2020
Làm sao sửa chữa thế giới?
“Chúng ta hãy sửa chữa thế giới”, quyển sách của tác giả Corine Pelluchon, bài bình luận triết lý của triết gia de Roger-Pol Droit
Một tập sách các bài triết lý giúp chúng ta hiểu làm thế nào để lý luận về tính dễ bị tổn thương của con người, động vật và trái đất.
Tất cả sinh vật đều dễ bị tổn thương
“Hãy sửa chữa thế giới. Con người, động vật, thiên nhiên” sách của tác giả Corine Pelluchon.
Một ghi nhận ngay từ đầu: ngày nay, sự sống đã bị tổn thương. Không chỉ như mọi khi, nhưng bây giờ sự mong manh bẩm sinh trước bệnh tật, trước các suy yếu, trước cái chết. Từ nay, vì các hành động của chúng ta, sự sống càng dễ bị tổn thương hơn, nặng hơn ngày xưa. Việc tổ chức các ngành công nghiệp, các quan hệ với các giống loài khác, các tương quan với hành tinh cũng như với đồng loại đã gia tăng bạo lực và suy thoái. Hàng ngày chúng ta sống với các hệ quả này.
Trong tình huống này, triết học có một vai trò. Đúng vậy, cách chúng ta suy nghĩ điều khiển cách chúng ta hành động. Về mặt triết học, chúng ta xem xét các hoạt động, các bản đồ tư duy, thể loại và khái niệm của chúng ta, làm việc trên chúng và nếu được biến đổi chúng, góp phần chuẩn bị cho một khả năng của một thế giới được sửa chữa. Dĩ nhiên không có gì là bảo đảm: sức mạnh của tư tưởng chỉ tồn tại trong giấc mơ. Nhưng dù sao, sự can thiệp có tính phản xạ này sẽ được tiếp tục.
Đó là những gì cố gắng từ sách này qua sách khác với một lòng kiên định cao cả, triết gia Corine Pelluchon, giáo sư Đại học Gustave-Eiffel (Marne-la-Vallée) đã làm. Chúng ta đã biết bà dấn thân trong việc chính trị hóa cho chính nghĩa động vật năm 2017, hoặc hỗ trợ cho chương trình môi sinh hàng ngày, sự chú ý đầu tiên và liên tục của bà về một “đạo đức cho sự dễ tổn thương.” Tuy nhiên các mối liên hệ này đối với độc giả vẫn chưa rõ nét. Với quyển sách “Chúng ta hãy sửa chữa thế giới – một tập hợp các bài được đăng trong nhiều năm qua giúp chúng ta nắm bắt tính cách dễ bị tổn thương của con người, động vật và trái đất trong cách tiếp cận của nó. Và cũng để phân biệt rõ các bài phân tích của bà với các dòng tư tưởng lân cận khác.
Hợp đồng xã hội mới
Một bản văn đặc biệt thú vị chưa từng có. Nó nhấn mạnh những điểm tương đồng và khác biệt giữa đạo đức “chăm sóc” được phát triển rộng rãi trong các thập niên vừa qua và đạo đức của sự tổn thương. Cả hai có điểm chung, chủ yếu là đặt vấn đề về tình trạng của chủ thể đạo đức cá nhân và sự tự lập được cho là có chủ quyền của nó, bằng cách nhấn mạnh vào sự hỗ tương và phụ thuộc lẫn nhau trong cuộc sống của chúng ta. Đối với bà Corine Pelluchon, các khác biệt trước hết đến từ các nguồn sáng lập: Donald Winnicott và Joan Tronto cho “chăm sóc”, Emmanuel Levinas và Paul Ricœur cho bà Corine Pelluchon. Bà nhấn mạnh làm thế nào mà sự phân kỳ được đưa vào lãnh vực chính trị: một hợp đồng xã hội mới đang hình thành về tính dễ bị tổn thương, và sự “chăm sóc” theo bà chủ yếu được suy nghĩ theo từng trường hợp một.
