2020
Kinh tế hậu đại dịch theo tinh thần Kitô: Trước khi là một cỗ máy sản xuất, công ty là một cộng đoàn của những con người cần được tôn trọng
Công bằng không đủ để tạo nên một nền kinh tế tốt. Áp dụng một cách cứng nhắc và máy móc một tiêu chí công bằng, không có một chút lòng thương xót phù hợp đúng lúc, nghĩa là nhắm mắt làm ngơ trước những yếu đuối nhẹ, sẽ có thể dẫn đến bầu khí của hỏa ngục. Điều làm cho nơi làm việc trở nên tích cực là sự tôn trọng phẩm giá của mỗi người. Đây là một chặng đường không dễ dàng nhưng chúng ta có bổn phận phải bắt đầu, mỗi người phải cam kết đối với phần của mình. Cuộc cách mạng bắt đầu với sự thay đổi nội tâm của chúng ta. Mọi sự đều kết nối, không ai có thể hạnh phúc nếu bị cô lập với người khác.
Trong giai đoạn thử thách do đại dịch, ngoài những khủng hoảng liên quan đến sức khỏe, gia đình, xã hội, giáo dục, có một hậu quả mà hiện nay mọi người đang quan tâm đó là việc phong tỏa hầu hết các hoạt động kinh tế toàn cầu. Vấn đề kinh tế trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Mọi người, nhất là các chuyên gia kinh tế đang phải tính đến những việc phải làm khi đại dịch kết thúc. Một vấn đề lớn được đặt ra là: phải bắt đầu lại như thế nào để hướng tới một nền kinh tế bền vững và quy mô hơn.
Đối với các nhà kinh tế Kitô giáo, vấn đề này còn phải suy tư nhiều hơn. Bởi vì, những đòi hỏi khắt khe của nền kinh tế thường không thể dung hòa với đức tin và đôi khi người Kitô hữu phải đối diện với những tư tưởng đối lập, dường như không có khuôn khổ lý luận chung, không có đối thoại cho vấn đề phức tạp này.
Trong một cuộc phỏng vấn được đăng trên báo Quan sát viên Roma, ông Andrea Acutis, một Kitô hữu, là cha của thiếu niên Carlo Acutis sắp được phong chân phước, và đồng thời là chủ tịch của công ty bảo hiểm Vittoria Assicurazioni, Ý, một nhà kinh tế thành công, đã chia sẻ những trải nghiệm của ông về nền kinh tế hiện nay và cách dung hòa giữa giáo lý của Giáo hội và lợi nhuận kinh tế cũng như bảo vệ thiên nhiên.
Không ai có thể sống đơn độc
Trước hết, trả lời cho câu hỏi làm sao có thể đưa kinh tế vào trong các mối tương quan của con người, ông Andrea trả lời rằng: Không ai ngoài Thiên Chúa có thể hiện hữu như một thực thể đơn độc, cô lập với tất mọi người. Mặt khác, Thiên Chúa là Ba Ngôi, không đơn độc. Cũng theo cái nhìn vật chất, để sống tốt chúng ta cần cộng tác với những người khác. Thực tế, nếu mỗi người phải tự cung cấp cho mình mọi nhu cầu, chúng ta sẽ sống tách biệt với những người khác và sẽ trở nên khốn cùng. Chúng ta có thể nhận thấy trong mọi xã hội đều có nhu cầu phân chia các nhiệm vụ theo khả năng và năng lực khác nhau. Mỗi người đều cần đến người khác.
Phần lớn các tương quan đều liên hệ đến lĩnh vực tình yêu và không đòi hỏi sự trao đổi, như trong trường hợp người mẹ chăm sóc đứa con hoặc bất kỳ sự phục vụ tự nguyện nào khác. Đó là những tương quan làm cho cuộc sống thực sự đáng sống.
Nhưng nhìn chung, các mối quan hệ liên quan đến sản xuất, phân phối và tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ là những quan hệ kinh tế không phải là các mối quan hệ vô vị lợi này. Kinh tế không được bác ái hướng dẫn. Do đó, nếu chúng ta giới hạn phạm vi của nó vào dòng chảy của tổng sản phẩm quốc nội, kinh tế được điều chỉnh từ những nguyên tắc khác.
Nguyên tắc điều chỉnh một nền kinh tế tốt
Theo ông Andrea Acutis, động cơ của nền kinh tế là điều con người cần. Để đáp ứng các nhu cầu chúng ta có ba khả năng: thứ nhất thuyết phục ai đó cung cấp cho chúng ta, hoặc là đánh cắp nó, hoặc cuối cùng chúng ta thực hiện một sự trao đổi có giá trị tương đương. Đây là vấn đề của kinh tế, nó liên quan đến các sàn giao dịch, không miễn phí, nhưng không phải cho sự tiêu cực. Điều này muốn nói đến đó là phạm vi công bằng, nghĩa là mỗi người phải được nhận xứng với những gì mình đã làm.
Ví dụ, nguyên tắc công bằng không được tôn trọng nếu sản phