2022
Đại hội Liên hiệp Bề trên Thượng cấp lần thứ VII tại Phát Diệm-nhiệm kỳ 2022-2025
ĐẠI HỘI LIÊN HIỆP BỀ TRÊN THƯỢNG CẤP LẦN THỨ VII TẠI PHÁT DIỆM-NHIỆM KỲ 2022-2025
Đại hội Liên hiệp Bề trên Thượng cấp (LHBTTC) lần thứ VII, sẽ diễn ra tại Toà Giám mục Phát Diệm, quen gọi Nhà Chung, từ ngày 14-18.11.2022. Đây là lần đầu tiên Phát Diệm vinh dự được chọn làm địa điểm tổ chức Đại hội, với sự tham dự của gần 150 Bề trên đến từ các Dòng tu, Tu hội, Tu đoàn trên toàn quốc.
Cách đặc biệt, Đại hội sẽ có sự hiện diện trân quý của Đức Tổng Giám mục (TGM) Marek Zalewski – Đại diện Toà thánh không thường trú tại Việt Nam; Đức TGM Giuse Nguyễn Năng, Chủ tịch Hội Đồng Giám mục Việt Nam (HĐGMVN), Tổng Giám mục Sài Gòn, Giám quản Tông toà Phát Diệm; Đức TGM Giuse Vũ Văn Thiên, Phó Chủ tịch HĐGMVN, Tổng Giám mục Hà Nội; Đức Cha Tôma Vũ Đình Hiệu, Giám mục giáo phận Bùi Chu. Các Ngài sẽ lần lượt đến dâng Thánh lễ và ban các huấn từ cho Đại hội.
Đức TGM Marek Zalewski sẽ chính thức đến Phát Diệm vào ngày mai, thứ Ba, 15.11 và Ngài sẽ dâng Thánh lễ tại nhà thờ chính toà Phát Diệm lúc 17g00 cùng ngày. Ngoài thời gian huấn dụ cho Đại hội, Ngài sẽ đến thăm Dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm và Tiểu Chủng viện Thánh Phaolô Phát Diệm vào chiều thứ Tư, ngày 16.11.
Đại hội lần này sẽ bầu Ban Điều Hành mới nhiệm kỳ 2022-2025, đồng thời lượng định và định hướng hoạt động của LHBTTC Việt Nam.
Đại hội chào mừng Đức TGM Giuse Nguyễn Năng tại Hội trường.
Đáp lời chào mừng của cha Giuse Nguyễn Văn Quang, SDB, Chủ tịch LHBTTC, Đức TGM Giuse Nguyễn Năng đã bày tỏ niềm vui và vinh dự cho Phát Diệm được đón quý Bề trên về tham dự biến cố trọng đại này, như xưa bà Elisabeth đã thốt lên vui mừng khi được Đức Maria đến viếng thăm (x. Lc 1, 39-45).
Ước mong Đại hội LHBTTC sẽ được Chúa chúc lành, được Chúa định hướng hoạt động, mang lại nhiều hoa trái tốt đẹp cho các Dòng tu, Tu hội, Tu đoàn trên cả nước, qua đó, góp phần loan báo Tin Mừng trên quê hương Việt Nam. Ban Truyền thông GP Phát Diệm
2022
Sứ điệp Ngày Quốc gia vì Sự sống lần thứ 45 của Hội đồng Giám mục Ý
Sứ điệp Ngày Quốc gia vì Sự sống lần thứ 45 của Hội đồng Giám mục Ý
Ngọc Yến – Vatican News
Ngày Quốc gia vì Sự sống lần thứ 45 ở Ý sẽ được cử hành vào ngày 05/02/2023. Để chuẩn bị cho sự kiện quan trọng này, Hội đồng Giám mục Ý đã cho công bố sứ điệp với chủ đề “Cái chết không bao giờ là một giải pháp”, dựa theo ánh sáng của Lời Chúa trong sách Khôn ngoan: “Chúa đã sáng tạo muôn loài cho chúng hiện hữu, mọi loài thọ tạo trên thế giới đều hữu ích cho sinh linh, chẳng loài nào mang độc chất huỷ hoại” (Kn 1, 14).
Sứ điệp gồm 5 số, nội dung liên quan đến văn hoá bảo vệ sự sống.
- Sự lan truyền “văn hoá sự chết”
Số đầu tiên có tựa đề: Lan truyền “văn hoá sự chết”. Các Giám mục nhận định: “Trong thời đại chúng ta, khi sự hiện hữu trở nên phức tạp và đòi hỏi nhiều cố gắng, khi dường như thử thách không thể vượt qua và gánh nặng không thể chịu đựng được, người ta ngày càng đi đến một ‘giải pháp’ bi thảm: cái chết”.
