Sau các điểm dừng tại nghĩa trang, Cánh cổng Châu Âu và cầu cảng Favarolo, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đến sân thể thao “Arena” để gặp gỡ người dân Lampedusa và cử hành Thánh lễ. Theo số liệu thống kê của Ban tổ chức, có khoảng 50.000 người tham dự.

Đức Thánh Cha Lêô XIV chào thăm các tín hữu hiện diện. (@Vatican Media)

Lampedusa, ánh sáng giữa Địa Trung Hải

Trong lời chào mừng, Thị trưởng Lampedusa và Linosa, ông Filippo Mannino, gọi sự hiện diện của Đức Giáo hoàng là “một món quà, một cử chỉ âu yếm huynh đệ”, nhưng đồng thời cũng là “một trách nhiệm”.

Ông nhắc rằng Lampedusa là một vùng đất nhỏ bé giữa biển khơi, nhưng từ nhiều năm qua đã mang trên vai “những vấn đề lớn lao, những vết thương sâu đậm và những niềm hy vọng vui tươi của toàn thế giới”.

Ông Filippo Mannino, Thị trưởng Lampedusa và Linosa chào mừng Đức Thánh Cha (ANSA)

Đối với người dân trên đảo, Địa Trung Hải không chỉ là vẻ đẹp và sự sống, nhưng còn là “sự chờ đợi, nơi cập bến, đau khổ và ký ức”. Đây là nơi biết bao người đã tìm kiếm sự cứu thoát, phẩm giá và tương lai, trong khi nhiều người khác không bao giờ đến được bến bờ.

Thị trưởng ví Lampedusa như một ngọn hải đăng: “Hải đăng không gây tiếng động. Không phán xét. Không lựa chọn người để chiếu sáng. Hải đăng vẫn sáng trong đêm tối, chỉ ra một con đường và đồng hành với những người đang tìm kiếm một bến bờ”.

Ông cầu mong từ hòn đảo nhỏ bé này vang lên lời kêu gọi gửi đến những người đang nắm giữ trách nhiệm trên thế giới, để họ “lựa chọn hòa bình, bảo vệ sự sống” và hiểu rằng “không ai quá nhỏ bé đến mức không thể chỉ ra một con đường”.

Đức Thánh Cha chủ sự Thánh lễ tại Lampedusa (@Vatican Media)

Thánh Thể mang lại “trái tim” cho những cử chỉ

Đáp lại lời chào mừng, Đức Giáo hoàng cảm ơn chính quyền và người dân về sự đón tiếp. Ngài nhấn mạnh rằng việc đổi tên cầu cảng Favarolo thành “Cầu cảng Đức Giáo hoàng Phanxicô” là dấu chỉ cho mối dây liên kết mà vị Tiền nhiệm của ngài đã thiết lập với cộng đồng địa phương và những người di dân.

Đức Giáo hoàng nói: “Hôm nay tôi hiện diện nơi đây để nói với anh chị em rằng Đức Giáo hoàng vẫn tiếp tục đồng hành, nâng đỡ và khích lệ anh chị em”. Ngài giải thích rằng mình không đến để đọc diễn văn, nhưng để cử hành Thánh Thể, “dấu chỉ cao cả nhất về sự hiện diện của Đức Kitô giữa chúng ta”.

Theo ngài, cử chỉ Chúa Giêsu bẻ bánh và trao ban chính mình mang lại ý nghĩa, sức mạnh cho những hành động trợ giúp và chia sẻ hằng ngày. Đức Giáo hoàng nói: “Đây là nơi mà các cử chỉ nói lên nhiều hơn lời nói. Nhưng để thực sự mang tính nhân bản, các cử chỉ cần có một trái tim”.

Đức Thánh Cha chủ sự Thánh lễ tại Lampedusa (@Vatican Media)

Trở nên người thân cận

Trong bài giảng Thánh lễ, Đức Giáo hoàng Lêô XIV khởi đi từ xác tín rằng “Thiên Chúa luôn yêu thương chúng ta trước”. Theo ngài, vẻ đẹp của biển cả, của hòn đảo và khuôn mặt những người hiện diện là sự phản chiếu sáng kiến nhưng không của Thiên Chúa, bởi tình yêu của Người luôn đi trước, bao bọc và quy tụ con người.

Đức Giáo hoàng bày tỏ lòng biết ơn vì được đến thăm Lampedusa theo dấu chân Đức Giáo hoàng Phanxicô, người đã chọn hòn đảo này làm điểm đến trong chuyến đi đầu tiên với tư cách Đấng kế vị Thánh Phêrô vào ngày 08/7/2013.

Nhắc lại rằng các tông đồ từng đi thuyền trên Địa Trung Hải và cảm nghiệm lòng hiếu khách của các cộng đồng sống trên những hòn đảo và dọc theo bờ biển, Đức Thánh Cha nói rằng Tin mừng vang lên nơi các dân tộc gặp gỡ, con người đón tiếp nhau, những câu chuyện đời đan xen và các nền văn hóa đi vào đối thoại. Trái lại, “Tin mừng trở nên câm lặng nơi mỗi người biến chính mình thành một hòn đảo”, tránh né tiếp xúc và cắt đứt trao đổi.

Đức Thánh Cha chủ sự Thánh lễ tại Lampedusa (@Vatican Media)

Từ đó, ngài đọc lại thực tại Lampedusa dưới ánh sáng dụ ngôn người Samari nhân hậu. Theo Đức Thánh Cha, đây không phải là một câu chuyện thuộc về quá khứ, nhưng là “một câu chuyện vẫn đang tiếp diễn”. Ngày nay, Lampedusa và Linosa giống như con đường nguy hiểm từ Giêrusalem xuống Giêrikhô. Trên con đường ấy, người dân không chỉ gặp một người bị cướp bóc và bỏ lại sống dở chết dở, nhưng đã nhìn thấy hàng ngàn con người bị tước đoạt tất cả, bị bạo hành và bị bỏ rơi.

Biển cũng đã đón nhận những người không thể đến được nơi họ hy vọng. Dù không hiện diện hữu hình, những người đã chết vẫn chất vấn lương tâm nhân loại không kém những người đã cập bến và đang cần được quan tâm và cứu giúp.

Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng trước mọi suy tư trí thức hay xác tín ý thức hệ, việc đối diện với một con người bị tước đoạt tất cả luôn mời gọi đến gần. Ngài nói: “Đây là trung tâm của dụ ngôn Tin mừng: người ta tự làm cho mình trở thành người thân cận, người ta trở nên người thân cận”.

Đức Thánh Cha chủ sự Thánh lễ tại Lampedusa (ANSA)

Ngài cảm ơn người dân Lampedusa vì đã chọn thực hành sự gần gũi ấy. Nơi hòn đảo, “phép lạ của lòng trắc ẩn” đã một lần nữa xảy ra, giống như người Samari “trông thấy và chạnh lòng thương”. Theo ngài, lòng trắc ẩn tạo nên một cuộc cách mạng nội tâm, làm trỗi dậy trong con người tâm tình của Thiên Chúa và mở rộng tư tưởng, tâm hồn và cuộc sống.

Đức Thánh Cha cảm ơn các tình nguyện viên, những hiệp hội thuộc Diễn đàn Lampedusa Liên đới, các cơ quan dân sự, Lực lượng Tuần duyên, các vị thị trưởng và chính quyền kế nhiệm nhau; các phó tế, linh mục, nữ tu, bác sĩ, chuyên gia tâm lý, nhà giáo dục, lực lượng an ninh và tất cả những ai, dù có hay không có hồng ân đức tin, đã chọn cùng nhau yêu thương.

Ngài nhận định: “Giữa anh chị em, chính tình yêu đã được tổ chức”. Tình yêu ấy bắt đầu từ rung động của lòng trắc ẩn khi nhìn thấy người anh em giữa biển khơi, rồi trở thành lời mời gọi dám thực hiện những điều trước đây người ta chưa từng nghĩ tới.

Đức Thánh Cha chủ sự Thánh lễ tại Lampedusa (@Vatican Media)

Đức Thánh Cha cũng chào những người di dân hiện diện trong Thánh lễ. Ngài lưu ý rằng họ không chỉ là những người nhận được sự giúp đỡ, nhưng trên hành trình, nhiều người cũng đã thực hành tình liên đới, “như những người nghèo giúp đỡ những người nghèo hơn”. Việc trở nên người thân cận, theo ngài, không bao giờ là điều hiển nhiên hay tự động, nhưng luôn phát sinh từ một lựa chọn tự do.

Những quyết định đã có và những quyết định còn thiếu

Tiếp tục suy tư về dụ ngôn, Đức Giáo hoàng khẳng định tình yêu luôn được thực hiện trong tự do, và tự do được thể hiện qua những quyết định cụ thể. Có người chọn trở nên người thân cận, nhưng cũng có người chọn đi qua, hoặc “quyết định không đưa ra quyết định”. Ngài nói: “Những người đã chết trong vùng biển này vừa là nạn nhân của những quyết định đã được đưa ra, vừa là nạn nhân của những quyết định đã không được đưa ra”.

Đức Thánh Cha liệt kê những nguyên nhân góp phần làm cho thảm kịch di dân tiếp diễn: sự thờ ơ đối với công ích và tình trạng tham nhũng tại các quốc gia xuất phát; hệ thống kinh tế thế giới tạo ra nghèo đói và loại trừ; nỗi sợ nuôi dưỡng thành kiến và khinh miệt; quan niệm cho rằng những vấn đề ấy không liên quan đến mình; những tính toán tội phạm của những kẻ trục lợi trên đau khổ của người khác; và sự chậm trễ trong việc chuyển từ quản lý khẩn cấp sang xây dựng những chính sách toàn diện và chung.

Đức Thánh Cha chủ sự Thánh lễ tại Lampedusa (@Vatican Media)

Theo ngài, tất cả những điều ấy tái hiện thái độ của vị tư tế và thầy Lêvi trong dụ ngôn, những người nhìn thấy nạn nhân nhưng vội vã “đi qua mà không dừng lại”.

Đức Thánh Cha cảnh báo về thái độ sợ bị ô uế khi tiếp xúc với người khác, một thái độ phủ nhận nguồn gốc chung trong Thiên Chúa, phẩm giá vô hạn của mỗi con người và lời mời gọi yêu thương không giới hạn. Ngài khẳng định việc thuộc về một tôn giáo không bao giờ được trở thành lý do để phân biệt đối xử, như thể đức tin có những biên giới. Đức Kitô đã phá đổ mọi bức tường ngăn cách.

“Không có tình yêu đối với Thiên Chúa nếu không có tình yêu đối với người thân cận, và không có người thân cận nếu tôi không đến gần”. Dừng lại, xúc động, cúi xuống và khóc trước nỗi đau của người khác, như Chúa Giêsu đã làm, có nghĩa là bước vào chuyển động của tình yêu, nơi Thiên Chúa mặc khải chính Người.

Tình thương mở ra những khởi đầu mới

Theo Đức Thánh Cha, những ai để mình được cuốn vào năng động của lòng trắc ẩn và lòng thương xót sẽ bắt đầu sống, làm công dân và làm việc theo một cách khác. Từ đó, nền văn minh tình thương có thể thực sự xuất hiện, như các vị tiền nhiệm thánh thiện Gioan XXIII, Phaolô VI và Gioan Phaolô II từng đề nghị.

Đức Thánh Cha chủ sự Thánh lễ tại Lampedusa (@Vatican Media)

Các ngài cùng nhiều ngôn sứ và vị tử đạo của thế kỷ trước đã hiểu rằng trước những vực thẳm trong lòng người và những điều kinh hoàng của chiến tranh, chỉ lòng thương xót mới có thể mở ra những khởi đầu mới.

