2022
“Hạt lúa mì” trong thế giới hôm nay
“Nếu hạt lúa mì rơi xuống đất mà không thối đi, thì nó chỉ trơ trọi một mình, nhưng nếu nó thối đi, thì nó sinh nhiều bông hạt.” (Ga 12,24)
Đã gần 4 tháng sau những ngày con có cơ hội đi tình nguyện phục vụ bệnh nhân Covid-19 tại Bệnh viện dã chiến số 12. Khoảng thời gian tuy không dài nhưng đã khắc sâu trong con những trải nghiệm thiêng liêng vô cùng ý nghĩa về sự kỳ diệu của hành trình “hạt lúa mì” gieo vào lòng đất, thối đi để sinh hoa trái.
Tại Việt Nam, từ giữa tháng 5 năm 2021, dịch bệnh đã bùng phát trở lại lần thứ 2. Thành phố Sài Gòn là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Mức độ lây lan quá nhanh, số ca nhiễm tăng vọt, những khu phố, ngõ xóm, gia đình bị phong tỏa ngày càng nhiều. Cùng trải nghiệm những cảm xúc lo âu và hoàn cảnh bấp bênh với anh chị em trong và ngoài thành phố, chị em nữ tu dòng Phan Sinh thừa sai Đức Mẹ (FMM) đã mở rộng cánh cửa, góp thêm bàn tay với các nhóm thiện nguyện khác, cùng tìm mọi cách để hỗ trợ người dân đang vật lộn với dịch bệnh, với miếng cơm manh áo, để bảo tồn sinh mạng của bản thân và của gia đình. Hơn nữa, một số chị em đã mau mắn đáp lại lời mời gọi cộng tác của chính quyền địa phương, bất chấp rủi ro có thể xảy đến, hăng hái lên đường đến các bệnh viện dã chiến để chăm sóc các bệnh nhân F0.
Trong đợt ra quân đầu tiên ngày 22/07/2021, con cùng các tu sĩ đến từ các dòng và các tôn giáo bạn tình nguyện đến phục vụ tại ba bệnh viện: Bệnh viện Ung Bướu cơ sở 2, Bệnh viện dã chiến Số 10 và Số 12. Riêng nhóm 18 chị em FMM đã may mắn được hiện diện phục vụ tại cả ba cơ sở: Bệnh viện Ung Bướu 4 chị, Bệnh viện dã chiến Số 10 có 12 chị và Bệnh viện dã chiến Số 12 có 2 chị em. Con là một trong số hai chị em đã phục vụ tại bệnh viện dã chiến Số 12. Trong lần đầu đó, tại Bệnh viện dã chiến số 12 có 36 tình nguyện viên, trong đó có 26 tu sĩ Công giáo và 10 tình nguyện viên Phật giáo.
Khi chính thức được tham gia đi tình nguyện, trong con đã có những cảm xúc gần như mâu thuẫn: vui vì con có cơ hội được tham gia phục vụ, cùng đồng hành và hiện diện nơi tuyến đầu cùng các y, bác sĩ, nhân viên y tế và các bệnh nhân; bên cạnh đó là cảm giác hồi hộp và lo lắng vì con bước vào vùng có nguy cơ lây nhiễm rất cao và cũng không biết con sẽ làm gì khi không có chuyên môn trong ngành y. Nhưng chính thao thức được hiện diện với những bệnh nhân đang cô đơn cố gắng giành giật lại sự sống trên các giường bệnh đã cho con có can đảm và sức mạnh để dấn thân.
Những ngày phục vụ giữa tâm dịch đã cho con những trải nghiệm kỳ diệu: một cộng đoàn đã được hình thành gồm những tu sĩ trẻ không cùng tôn giáo, không cùng Hội Dòng, không quen biết, không cùng chuyên môn… nhưng lại cùng chung tấm lòng, chung nhịp đập của con tim, chung thao thức dấn thân phục vụ. Quả thật, tình yêu đã kết nối và làm cho những khác biệt nên một. Ngay khi vừa tới, chúng con nhanh chóng được bổ sung vào những vị trí cần thiết để hỗ trợ với các nhân viên y tế và các bạn dân quân chăm sóc và phục vụ cách tốt nhất có thể cho các bệnh nhân trong thời gian cách ly và điều trị trong bệnh viện dã chiến này. Trong những ngày hiện diện nơi đây, con đã được chứng kiến biết bao nét đẹp qua thái độ và cung cách phục vụ. Ai cũng đều sẵn sàng với tất cả con tim và nhiệt huyết của mình. Ai cũng sống một cuộc sống đơn giản với tất cả sự hăng say, niềm vui và hiệp nhất, cùng nhau tìm phương cách để có thể đồng hành với các y bác sĩ, hỗ trợ các bệnh nhân và gia đình của họ.
Nhóm tình nguyện của chúng con hiện diện ở tâm dịch ngay khi mới được tiêm một mũi vacxin hai ngày trước đó. Đây là một sự mạo hiểm, nhưng cũng từ đó con cảm nhận được những sự hy sinh cao đẹp đến từ các nhân viên y tế mà con có cơ hội làm việc cùng. Chúng con, 4 tình nguyện viên (TNV) và hai chị hộ lý nhận công việc thu gom rác và lau dọn vệ sinh khu nhân viên và khu bệnh nhân đang được cấp cứu. Khi biết chúng con mới được tiêm một mũi vacxin, hai chị hộ lý đã nhận làm ở tầng trung gian có khu thay đồ bảo hộ và khu cấp cứu để chúng con làm ở khu của nhân viên an toàn hơn. Nhưng chỉ sau một tuần làm việc, trong lần test đầu tiên thì đã có 4 TNV và một số nhân viên trong đó có một chị hộ lý trong nhóm chúng con đã bị nhiễm nên được đưa lên khu cách ly. F1 cũng được yêu cầu cách ly tại phòng để test lại. Các thầy trong nhóm TNV đã tình nguyện sắp xếp công việc và giúp chúng con gom rác. Một trong ba chị em TNV đã tình nguyện đi làm cùng với chị hộ lý. Để tránh nguy cơ lây nhiễm, chị đã đề nghị: một mình chị sẽ đi xuống phòng cấp cứu với chị hộ lý để hai chị còn lại vẫn làm trong khu an toàn. Nhưng không ai đồng ý và chúng con quyết định thay phiên nhau đi làm ở khu cấp cứu. Tuy chỉ là một tình huống nhỏ, nhưng con đã cảm nhận được tấm lòng cao thượng, sự sẻ chia đầy tình người đến từ các chị hộ lý cũng như nơi mỗi tình nguyện viên. Điều đó đã đánh động con rất nhiều để thay đổi bản thân, bớt đi những lo sợ, để cùng với mọi người sẵn sàng và can đảm dấn thân hơn.
Bản thân con mong muốn được tiếp xúc, trực tiếp hỏi thăm và khích lệ các bệnh nhân nhưng không được, vì cũng như nhiều TNV khác, con không có chuyên môn về y khoa. Hơn nữa, do đặc thù của căn bệnh này, việc cách ly được thực hiện rất nghiêm ngặt để giảm bớt nguy cơ lây nhiễm. Bên cạnh đó số lượng đồ bảo hộ cũng hạn chế, nên chỉ những ai có trách nhiệm thì mới trao đổi, tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân. Khi chia sẻ điều này, con lại nhớ tới lần con lên quét phòng làm việc của các bác sĩ. Một bác sĩ nữ đã hỏi con: “Sơ vào đây chỉ làm công việc này thôi ạ?’ Con vui vẻ trả lời: “Dạ, em không có chuyên môn về ngành y nên em cộng tác được công việc gì thì em sẵn sàng, em học bên mầm non.” Vâng, chỉ đơn giản vậy thôi. Những dãy hành lang, cầu thang hằng ngày được lau dọn sạch sẽ, rác được gom đi… Những câu chuyện được chia sẻ cho nhau sau giờ làm việc tại các khu vực khác nhau và rồi tất cả được hòa vào trong kinh nguyện hằng ngày của các tu sĩ trẻ, lan tỏa đến các cộng đoàn. Đây là lần đầu tiên con thực sự cảm nghiệm được giá trị của sự hiện diện, con cảm nhận một sự linh thiêng bởi trong kinh nguyện có sự hiến tế cuộc sống của con và những người xung quanh để truyền thêm sức sống cho những người khác.
Cùng với những trải nghiệm kỳ diệu nơi đây, con cảm nghiệm được tình hiệp thông sâu xa giữa các chị em trong Hội Dòng. Chúng con lên đường mang theo tình yêu và lòng nhiệt huyết, không phải chỉ các TNV, mà của tất cả chị em Phan sinh Thừa sai Đức Mẹ hướng về các anh chị em đau khổ, cô đơn và đang cần một bàn tay giúp đỡ. Các chị đưa tiễn chúng con lên đường với lòng tin và phó thác trong tay Thiên Chúa và Mẹ Maria, chấp nhận thưa “Vâng” để cùng với các chị em trẻ bước “theo sát dấu chân Chúa Ki-tô hơn”, đáp trả lời mời gọi của Chúa qua các dấu chỉ của thời đại. Với lòng biết ơn, con xin chia sẻ lại bức thư mà chị Giám tỉnh của chúng con đã viết cho chị em đi tình nguyện phục vụ ở tuyến đầu:
“Trước tiên chị Tạo thay mặt Tỉnh Dòng cám ơn các em đã tình nguyện thay cho các chị “cao niên” dù muốn cũng không được (!) để dấn thân phục vụ bệnh nhân Covid, và sẵn sàng đón nhận những nguy cơ, rủi ro… có thể xảy đến cho mình. Cầu chúc các em lên đường với niềm hăng say nhiệt tình, dũng cảm và tâm huyết của người trẻ FMM.
Hôm nay Tỉnh Dòng gửi các em đi với tinh thần đó và thêm nữa trong tinh thần của CGE 2018 để “biểu lộ khuôn mặt Tình Yêu, bằng sự hiện diện đầy tình người”. Như các em đã chia sẻ tâm tư, cảm xúc “các em chưa biết mình sẽ làm việc gì, làm như thế nào, vì không có chuyên môn. nhưng cảm thấy như có một ngọn lửa bừng bừng, một sự thôi thúc mãnh liệt từ bên trong. luôn sẵn sàng và háo hức lên đường sớm nhất có thể”! Xin Chúa giúp các em giữ mãi ngọn lửa ấy trong tâm hồn nhé.
Chị cảm thấy hãnh diện vì có những đứa em tốt lành, gan dạ… Nhưng cũng cảm thấy một chút lo âu các em ạ. Nguyện xin bình an đích thực của Chúa luôn ở cùng các em để các em trao ban cho tha nhân.”
Con thấy rõ đây cũng là cơ hội để chị em trẻ trải nghiệm và cảm nhận một cách chân thực nhất tinh thần gia đình trong ơn gọi Phan sinh Thừa sai Đức Mẹ để thêm yêu mến, trân trọng và làm cho tinh thần đó trở nên sống động bằng chính đời sống của mình. Dù chỉ là một cuộc ra đi trong khoảng cách chưa đầy 20 km, nhưng lại tạo nên một sự khác biệt rất lớn bởi sự vô định về tương lai. Không một ai trong nhóm tình nguyện viên chúng con cũng như chị em ở nhà biết được điều gì sẽ xảy ra, nhưng chính sự không chắc chắn, những hoang mang, lo lắng cho nhau đã làm nên điều kỳ diệu. Mọi người xích lại gần hơn, yêu thương và lo lắng cho nhau nhiều hơn. Sự quan tâm đó biểu lộ cách rõ nét qua những cuộc gọi nhỡ, những tin nhắn hỏi thăm, động viên, những thùng đồ, những món quà chất chứa tình yêu thương gửi cho chúng con nơi tuyến đầu.
Bên cạnh tình hiệp thông trong Hội Dòng là mối dây thông hiệp từ gia đình. Khi con gọi điện về chia sẻ với ba mẹ mong muốn được tham gia đi tình nguyện, ba mẹ đã sẵn sàng đồng ý, động viên con vững tin vào tình thương và quyền năng của Chúa để dấn thân phục vụ. Với lời thưa “Vâng” đó ba mẹ đã tiếp tục trải dài bằng những ngày đêm quằn quại, trằn trọc nghĩ về sự an nguy của chị em chúng con. Có chị trong nhóm nhận đều đặn 3 cuộc điện thoại mỗi ngày từ gia đình. Chị khác nhận tin nhắn:“khi nào chị về phòng gọi lại cho em, mẹ muốn nói chuyện với chị”. Chị khác chia sẻ: Ba chị ở quê lo lắng vì mấy ngày không thấy chị liên lạc về, cố gắng lục tìm số điện thoại mấy hôm trước chị gọi để gọi lại. Ba chị sợ chị bị nhiễm nên im lặng không báo tin cho ba biết. Cũng có những ba mẹ âm thầm không liên lạc nhiều, nhưng khi chúng con báo tin đã bình an sau thời gian cách ly thì mới thốt ra được: “Vậy nay là bố mẹ yên tâm rồi!” Dù cách thể hiện ra sao thì tất cả mọi người đều nóng lòng hướng về con cái mình nơi đầu tuyến. Có lẽ, nếu không trải qua những khoảnh khắc này, con khó mà cảm nhận được sự “nặng lòng” mà ba mẹ luôn dành cho con.
Cuộc ra đi này không chỉ là cuộc ra đi của chúng con, những tình nguyện viên, nhưng là cuộc ra đi của tất cả, của các chị em trong cộng đoàn, tỉnh dòng, và nhất là cha mẹ và người thân trong gia đình của mỗi chị em chúng con. Chính tình yêu đã cho mọi người được hiệp thông với nhau. Con đã cảm nhận được niềm vui đích thực khi dám mạo hiểm và trao ban chính mình trong khi phục vụ giữa tâm dịch như thế. Đây cũng là một kinh nghiệm con được lớn lên trong đức tin để sẵn sàng mở ra và dấn thân trong hành trình tiếp theo.
Tạ ơn Chúa đã cho con có cơ hội trải nghiệm để rồi trong tâm tình của Giáng Sinh năm nay, con cảm nhận sâu sắc hơn sự “ra đi” của Ngôi Lời. Chúa cũng có trăn trở, lo lắng trước sự vô định ở phía trước như con đã cảm nhận, nhưng Ngài đã nhập thể làm người, đến để hiện diện, chia sẻ phận người, để vực con người dậy từ hậu quả của tội lỗi, từ trong đau khổ, thất vọng, bệnh tật, đói khổ. Ngài là Đấng “Emmanuel – Thiên Chúa ở cùng chúng ta” để niềm hy vọng được khơi dậy trong con vì một Thiên Chúa quyền năng đã đến ở lại với con. Ngài yêu thương và đồng hành với con trong mọi hoàn cảnh của cuộc sống.
