2022
5 bước hướng tới sự giao tiếp tốt đẹp hơn
5 BƯỚC HƯỚNG TỚI SỰ GIAO TIẾP TỐT ĐẸP HƠN
Colleen Arnold, MD[1]
Kinh thánh có lời khuyên về mọi thứ dưới ánh mặt trời, ngay cả những lời chúng ta nói. Chúng ta có thể sử dụng thao tác của lời nói để tạo ra những tương tác ôn hòa hơn với người khác.
Trong thế giới ngày nay, thật tuyệt vời để nói lên suy nghĩ và tranh luận về lý lẽ của bạn, và đôi khi điều này là phù hợp. Tuy vậy, gần đây, tôi đã có một vài dịp để đưa ra những lời bình luận nhanh trí và thông minh của mình mà khi nhìn lại đó lại là những nhận xét thiếu tử tế và khoan dung.
Tôi biết là không chỉ mình tôi như vậy. Thoạt đầu, tất cả chúng ta đều đã nói những lời khiến chúng ta cảm thấy mình siêu đẳng và dí dỏm nhưng sau đó những lời này khiến chúng ta tự hỏi: Tại sao tôi lại nói như vậy? Và không chỉ những lời phê bình mang tính châm chọc ấy làm cho chúng ta phải lo nghĩ mà ngay cả những lời nói của chúng ta cũng có thể dẫn chúng ta vào đường mòn của sự tầm phào và tán dóc.
Hóa ra miệng lưỡi của chúng ta có thể là vũ khí, và trong thời điểm xung đột chính trị và COVID-19 này, điều quan trọng hơn là chúng ta phải học cách sử dụng những vũ khí đó một cách cẩn thận. Sau đây là một phương pháp 5 bước tuy đơn giản nhưng lại rất hữu ích.
- Sự tạm ngưnghoàn hảo
Đôi khi miệng của chúng ta đi trước bộ não của chúng ta, và chúng ta phát ra những nhận xét khó nghe trước khi chúng ta đuổi kịp chính mình. Hoặc tệ hơn, chúng ta thậm chí không nhận ra những gì chúng ta đã nói cho đến hàng giờ sau, khi mà thiệt hại đã xảy ra rồi.
Bước đầu tiên trong việc huấn luyện miệng lưỡi của chúng ta là hoàn thiện khoảng dừng; mọi điều khác phát sinh từ đây. Nếu chúng ta dừng lại trước khi nói, Chúa Thánh Thần có thể giúp chúng ta chọn từ ngữ tốt đẹp. Im lặng không phải là một điều xấu và chúng ta không cần phải lấp đầy mọi khoảng trống trong cuộc trò chuyện bằng từ ngữ.
Việc tạm ngưng giúp chúng ta đưa ra những quyết định tốt đẹp hơn. Bằng cách suy nghĩ trước khi trả lời một cách tự động, tôi tránh nói “có” khi tôi không có ý như vậy. Tôi tránh nói “không” về điều gì đó mà tôi đã đồng ý với sự cân nhắc kỹ lưỡng hơn.
Một ích lợi khác của việc tạm ngưng là nó có thể giúp chúng ta trở thành người lắng nghe tốt hơn. Một thói quen phổ biến là ngắt lời người khác trong cuộc trò chuyện: “Tôi biết bạn đang nói về điều gì rồi! Đây là những gì đã xảy ra với tôi“. Và ngay cả khi chúng ta không nói ra, chúng ta đang nghĩ về điều đó, sẵn sàng lao vào ngay khi người kia lấy hơi. Việc biết tạm ngưng trước khi nói cho phép một cách tiếp cận khác. Tôi có thể lắng nghe một cách cẩn thận và dành toàn bộ sự chú ý của mình khi người khác đang nói. Tôi có thể ngưng việc suy nghĩ trước câu trả lời của mình. Khi người đó nói xong, tôi có thể tạm dừng, cẩn thận lựa chọn từ ngữ trước khi nói.
- Kiểm tra dựtính của bạn
Khi tôi đã tạm ngưng một chút và sau đó quyết định nói, bước thứ hai là xem xét “lý do tại sao” của từ ngữ và đánh giá ý định của tôi. Tôi đang tìm cách trả thù hay trả miếng chăng? Nếu vậy, tốt nhất tôi nên giữ miệng lưỡi của mình. Tôi đang khoác lác chăng? Tội kiêu ngạo thường là một tội rất tinh tế. Nếu tôi đưa ra lời khuyên, đó có phải là để làm cho bản thân thấy tốt đẹp hơn — hoặc có thể cố làm cho người khác trông tệ hơn chăng? Nếu vậy, tôi nên bỏ qua các lời nhận xét.
Và ngay cả khi câu trả lời của tôi là có mục đích tốt, liệu nó có được mong muốn không? Liệu lời nói của tôi có thực sự giúp ích cho tình huống ấy không? Lời khuyên không được yêu cầu thường có thể trở thành lời chỉ trích. “Lần sau khi nấu món này, bạn nên nấu kỹ hơn” nghe giống như là “Bạn nấu món này chưa chuẩn”. Tôi tự hỏi mình, tôi sẽ cảm thấy thế nào nếu ai đó nói câu này với tôi?
- Giám sát phương pháp của bạn
Bước thứ ba là xem xét cách chúng ta đưa ra nhận xét của mình, bao gồm từ ngữ, cử chỉ và thời điểm. Nhận xét của chúng ta phải luôn nhẹ nhàng, tôn trọng, và cần lưu tâm đến cảm xúc của người khác. Đôi khi động cơ của chúng ta là tốt, nhưng việc dùng từ ngữ của chúng ta lại thiếu tế nhị. Những lời nói cay nghiệt hiếm khi có hiệu quả và thường khiến người khác phải phòng thủ. Một lần nữa, tôi sẽ cảm thấy thế nào nếu ai đó nói như vậy với tôi?