Đức Thánh Cha mời gọi thế hệ hôm nay mang lại hình thức thiêng liêng, văn hóa, pháp lý, chính trị và kinh tế cho nền văn minh tình thương. Ngài nhấn mạnh rằng sự mênh mông của đau khổ đang diễn ra phải giúp nhân loại nhận ra tính triệt để của lời mời gọi này.

Như người Samari đã thay đổi chương trình và hướng đi để chăm sóc nạn nhân, xã hội hôm nay cũng có thể thay đổi những ưu tiên của mình. Hơn người Samari trong dụ ngôn, con người hiện đại có nhiều nguồn lực và cơ hội hơn để làm cho niềm hy vọng trở nên cụ thể trong lịch sử.

Trích Thông điệp Magnifica humanitas, Đức Thánh Cha nhắc rằng “nền văn minh tình thương không được sinh ra từ một cử chỉ duy nhất và ngoạn mục, nhưng từ tổng hợp của những lòng trung thành nhỏ bé và bền bỉ, tạo nên một bờ đê ngăn chặn sự phi nhân hóa”.

Người di dân tham dự Thánh lễ (@Vatican Media)

Ngài nói với người dân đảo: “Hỡi những người bạn Lampedusa, anh chị em là những chứng nhân của điều này”. Khi nhìn vào Lampedusa, người ta có thể hiểu rõ hơn thời đại đang sống và kiểm chứng hướng đi của chính cuộc đời mình.

Không phải mọi người đều có cùng khả năng tác động đến thực tại, nhưng “không ai là không có trách nhiệm”. Mỗi người đều có một phạm vi hành động riêng và được mời gọi lựa chọn giữa luận lý của sức mạnh, được nuôi dưỡng bằng sự dửng dưng, thái độ hoài nghi, dối trá và thù hận, với luận lý của hòa bình, được bảo vệ bằng sự thật, tiết độ, gần gũi và chăm sóc.

Lời kêu gọi gửi đến châu Âu

Từ “mảnh đất tận cùng của châu Âu giữa Địa Trung Hải”, Đức Thánh Cha nói rằng có thể nhìn thấy rõ hơn lời mời gọi mang tính thời đại mà hiện tượng di dân gửi đến các xã hội châu Âu.

Theo ngài, nhờ lịch sử, văn hóa, vị trí địa lý và cơ cấu thể chế, châu Âu có tiềm năng đặc biệt, đồng thời cũng mang trách nhiệm tương xứng trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng di dân.

Nghĩa trang Cala Pisana ở Lampedusa (@Vatican Media)

Đức Giáo hoàng kêu gọi đưa công tác cứu trợ ban đầu vào một kế hoạch chiến lược dài hạn, có khả năng “đón tiếp, bảo vệ, thăng tiến và hội nhập những người di dân”. Đồng thời, cần hoạt động cho sự phát triển tại các quốc gia xuất phát, để không ai bị buộc phải di cư, và phải luôn bảo đảm tôn trọng phẩm giá của mỗi người.

Ngài nhấn mạnh đây không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan công quyền, nhưng còn là trách nhiệm của toàn thể xã hội dân sự và Giáo hội.

Đừng dựng bức tường giữa hai vùng biển

Đề cập đến ơn gọi du lịch của Lampedusa, Đức Thánh Cha cảnh báo nguy cơ hình thành “một bức tường vô hình” giữa vùng biển của những người bị đắm tàu và vùng biển của những người đi nghỉ.

Ngài nhìn nhận rằng đối với nhiều người, kỳ nghỉ chỉ gắn với giải trí, nhẹ nhàng và vô tư. Vì thế, những tuyến đường di dân và các khía cạnh bi thảm của chúng có thể bị xem như mối đe dọa đối với hoạt động du lịch, dẫn đến thái độ dửng dưng hoặc đối lập.