Các Giám mục nhấn mạnh rằng, mặc dù như thế mỗi con người và hoàn cảnh phải được tôn trọng, với cái nhìn đầy cảm thông và lòng thương xót bắt nguồn từ Tin Mừng. Thực tế, chúng ta nhận ra rằng một số quyết định nảy sinh trong điều kiện cô đơn, thiếu sự quan tâm, sợ hãi khi đối diện với những điều chưa biết… Đó là mầu nhiệm sự dữ làm mọi người khiếp sợ, cả những người tin và không tin. Tuy nhiên, điều này không loại bỏ mối lo ngại nảy sinh khi thấy rằng việc làm cho chết đang dần trở thành một phản ứng nhanh chóng, kinh tế và có sẵn đối với một loạt các vấn đề cá nhân và xã hội. Hơn thế nữa, đằng sau “giải pháp” này, người ta có thể nhận ra những lợi ích kinh tế quan trọng và những hệ tư tưởng loan truyền cho đó là hợp lý và trắc ẩn, trong khi hoàn toàn không phải như vậy.
Các vị mục tử đưa ra một số hoàn cảnh thực tế: Khi tôi không thể nuôi một người con, mà tôi không muốn, khi tôi biết người con này sẽ bị tật bẩm sinh hoặc tôi nghĩ rằng con tôi sẽ hạn chế tự do của tôi hoặc làm cho tính mạng của tôi nguy hiểm… giải pháp thường là phá thai. Khi tôi không thể chịu đựng được bệnh tật, khi tôi cô đơn, mất hy vọng, khi tôi thiếu sự chăm sóc giảm nhẹ, khi tôi không thể chịu đựng được trong lúc chứng kiến người thân đau khổ…, lối thoát có thể là cái chết êm dịu hoặc “trợ tử”. Khi tương quan với đối tác trở nên khó khăn, vì không đáp ứng mong đợi của tôi…, thì kết quả đôi khi là bạo lực, giết người yêu thương, đến cả trẻ em cũng phải hứng chịu. Khi điều xấu của cuộc sống trở nên không thể chịu đựng nổi và dường như không ai có thể vượt qua bức tường cô đơn… người ta thường quyết định tự kết liễu cuộc đời. Khi sự chào đón và hòa nhập những người chạy trốn chiến tranh hoặc khốn khổ dẫn đến các vấn đề kinh tế, văn hóa, xã hội…, thì người ta thích phó mặc những người này cho số phận, kết án họ bằng một cái chết oan uổng. Khi những lý do xung đột giữa các dân tộc ngày càng gay gắt… thì những người cầm quyền và những thương gia của cái chết ngày càng đề xuất “giải pháp” chiến tranh, lựa chọn và tuyên truyền ngôn ngữ tàn khốc của vũ khí, trước tiên cho lợi ích của họ. Như thế, từ từ “văn hóa sự chết” lan tràn và lây nhiễm chúng ta.
- Vì một “văn hóa sự sống”
Đi từ thực tế coi thường sự sống – “văn hoá sự chết”, Hội đồng Giám mục Ý đề nghị hướng tới “văn hóa sự sống”. Các Giám mục giải thích rằng, Chúa chịu đóng đinh và phục sinh chỉ ra cho chúng ta một con đường khác. Con đường này không đưa đến cái chết nhưng trao ban sự sống, luôn tạo ra và phục vụ sự sống; cho chúng ta thấy làm thế nào để có thể hiểu được ý nghĩa và giá trị của sự sống ngay cả khi chúng ta cảm thấy sự sống mong manh, bị đe dọa và mệt mỏi; giúp chúng ta chào đón sự kiêu ngạo bi thảm của bệnh tật và cái chết đến từ từ, mở ra mầu nhiệm về nguồn gốc và sự kết thúc; dạy chúng ta chia sẻ những khó khăn của đau khổ, bệnh tật hiểm nghèo, của việc mang thai làm đảo lộn các dự án và sự quân bình… trao ban các tương quan đầy tình thương, sự tôn trọng, gần gũi, đối thoại và phục vụ.
Con đường này hướng dẫn chúng ta để cho mình được thử thách bởi khao khát sống của trẻ em, người tàn tật, người già, bệnh tật, người di cư và nhiều người nam nữ, những người trên hết đòi hỏi sự tôn trọng, phẩm giá và sự chào đón; thúc giục chúng ta giáo dục các thế hệ mới lòng biết ơn đối với sự sống đã lãnh nhận và dấn thân bảo vệ sự sống một cách cẩn thận, cho chính mình và người khác; làm chúng ta vui mừng vì nhiều người nam và nữ, những người tin và những người không tin, những người phải đối diện với những vấn đề trong cuộc sống, đôi khi phải trả giá đắt cho sự dấn thân. Thực tế, trong tất cả, chúng ta nhận ra hoạt động mầu nhiệm và đầy sinh khí của Thánh Thần, Đấng làm cho những thụ tạo trở thành “những người truyền tải ơn cứu độ”.