Chúng ta giao tiếp không chỉ bằng lời nói mà còn thông qua ngôn ngữ cơ thể và nét mặt. Tôi có đang nói điều gì đó có ý nghĩa nhưng lại thể hiện qua một nụ cười giả tạo không? Tôi có đang nói điều gì đó tốt đẹp nhưng lại để lộ những suy nghĩ thực sự của mình bằng vẻ mặt khinh khỉnh chăng? Người khác có thể dễ dàng đọc được cảm xúc thật của chúng ta, và khi lời nói và cảm xúc của chúng ta trái ngược nhau, chúng ta sẽ không được tin tưởng. Lời nói của chúng ta sẽ không ích lợi.
Cuối cùng, chúng ta nên xem xét thời điểm của mình. Ví dụ: tôi không cần phải chia sẻ chi tiết về sự thăng cấp tuyệt vời của mình ngay sau khi người hàng xóm của tôi mất việc. Tôi không cần phải nói với một người bạn về phần thưởng học bổng của con gái tôi sau khi con trai cô ấy nhận được thư từ chối nhận vào đại học. Thật vậy, những người tôi yêu thương sẽ muốn chúc mừng tin vui của tôi, nhưng cần cân nhắc hơn khi chọn thời điểm thích hợp để chia sẻ.
- Xây dựng một cầunối
Lời nói có sức mạnh gây tổn thương và xúc phạm, nhưng cũng có sức truyền cảm hứng và chữa lành. Những lời nhận xét tử tế của chúng ta có thể làm nên điều tốt lành vô hạn trong thế giới đầy thương tổn này. Mỗi ngày đều có những cơ hội để chúng ta nhìn nhận và cảm kích lẫn nhau.
Chúng ta có thể dùng lời nói của mình để thể hiện lòng biết ơn đối với sự tử tế thay vì coi đó là điều hiển nhiên. Hãy nói lời cảm ơn dù chỉ là với những hành vi nhỏ bé. Chúng ta có thể dùng lời nói của mình để khen ngợi sự tận tâm và khó nhọc của người khác thay vì lờ đi như không có việc gì. Hãy cố gắng đưa ra ít nhất một lời khen chân thành mỗi ngày. Chúng ta có thể dùng lời nói của mình để nhắc những người chúng ta yêu quý rằng họ có ý nghĩa với chúng ta biết bao.
Hãy dành thời gian để nói với vợ / chồng hoặc con bạn rằng bạn yêu họ. Không chỉ là một câu “Yêu em! Yêu anh! Yêu con!” khi chúng ta chạy ra khỏi cửa để đi làm hoặc đi học, nhưng với sự quan tâm chân thành trong một khoảnh khắc yên tĩnh. Sự ân cần phát sinh điều tử tế và sự cảm kích của chúng ta đối với người khác cũng xoa dịu con tim của chính chúng ta.
- Họcbiết lúc nào nên rời đi
Đôi khi, sự lựa chọn tốt nhất chỉ đơn giản là bỏ đi. Bất chấp thói quen xã hội là chúng ta cần phải nói lời cuối cùng. Chúng ta có thể rời khỏi cuộc trò chuyện mà không vướng vào những câu nói châm chọc tinh vi và không cần phải thuyết phục mọi người về ý kiến của mình.
Chúng ta có thể học cách nhận ra các cuộc trò chuyện mà tốt hơn là chúng ta không nên tham gia. Một số người có tính tranh luận và thích bàn cãi; một số người có tính phàn nàn nên tìm ra khuyết điểm trong mọi việc, và một số người khác thì lại có tính hay mỉa mai hoặc thích nói tầm phào. Bằng cách giữ miệng lưỡi của mình, chúng ta tránh góp phần và cổ vũ những lời nói, chỉ trích và phàn nàn tiêu cực đó.
Tôi không cần phải công kích trước mỗi bình luận nhẫn tâm mà tôi nghe thấy; không phải mọi thứ đều nhằm để xúc phạm tôi. Người nói đôi khi thường thiếu ý thức. Và những người cố tình gây khó chịu hoặc xúc phạm tôi thường làm như vậy chỉ để bản thân họ cảm thấy tốt hơn. Tôi không cần phải biện minh về mình với họ — quan điểm duy nhất của tôi rằng đó là vấn đề của Chúa!
Những bài học kinh nghiệm
Đây là những bài học khó nhưng rất đáng để học hỏi. Matthêu đưa ra một lời cảnh báo mạnh mẽ trong Tin Mừng: “Ngày phán xét, người ta sẽ phải trả lời về mọi điều vô ích mình đã nói. Vì nhờ lời nói của anh mà anh sẽ được trắng án; và cũng tại lời nói của anh mà anh sẽ bị kết án” (12, 36–37). Đặc biệt là trong những thời điểm khó khăn hiện nay, việc áp dụng những lời khuyên phong phú của Kinh Thánh có thể cải thiện khả năng tương tác và xoa dịu tâm hồn khô cằn của chúng ta.
Khi lời nói của chúng ta tử tế và nhẹ nhàng, tinh thần của chúng ta cũng sẽ như vậy. Chúng ta sẽ ít hối tiếc hơn, khoan dung hơn và hòa bình hơn. Hôm nay, chúng ta hãy sử dụng tốt lời nói của mình, và tin tưởng vào sự hướng dẫn của lời Chúa.
Nt. Anna Ngọc Diệp, OP
Dòng Đa Minh Thánh Tâm
Chuyển ngữ từ: St. Anthony Messenger 3. 2022
[1] Bà Colleen Arnold, MD là một bác sĩ, một nhà văn và có bằng thạc sĩ về mục vụ, hiện sống tại Lexington, Virginia, Hoa kỳ.
2022
Giáo hội Công giáo Malta trước ngưỡng cửa cuộc viếng thăm của Đức Thánh Cha
GIÁO HỘI CÔNG GIÁO MALTA TRƯỚC NGƯỠNG CỬA
CUỘC VIẾNG THĂM CỦA ĐỨC THÁNH CHA
Hồng Thủy – Vatican News
Chuyến viếng thăm Malta của Đức Thánh Cha đã được lên kế hoạch từ 2 năm trước, vào cuối tháng 5/2020, nhưng do đại dịch Covid-19 bùng phát nên đến bây giờ Đức Thánh Cha mới có thể thực hiện chuyến viếng thăm.
Khẩu hiệu và logo của chuyến viếng thăm
Khẩu hiệu của chuyến viếng thăm là câu Kinh Thánh trích từ sách Công vụ Tông đồ: “Họ đối xử với chúng tôi một cách nhân đạo hiếm có” (Cv 28,29).
Logo có hình những bàn tay chắp lại hướng về Thánh giá, trên một con tàu trôi nổi giữa các ngọn sóng. Những bàn tay diễn tả sự đón tiếp của Kitô hữu dành cho tha nhân và sự trợ giúp đối với những người gặp khốn khó, bị bỏ rơi cho số phận. Con tàu nhắc lại sự kiện đắm tàu của Thánh Phaolô trên đảo Malta (Cv 27,27-44) và sự đón tiếp của người dân Malta dành cho Thánh Tông đồ và những người bị đắm tàu (Cv 28,1-10).
Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ là vị Giáo hoàng thứ ba thăm Malta trong 30 năm nay. Thánh Gioan Phaolô II đã thăm Malta hai lần vào các năm 1990 và 2001, chặng cuối cùng trong “Cuộc hành hương Năm Thánh theo bước Thánh Tông đồ Phaolô”, và ngài đã tuyên phong Chân Phước cho cha Dun George Preca, sơ Adeodata Pisani và Chân Phước Nazju Falzon. Đức Biển Đức thăm Malta một lần vào tháng 4/2010, nhân kỷ niệm 1950 năm Thánh Phaolô đắm tàu ở Malta.
Nước Malta
Cộng hòa Malta là một quần đảo nằm ở miền Trung-Nam Địa Trung Hải, giữa bờ biển Sicilia của Ý và bờ biển Tunisia, gồm các đảo Malta, Gozo, Comino và các đảo nhỏ khác, có thủ đô là La Valletta. Malta có diện tích 316 km2 với 478.000 dân thuộc các nhóm sắc tộc chính như Malta (96%), người Anh (2%) và các sắc tộc khác (2%). Các ngôn ngữ chính thức của Malta là tiếng Malta và tiếng Anh. Số tín hữu Công giáo tại Malta chiếm 85%.
Mặc dù là một quốc gia có diện tích nhỏ bé nhưng Malta lại luôn có tầm quan trọng nổi bật, trên hết là vì vị trí chiến lược quan trọng của nó ở trung tâm Địa Trung Hải. Là thuộc địa của Anh từ năm 1800, đến ngày 21/9/1964 Malta trở thành quốc gia độc lập trong Khối thịnh vượng chung, và từ ngày 13/12/1974, nó trở thành một nước cộng hòa nghị viện. Kể từ khi độc lập, hai đảng chính đã luân phiên nắm quyền: Đảng Lao động (MPL) và Quốc dân Đảng (PN).
Malta gia nhập Liên minh Châu Âu vào năm 2004 sau một cuộc trưng cầu dân ý. Chủ tịch Nghị viện Châu Âu hiện nay là người Malta, bà Roberta Metsola. Là một quốc gia có truyền thống Công giáo lâu đời, Malta là quốc gia Châu Âu duy nhất không hợp pháp hóa việc phá thai, trong khi ly hôn đã được hợp pháp hóa vào năm 2011.
Trong một thời gian dài, kinh tế của Malta có thu nhập đáng kể từ sự hiện diện của căn cứ quân sự Anh. Sau khi căn cứ này bị đóng cửa hoàn toàn vào năm 1979, kinh tế của Malta chủ yếu dựa vào các hoạt động liên quan đến cảng của thủ đô Valletta, cũng như du lịch phát triển mạnh và các dịch vụ tài chính.
Với vị trí địa lý nằm giữa tuyến đường giữa Libya và Ý, trong những năm gần đây Malta đã phải đối mặt với áp lực di cư ngày càng lớn và họ đã xử lý tốt vấn đề dù gặp khó khăn, do lãnh thổ nhỏ.
Giáo hội Công giáo Malta
Giáo hội Công giáo Malta có nguồn gốc từ hoạt động loan báo Tin Mừng của Thánh Phaolô Tông đồ. Theo sách Công vụ Tông đồ (các chương 27-28), Thánh nhân đã bị đắm tàu ở Malta vào mùa Đông năm 60 khi trên đường đến Roma. Giám mục đầu tiên của Malta là Thánh Publio; ngài đã lãnh đạo Giáo hội Malta trong 3 thập niên cho đến khi chịu tử Đạo tại Athens vào năm 112.
Sự hiện diện của Kitô giáo tại Malta được ghi dấu qua khoa khảo cổ học và các tài liệu. Như các phần khác của đế quốc Roma cổ, Kitô giáo đã xuất hiện công khai sau chiếu chỉ Milano của hoàng đế Constantino vào năm 313. Vào nửa đầu thế kỷ VIII, các đảo của Malta cùng với các đảo Sicilia, Calabria và Illyricum của Ý được hợp nhất vào Giáo hội Byzantine. Trong khoảng một thế kỷ, các nhà thờ ở những đảo này thuộc Giáo hội Hy Lạp. Ảnh hưởng của Hy Lạp tiếp tục trong suốt thời gian Hồi giáo thống trị Malta.
Năm 1530 hoàng đế Carlo V đã nhượng lại quần đảo Malta cho các Hiệp sĩ của Dòng Thánh Gioan (được gọi là Hội Hiệp sĩ Malta). Các hiệp sĩ rời bỏ Malta vào năm 1798, khi Napoléon Bonaparte chiếm đóng quần đảo. Năm 1817, giáo phận Malta trở thành một phần của giáo tỉnh Palermo và vào năm 1844, nó được tuyên bố là thuộc quyền của Tòa Thánh. Malta được Đức Giáo hoàng Pio XII nâng lên hàng Tổng Giáo phận chính tòa vào năm 1944.
Ngày 15/12/1965, sau khi độc lập, Cộng hòa Malta thiết lập quan hệ ngoại giao với Tòa Thánh.
Một Giáo hội sống động
Hiện nay Giáo hội Malta có Tổng Giáo phận Malta và giáo phận Gozo, với 6 giám mục, 716 linh mục, gồm 411 linh mục triều và 305 linh mục dòng, 33 tu sĩ nam và 716 nữ tu. Giáo hội điều hành 74 trường học và 81 trung tâm bác ái và xã hội.