Không chỉ vậy, con cảm nghiệm được cả Chúa Cha, Thánh Thần cũng đã cùng với Chúa Con đi vào trần gian, cùng “quằn quại”, “nặng lòng” như điều con đã cảm nhận nơi mỗi người cha, người mẹ, mỗi người chị em trong cộng đoàn của chúng con. Xin Chúa giúp con sống từng giây phút trong cuộc sống với lòng biết ơn, nhạy bén trước lời mời gọi của Thiên Chúa qua tha nhân vì con biết mình không lẻ loi, nhưng con được thuộc về Chúa, thuộc về Hội Dòng, về gia đình và mọi người mà con có cơ hội gặp gỡ và phục vụ.Nữ tu Maria Mai Hậu, FMM
2022
Thư gởi sinh viên, học sinh Công giáo nhân dịp mừng lễ Chúa Phục Sinh 2022
ỦY BAN GIÁO DỤC CÔNG GIÁO
Hội Đồng Giám Mục Việt Nam
THƯ GỬI SINH VIÊN, HỌC SINH CÔNG GIÁO
NHÂN DỊP MỪNG LỄ CHÚA PHỤC SINH 2022
Các con thân mến,
Chúng ta đang ở trong những ngày của Tuần Thánh, tuần lễ quan trọng bậc nhất trong Phụng vụ của Giáo Hội để mừng lễ Chúa Phục sinh. Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nói trong bài giảng lễ này vào năm 2017 rằng: “Chúa Giêsu đã sống lại từ cõi chết, và đây không phải là một chuyện tưởng tượng”. Đúng vậy, sự kiện Chúa sống lại không phải là một sản phẩm của trí tưởng tượng, nhưng là một sự kiện lịch sử và đặc biệt là một mầu nhiệm của đức tin, một mầu nhiệm nền tảng đức tin Kitô giáo của chúng ta như lời Thánh Phaolô xác nhận: “Nếu Đức Ki-tô đã không trỗi dậy, thì lời rao giảng của chúng tôi trống rỗng, và cả đức tin của anh em cũng trống rỗng…. và hảo huyền …” (x.1 Cr 15, 14-19). Hôm nay, trước khi bước vào Tam Nhật Thánh, dựa vào những mô tả của Phúc âm, cha muốn cùng với các con nhìn lại phẩm tính đức tin của những chứng nhân đầu tiên trước sự Phục sinh của Chúa Kitô, Chúa chúng ta.
- Sự kiện Chúa Kitô Phục sinh
Sự kiện này phải gắn liền với cái chết của Chúa Kitô, vì không có tử nạn thì sẽ không có phục sinh. Chúng ta không trực tiếp chứng kiến cái chết này, nhưng một vài chi tiết được thuật lại trong Phúc âm, cho phép chúng ta tin chắc rằng: Chúa Kitô đã chết thật. Cả bốn Thánh sử đều tường thuật cuộc khổ nạn và sự chết của Người trên thập giá. Sau khi bị hành hình và treo lên thập giá như những tử tội khác, Người đã bị một tên lính dùng một ngọn giáo đâm vào cạnh sườn thâu qua trái tim, và lập tức máu cùng nước chảy ra (x. Ga 19, 34). Sau cùng, cuộc mai táng dành cho Người cũng được hoàn tất bằng một tảng đá to che lấp cửa mộ (x. Mt 27, 59-60).
Nhưng rồi đúng như lời tiên báo của Chúa Kitô: Người đã sống lại. Hiện tượng Chúa sống lại đã khiến toán lính canh khiếp sợ, và các bà sợ hãi nhưng vui mừng (x. Mt 28, 4-5). Người đã sống lại qua sự thay đổi lạ thường trong thái độ của các môn đệ như sách Tông Đồ Công Vụ đã ghi chép: “Chúng tôi, những kẻ đã được cùng ăn cùng uống với Người, sau khi Người từ cõi chết sống lại” (Cv 10, 41). Với chúng ta hôm nay, Chúa Phục sinh là một chân lý đức tin, và cũng là nền tảng đức tin của chúng ta. Tuy nhiên, cha tin rằng: việc nhìn lại những diễn biến đức tin của các chứng nhân đầu tiên về Chúa Phục sinh, sẽ làm cho đức tin của chúng ta được củng cố nhiều hơn. Vậy, các nhân chứng ấy đã phản ứng như thế nào trước sự Phục sinh của Chúa?
- Những người đã tin
- Maria Mađalêna
Maria Mađalêna người phụ nữ được Chúa Giêsu cứu khỏi quỉ ám… bà là người trung thành, là một trong ít người có mặt trên núi Sọ, đã chứng kiến trọn vẹn cuộc khổ nạn và mai táng của Chúa Giêsu, người Thầy đáng kính của mình (x. Ga 19, 25). Maria Mađalêna là một trong ba người phụ nữ đến viếng mộ Chúa từ tảng sáng ngày thứ nhất trong tuần (x. Mt 28, 1). “Sao các bà lại tìm Người Sống ở giữa kẻ chết? Người không còn đây nữa, nhưng đã trỗi dậy rồi.” (Lc 24, 5-6). Chúng ta cũng dễ dàng hiểu được rằng, tại sao Maria Mađalêna như đã bỏ ngoài tai sự loan báo ấy. Thưa tất cả là vì lòng yêu mến. Ước mong duy nhất của bà lúc này là được chăm sóc cho thân xác của Thầy mình một cách cẩn thận và chu đáo hơn : “mang theo dầu thơm đã chuẩn bị sẵn” để ướp xác Chúa Giêsu (x. Lc 24, 1). Lòng yêu mến ấy đã được Chúa Phục sinh ân thưởng. Đức Giêsu gọi: Ma-ri-a! Bà quay lại và đáp “Lạy Thầy” (x. Ga 20, 16). Niềm tin vào Đấng Phục sinh của bà đã trở nên trọn vẹn và mạnh mẽ nhất khi nó được được chia sẻ cho những người khác : “Tôi đã thấy Chúa”, và bà kể lại những điều Người đã nói với bà. (x. Ga 20, 11-18). Câu chuyện của bà đã để lại cho chúng ta một bài học đáng quý: Khi bạn thực sự yêu mến Chúa nhân lành, bạn sẽ không gặp khó khăn gì để tin.
- Phêrô và Gioan
Nhận được lời báo tin của Maria Mađalêna, cả hai cùng chạy đến mồ, cùng vào trong mồ, cùng nhìn thấy những sự việc như nhau (x. Ga 20, 3-8). Tuy nhiên, thái độ của hai ông thì có phần khác nhau. Gioan đã thấy và ông đã tin, Phêrô thì im lặng. Sự im lặng của ông trong lúc này dường như thể hiện sự cẩn trọng hơn là một thái độ xua tan niềm tin vào sự sống lại của Thầy mình. Bởi lẽ ông đang bị tác động bởi những ký ức về tính bộc trực dẫn đến những sa ngã nhớ đời của mình. Chính vì thế, giờ phút này, khi chứng kiến ngôi mộ của Thầy đang trong tình trạng trống trãi một cách có trật tự: khăn và băng vải được cuốn lại và xếp riêng ra một nơi (x. Ga 20, 7), dù vậy, ông đang muốn thể hiện niềm tin của mình một cách khiêm tốn và thận trọng hơn. Dựa trên những suy nghĩ này, cha tin rằng, cả Phêrô và Gioan đều có những xác tín nhất định về việc sống lại của Thầy mình.
Tâm trạng của hai vị Tông đồ trong ngày đầu Chúa sống lại làm phong phú thêm bài học đáng quý ở trên: Khi bạn thực sự yêu mến Chúa nhân lành, bạn sẽ không gặp khó khăn gì để tin.
- Người Pharisêu
Có lẽ các con sẽ ngạc nhiên khi cha nhắc đến những thành phần này trong nhóm những người tin vào Chúa. Tường thuật Phúc âm cho thấy mục tiêu của những người Pharisêu là tìm mọi cách để loại bỏ sớm nhất sự hiện diện của Chúa Giêsu trong Do Thái giáo. Sự kiện táng xác Chúa Giêsu vào trong mồ tưởng chừng như đã kết thúc tất cả. Thế nhưng niềm vui chiến thắng của họ nhanh chóng bị đổi thành nỗi âu lo bởi những sự kiện lạ lùng: bức màn trong Đền Thờ xé ra làm đôi, xác của nhiều vị thánh đã an nghỉ được trỗi dậy (x. Mt 27, 51-54) và những lời tường trình của lính canh giữ mộ. Thế là, một cuộc hội ý khẩn cấp được diễn ra. “Các thượng tế liền họp với các kỳ mục; sau khi bàn bạc, họ cho lính một số tiền lớn, và bảo: ‘Các anh hãy nói như thế này: Ban đêm đang lúc chúng tôi ngủ, các môn đệ của hắn đã đến lấy trộm xác…’” (Mt 28, 12-15).