Ở điểm này, các Giám mục bày tỏ lòng biết ơn và khích lệ các tổ chức và những cá nhân đang tham gia vào hoạt động bảo vệ sự sống.
- Làm cho chết có thực sự mang lại hiệu quả?
Ở số ba của sứ điệp các Giám mục đặt câu hỏi “Chúng ta phải tự hỏi liệu nỗ lực giải quyết vấn đề bằng cách loại bỏ con người có thực sự hiệu quả hay không. Chúng ta có chắc rằng tầm thường hóa việc chấm dứt thai kỳ cách tự nguyện sẽ xóa bỏ được vết thương sâu mà nó tạo ra trong tâm hồn của nhiều phụ nữ đã từng thực hiện không?”
Hội đồng Giám mục trả lời rằng, trong nhiều trường hợp, phụ nữ có thể được hỗ trợ theo một lựa chọn khác và không hối tiếc, như khoản 5 của luật 194 quy định. Đây là nhận thức dựa trên cơ sở bất ổn về văn hóa và xã hội hiện đang gia tăng ở nhiều quốc gia, và điều này, vượt ra ngoài những phân cực ý thức hệ thái quá, dẫn đến một cuộc tranh luận sâu sắc nhằm đổi mới các quy định và công nhận sự quý giá của mọi sự sống, ngay cả khi chưa nhận thấy: sự hiện hữu của mỗi người là độc nhất và vô giá trong mọi giai đoạn.
Sứ điệp tiếp tục đặt ra một loạt các câu hỏi khác: “Chúng ta có chắc chắn rằng trợ tử hoặc làm cho chết êm dịu là hoàn toàn tôn trọng quyền tự do của những người chọn giải pháp đó – thường kiệt sức vì thiếu sự quan tâm và các tương quan – và thể hiện tình cảm chân thành và có trách nhiệm của những người đồng hành với họ đến cái chết không? Chúng ta có chắc rằng gốc rễ sâu xa của những vụ giết hại phụ nữ, bạo lực đối với trẻ em, sự hung hãn của các băng buôn bán trẻ em… chẳng phải là văn hóa ngày càng coi thường sự sống sao? Chúng ta có chắc là đằng sau hiện tượng tự tử ngày càng gia tăng, ngay cả trong giới trẻ, không có tư tưởng ‘sự sống là của tôi và tôi làm điều tôi muốn?’ Chúng ta có chắc chắn rằng việc đóng cửa với người di cư và người tị nạn và thờ ơ với những nguyên nhân khiến họ phải di chuyển là chiến lược hiệu quả và xứng phẩm giá nhất để quản lý những gì không được xếp loại trường hợp khẩn cấp? Chúng ta có chắc rằng cuộc chiến ở Ucraina cũng như ở các quốc gia có nhiều “cuộc xung đột bị lãng quên”, có thực sự có khả năng khắc phục được những lý do gốc rễ không?”
Để nhấn mạnh thêm tư tưởng này Hội đồng Giám mục trích một đoạn bài giảng của Đức Thánh Cha: “Trong khi Thiên Chúa thực hiện công trình sáng tạo, và chúng ta con người được kêu gọi cộng tác trong công trình của Người, thì chiến tranh đã hủy diệt. Chiến tranh cũng phá hủy những gì Thiên Chúa đã tạo ra đẹp nhất, là con người. Chiến tranh làm đảo lộn mọi thứ, ngay cả sự gắn bó giữa anh chị em với nhau. Chiến tranh là điên rồ, kế hoạch phát triển của nó là sự hủy diệt” (Bài giảng của ĐTC Phanxicô tại Redipuglia, ngày 13/9/2014).