Tín hữu Công giáo Malta sống đạo sống động, phần lớn trong số 85% tín hữu tham dự Thánh lễ Chúa Nhật đều đặn. Đời sống giáo xứ rất tích cực và 85 giáo xứ hiện có đã hòa nhập hoàn toàn vào đời sống và kết cấu của thành phố. Về tổng thể, tình cảm tôn giáo vẫn còn mạnh mẽ và sự hiện diện của Giáo hội đã ăn sâu vào cơ cấu xã hội, ngay cả qua nhiều tổ chức của Giáo hội.
Hoạt động giáo dục
Về lĩnh vực giáo dục, Giáo hội Malta điều hành hơn 70 trường Công giáo. Theo Hiến pháp Malta, đạo Công giáo được giảng dạy trong các trường công lập. Một nguyên tắc được tái khẳng định trong thỏa thuận giữa Tòa Thánh và Malta ký ngày 16/11/1989, và trong “Các phương thức của quy định về giáo dục và giảng dạy đạo Công giáo trong các trường công lập”. Một thỏa thuận khác giữa Tòa Thánh và Malta, được ký vào ngày 28/11/1991, đảm bảo sự tồn tại của các trường học do Giáo hội điều hành trên đảo.
Hoạt động bác ái xã hội
Về hoạt động bác ái xã hội, Giáo hội có rất nhiều cơ sở trợ giúp dành cho người già, người khuyết tật về thể lý và tâm trí, trong đó lâu đời nhất là “Nhà Chúa Quan phòng”, được Đức ông Mikiel Azzopardi, linh hướng của phong trào Công giáo Tiến hành Malta, thành lập vào năm 1965. Giáo hội còn điều hành những trung tâm dành cho những người nghiện ma túy. Giáo hội là tổ chức đầu tiên mở một cơ sở cho những người có vấn đề về ma túy; và cuối cùng là các cơ sở trợ giúp những nhóm xã hội nghèo nhất.
Hoạt động truyền giáo
Cộng đồng Công giáo Malta cũng rất tích cực về truyền giáo, một công việc ngày nay không chỉ liên quan đến các linh mục, tu sĩ nam nữ, mà còn cả giáo dân và các gia đình.
Những thách đố
Sống đức tin trong bối cảnh đa nguyên
Nhưng Giáo hội Malta cũng phải đối mặt với những thách thức do sự phát triển của xã hội đặt ra: trước hết là vấn đề rao truyền đức tin trong bối cảnh đa nguyên. Một đức tin không chỉ là tôn giáo bên ngoài hoặc một thực tế xã hội học, nghĩa là, được thừa hưởng từ gia đình, như trong quá khứ, nhưng sống động, nhận thức và được đào tạo tốt, được chia sẻ và làm chứng trong mọi môi trường. Ví dụ, trong Thư Mùa Vọng năm 2012, Giáo hội Malta kêu gọi các tín hữu “đừng sợ thử thách của công cuộc tái truyền giảng Tin Mừng”, nhưng hãy “ứng phó với những khó khăn.”
Khủng hoảng đời sống hôn nhân gia đình
Một thách đố lớn khác là cuộc khủng hoảng gia đình hiện đã ảnh hưởng đến xã hội Malta; bằng chứng của điều này là chiến thắng trong cuộc trưng cầu dân ý về ly hôn, được tổ chức vào năm 2011. Thực tế, cho đến thời điểm đó, Malta là quốc gia Châu Âu duy nhất không cho phép tháo gỡ pháp lý về hôn nhân.
Cuộc thảo luận về thụ tinh trong ống nghiệm vào năm 2012 cũng rất sôi nổi, sau đó đã được Quốc hội thông qua. Trong nhiều tuyên bố khác nhau, các giám mục địa phương đã xác định thực hành này là “không thể chấp nhận được về mặt đạo đức”, và đưa ra lời kêu gọi bảo vệ sự sống và bảo vệ sự liên kết và tình yêu hôn nhân.
Năm 2017, Malta đã hợp pháp hóa các kết hợp đồng giới. Cũng trong trường hợp này, các giám mục đã bày tỏ sự tiếc nuối và nhắc lại rằng “hôn nhân sẽ luôn là sự kết hợp duy nhất giữa một người nam và một người nữ, và nhắm đến việc sinh sản con cái”. Tuy nhiên, tại Malta, phá thai vẫn là điều bất hợp pháp.
Về mặt tự do tôn giáo, cần lưu ý rằng: vào tháng 7 năm 2016, Luật 133 đã sửa đổi một đạo luật năm 1933 trừng phạt việc bôi nhọ tôn giáo Công giáo.
Vấn đề người nhập cư
Cuối cùng là thách đố chống lại tình trạng nghèo khổ cũ và mới và vấn đề nhập cư. Về vấn đề nhập cư, Giáo hội Malta dấn thân cả trong việc nâng cao nhận thức và thúc đẩy văn hóa chào đón và hội nhập, cũng như hỗ trợ vật chất cho người nhập cư và người tị nạn thông qua Ủy ban Di cư, và trong việc vận động để bảo vệ quyền của những người này. Các Giám mục Malta cũng mạnh mẽ dấn thân trong việc bảo vệ thụ tạo, đặc biệt là bảo vệ lãnh thổ khỏi các vụ lạm dụng xây dựng ven biển. Trong một số trường hợp, Ủy ban Môi trường liên giáo phận đã kêu gọi sự cần thiết phải đảm bảo sự phát triển bền vững và hệ sinh thái.
Tiếng nói của các Giám mục Malta
Các Giám mục Malta cũng đã lên tiếng về một số sự kiện chính trị ảnh hưởng đến đất nước trong những năm gần đây. Vào năm 2019, các ngài đã đưa ra lời kêu gọi mạnh mẽ cho sự đoàn kết dân tộc và không làm trầm trọng thêm sự chia rẽ sau những tiết lộ về vụ sát hại nhà báo Daphne Caruana Galicia, khiến các nhà lãnh đạo của chính phủ Muscat bị thẩm vấn. Trong một thông tư được công bố vào những ngày đó, các Giám mục đã mời tất cả các bên liên quan “làm việc vì lợi ích chung của xã hội Malta nói chung”, thúc đẩy “công lý, sự thật và trung thực”, tôn trọng lẫn nhau và “mạnh mẽ từ chối mọi hình thức bạo lực.”
