vu khống, bởi lẽ thà chịu khổ vì làm việc lành, nếu đó là ý của Thiên Chúa, còn hơn là vì làm điều ác” (1 Pr 3, 15- 18).
- Kết luận
Dụ ngôn thợ làm vườn nho vào giờ thứ mười một có những lời đối đáp giữa ông chủ và thợ như sau: “Sao các anh đứng đây suốt ngày không làm gì hết? Họ đáp: “Vì không ai mướn chúng tôi”. Ông bảo họ: “Cả các anh nữa, hãy đi làm vườn nho cho tôi” (Mt 20, 6-7). Đúng vậy, Chúa mời mọi người vào làm vườn nho cho Ngài, không phân biệt ai, không loại trừ người nào. Mỗi người và mọi Kitô hữu hãy mạnh dạn bước vào cánh đồng của Chúa. ĐTC Phanxicô kêu gọi: “Những ai nhờ ân sủng của Thiên Chúa mà chấp nhận sứ mạng Phúc Âm Hóa, thì được kêu gọi sống sứ mạng này. Đối với họ, việc rao giảng Đức Kitô trong nhiều vùng ngoại vi của thế giới trở thành con đường của họ để theo Ngài, một con đường đem lại cho họ sự tưởng thưởng lớn lao vì những khó khăn và hy sinh họ trải qua”.
Ước mong cuộc hội thảo này sẽ giúp mỗi hội viên nói riêng và các Hội đoàn CGTH tại Việt Nam nói chung, ý thức sâu xa và mạnh mẽ hơn về sứ mạng Phúc Âm Hóa là sứ mạng chi phối sự hiện hữu và hoạt động của mình, để đồng tâm và chung tay thi hành sứ mạng cao cả này, đem về cho Chúa và Giáo Hội nhiều nhánh lúa trĩu hạt.
Gm. Anphong Nguyễn Hữu Long
Chủ tịch UB.LBTM / HĐGMVN
Trích Tập san HiệpThông / HĐGM VN số 104 (Tháng 1 & 2, năm 2018)
2020
Ngày Lễ mừng kính vị quan thầy của Giáo Chức và đôi điều suy nghĩ
NGÀY LỄ MỪNG KÍNH VỊ QUAN THẦY CỦA GIÁO CHỨC VÀ ĐÔI ĐIỀU SUY NGHĨ
Cùng ngày mừng Lễ kính Thánh Gioan La San cũng là ngày mà ngoài kia có phiên tòa xét xử nhóm giáo chức cùng nhau tổ chức nâng điểm cho học trò. Đáng buồn và đáng tiếc thay cũng như quặng lòng khi giáo viên ở Hòa Bình phát biểu : ” ‘Nâng điểm thi không nguy hiểm cho xã hội”.
Sau khi nhận lời phát biểu ấy, tôi chia sẻ cho vài người thân quen. Sau một vài giây phút, một bác sĩ thân quen nhắn lại với dòng tin quả là đau lòng : “Nền giáo dục VN bây giờ loạn rồi Cha ơi !”
Loạn ! Nghe sau chua cay quá ! Nói theo ngôn ngữ hiện đại mà người ta hay nói : “Toang rồi ông giáo ơi !”.
Thật thế ! Toang rồi ông giáo ơi !
Chiều hôm qua, trên con đường 3 tháng 2 thuộc quận 10 của Sài Gòn, không ai không ngạc nhiên cũng như dừng lại ngay trường quốc tế nọ để xem chuyện hài. Chuyện là trường đó cung cấp khẩu phản ăn như thế nào cho học sinh để học sinh về “méc” phụ huynh và cuối cùng là phụ huynh đến trường căng biểu ngữ với nội dung đòi buộc trường ấy coi lại khẩu phần ăn cho con cháu họ.
Và đây chỉ là bức xúc của phụ huynh về khẩu phần ăn thôi chứ chưa nói về vấn đề khác nữa.
Và, vấn đề lớn nhất của con người và bất cứ xã hội nào vẫn là giáo dục. Chỉ có giáo dục mới xây dựng con người và xã hội tốt đẹp. Nếu như nền giáo dục kiểu loạn như vị bác sĩ thân quen nói thì quả là đau lòng.
Hoàn toàn không bịa đặt, hoàn toàn không thêm bớt, tất cả những gì về giáo dục cũng đã phơi bày trên các trang mạng. Những chuyện chạy trường chạy lớp không lạ gì lắm với ngày hôm nay. Cạnh đó là chuyện mua điểm và bằng giả thì không phải bàn tới.
Một lần kia, không khỏi bàng hoàng khi nghe kể đường dây mua bằng giả đến tận nước Úc. Cha em ngồi kể vui vẻ : “Anh biết không ! Bên Úc (cha em đang mục vụ bên đó) mua bằng như thiệt luôn ! Người ta không học nhưng qua bên Úc bước lên sân khấu để nhận bằng hẳn hoi luôn đó !”