Đứng ở một góc nhìn nào đó, những sự việc đang diễn ra trong nội bộ của các thượng tế và những người Pharisêu ngay lúc này, chứng tỏ họ đã tin một cách chắc chắn rằng Chúa Giêsu đã sống lại. Họ không thể phủ nhận điều đó, nhưng muốn che giấu nó bằng một kịch bản thô sơ: chúng tôi đang ngủ….
- Những người chậm tin
- Hai môn đệ làng Em-mau
Thánh Luca đã ghi lại sự buồn bã và thất vọng ấy qua câu chuyện của hai môn đệ trên đường Em-mau. Sợ hãi và thất vọng là tâm trạng chung của tất cả các môn đệ Chúa Giêsu sau khi Người được mai táng trong mồ. Trong tâm trạng như thế, cho nên hai ông cũng không nhận ra Chúa Giêsu đến gần và cùng đàm đạo với hai ông. Nhưng cuộc gặp gỡ vô tình này như một cơ hội để trút hết những nỗi buồn trĩu nặng. Hai môn đệ ấy đã thổ lộ nỗi lòng: phần chúng tôi, trước đây vẫn hy vọng Chúa Giêsu sẽ cứu chuộc Israel, nhưng…. các việc ấy xảy ra đến nay là ngày thứ ba rồi (x. Lc 24, 18…). Phán đoán theo hình thức bên ngoài, theo Chúa vì lợi ích trần gian, khi gian nan thử thách xảy đến, nó sẽ trở thành chiếc nút thắt chặt chúng ta trong thất vọng và hối tiếc. Chúa Phục sinh đã giúp hai môn đệ cởi bỏ chiếc nút này một cách hiệu quả bằng việc mời gọi các ngài hướng về Lời Chúa : “Nào Đấng Ki-tô lại chẳng phải chịu khổ hình như thế, rồi mới vào trong vinh quang của Người sao?” (Lc 24, 26).
Và cuối cùng, niềm vui Chúa Phục sinh cũng đã bừng lên, hòa nhập với niềm vui của các anh em môn đệ khác khi các ngài quay trở lại Giêrusalem.
- Tông đồ Tôma
Niềm vui Chúa Phục sinh đang dần xóa tan nỗi sợ hãi và thất vọng nơi các môn đệ, bỗng nhiên bị chùng xuống bởi lời tuyên bố cứng rắn và lạnh lùng của Tôma: “Nếu tôi không thấy dấu đinh ở tay Người, nếu tôi không xỏ ngón tay vào lỗ đinh và không đặt bàn tay vào cạnh sườn Người, tôi chẳng có tin” (Ga 20, 25b).Với Tôma, việc Chúa sống lại là điều không thể và mãi mãi là không thể xảy ra. Chúa Phục sinh biết rất rõ Tôma là ai và đang cần gì trong lúc này, Người đã kiên nhẫn trao cho ông điều đó, khiến ông thay đổi hoàn toàn con người của mình qua lời tuyên xưng: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con”. Chắc chắn rằng, Chúa không chê trách Tôma, nhưng qua con người luôn muốn có bằng chứng trong mọi sự ấy, Chúa chúc phúc cho những người không thấy mà tin : “Vì đã thấy Thầy, nên anh tin. Phúc thay những người không thấy mà tin!…” (Ga 20, 24-28).
Chúng con lưu ý đôi khi trong đời sống đức tin của chúng ta chỉ biết hoài nghi vào những điều phải tin, trái lại quá tin tưởng vào những điều bình thường của cuộc sống! … Ít quan tâm đến những lời tiên tri về Chúa… về những phép lạ của Chúa Giêsu… Vì thế chúng con nên : “Thưa Thầy, xin thêm lòng tin cho chúng con” (Lc 17, 5).
- Sống niềm tin vào Chúa Phục Sinh
Các con thân mến, việc chúng ta nhìn lại phản ứng đức tin của tất cả những nhận vật trên đây, hoàn toàn không phải để so sánh hay nhận định, nhưng ngang qua những cung bậc đức tin ấy, niềm tin vào Chúa Phục sinh chúng ta sẽ được củng cố vững chắc hơn. Tuy nhiên, niềm tin này đòi buộc chúng ta phải sống, phải thể hiện như là một nhân chứng cho Tin mừng Chúa Phục sinh. Trong Sứ điệp Mùa Chay năm nay 2022, Đức Thánh Cha Phanxicô đã chỉ cho chúng ta phương cách sống Mùa Chay thật ý nghĩa qua cụm từ: Gieo và Gặt. Đó cũng là cách thức xứng hợp để chúng ta sống và thể hiện niềm tin vào Chúa Phục sinh. Thánh Phaolô đã chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa gieo và gặt khi khẳng định: “Ai gieo ít thì sẽ gặt ít và ai gieo nhiều thì sẽ gặt được nhiều” (2Cr 9, 6). Tục ngữ có câu: “Có gieo là sẽ có gặt”. Từ đây ta có thể suy ra: ta gieo điều gì thì sẽ gặt điều đó. Gieo gió thì sẽ gặt bão, gieo hạt lành sẽ gặt được quả ngon. Vậy, theo ý Đức Thánh Cha, đừng ngại khó khăn, các con hãy gieo thật nhiều các việc lành. Các con cũng hãy gieo siêng năng trong việc sống đạo, gieo tích cực trong việc tham dự Thánh Lễ, gieo nhiệt thành trong các việc bác ái và tông đồ, gieo kiên trì trong việc sống theo ý Chúa. Cha tin rằng, các con sẽ vui mừng trong mùa gặt phần rỗi đời đời của mình. Đó cũng là lời chúc mừng lễ Phục sinh của cha đến tất cả các con.
MỪNG CHÚA PHỤC SINH. ALLELUIA.
Vĩnh Long, ngày 12 tháng 4 năm 2022.
Phêrô Huỳnh Văn Hai
Giám mục Giáo Phận Vĩnh Long
Chủ tịch Ủy Ban Giáo Dục Công Giáo
2022
Bữa tiệc ly của Chúa Giêsu là nguồn mạch sự sống
Bữa tiệc ly của Chúa Giêsu là nguồn mạch sự sống
Cuộc Thương Khó của Chúa Giêsu là đỉnh cao của nghi lễ phụng vụ trong Giáo hội Công giáo. Cuộc thương khó này bắt đầu từ biến cố Chúa Giêsu tiến vào thành Giêrusalem cho đến lúc Chúa Giêsu được mai táng trong mồ. Trong đó, các bản văn Tin Mừng đều thuật lại Bữa tiệc ly như là nghi thức quan trọng không chỉ vì là dịp lễ Vượt Qua của người Do Thái, nhưng còn vì đó là nơi Chúa Giêsu cùng với các môn đệ cử hành “thánh lễ đầu tiên”, nơi mà Chúa Giêsu thiết lập bí tích Thánh Thể, và bí tích Truyền Chức Thánh. Bữa tiệc ly trong Tin Mừng nhất lãm ngắn gọn hơn so với Gioan. Tuy vậy, cả bốn Tin Mừng đều cho thấy những nét tương đồng ít nhiều về bữa tiệc này.
Để chú giải bản văn (Mt 26,17–29), chắc chắn chúng ta cần đi vào truyền thống lịch sử của ngày lễ Vượt Qua, để qua chú giải về mặt văn chương và lịch sử, sự phong phú của bản văn được làm nổi bật. Trên hết, khi đi vào từng lớp nghĩa của bản văn, tôi muốn cho thấy Bữa tiệc ly thực sự là nguồn mạch sự sống mà Thiên Chúa dành cho con người ở cả chiều kích chú giải bản văn cũng như chiều kích phụng vụ.