Hội Hiệp sĩ Malta
Tại Malta có một tổ chức Giáo hội nhưng cũng có tính quốc tế, đó là Hội Hiệp sĩ Malta. Được thành lập vào năm 1113, Hội Hiệp sĩ Malta ngày nay hoạt động tại 120 quốc gia, với 13.500 thành viên nam nữ, chủ yếu trong lĩnh vực hỗ trợ y tế và nhân đạo với tư cách là cơ quan luật pháp quốc tế và một dòng tu giáo dân Công giáo.
Nguồn: vaticannews.va/vi/
2022
Người Công Giáo có nên đi xem bói?
NGƯỜI CÔNG GIÁO CÓ NÊN ĐI XEM BÓI?
Giuse Phạm Đình Ngọc SJ
Hỏi: Con hay nghe bạn kể về chuyện đi xem bói, con cũng tò mò và muốn thử xem sao. Không biết quan niệm của Giáo hội Công Giáo về vấn đề này như thế nào?
Trả lời:
Đây là chủ đề thú vị và gây nhiều tranh cãi trong các tôn giáo[1]. Thú vị vì bản tính con người muốn biết tương lai, số phận của mình sẽ ra sao; tranh cãi vì không chỉ thời nay, từ xa xưa, các tôn giáo đã bàn luận đến hiện tượng này. Cụ thể chúng ta thử xem Thiên Chúa nói gì về xem bói trong Kinh Thánh. Từ đó, chúng ta có thể thấy được giáo huấn của Giáo Hội về vấn đề này. Sau cùng là cách thực hành đức tin của người tín hữu trước những lôi cuốn của mê tín dị đoan, bói toán.
- Giải thích từ ngữ
Xem bói nghĩa là muốn thấy trước tương lai của mình sẽ ra sao. Dĩ nhiên chúng ta không có khả năng biết chính xác về tương lai của mình. Thế nhưng, trước giờ có nhiều nhà xem bói về: công danh, sự nghiệp, tình yêu và gia đạo… Họ nói về tương lai tốt xấu của một người. Đồng thời họ cũng giúp giải hạn điềm xấu cho người đó. Tại Việt Nam, chúng ta thường thấy người ta đi xem ngày lành tháng tốt để xây nhà, động thổ, cưới hỏi, v.v.
Hình thức cao siêu hơn là gọi hồn để giải mã tương lai. Người ta kháo với nhau một số người có khả năng gọi được những người thuộc thế giới bên kia về. Khi đó, họ sẽ nói về tương lai của chúng ta. Nghe có vẻ hoang đường dưới cái nhìn của khoa học, nhưng đó lại là truyền thuyết thực hư lẫn lộn.
Tôi biết có nhiều người đi xem bói. Họ chia sẻ với tôi những điều đã xảy ra. Có phần đúng, có khi sai. Một vài kiểu xem bói họ có thể chọn. Chẳng hạn:
– Xem tử vi: đây là hình thức xem bói số phận đời người dựa trên Kinh Dịch, Can Chi, Ngũ Hành…(Vì không phải là thầy bói, nên tôi chẳng thể biết nhiều hơn!)
– Tử Bình Tứ Trụ. Tử Bình là một môn khoa học xem bói dựa trên giờ, ngày, tháng, năm sinh giống như Tử Vi.
– Xem bói chỉ tay. Bói chỉ tay là môn bói dựa trên hình dáng, màu sắc cũng như các đường trên lòng bàn tay để đưa ra luận đoán.
– Nhân tướng học. Nhân tướng học là phạm trù xem bói rộng hơn của bói chỉ tay. Đây là môn bói dựa trên hình tướng, dáng vóc, lời nói, sắc thái…
– Bói dịch (Gieo quẻ). Người xem bói gieo đồng xu, gieo quẻ để nhận được thông điệp. Dịp lễ Tết nhiều người vẫn đi gieo quẻ đầu năm.
Còn nhiều hình thức bói nữa. Nhưng tựu trung, mục đích của xem bói là nhằm biết trước tương lai của mình ra sao.
- Kinh thánh nói gì về bói toán?
Ngay chương thứ 3 của sách Sáng Thế, chúng ta thấy con rắn cám dỗ con người. Hắn đã thủ thỉ, thuyết phục Eva ăn trái cấm. Số là Thiên Chúa cảnh báo Ađam và Eva không được ăn trái ở giữa vườn Địa Đàng. Nếu ăn, họ sẽ phải chết. Con rắn nói ngược lại: “Chẳng chết chóc gì đâu!”. Hắn bồi thêm một câu đầy tiên đoán: “Ngày nào ông bà ăn trái cây đó, mắt ông bà sẽ mở ra, và ông bà sẽ nên như những vị thần biết điều thiện điều ác.” (St 3,5).
Qua câu nói trên, chúng ta biết tà ý của con rắn. Hắn muốn hai ông bà bất tuân Thiên Chúa, kiêu ngạo và muốn vượt lãnh vực của mình. Ăn trái ấy không chỉ không ngang bằng với Thiên Chúa, mà còn bị Thiên Chúa đuổi ra khỏi Vườn Địa Đàng. Đó là thân phận của con người. Một mặt, con người muốn làm chủ cuộc đời mình, có thể đối phó mọi hiểm nguy và trắc trở xảy đến. Mặt khác, con người hằng bất lực trước tương lai của mình. Con người không toàn năng. Do đó, chính khi con người ước mong làm chủ mọi thứ, họ trở nên kiêu ngạo và đánh mất chính mình. Kết quả là đau khổ cứ ôm ghì lấy họ.
Một trường hợp điển hình về việc xem bói là vua Sa–un của Ít–ra–en. Ông là vị vua tài đức, đẹp lòng Thiên Chúa. Tuy vậy, có những lần vua hỏi ý Thiên Chúa về tình hình chiến sự với quân Phi–li–tinh, Ngài vẫn im hơi lặng tiếng. Ông chạy đi xem bói!
– Hãy tìm cho ta một bà đồng bóng, để ta thỉnh ý bà ấy.