La Porta d’Europa (@Vatican Media)

Đức Thánh Cha mời gọi người dân Lampedusa “can đảm suy nghĩ theo một cách khác”. Với sự sáng tạo, hòn đảo có thể giúp những người đến nghỉ ngơi trở nên nhân bản hơn khi đối diện với đức ái của cộng đồng, những bài học của biển cả và các cuộc gặp gỡ đã giáo dục người dân nơi đây.

Theo ngài, chỉ có sự nghỉ ngơi đích thực khi con người tìm lại ý nghĩa cuộc sống, và chỉ có sự thịnh vượng đích thực khi nền kinh tế trở nên công bằng, huynh đệ, kết hợp việc chăm sóc thụ tạo với tình bằng hữu xã hội.

Lampedusa, lời ngôn sứ về lòng hiếu khách

Nhắc lại lời Thư gửi tín hữu Do Thái rằng khi thực hành lòng hiếu khách, “có những người đã được tiếp đón các thiên thần mà không biết”, Đức Thánh Cha mời gọi Lampedusa, dù nhỏ bé, trở thành lời ngôn sứ về điều mà nhân loại có thể cùng nhau thực hiện trên quy mô lớn.

Ngài đặc biệt mời gọi giáo xứ trở thành một cộng đoàn, nơi mọi người cùng học hỏi tại trường học của Tin mừng cách đón tiếp, đồng hành và hội nhập theo tinh thần hiệp thông.

Đức Thánh Cha cầu nguyện với Đức Mẹ Porto Salvo, bổn mạng của Lampedusa. (@Vatican Media)

Kết thúc bài giảng, Đức Giáo hoàng hướng về ảnh Đức Mẹ Porto Salvo, bổn mạng của Lampedusa, được đặt bên cạnh bàn thờ. Ngài nhắc rằng Thánh Augustinô thường diễn tả cuộc đời con người như một hành trình trên biển giông bão, còn đích đến là một bến cảng bình an và an toàn.

Đức Giáo hoàng mời gọi cộng đoàn không để mình bị nỗi sợ khuất phục, nhưng nhìn những nhọc nhằn hằng ngày như cơ hội để làm chứng. Ngài cầu chúc đức tin của người dân được củng cố qua những năm tháng thử thách và dấn thân quảng đại.

“Tất cả chúng ta đều có nơi Thiên Chúa một bến cảng an toàn, và mỗi cộng đoàn Kitô hữu được mời gọi trở thành sự phản chiếu của bến cảng ấy trên trần gian”, Đức Thánh Cha nói.

Ngài kết thúc bằng lời cầu chúc cộng đồng Lampedusa và Linosa không bao giờ thiếu “hơi thở của đức tin, đức cậy và đức mến”, cùng lời chào đặc trưng của người dân trên đảo: “O’scià!”.

Một “Bến Cảng Bình An” cho nhân loại

Vào cuối Thánh lễ, Đức Tổng Giám mục Agrigento, Đức cha Alessandro Damiano, thay mặt cộng đồng Lampedusa, Giáo hội Agrigento và các Giáo hội tại Sicilia cảm ơn Đức Giáo hoàng. Ngài nói rằng tại Lampedusa, Đức Giáo hoàng được chờ đợi bởi “một nhân loại đang lơ lửng giữa bất định”, nhưng vẫn hy vọng có thể neo đậu vào một “Bến cảng Bình an”.

Đức cha Alessandro Damiano, TGM Agrigento cám ơn Đức Thánh Cha (@Vatican Media)

Đức cha đặc biệt nhắc đến những người đã không thể tới bến bờ. Đối với họ, Địa Trung Hải, vốn là nguồn thịnh vượng và vẻ đẹp, đã trở thành “một vực thẳm tuyệt vọng và một đáy sâu chết chóc”. Chuyến viếng thăm của Đức Giáo hoàng là “nụ hôn cuối cùng và cử chỉ âu yếm cuối cùng” dành cho những người đã chết, đồng thời loan báo niềm xác tín về sự sống chiến thắng sự chết.