Như là câu chuyện ám ảnh trong cuộc đời về chuyện giáo dục từ Cha em. Bằng giả được mua như thật chứ không phải là giả. Người mua qua tận Úc và lên nhận bằng như những sinh viên đi học chứ không hề giả !
Thế đó ! Biết bao nhiêu vấn nạn của nền giáo dục thời hiện đại ở một xứ sở mà người ta can đảm phát biểu rằng “‘Nâng điểm thi không nguy hiểm cho xã hội”. Kèm theo đó đàng sau phiên tòa xét xử chuyện nâng điểm biết bao nhiêu chuyện bi hài.
Giáo dục ngày nay là như thế để rồi cần và cần lắm một nền giáo dục chân chính.
Mọi người đều nhớ rằng trước “ngày ấy”, dòng La San là một trong những mái trường đào tạo nên biết bao nhiêu người hữu ích cho Xã Hội và Giáo Hội. Đến ngày định mệnh ấy, La San lại phải trở về với con số không to tổ bố !
Nhiều và nhiều người vẫn luôn hãnh diện cũng như mang ơn vì mình được xuất thân cũng như lớn lên dưới mái trường La San. Bản thân tôi cũng thế ! Vẫn mang ơn các frère giúp mình để cho mình có được như ngày hôm nay. Hình ảnh của một frère Tùng, frère Quang, frère Minh Voi vẫn còn đó (dẫu frère Minh đã về nhà Cha). Những nhà giáo tuyệt vời vẫn còn in đậm trong lòng những học trò được thụ hưởng từ linh đạo La San.
Ý thức được ơn gọi, sứ mạng để rồi quý tu sĩ dòng La San nam cũng như nữ đã phải “gồng mình” để tồn tại.
Như Cha Thánh tổ phụ lập dòng, Dòng La San cũng phải trải qua nhiều năm gian khổ và thử thách. Thế nhưng rồi trong sự quan phòng của Thiên Chúa, trong ơn thánh cũng như lời chuyển cầu của Thánh Tổ Phụ, dòng La San vẫn cố gắng hết sức mình để tồn tại và phát triển.
Thật thế, muôn ngàn đời thì giáo dục vẫn là nền tảng của một xã hội. Nếu như giáo dục tốt thì sẽ sinh ra những con người tốt để cống hiến cho xã hội và ngược lại. Chính vì thế cứ sao mãi băn khoăn.
Thật ra mà nói, quan tâm lo lắng cũng chả được gì mà không quan tâm lo lắng thì thành ra con người mình vô cảm. Và rồi cũng chỉ biết cùng hiệp lời cầu xin với các sư huynh và nữ tu dòng La San để cho Hội Dòng ngày càng phát triển cũng như giúp đỡ cho thế hệ trẻ bước vào đời đúng nghĩa với con người và nhân cách là người hơn.
2020
Lo chống COVID-19, mỗi ngày con người thải thêm hàng ngàn tấn rác nhựa
Lo chống COVID-19, mỗi ngày con người thải thêm hàng ngàn tấn rác nhựa
Theo số liệu của nhà chức trách Bangkok, có tới 3.432 tấn nhựa đã bị vứt đi ở thủ đô Thái Lan mỗi ngày vào tháng 4. Các loại chai và ly nhựa, túi nilông, hộp xốp chiếm tới 80%.
Trong suốt 8 năm liền, nhà hoạt động bảo vệ môi trường Lauren Singer luôn tự hào chưa bao giờ quăng thứ gì trong nhà ra bãi rác. Nhưng tháng trước, trong một bài viết trên trang Instagram có hơn 380.000 người theo dõi, Singer thừa nhận COVID-19 đã làm cô thay đổi.
“Tôi đã mua đồ đựng trong bọc nilông và rất nhiều loại khác mà không biết chúng có thể được tái chế hay không. Tại sao tôi lại đi ngược lại điều tôi đã luôn khuyến khích mọi người làm theo?” – Singer thú nhận COVID-19 đã khiến cô phải mua nhiều đồ tích trữ và phần lớn đều được đóng gói trong bao bì nhựa.
Đừng chiến đấu trên nhiều mặt trận cùng một lúc. Bây giờ, ưu tiên số 1 vẫn là COVID-19.
Bộ trưởng Môi trường Thái Lan Varawut Silpa-archa thừa nhận thất bại trong cuộc chiến về rác thải nhựa, nhưng cho biết ông vẫn hi vọng Thái Lan có thể lấy lại được những gì đã mất.
Lượng rác dồn về đô thị
Dịch COVID-19 đã cứu nhiều địa điểm du lịch nổi tiếng của Thái Lan. Theo báo Bangkok Post, lượng rác thải mỗi ngày ở Phuket đã giảm từ 970 tấn còn 840 tấn trong tháng 4, con số tại Pattaya – thành phố biển nổi tiếng – còn ấn tượng hơn, từ 850 tấn chỉ còn 380 tấn. Nhưng điều đó hoàn toàn ngược lại tại các đô thị lớn, điển hình như Bangkok.