Và triều thần đã giới thiệu với Vua một bà đồng bóng ở Ên Đo. Thế là vua Sa–un cải trang, mặc áo khác rồi ra đi, có hai người cùng đi với vua. (1 Sm 28,3–25)
Người đồng bóng là người có khả năng nối kết người sống với những linh hồn thế giới bên kia. Họ tin mình có khả năng gọi hồn để về trình bày những gì sẽ diễn ra. Các nhà nghiên cứu cho thấy hiện tượng này giống với lên đồng tại Việt Nam.
Trong sách Luật, Ðức Chúa cũng cảnh báo người ta không được làm nghề bói toán, chiêm tinh, tướng số, phù thuỷ, bỏ bùa, ngồi đồng ngồi cốt, chiêu hồn. Thật vậy, hễ ai làm điều ấy thì là điều ghê tởm đối với Ðức Chúa. (Dnl 18,9–20).
Luật Cựu Ước cũng ngăn cấm đi xem bói hoặc lên đồng (Lv 19,31; Đnl 18,11). Điều ấy cho thấy ngay từ thời xa xưa đã có hiện tượng huyền bí này. Sang thời Tân Ước, nhiều lần Chúa Giêsu nhắc con người: “Đừng lo lắng về ngày mai, ngày mai, cứ để ngày mai lo. Ngày nào có cái khổ của ngày ấy” (x. Mt 6,34)[2]. Trong Giáo Hội sơ khai, chúng ta thấy nhiều người từ bỏ trò ảo thuật, bỏ xem bói để chọn Chúa Kitô (x. Cv 19,18–19).
- Có nên đi xem bói?
Tiếc là nhiều người đi theo Chúa, nhưng có khi đến với cả thầy bói, phù thủy. Bởi đó có lần Đức Thánh Cha Phanxicô chia sẻ:
“Ma thuật không phải là Kitô giáo. Những điều được thực hiện để đoán tương lai hoặc đoán nhiều thứ hoặc thay đổi tình huống cuộc sống không phải là Kitô giáo. Ân sủng của Chúa Kitô mang đến cho bạn tất cả mọi thứ: hãy cầu nguyện và phó thác chính mình nơi Chúa.”[3]
Dĩ nhiên Giáo Hội lên án những trò bói toán và ma thuật. Tương lai luôn thuộc về sự quan phòng của Thiên Chúa. Con người muốn điều khiển tương lai, nghĩa là muốn ngang bằng Thiên Chúa. Vì thế Giáo Lý Công Giáo dạy rằng:
“Phải loại bỏ mọi hình thức bói toán: cậy nhờ Satan hay Ma Quỷ, gọi hồn người chết hay những cách khác ngỡ rằng sẽ đoán được tương lai. (x. Đnl 18,10; Gr 29,8). Coi tử vi, chiêm tinh, xem chỉ tay, giải điều mộng, xin xăm, bói toán quá khứ vị lai, đồng bóng, là những hình thức che giấu ước muốn có quyền trên thời gian, trên lịch sử và trên cả con người, cũng như ước muốn liên kết với các thế lực huyền bí. Điều này nghịch lại với lòng tôn kính và thần phục chỉ dành cho Thiên Chúa.” (số 2116).
Bạn thân mến,
Là con người ai cũng tò mò, như bạn nói về vấn đề xem bói. Chỉ những ai hiểu rõ vấn đề, họ mới đi đúng đường. Thật tốt khi bạn quan tâm đến thực hành phổ biến này ở Việt Nam. Tôi biết nhiều người Công Giáo cũng có lần đi xem bói. Xin đừng theo họ! Nếu ai từng vướng vào điều ấy, xin ăn năn trở về với Thiên Chúa. “Đừng để ma quỷ thừa cơ lợi dụng.” (Ep 4,27).
Về vấn đề xem bói, rất nhiều người đã đoán được cách các thầy bói muốn trục lợi. Thậm chí nhiều thầy bói giả mạo muốn lừa tình, lừa tiền những ai nhẹ dạ cả tin. Đừng quên, họ có nhiều chiêu trò để đưa người xem bói vào trạng thái hoang mang và phụ thuộc. Từ đó, nhiều người xem bói xem thầy bói như thần thánh và luôn đến tham vấn và làm theo!
Chúng ta chỉ thờ phượng một mình Thiên Chúa, Đấng làm chủ muôn loài, không gian và thời gian. Những điều bí nhiệm chưa bao giờ thuộc về con người. Hẳn là con người có quyền tìm hiểu về những điều ấy. Đừng quên làn ranh giữa tìm hiểu và thực hành nó là rất mong manh. Ước gì người Công Giáo luôn chạy đến với Thiên Chúa trước; sau đó họ sẽ tìm được những câu trả lời hợp ý Chúa.
- Vài chỉ dẫn tránh xem bói
Thực tế nhiều chúng bạn cứ tỉ tê, rủ rê tôi đi xem bói. Họ chia sẻ chân thành, thuyết phục và cả mời gọi. Do đó, tôi rất dễ ngã lòng. Trong trường hợp ấy, tôi nghĩ mình cứ nghe với thái độ tôn trọng, nhưng giữ vững lập trường của mình. Bên cạnh đó, hãy trò chuyện với những người khôn ngoan, nhất là với cha giải tội. Linh mục ấy biết cách an ủi và hướng dẫn bạn.
Dường như người đi xem bói khó thể thoát ra. Nghĩa là xem bói được một lần, họ sẽ vướng vào vòng xoáy của nó. Giải hạn, cầu may và tiên đoán luôn ám ảnh, thu hút người ta. Rốt cuộc động chút là đi xem thầy bói. Như thế thì mệt lắm! Ngược lại, người Công Giáo có Thiên Chúa là Đấng biết trước mọi sự. Ngài từ từ hé lộ cho con người những gì chúng ta cầu xin. Hãy chạy đến với Ngài để cầu nguyện. Trong bầu không khí đó, Thiên Chúa cùng với con người khám phá những điều thú vị ở tương lai. Có người nói vui rằng: “Giả như biết trước mọi sự, cuộc sống này sẽ tẻ nhạt vô cùng!” Điều ấy có vẻ đúng. Hơn nữa, “Hãy ký thác đường đời cho Chúa. Tin tưởng nơi Người, Người sẽ ra tay.” (Tv 36,5).