- “Văn hóa sự chết”: một vấn đề nghiêm trọng
Các Giám mục viết tiếp số 4 với những lời nhấn mạnh: Làm cho chết như một giải pháp đặt ra một vấn đề nghiêm túc về đạo đức, vì nó đặt ra câu hỏi về giá trị của sự sống và của con người. Niềm tin cơ bản vào sự sống và vào sự tốt đẹp của nó – đối với những người có đức tin – thúc đẩy ý thức khả năng và giá trị của mọi điều kiện hiện hữu, bị thay thế bằng sự kiêu ngạo khi đánh giá một sự sống, thậm chí là của chính mình, có đáng sống hay không, khi cho rằng mình có quyền chấm dứt nó. Cũng cần lưu ý rằng hơn bao giờ hết những tiến bộ vượt bậc về khoa học và công nghệ đặt vào tay chúng ta khả năng thao túng và hủy diệt sự sống một cách nhanh chóng và rộng lớn, không tương ứng với sự suy tư đầy đủ về mầu nhiệm sinh và tử, mà rõ ràng chúng ta không làm chủ. Mối lo ngại của nhiều người, khi đối diện với hoàn cảnh của rất nhiều người và gia đình đã trải qua bệnh tật và cái chết trong thời Covid, đã cho thấy cách tiếp cận duy chức năng đối với các chiều kích hiện hữu này là không đủ. Có lẽ vì chúng ta đã mất khả năng hiểu và đối diện với những giới hạn và nỗi đau vốn là bản chất của hiện hữu, mà chúng ta tin rằng chúng ta có thể khắc phục chúng qua cái chết?
- Canh tân dấn thân
Kết thúc sứ điệp, các Giám mục mời gọi: Ngày vì Sự sống canh tân sự gắn bó của người Công giáo với “Tin Mừng sự sống” và dấn thân vạch trần “văn hóa sự chết”, canh tân khả năng thúc đẩy và hỗ trợ các hoạt động cụ thể bảo vệ sự sống, ngang qua việc huy động ngày càng nhiều năng lượng và tài nguyên. Ngày này khơi dậy một đức ái biết cách trở thành lời cầu nguyện và hành động: khao khát và loan báo sự sống tràn đầy mà Thiên Chúa mong muốn cho con cái Người; một lối sống hôn nhân, gia đình, Giáo hội và xã hội, có khả năng gieo điều tốt, niềm vui và hy vọng ngay cả khi bị bủa vây bởi bóng đen của cái chết.
Nguồn: vaticannews.va/vi
2022
Đức Tổng Giám Mục Marek Zalewski dâng Thánh lễ tại nhà thờ chính toà Phát Diệm
Như tin đã đưa, nhân dịp tham dự Đại hội Liên hiệp Bề trên thượng cấp đang diễn ra tại Phát Diệm, Đức Tổng Giám Mục (TGM) Marek Zalewski, Đại diện Tòa thánh không thường trú tại Việt Nam, đã đến thăm và dâng Thánh lễ tại nhà thờ chính tòa Phát Diệm vào lúc 17g00, ngày 15.11.2022. Đồng tế với Đức TGM Marek, có Đức TGM Giuse Nguyễn Năng, Giám quản Tông tòa Phát Diệm, quý cha Đại diện, quý Cha lân cận xứ Chính tòa, cùng với sự hiện diện rất đông đảo của các nữ tu Hội Dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm và anh chị em giáo dân.
Trước khi bước vào thánh lễ, Đức TGM Giuse đã hân hoan chào mừng và giới thiệu Đức TGM Marek Zalewski với cộng đoàn hiện diện. Theo lời của Đức TGM Giuse, vị Đại diện Tòa thánh viếng thăm Giáo phận, không những mang theo phúc lành của Thiên Chúa và của Đức Thánh Cha đến cho Giáo phận, mà còn nói lên sự hiệp thông hữu hình giữa Tòa thánh và Giáo Hội địa phương. Bên cạnh đó, Người Cha chung khả kính của Giáo phận cũng bày tỏ sự hiệp thông, lòng yêu mến và lời cầu nguyện của mọi thành phần dân Chúa trong Giáo phận đối với Đức Thánh Cha, với Đức Tổng Đại diện Tòa thánh và với Giáo Hội hoàn vũ.
Sau phần giới thiệu và chào mừng, Đức TGM Marek đã chủ sự Thánh lễ và giảng lễ cho cộng đoàn, với sự thông dịch của Cha Phó Đại diện, Phêrô Nguyễn Văn Hiện. Qua câu chuyện ông Dakêu gặp Chúa Giêsu và đã hoán cải, Đức TMG Marek nhắn nhủ với cộng đoàn ba điều quan trọng, đó là: không xét đoán, cần có lòng khát khao tìm gặp Chúa, và biết đau đớn vì tội lỗi của mình, đồng thời khiêm tốn xin ơn tha thứ của Chúa.