Lượng rác thải nhựa của Bangkok đã tăng 62% trong tháng 4, khi nhiều người lựa chọn mua thực phẩm và hàng hóa qua mạng. Theo số liệu của nhà chức trách Bangkok, có tới 3.432 tấn nhựa đã bị vứt đi ở thủ đô Thái Lan mỗi ngày vào tháng 4, tăng so với mức trung bình 2.115 tấn của năm ngoái. Các loại chai và ly nhựa, túi nilông, hộp xốp chiếm tới 80%.
Trung bình, một đơn hàng giao đồ ăn qua mạng có thể tạo ra ít nhất 5 chất thải nhựa rắn, như túi nilông xách bên ngoài, hộp xốp/nhựa dẻo đựng đồ ăn, bịch gia vị, ly nhựa đựng nước giải khát và các dụng cụ ăn uống như ống hút, dao nĩa bằng nhựa.
Dịch vụ giao đồ ăn, cùng với các nền tảng mua sắm trực tuyến, đã phát triển nhanh chóng những năm gần đây – đặc biệt là ở các khu vực đô thị như Bangkok – một phần bởi các tiến bộ về công nghệ và tình trạng ùn tắc giao thông.
Trong giai đoạn bình thường các doanh nghiệp trong lĩnh vực này có thể tăng trưởng 10-20% năm, nhưng đại dịch COVID-19 đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của cả ngành, với tăng trưởng được dự báo có thể lên hơn 100% trong năm nay. Đó là một tín hiệu tốt, nhưng sẽ là tin buồn cho môi trường nếu không có các biện pháp giảm thiểu nhựa dùng một lần.
Thói quen cũ quay lại?
Khi con người bị “giam lỏng” trong nhà, họ đã chọn cách đặt đồ ăn qua mạng. Có rất ít người đếm được mỗi ngày đã sử dụng bao nhiêu túi nilông, hộp xốp trong thời buổi dịch bệnh.
Theo Hãng thông tấn Bloomberg, hai công ty lớn chuyên sản xuất các sản phẩm polystyrene là Ineos Styrolution và Trinseo đã chứng kiến doanh số bán hàng tăng trưởng tới hai chữ số trong các ngành công nghiệp bao bì thực phẩm và chăm sóc sức khỏe trong suốt tháng 2, 3 và 4.
Tại Mỹ, dịch COVID-19 đã khiến cuộc chiến chống nhựa sử dụng một lần bị lãng quên. Trong lúc Bộ An ninh nội địa Mỹ yêu cầu tăng việc sản xuất nhựa sử dụng một lần, New York cùng nhiều bang khác đã tạm hoãn luật cấm sử dụng túi nilông trong mùa dịch.
Đại dịch COVID-19 đã khiến mọi người ưu tiên vấn đề vệ sinh hơn bảo vệ môi trường. Các nhóm vận động hành lang cho ngành nhựa cũng tranh thủ những lo ngại sức khỏe trong mùa dịch để tuyên truyền rằng nhựa sử dụng một lần là giải pháp hợp vệ sinh nhất so với các loại tái sử dụng.
Lãnh đạo một số công ty nhựa ở Mỹ trấn an rằng xu hướng dùng nhựa sử dụng một lần sẽ kết thúc khi giá dầu lên cao và dịch bệnh qua đi.
Tuy nhiên, nhiều nhà bảo vệ môi trường tin rằng điều này sẽ trở nên trầm trọng hơn nếu COVID-19 làm suy thoái kinh tế.
“Khi thu nhập của người ta bị ảnh hưởng, họ sẽ chẳng còn nghĩ gì nhiều tới chuyện bảo vệ môi trường. Lúc đó mọi người sẽ quay lại thói quen xấu cũ, bao gồm cả chuyện sử dụng đồ nhựa dùng một lần” – một nhà bảo vệ môi trường than thở.
Hạn chế ra sao?
Việc giảm đồ nhựa dùng một lần đòi hỏi sự phối hợp của khách hàng, các quán ăn và công ty giao đồ ăn qua mạng.
Chẳng hạn các hàng quán chủ động không đưa nĩa, muỗng hay ống hút nhựa nếu khách không yêu cầu; chọn hộp đựng đồ ăn có thể phân hủy sinh học được làm bằng giấy hoặc bã mía; sử dụng loại hộp có nhiều ngăn để đựng chung cùng lúc nhiều thực phẩm thay vì đựng riêng.
Các công ty giao hàng có thể giảm giá đồ ăn hoặc thức uống nếu khách hàng chọn không lấy dao nĩa hay ống hút nhựa.