Nếu bạn muốn thay đổi tương lai, hãy bắt đầu từ chính khả năng của bạn. Thành công, may mắn hoặc tương lai tươi sáng hoàn toàn phụ thuộc vào thái độ đúng đắn của chúng ta. Nếu thái độ ấy cộng với ơn của Thiên Chúa nữa, cuộc sống của chúng ta sẽ thật nhiều bình an, hạnh phúc. Hãy làm chủ cuộc đời mình trong vòng tay yêu thương của Thiên Chúa. Xin đừng đánh cược chính mình vào chuyện xem bói, mê tín dị đoan. Tôi tin bạn không muốn rơi vào bước đường u mê ấy.
Chào bạn.
(Trích Giải Đáp Thắc Mắc cho người trẻ Công giáo, Tập 3, Nxb Tôn Giáo, 2020)
2022
Thư mục vụ Gp. Long Xuyên tháng 4-2022: Người tín hữu giáo dân trong Hội thánh hiệp hành
THƯ MỤC VỤ GIÁO PHẬN LONG XUYÊN THÁNG 04/2022
NGƯỜI TÍN HỮU GIÁO DÂN GIÁO PHẬN LONG XUYÊN
TRONG MỘT GIÁO HỘI HIỆP HÀNH
Anh chị em thân mến!
Theo chương trình của Giáo Phận, ngày 24/04 sẽ kết thúc “Giai Đoạn Học Hỏi” về Thượng Hội Đồng lần thứ XVI để bước sang “Giai Đoạn Thỉnh Ý Hiệp Hành”. Thư mục vụ tháng 01 đề cập đến hàng giáo sĩ, thư mục vụ tháng 03 đề cập đến tu sĩ và thư mục vụ tháng 04 này sẽ đề cập đến giáo dân. Qua đó, mọi thành phần Dân Chúa trong Giáo Phận được mời gọi hiệp thông với Giáo Hội hoàn vũ hướng tới một Hội Thánh Hiệp Hành: hiệp thông, tham gia, sứ vụ.
Trước hết, chúng ta ý thức rằng, điểm khác biệt nổi bật của Thượng Hội Đồng lần thứ XVI này là mọi thành phần Dân Chúa, kể cả những người sống bên lề, những anh chị em khác niềm tin…, đều được mời gọi tham gia vào tiến trình tổ chức Thượng Hội Đồng. Theo cách thức tổ chức của Thượng Hội Đồng lần này, tiến trình Thượng Hội Đồng giai đoạn Giáo Phận là nền tảng cho các giai đoạn tiếp theo, trong đó toàn thể Dân Chúa được tạo điều kiện để có được kinh nghiệm hiệp hành trên hành trình hướng tới một Giáo Hội ngày càng có tính hiệp hành hơn. Đây là cơ hội để các mục tử và giáo dân gặp gỡ, lắng nghe và phân định. Gặp gỡ nhau và cùng nhau gặp gỡ Chúa. Gặp gỡ để lắng nghe; lắng nghe Chúa Thánh Thần và lắng nghe nhau; gặp gỡ, lắng nghe để đi đến phân định nhờ Lời Chúa. Lời Chúa giúp ta phân định thiêng liêng và soi sáng tiến trình phân định ấy. Như vậy, mỗi lần hội họp là một biến cố ân sủng trong tiến trình chữa lành và canh tân được Chúa Thánh Thần hướng dẫn cho cá nhân và cho cộng đoàn của ta.
Tiến trình trên được thực hiện với ý thức về sự bình đẳng trong phẩm giá của mọi người đã được lãnh nhận Bí Tích Rửa Tội. Thật vậy, theo giáo huấn, Dân Thiên Chúa bao gồm các tín hữu vốn là những người, nhờ Bí Tích Rửa Tội, được hiệp thông với Đức Kitô, và do đó, tham dự theo cách thế riêng, vào chức vụ tư tế, ngôn sứ và vương giả của Người. Cũng do sự thiết lập của Thiên Chúa, giữa các tín hữu trong Giáo Hội, có các thừa tác viên có chức thánh, được gọi là giáo sĩ. Giáo sĩ và giáo dân đều là thành viên của Dân Thiên Chúa với ơn gọi chung là nên thánh. Ơn gọi riêng của giáo dân là nên thánh bằng cách tìm kiếm Nước Thiên Chúa, làm thấm nhập và kiện toàn trật tự trần thế với tinh thần Tin Mừng, làm cho mọi người trên khắp thế giới biết đến và đón nhận sứ điệp cứu rỗi của Thiên Chúa. Tất cả cần được thực hiện trong sự bình đẳng và tôn trọng ơn gọi riêng của mỗi người. Bình đẳng vì cùng “được tái sinh trong Đức Kitô”. Ơn gọi riêng vì được Thiên Chúa đặt để trong những hoàn cảnh, điều kiện sống riêng, nhờ đó khắp nơi trên thế giới đều được nghe Tin Mừng cứu rỗi, và mọi người mọi nơi đều có thể lên tiếng ca ngợi tôn vinh Thiên Chúa là Đấng tạo dựng và cứu chuộc.
Từ những ý tưởng trên, chúng ta cùng suy niệm dụ ngôn về những người làm vườn nho trong Tin Mừng (Mt 20, 1-16). Theo dụ ngôn, “Cả các anh nữa cũng hãy đi làm vườn nho cho tôi, tôi sẽ trả cho các anh hợp lẽ công bằng”, là lời mời gọi dành cho tín hữu giáo dân, cùng với hàng giáo sĩ, tham gia vào sứ vụ của Chúa Kitô trong lịch sử nhân loại. Đây là ơn gọi phát xuất từ tình thương và lòng tín nhiệm của Thiên Chúa. Với ơn gọi này, người tín hữu giáo dân được tạo điều kiện sống phẩm giá của mình và thi hành vai trò của mình trong cộng đoàn của Chúa Kitô. Đây cũng là ơn gọi mà người tín hữu giáo dân hy vọng sẽ được đón nhận công xá từ lòng quảng đại của Thiên Chúa trong cộng đoàn Dân Thiên Chúa.