Trước hết, phải cẩn trọng khi xét đoán và nhất là không được xét đoán theo vẻ bề ngoài. Trong khi nhiều người nhìn nhận ông Dakêu là người tội lỗi và xa tránh, thì Chúa Giêsu lại nhìn thấu suốt tâm hồn ông. Chúa nhìn từ bên trong. Chắc hẳn trong thành Giêricô có nhiều người đạo đức thánh thiện, nhưng Chúa đã chọn gặp ông Dakêu. Chúa đã hoán cải ông. Do đó, chúng ta đừng bao giờ xét đoán, nhưng tốt hơn hết là để Chúa xét đoán.
Thứ đến, cần phải khao khát tìm gặp Chúa Giêsu. Ông Dakêu đã khao khát tìm gặp Chúa Giêsu đi ngang qua. Ông đã trèo lên cây sung. Phần chúng ta, chúng ta có “cây gì” để trèo lên mà tìm gặp Chúa? Hãy dành ra những thời khắc trong ngày để tìm gặp Chúa bằng lời cầu nguyện. Cầu nguyện chính là “trèo lên cây” để tìm gặp Chúa”.
Cuối cùng, cần khiêm tốn như ông Dakêu. Ông đã làm một điều mà chỉ có trẻ con và nô lệ mới làm, đó là trèo lên cây sung. Ông đau đớn trong lòng vì tội lỗi mình đã phạm. Chúa đã tha thứ cho ông. Chúng ta cũng hãy thú nhận tội lỗi, dốc lòng chừa và bồi thường thiệt hại do tội lỗi gây nên, giống như ông Dakêu đã làm.
Cuối lễ, trước khi ban phép lành, Đức TGM Marek đã ban thêm lời huấn dụ cho cộng đoàn. Ngài ví von rằng, cũng như ông Dakêu đã trèo lên cây sung và gặp Chúa Giêsu, chiều nay, ngài cũng đã trèo lên tháp chuông nhà thờ chính tòa và giờ đây ngài đã gặp Chúa Giêsu trong Bí tích Thánh Thể. Đức TGM Marek cũng cám ơn cộng đoàn đã quy tụ đông đảo để hiệp dâng Thánh lễ chiều hôm nay. Ngài cũng nhắc lại cuộc gặp với Đức Thánh Cha tại Roma cách đây năm tuần. Khi đề cập tới chuyến viếng thăm Phát Diệm, Đức Thánh Cha đã xin ngài chuyển lời và phép lành của Tông tòa tới mọi thành phần dân Chúa trong Giáo phận.
Thánh lễ kết thúc, khép lại một buổi chiều đầy ý nghĩa và ân phúc cho Giáo phận, nhất là cho những người đã được tham dự trực tiếp Thánh lễ và được lắng nghe những lời vàng ngọc của vị Đại diện Đức Thánh Cha. Ước mong, qua chuyến viếng thăm của Đức TGM Marek với những lời huấn dụ gần gũi, sâu sắc, cộng đoàn dân Chúa cũng cảm nhận được nâng đỡ và khích lệ nhiều trong đời sống đức tin, góp phần loan báo Tin Mừng lòng thương xót của Chúa như ông Dakêu xưa.
2022
Sứ mạng của giáo viên Công giáo
Sứ mạng của giáo viên Công giáo
SỨ MẠNG CỦA GIÁO VIÊN CÔNG GIÁO
Giuse Phạm Đình Ngọc S.J.
Mừng ngày nhà giáo Việt Nam
Hungary, 16-11-2022
Những ngày này hẳn là rộn ràng câu chuyện giáo viên và học sinh. 20 tháng 11 hằng năm, chúng ta mừng ngày nhà giáo, tri ân quý thầy cô. Đây thực sự là truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Bài viết dưới đây tôi muốn chia sẻ với giáo viên Công giáo một khía cạnh khác của nhà giáo vốn liên quan đến ơn gọi huấn luyện và giáo dục học sinh.
Khi học cấp ba, tôi không từng nghĩ mình sẽ trở thành giáo viên. Do đó, tôi đã chọn một ngành khác để học nhằm tránh nghề giáo vốn mang tiếng là “an phận thủ thường”. Theo tiếng gọi của Chúa, tôi bước vào đời tu và được nhà dòng huấn luyện trở nên một tu sĩ, một người loan báo tin mừng. Sau khi học chương trình căn bản xong, tôi chịu chức linh mục và được nhà dòng gửi đến một trường học công giáo của nhà dòng để làm việc. Tôi đang viết cho quý độc giả tại một ngôi trường vốn có nhiều điều thú vị mà tôi sắp kể ra đây.
