2020
Gaël Giraud: “Đại dịch cho thấy sự mong manh của chúng ta”
Linh mục Dòng Tên Gaël Giraud, cựu trưởng ban kinh tế của Cơ quan Phát triển Pháp, giám đốc nghiên cứu Viện Nghiên cứu Quốc gia Khoa học, chủ tịch danh dự Viện Rousseau, cha là tiếng nói đặc biệt trong thế giới kinh tế. Tác giả của Ảo tưởng tài chính (Illusion financière, nhà xuất bản Atelier) và là người đóng góp các tài liệu làm cơ sở cho Thông điệp Chúc tụng Chúa Laudato Si’, năm này qua năm khác, cha đào sâu chỉ trích của mình về hệ thống kinh tế hiện nay.
Một khái niệm mới được một số tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ đưa ra nhằm mục đích thúc đẩy tổ chức “Một sức khỏe” (One Health), nói lên mối liên hệ giữa sức khỏe con người, sức khỏe động vật và sức khỏe hệ sinh thái. Cha có thấy sự cộng hưởng với Thông điệp Chúc tụng Chúa ở đây không?
Hoàn toàn có. Chúng ta phải hiểu rằng nhân loại luôn là một phần của Tạo dựng, từ lâu trong một loại đối thoại rộng lớn với các ngôn ngữ lạ. Đây là những gì đã xảy ra với đại dịch: sự phá hủy các hệ sinh thái tự nhiên mà loài người chúng ta đã làm, đặc biệt là nạn phá rừng, đã trực tiếp đụng đến con người, đụng đến các động vật gần với chúng ta và các động vật ở vùng rừng sâu, điển hình, trong trường hợp coronavirus là con dơi. Chúng ta đang ở trong thế giới điếc, trong nhân học thế kỷ 16 dựa trên sự toàn năng của con người cô lập trong cô độc siêu hình vĩ đại. Đây hoàn toàn không phải là tầm nhìn của Thông điệp Chúc tụng Chúa, mà trái lại, một nhân học tương quan giữa con người với nhau và giữa con người với Tạo dựng. Và đó là tất cả những gì xảy ra trước mắt với chúng ta ngày hôm nay.
Bài học chính nào cha rút tỉa từ đại dịch này?
Sự mong manh của chúng ta ở hai cấp độ. Trước hết là về mặt sức khỏe và sau là sự gián đoạn các chuỗi cung ứng trên tầm mức quốc tề, có thể tạo ra nạn đói, nhất là ở châu Phi và Ấn Độ. Đó là hệ quả gián tiếp của toàn cầu hóa thị trường mà chúng ta đã làm từ 40 năm nay chung quanh chuỗi giá trị căng thẳng không dự trữ, chỉ nhằm tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn. Và hoàn toàn không cự được khi đối diện với cú sốc như cú sốc chúng ta đang trải qua.
Nhiều tiếng nói lên tiếng mong muốn sức khỏe trở thành lợi ích chung. Cha có nghỉ đây là bước ngoặt thực sự có thể diễn ra trong các giá trị đã hướng dẫn xã hội chúng ta cho đến bây giờ không?
Chúng ta sẽ không đi đến cùng đại dịch này mà không có một sự hợp tác thực sự. Ví dụ, chúng ta mới chỉ thoát được bệnh đậu mùa trong những năm 1970 với chiến dịch chích ngừa toàn cầu và có hiệu quả. Tình trạng khẩn cấp này đập vào mặt chúng ta khi chủ nghĩa đa phương của Liên Hiệp Quốc đang sụp đổ. Sức khỏe thực sự là một lợi ích chung và vì thế phải có các sáng kiến mới cho các cấu trúc mới của thế giới. Một loại giống như mô hình Thuốc điều trị cho các bệnh bị coi thường (Drugs for Neglected Disease), một tập đoàn phi lợi nhuận được thành lập ở Genève năm 2003, tập hợp các Quốc gia nhưng cũng tập hợp các lãnh vực dược phẩm tư nhân, xã hội dân sự và các tổ chức Phi Chính Phủ.
Để đi theo hướng này, chúng ta không nên bắt đầu bằng cách thay thế chỉ số GDP chỉ dựa trên tăng trưởng không?
Đúng: đồng thời chúng ta phải từ bỏ loại thương mại-tự do hủy hoại bằng cách quay trở về với chủ nghĩa bảo vệ thông minh, ít nhất chúng ta cần có một chỉ số có thể tính đến tất cả các khía cạnh phát triển của con người. Với năm trụ: lợi tức đầu người (di sản của GDP), giáo dục, tuổi thọ mạnh khỏe, giảm bất bình đẳng và giảm áp lực của nhân loại trên hệ sinh thái qua việc tính toán dấu chân sinh thái của chúng ta. Đó là lý do tại sao tôi không phải là người chủ trương sụp đổ, vì tôi ấn tượng bởi sự sáng tạo của tất cả những người suy nghĩ cho một “thế giới về sau”, nhất là không khôi phục lại thế giới của ngày hôm qua.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
2020
Đức Phanxicô nhấn mạnh đến giá trị của “khiếu hài hước”
“Tinh thần hài hước là thái độ của con người gần với ân sủng Chúa nhất”, Đức Phanxicô tuyên bố trong quyển sách Thiên Chúa là niềm vui (Dio è Gioia), quyển sách phỏng vấn do nhà báo Ý Chiara Amirante biên soạn được xuất bản ngày 19 tháng 5 – 2020 ở Ý. Theo Đức Phanxicô, người tín hữu thiếu khả năng hài hước là “thiếu một cái gì.”
Bà Chiara Amirante là nhà sáng lập cộng đoàn Chân trời mới (Nuovi Orizzonti), một tổ chức được Hội đồng Giáo hoàng Giáo dân công nhận. Báo Osservatore Romano trong ấn bản ra ngày 19 tháng 5 ghi nhận, bà Chiara Amirante là một trong các nhân vật hoạt động tích cực trong việc rao giảng Tin Mừng và chống lại sự khó khăn xã hội của những người gặp khó khăn. Bà Chiara Amirante tham dự nhiều lần trong các thượng hội đồng, đặc biệt trong lần họp năm 2012 về việc tân phúc âm hóa và lần họp năm 2018 về giới trẻ.
Trong quyển sách Thiên Chúa là niềm vui, Đức Phanxicô giải thích niềm vui kitô giáo vừa gần với hòa bình vừa gần với khiếu hài hước. Theo ngài: “Tinh thần hài hước là thái độ của con người gần với ân sủng Chúa nhất vì thế ai thiếu khả năng này thì họ như thiếu một cái gì.”
Bí quyết để vui vẻ
Mở đầu cuộc phỏng vấn, bà Chiara Amirante hỏi Đức Phanxicô: “Bí mật vui vẻ của cha là gì?” Đức Phanxicô trả lời: “Tôi không biết, tôi không biết làm sao để trả lời. Tôi sống như vậy, nhưng tôi không biết giải thích như thế nào.” Theo ngài, niềm vui hài hòa với khiếu hài hước.
Ngài cho biết, từ bốn mươi năm nay ngài đọc kinh xin ơn hài hước của Thánh Tôma More, vị thánh người Anh ở thế kỷ 16 nổi tiếng về tính tình vui vẻ và hóm hỉnh. Ngài cũng đặc biệt nhấn mạnh đến tầm quan trọng của tính hài hước trong Tông huấn Hãy Vui mừng và Hân hoan (Gaudete et exsultate, 2018), vì hài hước luôn đi đôi với vui vẻ.
Chúa Thánh Thần, “bình dưỡng khí”
Niềm vui cũng là vấn đề của hòa bình, ngài khẳng định: “Có một câu đã giúp tôi rất nhiều khi tôi thấy mọi chuyện đều xấu: ‘Nhưng Chúa thì lớn hơn.’ Câu này giúp tôi vì niềm vui là một món quà, cũng như hòa bình là món quà của Chúa.”
Đức Phanxicô kể lại giây phút khi ngài biết mình sẽ là giáo hoàng và nỗi sợ có thể xâm chiếm tâm hồn mình trong giây phút quyết định này: “Trong khi kiểm phiếu ở mật nghị, tôi bắt đầu nghe thấy trong tôi: ‘Bergoglio, Bergoglio, Bergoglio’. Thay vì dấy lên nỗi sợ thì trong lòng tôi lại nảy sinh một bình an mà vẫn còn cho đến ngày hôm nay, bình an này là một món quà”. “Đi trong Thần Khí, biết rằng Thần Khí là cực mạnh thì cũng như đi với bình dưỡng khí khi mình thiếu dưỡng khí”.
Ngày 24 tháng 9 năm 2019, Đức Phanxicô bất ngờ đến thăm cộng đoàn Chân trời mới ở trung tâm Frosinone, cách Rôma 70 cây số về hướng đông-nam vùng Latium. Ngài đến thành phố này với danh ca người Ý Andrea Bocelli, người đỡ đâu cho trung tâm này, một trung tâm lo cho những người bị bỏ rơi ngoài đường phố không ai chăm sóc.
Marta An Nguyễn dịch
2020
Cầu nguyện và mầu nhiệm Sáng tạo
Bài giáo lý về Mầu nhiệm Sáng tạo của Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong buổi tiếp kiến sáng thứ tư ngày 20/05/2020
Anh chị em thân mến
Chúng ta tiếp tục bài giáo lý về cầu nguyện, bằng cách suy niệm về mầu nhiệm Sáng tạo. Cuộc sống, đơn giản là việc chúng ta hiện hữu, mở tâm hồn con người ra để cầu nguyện.
Trang đầu tiên của Kinh thánh giống như một bài ca tạ ơn hùng hồn. Câu chuyện về việc tạo dựng được nhấn mạnh bởi những điệp khúc, nơi đó sự tốt lành và vẻ đẹp của mọi thứ đang tồn tại liên tục được khẳng định. Thiên Chúa mời gọi vào cuộc sống bằng lời của mình, và mọi thứ bước vào hiện hữu. Với lời này, Ngài tách ánh sáng khỏi bóng tối, xen kẽ ngày và đêm, định kỳ giữa các mùa, mở ra những màu sắc đa dạng của thực vật và động vật. Trong khu rừng ngập tràn này cái hỗn độn mau chóng bị đánh bại, để cuối cùng con người xuất hiện. Và sự xuất hiện này gợi lên sự phấn khích quá mức, làm tăng thêm sự hài lòng và niềm vui: “Thiên Chúa thấy những gì Ngài đã dựng nên đều tốt đẹp” (St 1,31). Điều tốt đẹp là gì: ta nhận ra nơi vẻ đẹp của mọi loài Ngài đã dựng nên.
Vẻ đẹp và mầu nhiệm của Sáng tạo làm phát sinh nơi tâm hồn con người chuyển động đầu tiên khơi dậy việc cầu nguyện (GLCG 2566). Thánh vịnh 8 mà chúng ta đã nghe lúc đầu nói thế này: “Ngắm tầng trời tay Chúa sáng tạo, muôn trăng sao Chúa đã an bài, thì con người là chi, mà Chúa cần nhớ đến, phàm nhân là gì, mà Chúa phải bận tâm?” (Tv 8,4-5). Người cầu nguyện chiêm niệm mầu nhiệm hiện hữu xung quanh mình, khi nhìn thấy được sao trên trời – và ngành vật lý thiên văn ngày nay cho chúng ta thấy tất cả cái mênh mông của nó – và rồi tự nhủ chắc hẳn phải có một kế hoạch đầy yêu thương đằng sau công trình vĩ đại như vậy. Và trong sự bao la vô biên này, con người là gì? Một thánh vịnh khác (89,48) nói rằng, con người “không là gì cả”, chỉ là một sinh vật được sinh ra, rồi chết đi, một thụ tạo mong manh. Chưa hết, trong toàn vũ trụ con người là sinh vật duy nhất biết được vẻ đẹp rất phong phú như vậy. Một sinh vật nhỏ bé được sinh ra, rồi chết đi, nay còn mai mất, là người duy nhất nhận biết vẻ đẹp này. Chúng ta nhận biết vẻ đẹp này.
Lời nguyện của con người liên kết chặt chẽ với cảm xúc kinh ngạc. Sự vĩ đại của con người quá nhỏ bé so với kích thước của vũ trụ. Thành tựu lớn nhất mà nó đạt được dường như rất ít… Tuy nhiên con người chẳng là gì cả. Trong lời cầu nguyện, cảm thức về lòng thương xót được xác định cách mạnh mẽ. Không có gì tồn tại cách tình cờ: bí mật của vũ trụ nằm nơi ánh mắt nhân từ của ai đó đi ngang qua đôi mắt chúng ta. Thánh vịnh khẳng định rằng chúng ta được tạo thành chẳng thua kém thần linh là mấy, được đội vương miện danh dự và vinh quang (Tv 8,6). Mối tương quan với Thiên Chúa là sự vĩ đại của con người: là sự lên ngôi của mình. Vì bản chất chúng ta hầu như không có gì, nhỏ bé nhưng vì ơn gọi, vì chúng ta được kêu gọi để trở thành con cái của một vị Vua vĩ đại.
Đó là kinh nghiệm mà nhiều người trong chúng ta đã có. Nếu cuộc sống, với tất cả những đắng cay của nó, đôi khi có nguy cơ bóp nghẹt món quà cầu nguyện trong chúng ta, thì chỉ cần chiêm ngưỡng một bầu trời đầy sao, chiêm ngưỡng hoàng hôn, một bông hoa… đủ để thắp lại tia sáng của lời tạ ơn. Kinh nghiệm này có thể là nền tảng của trang Kinh thánh đầu tiên.
Khi viết ra trình thuật về Tạo dựng trong kinh thánh, dân tộc Israel đang trải qua những ngày bất hạnh. Quyền lực kẻ thù đã chiếm giữ trái đất; rất nhiều người bị lưu đày và nhiều người bị bắt làm nô lệ ở Mesopotamia. Không còn quê hương, không đền thờ, không còn đời sống xã hội và tôn giáo, không còn gì cả.
Tuy nhiên, bắt đầu từ trình thuật vĩ đại về Tạo dựng, một số người bắt đầu tìm lại những lý do để tạ ơn, để ngợi ca Thiên Chúa vì sự sống của họ. Cầu nguyện là sức mạnh đầu tiên của niềm hy vọng. Bạn cầu nguyện và niềm hy vọng tiến triển, tiến bước. Tôi muốn nói rằng cầu nguyện mở cửa cho niềm hy vọng. Hy vọng có đó, nhưng bằng lời cầu nguyện của tôi, tôi mở cửa cho hy vọng. Bởi vì những người cầu nguyện bảo vệ những chân lý cơ bản; họ là những người lặp lại, trước hết là cho chính họ và sau đó là tất cả những người khác, rằng cuộc sống này, bất chấp mọi nỗ lực và thử thách, bất chấp những ngày khó khăn, luôn đổ đầy ân sủng để kinh ngạc. Và như vậy cuộc sống phải luôn được bảo vệ và che chở.
Những người nam nữ cầu nguyện biết rằng hy vọng mạnh mẽ hơn sự ngã lòng. Họ tin rằng tình yêu mạnh hơn sự chết và một ngày nào đó nó sẽ chiến thắng, thậm chí trong những thời điểm và cách thức mà chúng ta không nhận ra. Những người nam nữ cầu nguyện mang trên khuôn mặt họ những phản chiếu của ánh sáng: bởi vì ngay cả trong những ngày tối tăm nhất, mặt trời vẫn không ngừng chiếu sáng. Lời cầu nguyện soi chiếu cho bạn: soi chiếu linh hồn bạn, con tim bạn và khuôn mặt của bạn. Ngay cả những thời điểm tăm tối nhất, kể cả những lúc đau đớn tột cùng.
Tất cả chúng ta là những người mang niềm vui. Anh chị em nghĩ gì về điều này? Anh chị em có phải là người mang niềm vui không? Hay anh chị em ưa thích mang những tin xấu, những điều khiến anh chị em buồn rầu? Tất cả chúng ta đều có khả năng mang niềm vui. Cuộc sống này là món quà mà Thiên Chúa đã ban cho chúng ta: và nó quá ngắn ngủi để làm hao mòn trong nỗi buồn và cay đắng. Chúng ta ca ngợi Thiên Chúa, niềm vui đơn giản là tồn tại. Chúng ta hãy nhìn vào vũ trụ, nhìn những vẻ đẹp và hãy nhìn vào thập giá của mình: “Chúa hiện hữu, Chúa đã tạo dựng nên chúng con như vậy vì Chúa”.
Cảm nhận được sự bồn chồn của con tim dẫn chúng ta đến việc tạ ơn và ngợi ca Thiên Chúa. Chúng ta là con cái của vị Vua vĩ đại, của Đấng Tạo hóa, và chúng ta có thể đọc chữ ký của Ngài nơi mọi thụ tạo; những thụ tạo mà ngày nay chúng ta không bảo vệ, nhưng nơi mỗi thụ tạo đó có chữ ký của Thiên Chúa, Ngài đã làm điều đó vì tình yêu. Thiên Chúa làm cho chúng ta hiểu điều này cách sâu sắc hơn và khiến chúng ta nói lời “tạ ơn”: lời tạ ơn đó là lời cầu nguyện tuyệt vời nhất.
G. Võ Tá Hoàng chuyển ngữ
2020
Một người bạn!
“Sống mà không có tình bạn, chẳng khác gì cỏ cây thiếu ánh sáng mặt trời” (danh ngôn)
Vâng, ai trong chúng ta cũng có những người bạn: bạn học, bạn đồng nghiệp, bạn xã giao, bạn tri âm tri kỷ, bạn tâm phúc, bạn đồng hành… Bởi vì bạn là nơi chúng ta có thể chung niềm vui, sẻ chia nỗi buồn, bạn giúp ta đứng dậy mỗi lần gục ngã và giúp ta niềm tin mỗi khi thất vọng… Và tôi đã chọn cho mình một người bạn mà tôi tin tưởng để chia sẻ, là chỗ dựa tinh thần cho tôi. Bạn đã luôn động viên khích lệ tôi luôn lắng nghe, hiểu, cảm thông và đồng hành với tôi trong hành trình dâng hiến. Một người bạn lý tưởng, chân thành và đáng tin cậy, người bạn đó mang tên Giêsu.
Người bạn Giêsu tôi không gặp mặt, chưa một lần tay trong tay sánh bước. Nhưng lạ lùng thay, tôi tin rằng bạn luôn đồng hành bên tôi trong từng giây phút của cuộc sống, âm thầm và lặng lẽ, gần gũi và thân thương, tuy không thấy nhưng tôi cảm nhận được thật sâu sắc, thật nồng ấm qua những lần chìm sâu trong cầu nguyện. Mỗi buổi sáng bạn đánh thức tôi, đồng hành cùng tôi trong suốt ngày sống. Có bạn Giêsu tôi sống một ngày tràn đầy niềm vui, hạnh phúc trong các giờ thiêng liêng, học hành, vui chơi, công tác… Những lúc gặp khó khăn, tôi lo lắng về bổn phận được trao, tôi lại kêu lên “ Giêsu ơi! giúp mình với nhé!”.
Đến với Giêsu, tôi luôn cảm thấy được yêu, hoàn toàn tự do, thanh thản và bình an. Nếu có giây phút nào tôi tự do chạy theo những đam mê, ý riêng để rồi lơ là với bạn Giêsu thì trong tôi cảm thấy một sự trống rỗng không chút bình an, dường như thiếu một cái gì đó rất quan trọng trong đời tôi. Nếu cuộc sống không có Giêsu, không đến với Giêsu thì tương quan của tôi với người khác, cũng như thái độ với từng công việc có gì không ổn, tôi tự hỏi: Bạn Giêsu có vị trí nào trong cuộc đời và trái tim tôi? Phải chăng Giêsu đang hướng dẫn tôi sống yêu thương, bác ái, nhẫn nhục, hiền hòa với hết mọi người để trở nên người tu sĩ đích thực của Đức Kitô trong xã hội hôm nay. Trong cuộc sống dâng hiến không tránh khỏi những lúc nản lòng, chao đảo thậm chí có khi muốn gục ngã và đuối sức trong đức tin. Có khi tôi hiểu lầm Giêsu đã bỏ rơi tôi. Những lúc như thế tôi tự hỏi động lực nào giúp tôi vững bước? Lúc tôi gặp thử thách ai đỡ nâng tôi? Những lúc như thế Giêsu không đến như một mạnh thường quân để giúp tôi, nhưng rất tinh tế, âm thầm khiến tôi không thể hiểu được, nhẹ nhàng an ủi tôi như một người mẹ, chia sẻ những điều thật thú vị nên tôi an tâm hơn trên con đường phía trước vì có Giêsu đồng hành. Tôi thật hạnh phúc khi chọn Giêsu là người bạn cho đời mình. Hãy đến cùng Giêsu, hãy học cùng Giêsu, hãy sống cho Giêsu và hãy ở lại trong tình yêu Giêsu. Và chúng ta sẽ thấy cuộc đời tuyệt diệu, thật hạnh phúc không chỉ trong cuộc sống trần gian này mà cả cuộc đời mai sau.
Cám ơn bạn đã đồng hành với mình trên đường đời trong những lúc bơ vơ, cảm ơn bạn đã đến với mình khi mình hoang mang đi trong đêm tối. Cảm ơn bạn vì bạn luôn âm thầm, lặng lẽ dõi bước chân mình dù nhiều khi mình lơ là với bạn. Và xin nói lời lời xin lỗi chân thành đến Giêsu vì những nghi ngờ, bất trung đã làm cho bạn buồn. Hãy luôn ở lại với mình và cho mình được ở bên bạn đến giây phút cuối cùng nhé!
Têrêsa Hà Thị Huyền