- Bối cảnh lịch sử của bữa tiệc ly
Hầu hết các học giả đều cho rằng Bữa tiệc ly thuộc về dịp lễ Vượt Qua của người Do Thái, một bữa ăn tối đặc biệt như lời giải thích của rabbi Gamaliel (sống ở thế kỷ 1): “Nhiệm vụ của mỗi người ở mọi thế hệ cần nhắc nhớ mình về việc được giải thoát khỏi ách thống trị ở bên Ai Cập”.[1] Sách Xuất Hành cũng ghi lại chi tiết về một bữa tối sau cùng ở Ai Cập: “Trong ngày ấy, ngươi sẽ kể lại cho con của ngươi rằng: Sở dĩ như vậy là vì những gì Đức Chúa đã làm cho cha khi cha ra khỏi Ai Cập.” (Xh 13,8). Ngoài ra, Gamaliel còn cho biết mục đích của bữa tối như là thời gian để dân Do Thái ngợi khen, chúc tụng và tạ ơn Thiên Chúa đã giải phóng họ khỏi ách nô lệ: từ đau thương đến niềm vui, từ buồn sầu đến hân hoan của ngày lễ, từ bóng tối đến ánh sáng. Việc hát Thánh Vịnh có thể lột tả được những tâm tình này.
Về mặt thời gian, vì Bữa tiệc ly nằm trong dịp lễ Vượt Qua của người Do Thái nên đó là ngày 14 tháng Ni-xan. Dịp này người dân thường hành hương lên đền thờ Giêrusalem để tham dự lễ hiến tế con chiên. Hình ảnh con chiên cũng nhắc nhở dân rằng mệnh lệnh của Thiên Chúa dành cho dân trước đêm rời khỏi Ai Cập (x. Xh 11,10-14). Đây là buổi lễ vượt qua mà chính Chúa Giêsu cũng lên Giêrusalem, như nhiều lần trước, để tham dự. Hơn nữa, chính Chúa Giêsu biết chuyện gì sẽ xảy ra cho mình trong dịp lễ này. Chính Ngài cũng chuẩn bị cho bữa tối này trong bí mật.[2] Dường như Chúa Giêsu cũng cảm thấy mối nguy hiểm từ phía Thượng Hội đồng, Tin Mừng nhất lãm đều cho thấy Chúa Giêsu gửi các môn đệ đi nhận phòng dùng cho bữa tối[3]. Trong mạch văn này, chúng ta nhận thấy hôm ấy chỉ có Chúa Giêsu và các môn đệ.[4]
Ngay từ câu 17, Mátthêu cho biết thời gian và bối cảnh của Bữa tiệc ly: “Ngày thứ nhất trong tuần Bánh Không Men-ἄζυμος.” Ngày này đúng ra bắt đầu từ sau bữa ăn Vượt Qua (chiều ngày 14 tháng Ni-xan, x. Xh 12,1; 23,14). Tuy nhiên, kiểu nói của Mátthêu cũng cho thấy bữa ăn cuối cùng này đối với Chúa Giêsu cũng là ăn lễ Vượt Qua. Thánh Gioan thì cho rằng lúc này là thời gian canh thức chờ ngày lễ Vượt Qua (Ga 13,1). Lúc đó, chính Chúa Giêsu sẽ là con chiên hiến tế trong đền thờ (Ga 19,31. 42). Vượt Qua là một trong những lễ lớn của người Do Thái, nên chắc chắn đám đông sẽ đổ về Giêrusalem để mừng trong những ngày này. Hơn nữa, sẽ có những nghi thức mà Chúa Giêsu và các môn đệ cũng sẽ cử hành trong dịp này.
Về giờ cụ thể cho Bữa tiệc ly, bản dịch của các Giờ Kinh Phụng Vụ (2011) dùng từ: “Chiều đến”. Cần hiểu rằng văn hóa của người Palestine, họ không dùng bữa tiệc Vượt Qua trước khi mặt trời lặn; nghĩa là trời tối, họ mới ăn bữa Vượt Qua. Bản Hy Lạp dịch: “Khi trời đã tối-Ὀψίας-when evening came”; và theo mạch văn, bữa tiệc Vượt Qua diễn ra ở nội thành Giêrusalem[5].
- Thiết lập Bí Tích Thánh Thể
Bữa tiệc Vượt Qua thường rất dài với nhiều nghi thức phụng vụ và cả món ăn, thức uống theo truyền thống của người Do Thái. Trước khi phân tích những điều này, về bản văn, chúng ta thấy chính Chúa Giêsu thông báo về một người sẽ nộp Ngài. Giọng văn cho thấy Chúa Giêsu đã biết trước ai là người phản bội mình, nên nói: “Thầy bảo thật cho anh em, một người trong anh em sẽ nộp thầy.” (Mt 26,20). Dĩ nhiên đây là một tin rất sốc cho các môn đệ, bởi không ai có thể tưởng tượng được người nào dám làm chuyện này. Các môn đệ buồn sầu và nhiều người đã hỏi Chúa Giêsu. Câu trả lời của Ngài là: “Kẻ giơ tay chấm chung một đĩa với thầy, đó là kẻ nộp thầy.” Câu nói này gợi nhớ lại lời thánh vịnh: “Cả người bạn thân con hằng tin cậy, đã cùng con chia cơm sẻ bánh, mà nay cũng giơ gót đạp con!” (Tv 41,10). Ở câu 25, Mátthêu nêu đích danh người phản bội Chúa Giêsu chính là Giuđa Ítcariốt với lời xác nhận của Chúa Giêsu: “Chính anh nói đó!” Trong bối cảnh này, sự than vãn của Chúa Giêsu “khốn-οὐαὶ cho kẻ nào nộp Con Người” cần hiểu theo hai nghĩa: 1. thể hiện sự khốn cùng của Giuđa, 2. đồng thời cũng nói lên nỗi đau đớn của chính Chúa Giêsu, vì bị người môn đệ phản bội. Kiểu nói: “Thà người đó đừng sinh ra thì hơn” chỉ là cách Chúa Giêsu lên án tội lỗi của Giuđa, chứ không phải là nguyền rủa người môn đệ này.
Mátthêu và Máccô bắt đầu Bữa tiệc ly bằng việc Chúa Giêsu nói về người môn đệ phản bội. Tuy nhiên, Luca lại chỉ tập trung vào việc thiết lập Bí Tích Thánh Thể. Gioan thì cho rằng Bữa tiệc đó không có mặt Giuđa. Như vậy, theo mạch văn của Mátthêu, chúng ta không biết Giuđa có ở lại dùng bữa tối đến cuối không. Trong sự phân biệt này, Giáo hội sơ khởi giải thích cách hiểu của Gioan khi cho rằng Giuđa vắng mặt là: “Không nên rước Mình Thánh Chúa một cách bất xứng.” Về mặt thần học, rõ ràng Gioan cho thấy sự vắng mặt của Giuđa ngay từ đầu bữa tiệc, bởi sự phản bội bao giờ cũng ảnh hưởng tiêu cực đến tình yêu liên vị.[6]
Tạ ơn và chúc tụng
Tuy Mátthêu không trình bày chi tiết nghi thức của bữa tiệc Vượt Qua, nhưng chúng ta cũng có thể hiểu nhóm của Chúa Giêsu cũng quen với những nghi thức của bữa tiệc này. Chẳng hạn, câu 26 và 27 Mátthêu nhấn mạnh đến hai điểm nổi bật: việc bẻ bánh, như là cử chỉ đầu tiên và nâng chén rượu nho, như là cử chỉ sau cùng. Với việc bẻ bánh, Chúa Giêsu dâng lời chúc tụng (εὐλογήσας), với việc nâng chén rượu, Chúa Giêsu dâng lời tạ ơn (εὐχαριστήσας).