Giờ đây tôi không thấy nghề giáo buồn chắn như nhiều người tưởng. Số là khi đồng hành với các học sinh, mỗi người là một hoàn cảnh khác và câu chuyện khác thu hút tôi. Cần nói ngay rằng dạy học không chỉ là lượng kiến thức trao cho mọi học sinh. Trên hết, mỗi học sinh là một cuộc đời mà giáo viên cần để ý. Do đó, tôi thấy các giáo viên ở đây thường để tâm đến từng học sinh. Nhất là những khi các em có vấn đề về việc học, tâm sinh lý hoặc khủng hoảng, giáo viên cần tinh tế nhận ra để giúp các em vượt qua. Điều này đòi hỏi giáo viên đủ tình yêu và nhạy bén. Bên cạnh đó, trong trường cũng có những người chuyên môn để kịp thời giúp đỡ các học sinh.
Tôi nhận thấy giáo viên Công giáo được mời gọi để kết hợp với Thiên Chúa. Ai có đời sống nội tâm đủ mạnh, đủ sâu, họ không chỉ là giáo viên tốt nhưng còn là nhà giáo dục mẫu mực. Gương mẫu là điều rất quan trọng trong giáo dục. Rất tiếc nhiều giáo viên chỉ chú trọng đến kiến thức, nhưng quên phần rất quan trọng của giáo dục, đó là giúp các em nên người. Tiên học lễ hậu học văn luôn đúng trong nhà trường. Nếu đảo ngược lại vế này, dường như việc học khó giúp học sinh thành nhân. Phải chăng vì sự nhầm lẫn này mà nền giáo dục Việt Nam đang gặp khủng hoảng, vốn được nhiều nhà giáo dục đã chỉ ra.[1] Nếu vậy, tôi hy vọng vào giáo viên Công giáo vẫn còn giữ được triết lý giáo dục này.
Tại những trường tôn giáo nói chung, Công giáo nói riêng, bên cạnh việc dạy học, nhà trường tạo ra một bầu không khí tôn giáo. Nghĩa là giáo dục về đời sống tâm linh, tinh thần của các em thực sự được đề cao. Chẳng hạn nhà trường tổ chức nhiều chương trình thiêng liêng để các em gặp gỡ Thiên Chúa và với nhau. Thánh lễ thường được đề cao để học sinh thực hành đời sống đạo như là nguồn sức mạnh giúp các em học hành. Chính trong bầu không khí này, không chỉ các em, chính giáo viên (cả phụ huynh nữa) cùng được mời gọi hướng về Đấng là nguồn tri thức đích thực của con người[2]. “Vì chính ĐỨC CHÚA ban tặng khôn ngoan; tri thức và hiểu biết là nhờ Người mà có.” (Cn 2,6). Vì điều này mà tôi tin đằng sau thành công của các em luôn có bóng dáng của Thiên Chúa. Bởi thế mà trong những thư gửi cho giáo viên Công giáo trong những năm gần đây, Giáo hội đều cho thấy “những mối lợi mang đến do việc học hỏi từ Thiên Chúa. Việc học hỏi này còn giúp con người vươn đến những nhận thức có giá trị trổi vượt hơn nữa.”[3]
Trong bối cảnh có quá nhiều thách đố mà nhà giáo hiện nay đang đối diện, tôi chia sẻ ba chìa khóa mà nhà trường, nơi tôi đang làm việc, thường đề cao chú trọng, với ước mong giáo viên Công giáo tìm ra phương cách để giúp học sinh yêu mến tri thức như là cơ hội để các em gặp gỡ Thiên Chúa.
- Kinh nghiệm
Trong tri thức luận, kinh nghiệm đóng một vai trò quan trọng để người ta nhận thức được vấn đề. Trong triết lý giáo dục này, thầy cô là người tạo cho các em trải nghiệm nơi bài vở, trên thực tế. Những kiến thức được trao cho các em như là những kinh nghiệm giúp các em thấm được vào trong khối óc và con tim. Do đó, sách giáo khoa như là một trong những nguồn để các em có được kinh nghiệm về kiến thức. Tuy nhiên, với thời đại Internet hiện nay, sẽ có rất nhiều nguồn bổ ích khác để giúp các em có kinh nghiệm về đối tượng học hỏi.
Thực vậy, với thời đại Công nghệ hiện nay, Giáo hội cũng nhìn thấy những cơ hội trong Giáo dục cần hướng tới: “Hiệp ước Giáo dục Toàn cầu”. Trong bài phát biểu này, Đức Thánh Cha Phanxicô nói rằng: “Nếu chúng ta muốn có một thế giới huynh đệ hơn, chúng ta phải giáo dục các thế hệ trẻ biết nhìn nhận, trân trọng và yêu thương từng người, dù người đó gần hay xa về thể lý, dù người đó sinh ra hoặc sinh sống ở đâu”. Nguyên tắc cơ bản “Biết mình” luôn định hướng cho việc giáo dục. Nhưng chúng ta không được bỏ qua những nguyên tắc thiết yếu khác: “Biết anh chị em mình”, để giáo dục về việc đón tiếp người khác. “Biết thụ tạo”, để giáo dục về việc chăm sóc ngôi nhà chung, và “Biết Đấng Siêu Việt”, để giáo dục về mầu nhiệm vĩ đại của cuộc sống”[4]. Nếu hướng đến những điều này, giáo viên sẽ giúp được các em biến lượng kiến thức thành tri thức cho cuộc đời!? Điều này dẫn chúng ta đến bước thứ hai.