Tuổi già cũng là một trong những điểm mong manh lớn mà suy nghĩ triết học đương đại đã coi thường rất nhiều. Đôi khi chúng ta để ý là để thấy sự đau khổ của họ mà quên đi sự phong phú của họ. “Chúng ta chưa bao giờ nói những người lớn tuổi có thể mang lại điều gì đó cho thế giới, cho thấy một phần sự thật, rằng cuộc sống bận rộn của chúng ta đã che giấu chúng ta.” Từ đầu đến cuối, từng trang sách là câu chuyện của các cuộc chạy đua điên rồ của chúng ta và các phương tiện chúng ta có thể tìm thấy để thoát khỏi chúng, để năng động sống, một cách nhân văn và đẹp. Trên một số phương tiện này có một số bất đồng nảy sinh. Đó là chuyện không tránh khỏi. Nhưng mục đích vẫn là để chia sẻ.
Marta An Nguyễn dịch
2020
Gặp nhau, cầu nguyện, hiệp thông, họ chia sẻ tình cảm sau hai tháng không có thánh lễ
Thánh lễ tại nhà thờ Đức Mẹ ở Béhuard ngày chúa nhật 24 tháng 5-2020
Sau hai tháng không có thánh lễ, cuối tuần vừa qua một số tín hữu công giáo Pháp đã được xem lễ. Ho chia sẻ cảm nhận của mình với báo Aleteia.
Tin nhà nước cho phép cử hành thánh lễ được loan vào tối thứ sáu 22 tháng 5. Có một vài giáo xứ cho biết nhà thờ chỉ mở cửa vào ngày lễ Chúa Hiện Xuống, nhưng có một số nhà thờ đã chuẩn bị và họ mở cửa ngay vào ngày chúa nhật 24-5 và tôn trọng các quy định vệ sinh.
Sốt ruột đi xem lễ lại, các giáo dân Gabrielle, Pierre, Marie-Ombeline, Hugues và Charlotte đã dự thánh lễ chúa nhật n24 tháng 5 và chia sẻ cảm nghĩ của họ.
Cô Gabrielle, 24 tuổi ở nhà cha mẹ cuối tuần này, khi được tin nhà thờ được mở cửa lại, cô dự thánh lễ 10 giờ 30 sáng ở giáo xứ Saint-Sauveur ở Caen: “Thật là cả một ngạc nhiên khi tôi thấy giáo xứ có thánh lễ nhanh như vậy”, cô giúp trong việc tiếp đón, sắp chỗ và phân phát gel tẩy trùng, cô cho biết, tất cả quy định vệ sinh đều được tôn trọng: “Niềm vui dự thánh lễ thật to lớn, tôi rất vui khi thấy giáo dân tụ họp, cầu nguyện cùng cộng đoàn, tuy trong thời gian cách ly vì ở với gia đình nên tôi có thể cầu nguyện chung. Nhưng điều tôi thật sự thiếu là Mình Thánh Chúa, trong hai tháng tôi không được rước lễ, bây giờ được rước lễ, tôi thật sự mới thấy quan trọng và rước một cách trọn vẹn.”
Anh Pierre 33 tuổi cũng mong chờ được rước lễ, anh là thiện nguyện viên của thánh lễ chiều chúa nhật ở nhà thờ Đức Mẹ ở Clignancourt, quận 18 Paris. Anh cho biết: “Tôi đọc trên Facebook nhà thờ cần thiện nguyện viên cho thánh lễ 18h30 vì thế tôi đến đây để giúp đỡ.” Nói là làm, anh ghi tên ngay. Phân phối bài đọc, khử trùng tay, sắp chỗ, nhắc nhở tôn trọng giãn cách xã hội… Tất cả đều được chuẩn bị chu đáo. Anh nói thêm: “Đây là giây phút chúng tôi cùng nối kết với nhau. Chúng tôi có khoảng sáu mươi người và ai cũng rất vui được cùng cầu nguyện với nhau.” Dĩ nhiên mọi người đều mong chờ được rước lễ, nhưng điều quan trọng của thánh lễ là ý chí và sự cần thiết phải dấn thân vào sinh hoạt của giáo xứ. Anh tâm sự: “Linh mục nhắc trong bài giảng, dỡ bỏ cách ly thể lý phải song song với dỡ bỏ cách ly tâm hồn. Điều này đánh động tôi, tôi ý thức tầm quan trọng của giáo xứ là phục vụ, là trọng tâm truyền giáo. Chính ở đây là nguồn năng lực sống của tôi trong tuần tới”.