Lời chúc tụng là nghi thức quen thuộc dành cho người gia trưởng, người trụ cột trong gia đình đọc cho mọi người nghe. Sau đó họ truyền chén rượu lần một và chia thịt cừu với rau đắng cho mọi người (nghi thức này gợi nhớ lại bữa ăn bên Ai Cập). Chén rượu thứ hai, người trẻ nhất sẽ hỏi về ý nghĩa của ngày lễ. Lúc này, vị gia trưởng kể về nguồn gốc và ý nghĩa của lễ Vượt Qua (הַגָּדָה –Haggadah). Sau đó, họ hát Thánh Vịnh trong lúc chia sẻ rượu cho nhau. Chén rượu thứ ba, vị gia trưởng dâng lời chúc tụng và chia sẻ bánh không men cho mọi người. Như vậy theo Mátthêu, lúc “Đức Giêsu cầm lấy bánh, dâng lời chúc tụng”, là thời điểm của tuần rượu thứ ba. Trong tuần rượu thứ tư (cuối cùng), họ hát phần thứ hai của Thánh Vịnh, tức Ha-lê-lui-a (Tv 113-118). Như vậy theo Mátthêu “hát thánh vịnh xong, Đức Giêsu và các môn đệ ra núi Ô-liu” (Mt 26,30) là lúc kết thúc Bữa tiệc ly.
Nhiều nhà chú giải cho rằng trong khi Chúa Giêsu nâng chén rượu và bẻ bánh, ngài đều dâng lời chúc tụng, tạ ơn[7]. Thực ra trong lời chúc tụng cũng nói lên tâm tình tạ ơn (εὐχαριστήσας), bởi ngôn ngữ Hy Lạp hai từ này có chung tiền tố: “εὐ-tốt lành”. Từ sự tốt lành này, những lễ vật dâng lên Thiên Chúa như là của lễ tạ ơn mà chính Chúa Giêsu đang cử hành trong bữa tiệc ly này. Cũng vì ý nghĩa tạ ơn này, nên từ thời Giáo hội sơ khai Bí tích Thánh Thể được gọi là Lễ Tạ Ơn (εὐχαριστία), vì đây chính là việc tạ ơn Thiên Chúa.[8]
Bánh và Mình Thánh Chúa Giêsu
Một trong những đồ ăn chính của bữa tiệc Vượt Qua là bánh không men. Không hẳn bánh này có thể cung cấp dồi dào chất dinh dưỡng, nhưng đúng hơn, bánh không men gợi nhớ đến biến cố Thiên Chúa giải thoát dân khỏi Ai Cập. Do đó trong bất cứ gia đình Do Thái nào, tiệc Vượt Qua phải có bánh không men, mà nhóm của Chúa Giêsu cũng theo truyền thống của người Do Thái. Tuy nhiên, lúc này thay vì Chúa Giêsu trao bánh cho các môn đệ thì ngài cầm lấy bánh, dâng lời chúc tụng và bẻ ra. Liền sau đó, Chúa Giêsu nhìn nhận bánh này không còn là bánh nhưng còn là chính thịt, mình của Ngài. Bản văn gốc tiếng Hipri dùng chữ bāśār (thịt), tuy nhiên bản dịch Hy Lạp thay vì dịch là σάρκα (thịt, x. Ga 6,54-56) lại dùng chữ sôma (mình, thân thể-σῶμά) trong câu tuyên bố của Chúa Giêsu: “Đây là mình Thầy–τοῦτό ἐστιν τὸ σῶμά μου”. Các nhà chú giải cho rằng “thân thể” cũng có nghĩa là “thịt”, tức là toàn thể cuộc đời, sự sống của Chúa Giêsu.
Nếu ngày xưa dân ăn bánh không men trước đêm Vượt Qua, thì hôm nay, chính Chúa Giêsu trao mình Ngài cho các môn đệ. Thánh Luca diễn tả việc hiến tế này của Chúa Giêsu: “Đây là mình Thầy, hiến tế vì anh em.” (Lc 22,19). Nếu như ngày xưa dân giết con chiên để ăn lễ Vượt Qua, thì hôm nay chính Chúa Giêsu hóa nên thịt để nuôi sống các môn đệ. “Anh em hãy cầm lấy mà ăn” không chỉ như là sự chia sẻ sự sống của Chúa Giêsu với các môn đệ, nhưng trong ngôn ngữ Kinh Thánh, việc “cầm lấy mà ăn” còn thể hiện sự linh thiêng, thần linh vốn được sách Khải Huyền diễn tả: “Tôi đến gặp thiên thần và xin người cho tôi cuốn sách nhỏ. Người bảo tôi: Cầm lấy mà nuốt đi! Nó sẽ làm cho bụng dạ ông phải cay đắng, nhưng trong miệng ông, nó sẽ ngọt ngào như mật ong.” (Kh 10,9).
Chén rượu và Máu Thánh Chúa Giêsu
Rượu là thức uống không thể thiếu trong các bữa tiệc. Nhất là bữa Vượt Qua, rượu như là biểu tượng của máu con chiên bôi trên cửa trong biến cố Vượt Qua. Hôm nay, chính Chúa Giêsu cũng dùng rượu như là thức uống để biến hóa thành máu của chính mình. Chúa Giêsu cầm lấy chén rượu và nói: “Đây là máu thầy, máu giao ước, đổ ra cho muôn người được tha tội.” (Mt 26,28). Ở đây Mátthêu dùng lối diễn tả “bao trùm”, nghĩa là “tất cả anh em hãy cầm lấy mà uống” và “muôn người-πολλῶν được tha tội”. Lối diễn tả này cho thấy rượu mà Chúa Giêsu đang dâng lên chính là máu của Ngài sẽ đổ ra, nhất là trên cây thập giá (Ga 19,34). Nhờ cái chết và sự phục sinh này mà muôn người sẽ được cứu độ.[9]
Ở đây, Mátthêu cho thêm thuộc tính vào danh từ “máu-αἷμά”, đó là “máu giao ước-διαθήκης”. Thánh Luca viết rõ hơn: “Chén này là giao ước mới, lập bằng máu Thầy, máu đổ ra vì anh em.” (Lc 22,20). Hoặc “Đây là chén Máu Thầy, Máu đổ ra để lập Giao Ước Mới.” (1Cr 11,25). Tuy nhiên, Mátthêu dường như nhấn mạnh đến tính chất tha tội của giao ước mà tiên tri Giêrêmia và Êdêkien đã nhắc đến trong Cựu Ước[10], vốn giao ước gắn liền với ơn tha tội, hơn là tính từ “mới-καινὴ”. Dẫu sao ở đây Máu Chúa Giêsu cũng gợi nhớ đến giao ước cũ vốn được Đức Chúa ký ước với dân ở núi Sinai (Xh 24,3-8); hôm nay, Ngài thiết lập giao ước mới, bí tích Thánh Thể vốn dành tặng cho muôn người.
Như vậy, bánh và rượu với lời tạ ơn chúc tụng của Chúa Giêsu, đã trở nên thịt và máu của Ngài[11]. Các nhà chú giải, cũng như truyền thống Giáo hội đều cho rằng hành động này nói lên việc Chúa Giêsu thiết lập bí tích Thánh Thể[12]. Trong Thánh Lễ đầu tiên này, Chúa Giêsu là linh mục tiên khởi, là thượng tế tối cao, đã trao hiến trọn vẹn con người mình cho các môn đệ đang dùng bữa tối với Ngài. Hơn nữa, Tin Mừng nhất lãm còn cho thấy cuối Bữa tiệc ly, ngoài lời trăn trối (thầy không còn uống sản phẩm này), Chúa Giêsu còn nhắc đến một Thánh Lễ, một Tiệc Thánh Thể ở Nước Trời (Lc 22,18; Mt 26,29). Theo đó, truyền thống Giáo hội cũng cho rằng “bữa ăn này cũng nói lên sự tiền dự vào Bữa Tiệc Cưới Con Chiên tại Giêrusalem trên trời.” (GLGTCG 1329).
- Mình Máu Thánh Chúa Kitô! Amen
Sau khi chú giải về Bữa tiệc ly, David L. Turner nhận xét rằng: “Bí tích Bữa tiệc ly của Chúa Giêsu không phải là việc tưởng nhớ một cách cứng nhắc, nhàm chán, hoặc là nguồn ân sủng tự động tuôn chảy đến mỗi người. Trên hết, khi đón nhận trong đức tin, Bí tích này củng cố, nâng đỡ và có sức năng động cho cộng đoàn tín hữu Chúa Kitô.”[13] Vì lý do này, ngay từ Giáo hội sơ khai, bí tích Thánh Thể luôn là trung tâm đời sống đức tin của các tín hữu. Ngoài việc thực hiện lại lệnh truyền của Chúa Giêsu: “Anh em hãy làm việc này mà nhớ đến Thầy”, các tín hữu còn cử hành lễ bẻ bánh này như là bữa tiệc của tình yêu[14].
Do đó, đặc biệt ngày thứ Năm Tuần Thánh, Giáo hội không chỉ cử hành Thánh lễ Truyền Dầu, nhớ lại bí tích Truyền Chức Thánh, mà còn cử hành lại Bữa tiệc ly. Nơi đó, bốn tác giả Tin Mừng đều cho thấy chính Chúa Giêsu đã, đang và sẽ trở nên Mình và Máu để nuôi dưỡng những ai đón nhận Ngài. Hoặc như Thánh Gioan Vianney nhắn nhủ rằng: “Không rước lễ thì giống như chết khát bên dòng suối.” (Youcat 211). Hình ảnh thật đẹp biết bao khi dòng người lên đón nhận Mình Máu Thánh Chúa Kitô trong mỗi thánh lễ!
Với Mình Máu Thánh Chúa Kitô, Giáo hội còn gọi Thánh Lễ là bữa tiệc vui mừng. Đây là bữa tiệc của Chúa Giêsu với mỗi người tham dự. Nơi đó, Chúa Giêsu tiếp tục hiến tế chính mình Ngài trên bàn thờ. Ngoài việc tưởng niệm cuộc khổ nạn của Chúa Giêsu trong Thánh Lễ, Giáo hội còn cho thấy đây là phụng vụ thần linh, mầu nhiệm thánh. Nghĩa là việc cử hành Thánh Thể là thời gian hân hoan giữa Hội thánh trên trời và dưới đất. Đây là bí tích cực thánh vì trong bánh và rượu có sự hiện diện của chính Chúa Giêsu.
Ước gì trong khi tìm hiểu về Bữa tiệc ly cũng là dịp để mỗi người trân quý món quà này của Chúa Giêsu. Đây là điều sống còn dành cho các tín hữu; bởi trên đường dương thế, chúng ta sẽ chẳng đủ sức nếu không đón nhận của ăn thần linh này. Lời Chúa Giêsu hằng đảm bảo cho mỗi người: “Ai ăn thịt và uống máu tôi, thì được sống muôn đời, và tôi sẽ cho người ấy sống lại vào ngày sau hết.” (Ga 6,54).
Khi linh mục nói: Mình Máu Thánh Chúa Kitô, người rước lễ thưa: Amen. “Ἀμὴν-Amen” trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là: “Đúng như thế, thật vậy” (Mt 26,21). Đây là một lời tuyên bố xác nhận điều gì đó. Trong Cựu Ước, Amen còn mang nghĩa: “mong được như thế”, để làm cho mong ước hoạt động của Thiên Chúa mạnh mẽ hơn, hoặc để liên kết với lời ca tụng Thiên Chúa. Amen còn biểu lộ sự đồng tình với một lời nói (x. Gr 28,6), hoặc chấp nhận một sứ mạng (Gr 11,5). Trong Tân Ước, Amen được dùng để tăng cường cho kết luận của lời cầu nguyện. Chính Chúa Giêsu cũng là Amen của Thiên Chúa Cha, vì Ngài thực hiện mọi lời hứa của Thiên Chúa. (2Cr 1,19–20).
Với những ý nghĩa trên, chúng ta thấy lời tuyên xưng Amen khi đón nhận Mình Máu Thánh Chúa Kitô thật đẹp biết bao. Khi đó, người rước lễ cùng với thừa tác viên cho rước lễ xác tín mình đón nhận cả “con người” Chúa Giêsu.[15] Về mặt vật lý, dù họ chỉ nhận một tấm bánh, một chút rượu, nhưng về mặt bí tích, họ xác tín mình đang rước trọn vẹn Chúa Giêsu vào tâm hồn. Khi đó, họ được nên một cùng với Ngài (x. Ga 6,56). Hoặc nói như thánh Phanxicô Salêsiô: “Trong Thánh Thể, ta nên một với Thiên Chúa, như lương thực nên một với thân xác.” (YouCat 211).
Lạy Chúa Giêsu, tạ ơn Chúa đã trao ban Mình Máu Ngài cho con nơi Bí Tích Thánh Thể, trong Bữa Tiệc Ly. Đó là nguồn mạch sự sống dành cho mỗi người chúng con. Ngài đã trở nên của ăn thần linh nuôi sống con trên cuộc đời dương thế. Con mời Chúa vào tâm hồn con lúc này. Nhờ đó, Mình Máu Thánh Chúa thánh hóa cuộc đời con nên nhân chứng giữa đời. Amen.
[1] Ortensio da Spinetoli, Máté-Az egyház evangéliuma, Agapé, Szeged, 1998, 707.
[2] Về khoảng cách thì phòng tiệc ly gần với nhà Cai-Pha làm thượng tế năm đó. Đấy cũng là nơi Thượng Hội Đồng đang tìm bắt Chúa Giêsu. (Mt 26, 57). Lính tráng sẵn sàng võ trang để truy tìm Thầy lúc này. Bởi đó Thầy trò Giêsu cần bí mật bởi chốn này là “tai vách mạch dừng”.
[3] Mt 26,18; Mc 14,13; Lc 22,10.
[4] Stuhlmacher, Peter: Az Újszövetség bibliai teológiája 1. Alapvetés. Jézustól Pálig (ford. Koczó Pál), Kálvin Kiadó, Budapest, 2017, 138.
[5] Frank E. Gaebelein (editor), Expositors Bible Commentary, Volume 8, Regency, 1984, 531.
[6] Dr Jakubinyi György, Máté Evangélium, Szent István Társulat, Budapest, 1991, 290.
[7] Dr Jakubinyi György,Máté Evangélium, Szent István Társulat, Budapest, 1991, 293.
[8] “Tân Ước dùng các từ Hy Lạp eucharistein (x. Lc 22,19; 1Cr 11,24) và eulogein (x. Mt 26,26; Mc 14,22), gợi nhớ lại việc người Do Thái, đặc biệt trong bữa ăn, ca ngợi Thiên Chúa vì những kỳ công Người đã thực hiện: sáng tạo, cứu chuộc và thánh hóa.” (GLHTCG số 1328).
[9] Frank E. Gaebelein (editor), Expositors Bible Commentary, Volume 8, Regency, 1984, 538.
[10] Gr 31,31-34; Ed 36,26-28.
[11] Mt 26,26-28; Mc 14,22-24; Lc 22,19; 1 Cr 11,23-25.
[12] GLHTCG 1323.
[13] Robert W. Yarbrough and Robert H. Stein (editors), Baker Exegetical Commentary on the New Testament, Baker Academic, 2008, 626.
[14] X. Cv 2,42; 20:7–12; 1Cr 11,20–22; 2Pr 2,13.