Đối với những người đã cập bến và đang cố gắng bắt đầu lại, chuyến thăm là “một vòng tay hòa bình” đón nhận không phân biệt và “một bàn tay đưa ra” để khích lệ. Đức Tổng Giám mục nhấn mạnh rằng tất cả đều là con cái của cùng một Cha, cùng hành hương về một quê hương, nên “không ai có thể tự coi mình xa lạ hơn người khác”. Theo ngài, chuyến viếng thăm của Đức Giáo hoàng đánh thức nơi cộng đồng ơn gọi trở thành “những người gìn giữ anh em” và trao lại “sứ vụ hiếu khách”, nơi mà cộng đồng Lampedusa có thể gặp gỡ Chúa và để Người gặp gỡ chính mình.

Sau phép lành cuối Thánh lễ, Đức Giáo hoàng chào thăm các vị hữu trách, các trẻ em đau bệnh và các tình nguyện viên. Lúc 12 giờ 30, ngài rời Lampedusa bằng máy bay. Dự kiến lúc 13 giờ 45, máy bay đáp xuống sân bay Ciampino, sau đó Đức Giáo hoàng trở về Vatican, kết thúc chuyến viếng thăm mục vụ tại Lampedusa.

Đức Thánh Cha chào thăm các tín hữu hiện diện (@Vatican Media)

Nguồn: vaticannews.va 

Mở đầu huấn từ, Đức Thánh Cha bày tỏ niềm vui được gặp gỡ các tham dự viên, đồng thời cảm ơn những nỗ lực của họ trong việc xây dựng các cộng đoàn Giáo hội trở thành những nơi an toàn cho tất cả mọi người. Ngài nhấn mạnh rằng mục tiêu này đặc biệt quan trọng đối với trẻ em, thanh thiếu niên và những người đang ở trong hoàn cảnh dễ bị tổn thương.

Các hành vi lạm dụng để lại những vết thương sâu sắc

Đức Thánh Cha mời gọi mọi người chiêm ngắm kinh nghiệm của các môn đệ đầu tiên, những người đã được biến đổi nhờ cuộc gặp gỡ với Đức Kitô Phục Sinh. Theo ngài, chính cuộc gặp gỡ ấy dẫn con người đến sự trưởng thành trong tình yêu và tự do. Tuy nhiên, điều đó chỉ có thể diễn ra khi các cộng đoàn Giáo hội thực sự là những môi trường an toàn và đáng tin cậy. Trái lại, các hành vi lạm dụng để lại những vết thương sâu sắc, cản trở sự phát triển nhân bản và đời sống thiêng liêng của nạn nhân.

Bảo vệ những người dễ bị tổn thương là trách nhiệm của toàn thể Giáo hội

Nhắc lại lời cảnh báo của Chúa Giêsu về việc không được trở thành cớ vấp phạm cho những người bé nhỏ, Đức Thánh Cha khẳng định rằng việc bảo vệ những người dễ bị tổn thương là trách nhiệm của toàn thể Giáo hội. Ngài cũng nhắc đến bài diễn văn với các giám mục Tây Ban Nha gần đây, trong đó ngài kêu gọi lắng nghe các nạn nhân, tìm kiếm sự thật, công lý, bồi thường thích đáng và tăng cường các biện pháp phòng ngừa.

Sự hợp tác giữa các Giáo hội địa phương và các cơ quan dân sự

Đức Thánh Cha khuyến khích các tham dự viên tiếp tục củng cố sự hợp tác giữa các Giáo hội địa phương và các cơ quan dân sự, đồng thời cổ võ văn hóa chăm sóc và phòng ngừa. Ngài bày tỏ ước mong mọi không gian của Giáo hội, cả trực tiếp lẫn trên môi trường kỹ thuật số, đều trở thành nơi gặp gỡ Đức Kitô, không còn sợ hãi, nghi ngờ hay mất lòng tin.

Kết thúc bài huấn từ, Đức Thánh Cha phó thác công việc của họ cho sự bảo trợ của Đức Trinh Nữ Maria và ban Phép lành Tòa Thánh cho các tham dự viên cùng gia đình của họ.

Nguồn: vaticannews.va