Cụ thể hơn, tính hiệp hành của Giáo Hội cần được thể hiện trong sinh hoạt và tổ chức của cộng đoàn tín hữu, điển hình là của giáo xứ, giáo họ trong Giáo Phận, theo mô hình Giáo Hội hiệp thông, tham gia, đồng trách nhiệm vì sứ vụ. Theo đó:
– Với Bí tích rửa tội, giáo sĩ cũng như giáo dân là thành viên trong gia đình của Thiên Chúa, mọi người và từng người được tôn trọng. Mặc dù có nhiều khác biệt, nhưng mọi người cùng nhau bước trên Con Đường Đức Giêsu, ở đó, mọi người gặp gỡ, lắng nghe, khám phá ra ý Chúa, và cùng nhau thực hiện ý Chúa.
– Với ơn gọi riêng của mình, người tín hữu giáo dân có một vai trò rất quan trọng và cần thiết cho sứ vụ của Giáo Hội ngay từ thời Giáo Hội sơ khai và trong suốt chiều dài lịch sử của Giáo Hội. Như vậy, một giám mục cùng với linh mục đoàn không thể hướng dẫn Giáo Phận một cách hiệu quả nếu không có sự góp phần của người tín hữu giáo dân. Cũng vậy, các linh mục phụ trách giáo xứ, giáo họ cũng không thể hướng dẫn cộng đoàn tốt nếu không có sự tham gia của người tín hữu giáo dân, cụ thể là trong hội đồng mục vụ và các đoàn thể.
– Huấn quyền Giáo Hội nói đến một sự tham gia vào tiến trình cùng hoạch định, cùng lấy những quyết định và rồi cùng nhau thực hiện, mỗi người mỗi vẻ, theo vai trò và trách nhiệm của mình. Vai trò lãnh đạo, phối kiểm, lấy quyết định sau cùng vẫn dành cho vị chủ chăn của cộng đoàn. Như vậy, trong giáo xứ, giáo họ, kế hoạch mục vụ của giáo xứ, giáo họ được cùng nhau phác thảo và đồng thuận trong bầu khí cầu nguyện. Điều đó được diễn tả qua việc cùng nhau phân định tiếng gọi của Thiên Chúa, và chắc chắn, với vai trò và trách nhiệm, người mục tử luôn có tiếng nói cuối cùng.
– Giáo xứ, giáo họ hiện diện là để loan báo Tin Mừng (truyền giáo). Tác vụ rao giảng, cử hành bí tích, phục vụ bác ái và các sinh hoạt tổ chức của giáo xứ, giáo họ đều thấm nhuần tinh thần loan báo Tin Mừng. Mọi thành viên, kể cả thiếu nhi cũng như những người già cả và đau yếu, đều là tác nhân loan báo Tin Mừng, trong sự hiệp thông, tham gia và đồng trách nhiệm.
Áp dụng cho người tín hữu giáo dân trong Giáo Phận Long Xuyên, xin được đưa ra những sinh hoạt cụ thể:
- Hãy thể hiện và học hỏi tính hiệp hành của người tín hữu giáo dân trong cộng đoàn ngay trong việc cử hành Thánh Lễ. Bởi, Thánh Lễ là cuộc gặp gỡ nhau và cùng nhau gặp gỡ Chúa; Thánh Lễ là lắng nghe, lắng nghe nhau và cùng nhau lắng nghe tiếng Chúa; Thánh lễ là sự kiếm tìm ý Chúa cho ta và cho cộng đoàn. Kết thúc Thánh Lễ là lời hiệu triệu để người tín hữu giáo dân ra đi vào thế giới, trở thành muối, thành men của Tin Mừng trong các mối tương quan gia đình và xã hội.
- Người tín hữu giáo dân được khích lệ tham gia tích cực vào các tổ chức và sinh hoạt của giáo xứ, giáo họ, cụ thể là sinh hoạt giáo lý, sinh hoạt phượng tự và sinh hoạt bác ái. Đây là cơ hội để người tín hữu giáo dân sống lý tưởng của người con trong gia đình của Thiên Chúa trong kinh Lạy Cha, là làm cho Danh Cha cả sáng, Nước Cha trị đến, Ý Cha thể hiện dưới đất cũng như trên trời.
- Người tín hữu giáo dân được khích lệ tổ chức và tham dự các cuộc hội họp của các đoàn hội trong giáo xứ, giáo họ trong tinh thần hiệp hành. Bởi vì, mỗi cuộc hội họp định kỳ hay ngoại lệ là một cuộc gặp gỡ, lắng nghe và phân định trong bầu khí cầu nguyện, huynh đệ và đồng trách nhiệm, với ý thức Chúa Thánh Thần đang hoạt động giữa cộng đoàn.
- Giáo Phận cổ vũ mọi thành phần Dân Chúa trong Giáo Phận thực hiện các cuộc thăm viếng. Cụ thể, các đoàn hội trong giáo xứ, giáo họ, hãy thực hiện các cuộc thăm viếng, kể cả các gia đình Công Giáo cũng như các tôn giáo bạn đang hiện diện trong phần đất của giáo xứ, giáo họ. Ở đây, Giáo Phận tri ân và tiếp tục cổ vũ sinh hoạt thăm viếng của hội Legio Mariae. Thăm viếng trong tinh thần hiệp hành là cơ hội để gặp gỡ, lắng nghe và phân định. Khi đó, chúng ta đang là dụng cụ của Chúa Thánh Thần thực hiện công trình của Ngài.
Anh chị em thân mến!
Tháng 04 năm nay là trung tâm điểm sinh hoạt phụng vụ của Giáo Hội, vì là cử hành Mầu Nhiệm Vượt Qua của Đức Kitô. Cầu chúc mọi thành phần Dân Chúa, giáo sĩ, tu sĩ và giáo dân tham dự việc cử hành Mầu Nhiệm Vượt Qua của Đức Kitô trong tinh thần hiệp hành với niềm tin Chúa đã phục sinh và với niềm hy vọng chúng ta cũng sẽ được phục sinh với Người. Và, trong niềm tin và niềm hy vọng Phục Sinh, Giáo Phận tích cực bước vào “Giai Đoạn Thỉnh Ý Hiệp Hành”, bắt đầu từ Chúa Nhật II Phục Sinh, ngày 24/04/2022.