“Tôi cảm nhận một niềm vui vô biên khi nhìn lại các khuôn mặt quen thuộc.”
Cô Marie-Ombeline, sinh viên ở thành phố Toulouse đi lễ chiều ở nhà thờ Đức Mẹ Daurade. Tại đây quy định vệ sinh được tôn trọng triệt để, mang khẩu trang và giãn cách xã hội. Để tham dự thánh lễ (200 người) giáo dân phải ghi tên trước trên Doodle. Cô giải thích: “Một nhóm người đứng kiểm tên trước cửa nhà thờ. Tôi cảm nhận một niềm vui vô biên khi gặp lại các khuôn mặt quen thuộc. Dù chúng tôi giãn cách nhưng ai cũng mang khẩu trang, trừ những người ở cùng nhà, nhưng chúng tôi rất vui! Bây giờ chúng tôi phải học cười bằng ánh mắt, nhưng trước hết là tinh thần, vui được gặp nhau, chia sẻ những giây phút ở bên nhau.” Một điểm khác quan trọng với cô Marie-Ombeline: đền thánh: “Nhà thờ Đức Bà Daurade vừa được sửa xong sau một thời gian dài, chỉ mới xong trước thời gian cách ly, chúng tôi còn chưa có giờ để hưởng! Bây giờ thì đã được”.
Anh Hugues 26 tuổi thiện nguyện viên ở nhà thờ Đức Mẹ Béhuard, Anjou chia sẻ: “Nhà thờ đã chuẩn bị dỡ bỏ cách ly cách đây vài ngày. Chúng tôi được tặng khẩu trang và gel tẩy trùng nên đã từ từ chuẩn bị các thánh lễ có giáo dân.”
Thánh lễ được dâng ở bên ngoài, tại đây có một nhóm phân phát gel tẩy trùng, kiểm khẩu trang và giúp sắp chỗ. Anh cho biết: “Tôi tìm lại được thánh lễ tôi hằng yêu quý. Dĩ nhiên phải làm quen với giãn cách xã hội, với khẩu trang… nhưng tôi tìm lại được nét đẹp của nghi thức phụng vụ.” Dù hiểu tầm quan trọng của thánh lễ trực tuyến nhưng anh rất hạnh phúc được nhận Mình Thánh Chúa và được ở cùng cộng đoàn để cầu nguyện, một niềm vui thấy rõ nơi các người tham dự.
Cô Charlotte, nữ sinh viên trẻ về nhà cha mẹ sống trong thời gian cách ly cho biết: “Một cảm giác kỳ lạ khi thấy ai cũng mang khẩu trang, cũng đứng cách xa nhau.” Một cách máy móc khi vào nhà thờ cô thấm tay vào chậu nước thánh, trống không. Một bà nhắc cô đến nơi phát gel tẩy trùng, “bà nói với tôi đây là nước mới! Tôi buồn cười và thấy mình không biết gì! Tôi cảm nhận sự hiện diện của Chúa Kitô trong Mình Thánh Chúa, như một cuộc gặp lại vui vẻ và sâu đậm”.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
2020
Niềm vui to lớn được đi lễ
Ngày thứ bảy 23 tháng 5, tại nhà thờ chính tòa Thánh Gioan ở giáo phận Lyon, giáo dân dự thánh lễ đầu tiên sau khi nhà thờ được mở cửa lại. Hình: JEFF PACHOUD / AFP
Cuối tuần vừa qua, người công giáo ở nhiều giáo xứ Pháp đã được đi lễ lại. Dù nhà thờ có bầu khí đặc biệt do các biện pháp vệ sinh được áp đặt, nhưng điều chủ yếu là giáo dân đã ở đó.