- Phản tỉnh
Nếu nhớ là quá trình chúng ta tiếp cận và lưu lại trong não, thì phản tỉnh giúp việc lưu lại này trở nên tri thức. Quý thầy cô đều biết giáo dục không nên dạy một chiều, nghĩa là giáo dục giúp các em phản tỉnh, nhận xét các vấn đề. Chúng ta đều biết mỗi người là một nhân vị (person), nghĩa là con người có hồn và xác, có lý trí, lương tâm, ý chí và tự do (x. GLHTCG 1783-1788,1799-1800). Đồng thời con người cũng có trách nhiệm trên quyết định của mình; và người ấy cũng có khả năng tự nhìn về chính mình. Ngôn ngữ triết học và linh đạo cũng đề cao sự tự phản tỉnh, hoặc phản tỉnh (reflection). Theo Hán Việt, phản nghĩa là trở lại, tỉnh là xét, xem xét. Như thế phản tỉnh là nhớ lại, xét hỏi linh hồn mình (chính mình), nghiền ngẫm thường xuyên. Hoặc theo từ điển tiếng Anh “a reflection man” là người suy nghĩ sâu xa và thấu đáo về một vấn đề gì đó. Chính trong hoàn cảnh này các em mới có thể phản biện, vốn được nhiều nhà giáo dục chú ý trong nhiều năm gần đây. Chỉ phản biện tốt khi các em biết phản tỉnh, suy nghĩ và đưa ra ý kiến của mình về một vấn đề nào đó. Từ phản tỉnh này giúp các em tập đứng trên hai chân của mình. Khi các em tập phản tỉnh, giáo viên như là người có kinh nghiệm, giúp các em tìm ra ánh sáng của vấn đề. Từ việc phản tỉnh này, các em sẽ chuyển kiến thức đến con tim, đến đôi tay mà chúng ta sẽ nói ở từ thứ ba.
- Hành động
Học luôn đi đôi với hành. Một khi các em thấy được sự thú vị của việc học, nghĩa là có tác động trên đời sống của mình, các em sẽ có niềm vui để tìm tòi học hỏi. Niềm vui này có thể các em nhận được từ chính quý thầy cô, từ khung cảnh nhà trường, từ gia đình hoặc từ chính Thiên Chúa, (nếu các em là người Công giáo). Điều này nghe có vẻ lạ tai với nhiều thầy cô; tuy nhiên đây lại là điều quan trọng. Chẳng hạn kinh nghiệm của ông Gióp trong cựu ước cho ta thấy rằng: “Bấy giờ Đức Chúa mở tai cho phàm nhân, làm cho họ sợ hãi vì những lời cảnh cáo, để kéo họ xa những việc đã làm giúp họ tránh được thói kiêu căng, giữ linh hồn khỏi sa vào vực thẳm, cứu sinh mạng khỏi rơi xuống đường hầm.” (G 33,16-18). Lý tưởng là các em công giáo có những hành xử xứng hợp với luật lệ của Thiên Chúa. Đạo đức nhân bản của người đời thôi chưa đủ, nhưng làm sao để giúp các em “liên lạc” được với Thiên Chúa. Chính lúc ấy Thiên Chúa sẽ chỉ cho các em cách hành động đúng mực và hợp tình hợp lý.
Ba chìa khóa trên đây thực ra là một tiến trình trong giáo dục vốn liên hệ mật thiết với nhau. Trong giới hạn của bài viết, tôi không thể đi vào ngóc ngách của từng chìa khóa. Nếu dùng được cả ba chìa khóa này, cánh cửa giáo dục toàn diện sẽ được mở ra[5]. Nghĩa là giáo dục hướng đến việc phát triển con người toàn diện với thể xác và linh hồn, tình cảm và lương tri, trí khôn và ý chí. (x. Gaudium et Spes số 3). Trên hết, tôi muốn chia sẻ với quý thầy cô Công giáo rằng chúng ta đang có một nội lực, chỗ dựa rất lớn đó là Thiên Chúa. Cụ thể, đạo Công giáo có thể giúp chúng ta rất nhiều trong sự nghiệp giáo dục.
Trong khi nhiều người tôn vinh nghề giáo, ước gì giáo viên Công giáo biết rằng chúng ta đang dạy các em vì điều gì? Ngoài những khát vọng mà ngành giáo dục mời gọi, chúng ta còn có sứ mạng dạy cho các em biết sự thật (diakonia of truth)[6], học làm người và học để làm chứng cho Thiên Chúa[7]. Ít người để ý đến điểm quan trọng này. Trên thế giới, tôi thấy hầu hết chương trình của những trường nổi tiếng đều chứa đựng những điều trên. Nghĩa là họ dạy học không đơn thuần vì lượng kiến thức, nhưng còn vì rất nhiều giá trị từ nhân bản cho đến tâm linh, thiêng liêng. Do đó, thật tốt để chúng ta cử hành ngày lễ mừng Ngày nhà giáo như là cơ hội nhớ lại sứ mạng mà Thiên Chúa mời chúng ta bước vào môi trường giáo dục. Nơi đó, theo Đức giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm: “Bầu không khí này được kiến tạo chủ yếu qua tương quan liên vị giữa giáo viên và học sinh cũng như giữa các học sinh với nhau, qua sự tận tụy và chứng tá sống động của các giảng viên đối với thiện ích của học viên.”[8] Nếu được như thế, môi trường giáo dục thực sự không buồn chán hoặc khô khan; nhưng là nơi để mỗi giáo viên là một nghệ nhân đồng hành với các em trên từng bước đường đời.
Tôi tiếp tục cầu nguyện cho quý thầy cô. Chúng ta cũng cầu nguyện cho nhau để mỗi người nỗ lực một chút trong hành trình giáo dục này. Nơi đó luôn có Thiên Chúa, Giáo hội và con người. Có cả tình yêu, khát vọng và lòng tin tưởng vào một tương lai tươi sáng. Mong thay!
“Cầu chúc toàn thể anh chị em được đầy tràn ân sủng của Chúa Giêsu Kitô, đầy tình thương của Thiên Chúa, và ơn hiệp thông của Thánh Thần.” (2 Cr 13,13).
[1] Minh Khôi, ‘Tiên học lễ, hậu học văn’: Bất kỳ thời nào cũng đúng, sao phải bỏ?, tại https://vtc.vn/tien-hoc-le-hau-hoc-van-bat-ky-thoi-nao-cung-dung-sao-phai-bo-ar648453.html
[2] Xem thêm: https://www.theologyofwork.org/old-testament/isaiah/gods-view-of-our-work-isaiah/life-knowledge-and-wisdom-isaiah-28ff
[3] https://www.hdgmvietnam.com/chi-tiet/thu-goi-anh-chi-em-giao-chuc-cong-giao-nhan-ngay-nha-giao-viet-nam-20-11-2021-44067
[4] https://www.vaticannews.va/vi/pope/news/2021-10/dtc-tiep-giao-duc-ton-giao.html (Sáng thứ ba 05/10/2021, Đức Thánh Cha Phanxicô đã cùng với vị đại diện các tôn giáo thế giới tham dự cuộc họp về chủ đề “Tôn giáo và giáo dục”).
[5] Tuyên Ngôn về Giáo Dục Kitô giáo của Công Đồng Vatican II và nhất là khi dẫn lại câu tuyên bô thời danh trong Thư Giacôbê: “Là Mẹ và là Thầy, Giáo Hội Công Giáo có bổn phận thông truyền cho mọi người, nhất là các Kitô hữu, một nền giáo dục toàn vẹn. Mục tiêu hàng đầu của giáo dục Kitô giáo là đức tin. Giáo dục đức tin không chỉ là truyền lại cho tín hữu những định tín, nhưng còn giúp cho tín hữu sống đức tin ấy trong cuộc sống cụ thể, vì ‘đức tin không có việc làm là đức tin chết’ (Gc 2,17). Các tín hữu, nhờ được huấn luyện, sẽ trở thành men, muối và ánh sáng cho trần gian.” (Thư Chung 2007 của HĐGM Việt Nam về Giáo dục Kitô Giáo, số 32 cũng đề cập đến điều này.)
[6] https://hdgmvietnam.com/chi-tiet/giao-hoi-va-su-vu-giao-duc-40202
[7] Điều này cũng được Giáo hội nhắn nhủ với giáo viên: http://giaoxutanviet.com/thu-duc-cha-chu-tich-ubgdcg-gui-nha-giao-nhan-ngay-20-11/
[8] Đọc thêm: https://hdgmvietnam.com/chi-tiet/giao-hoi-va-su-vu-giao-duc-40202