[15] Đức Hồng Y Phanxicô Nguyễn Văn Thuận nhắn với các linh mục rằng: “Mỗi khi trao Chúa Giêsu Thánh Thể cho giáo dân, con hãy ý thức trao cả đời con, thời giờ của con, sức khỏe, tài năng, tiền của, nghĩa là máu thịt con cùng với Mình Máu Thánh Chúa làm của nuôi mọi người và mỗi người không phân biệt ai.” (Đường Hy Vọng 376.) Giuse Phạm Đình Ngọc SJ
Thứ Năm Tuần Thánh 2022
2022
Con của một phụ nữ bị hãm hiếp trở thành linh mục
Con của một phụ nữ bị hãm hiếp trở thành linh mục
Cha Antonio Vélez Alfar, người gốc Colombia, hiện đang sống ở Argentina. Mẹ cha bị hãm hiếp vào năm 27 tuổi, nhưng bà đã quyết bảo vệ thai nhi. Câu chuyện nhiều đau thương nhưng đầy xác tín vào đức tin của một phụ nữ can đảm được chính cha Antonio làm chứng trong một thời điểm mà tại Argentina đang có những phản đối mạnh mẽ về luật cho phép phá thai.
“Đối với mẹ tôi, niềm tự hào lớn nhất là đã bảo vệ sự sống cho tôi”, khi nói những lời này cha Antonio rơm rớm nước mắt, bởi vì điều này làm cho cha quay trở lại tuổi thơ đầy đau thương của cha và mẹ cha. Thực tế, mẹ cha đã tiết lộ rằng bà đã có thai sau khi bị cưỡng hiếp.
Cha Antonio, linh mục chánh xứ của tỉnh Chubut của Argentina đã quyết định làm chứng sau một bản án của toà án tối cao của Argentina, tuyên bố phá thai không vi phạm luật trong những trường hợp bị cưỡng hiếp. Cha nói: “Mẹ tôi là một phụ nữ có đức tin mạnh mẽ, xác tín và thực hành. Bà nói mặc dù hoàn cảnh rất khủng khiếp, nhưng đã cưu mang điều kỳ diệu của sự sống mới, một sự sống mà Thiên Chúa đã trao ban cho bà. Chính vì xác tín điều này mà mẹ tôi đã không phá thai. Và nếu Chúa cho phép điều này xảy ra, thì sự kiện này phải có ý nghĩa”.
Mẹ cha Antonio bị hãm hiếp ở tuổi 27 bởi những người bạn đồng nghiệp. Tại một lễ hội, những người này đã chuốc thuốc mê cho thiếu nữ và lạm dụng cô. Trong nỗi đau khổ không biết cha của em bé là ai, thiếu nữ bị ép gả cho một người goá vợ. Người chồng này không những không yêu thương cô lại còn tiếp tục ngược đãi ngay sau khi kết hôn. Vì không thể ly thân, mẹ cha Antonia vẫn phải ở với chồng và có thêm con thứ hai, trong lúc Antonio được gửi về cho bà ngoại.
Cha Antonio tiếp tục câu chuyện: Một ngày nọ, bà tôi nói tôi gọi ông tôi bằng “bố”, tôi thắc mắc hỏi lại bà rằng tại sao cùng một người mà lại vừa là bố vừa là ông. Từ thắc mắc này, tôi đi hỏi mẹ tôi, và bà đã kể lại cho tôi nghe câu chuyện khủng khiếp mà bà đã phải trải qua. Bà giãi bày: Nhiều người muốn mẹ phá thai, những người khác muốn mẹ bán con đi và một số người muốn vứt bỏ con ra đường. Và cũng có những người quan tâm đến con.
Thực tế, tôi đã trải qua tuổi thơ rất khó khăn. Khi chỉ mới 10 tuổi tôi đã có những phản ứng dữ dội chống lại mẹ tôi.
Một ngày kia, tôi muốn trút cơn giận với Chúa. Tôi đến nhà thờ để phản đối Người. Trong khi tôi hét lên “Tại sao điều này lại xảy đến với con?” thì có một linh mục đến bên tôi và nói với tôi rằng tôi đã đưa ra câu hỏi sai. Cha nói không hỏi “tại sao”, nhưng hãy hỏi “cho ai”. Đó chính là hoàn cảnh của tôi, Thiên Chúa đang gọi tôi thực hiện những điều kỳ diệu.
Vị linh mục đó nói với tôi rằng Thiên Chúa viết thẳng trên những đường cong và tôi sẽ là khí cụ của Người. Sau đó vị linh mục đọc đoạn Thánh Kinh của ngôn sứ Giêrêmia về việc Chúa gọi ông và trấn an ông. “Có lời Đức Chúa phán với tôi rằng: ‘Trước khi cho ngươi thành hình trong dạ mẹ, Ta đã biết ngươi; trước khi ngươi lọt lòng mẹ, Ta đã thánh hoá ngươi, Ta đặt ngươi làm ngôn sứ cho chư dân’. Nhưng tôi thưa: ‘Ôi ! Lạy Đức Chúa là Chúa Thượng, con đây còn quá trẻ, con không biết ăn nói !’ Đức Chúa phán với tôi : ‘Đừng nói ngươi còn trẻ! Ta sai ngươi đi đâu, ngươi cứ đi ; Ta truyền cho ngươi nói gì, ngươi cứ nói. Đừng sợ chúng, vì Ta ở với ngươi để giải thoát ngươi.’” (Gr 1,1-8)
Lời chứng của cha Antonio trước toà là một khẳng định trước đây của đa số người dân Argentina, đặc biệt các Kitô hữu. Thực tế, vào tháng 11/2020, các Kitô hữu thuộc nhiều hệ phái ở Argentina và những người thiện chí đã cùng nhau xuống đường để phản đối dự luật nhằm hợp pháp hóa việc phá thai đã được Tổng thống Alberto Fernandez trình lên Quốc hội. Theo các nhà tổ chức, các cuộc biểu tình đã diễn ra trên hơn 500 thành phố trong cả nước.
Luật này sẽ cho phép cả những thiếu nữ dưới 13 tuổi phá thai mà không cần sự đồng ý của cha mẹ, việc phá thai theo yêu cầu được hợp pháp cho tới tuần thứ 14 của thai kỳ, và cho phép phá thai vào bất kỳ thời điểm nào của thai kỳ nếu nó được xác định là gây nguy hiểm đến tính mạng, thể chất hoặc tâm lý của người mẹ hoặc nếu đó là kết quả của lạm dụng tình dục.
Cũng trong tháng 11/2020, 8 phụ nữ sống trong những khu ổ chuột lớn nhất trong Tổng Giáo phận Buenos Aires, giáo phận trước đây của Đức Thánh Cha Phanxicô, đã viết thư cho ngài bày tỏ lo ngại rằng dự luật phá thai nhắm đến các phụ nữ nghèo và xin ngài giúp cho tiếng nói của họ được lắng nghe. Trong thư đề ngày 22/11/2020 gửi các phụ nữ Argentina, Đức Thánh Cha nói rằng vấn đề phá thai chủ yếu không phải là vấn đề tôn giáo mà là vấn đề đạo đức con người, là điều đi trước bất kỳ hệ phái tôn giáo nào. Đức Thánh Cha đặt ra hai câu hỏi: “Có công bằng không khi loại bỏ một mạng người để giải quyết một vấn đề? Có công bằng không nếu thuê một kẻ giết thuê để giải quyết một vấn đề?” Đây là lần đầu tiên ngài trực tiếp nói về chiến dịch ủng hộ phá thai tại quê nhà của ngài.
Đức Thánh Cha khen ngợi các phụ nữ chống phá thai “thật sự là những phụ nữ hiểu sự sống này là gì” và ngài ngưỡng mộ công việc và chứng tá của họ. Ngài cám ơn những gì họ làm. Ngài nói rằng quê nhà hãnh diện có những phụ nữ như họ.
Ngọc Yến