Có một bầu khí của việc tìm lại nhau. Từ hơn hai tháng nay, người công giáo không được đi lễ, chỉ “tham dự thiêng liêng” qua các thánh lễ trực tuyến, cuối tuần vừa qua họ đã đến nhà thờ. Một tiếng thở phào nhẹ nhõm cho cả linh mục lẫn giáo dân. Nhiều giáo xứ ở Pháp đã dọn dẹp nhà thờ thích ứng với các biện pháp vệ sinh để có thể dâng thánh lễ vào chúa nhật vừa qua, có nơi còn tổ chức ngay ngày thứ bảy được phép (23-5) khi chính quyền trong đêm thứ sáu, rạng thứ bảy mới loan báo cho phép. Họ không ngần ngại sắp xếp nhà thờ ngay cho đúng quy định.
Trên các phương tiện truyền thông xã hội, nhiều linh mục, giáo dân chia sẻ niềm vui có thể dâng lễ và dự thánh lễ. Đức Giám mục Matthieu Rougé, giáo phận Nanterre đã chia sẻ “niềm vui to lớn” của mình được dâng thánh lễ cho giáo dân ngày chúa nhật này. Các tu sĩ Dòng Đa Minh ở Toulouse chia sẻ: “Thật là một niềm vui được dâng thánh lễ cùng với giáo dân! Xin cám ơn cho tất cả những ai đã làm làm cho việc này được thực hiện!”. Dĩ nhiên sau thánh lễ mọi người không tụ họp với nhau, nhưng một niềm vui sâu đậm có thể đọc trên khuôn mặt của họ.
Quy tắc vệ sinh nghiêm ngặt
Bắt buộc phải mang khẩu trang, cách nhau 4 mét vuông giữa mỗi người, rửa tay ở lối vào và ở lối ra… Ở các nhà thờ có thể mở cửa trở lại vào cuối tuần này, các quy tắc vệ sinh được tôn trọng rất nghiêm ngặt do nhà nước ban hành, tất nhiên là để tránh tái phát dịch bệnh. Điều này làm cho bầu không khí khá đặc biệt và hạn chế mọi tiếp xúc. Dù vậy giáo dân dường như thích nghi dễ dàng. Trên Internet, đông đảo giáo dân ghi tên… nên một số giáo xứ có nhiều thánh lễ hơn bình thường… Nhưng phải sắp hàng 45 phút trước khi vào nhà thờ!
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
2020
Hồng y Zuppi: “Đức Phanxicô mời gọi nên có cái nhìn đặc biệt trên từng người”
Đức Phanxicô gặp Đức Hồng y Matteo Maria Zuppi trong lần ngài đến thăm giáo phận Bologne ngày 1 tháng 10-2017.
cath.ch, Bernard Hallet, 2020-05-24
Đức Hồng y Matteo Maria Zuppi, Tổng Giám mục giáo phận Bologne, Ý, trong lời nói đầu của một khảo luận được xuất bản ở Ý ngày 22 tháng 5 – 2020 đã viết: “Đức Phanxicô không yêu cầu chúng ta tương đối hóa giáo huấn của Giáo hội về người đồng tính, nhưng ngài xin làm cho họ trở nên tương đối “theo con người cụ thể và đặc tính riêng của họ.” Theo Hồng y, Đức Phanxicô đưa ra lời khuyên cho “tất cả mọi người, chứ không chỉ riêng cho người đồng tính.”
Trong quyển sách “Giáo hội và đồng tính, đi tìm ánh sáng theo giáo huấn của Đức Phanxicô” (Chiesa e omosessualità, Un’inchiesta alla luce dela magistero di papa Francesco) được nhà xuất bản San Paolo phát hành ngày 22 tháng 5, ông Luciano Moia, tổng biên tập của nhật báo Ý Avvenire phỏng vấn các chuyên gia, cũng như nhiều tín hữu công giáo đồng tính về vấn đề đồng tính trên quan điểm của Giáo hội. Trong lời nói đầu, nhà báo xin Đức Hồng y Zuppi làm sáng tỏ thông điệp của Đức Giáo hoàng về vấn đề này.
Theo Hồng Y Zuppi, trong Tông huấn Niềm vui Yêu thương (Amoris Laetitia, 2016) lời Đức Phanxicô kêu gọi là tôn trọng và đón nhận người đồng tính “dành cho tất cả mọi người chứ không chỉ riêng cho người đồng tính. Cách tiếp cận của ngài không phải là tương đối hóa Luật của Chúa, nhưng là làm cho nó tương đối “theo con người cụ thể và đặc tính riêng của họ.”
Theo hồng y Zuppi, “Đức Phanxicô đơn giản mong mỗi người được nhận biết trong sự trọn vẹn của Chúa […], sự trọn vẹn này được ghi nhận trong bản chất riêng của họ và nhất là trong đời sống của chính họ.” Hồng y giải thích: “Sự trọn vẹn ý chí của Chúa không cùng ý chí với con người.”
Sự đa dạng của mỗi người là ơn cho các cộng đoàn kitô
Vì thế Đức Phanxicô nhấn mạnh đến sự coi thường trong các cộng đồng kitô giáo, đó là thiếu “lắng nghe sâu đậm trong hoàn cảnh sống của đương sự.” Đầu tiên hết là nhìn mọi người, kể cả người đồng tính như Chúa nhìn họ, để họ bắt đầu “cảm thấy […] mình là thành viên của cộng đoàn trên đường đi”.
Đức Hồng y Zuppi dứt khoát, vì thế không nhất thiết phải có mục vụ đặc biệt cho người đồng tính. Ngược lại, phải khuyến khích một tinh thần chung, có “cái nhìn đặc biệt trên con người, bởi vì sự đa dạng của mỗi người là ơn phong phú cho cộng đoàn”.
Đứng trước các lo lắng, hồng y tự hỏi: “Đâu là rủi ro khi hội nhập mọi người – kể cả người đồng tính – trong công việc mục vụ bình thường?” Theo ngài, lòng bác ái của Chúa trong cộng đoàn đòi hỏi chúng ta phải chấp nhận thử thách do các xung đột có thể tạo ra trong các trường hợp cá nhân; và vì thế, bất kể xu hướng tình dục hay nền tảng gia đình.
Giáo hội phân biệt giữa định hướng và hành vi đồng tính
Đức Hồng y Zuppi nhắc lại: “Học thuyết của Giáo hội phân biệt giữa định hướng và hành động; những gì chúng ta không thể chấp nhận là tội được thể hiện qua hành động. Nhưng xu hướng tính dục là điều không ai có thể chọn – và đó không nhất thiết là hành động -, và không biện minh cho việc cấm họ trong cộng đoàn.”
Ngài hỏi: “Ngay cả khi một người có lối sống trái với luật Chúa, chúng ta có nên đón nhận họ không?” Ngài lấy ví dụ hai trường hợp tội lỗi nổi tiếng được Chúa Giêsu đón nhận, “nếu Chúa Giêsu có chỉ tiêu này thì trước khi Ngài vào nhà ông Giakêu, Ngài đã bắt ông hoán cải. Cũng như với người phụ nữ Samaritanô, Ngài đã đòi hỏi bà bình thường hóa tình trạng hôn nhân của bà… trước khi thờ phượng Chúa.”
Đức Hồng y Zuppi nhấn mạnh: “Một số phân biệt đối xử vẫn cần thiết, thậm chí là điều mong muốn khi nó làm nổi bật các khác biệt của mỗi người và từ đó là bản sắc riêng của họ. Nhưng chúng ta đừng bao giờ quên mỗi khác biệt này được tình yêu của Chúa ôm trọn, Đấng không phân biệt đối xử ai”.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch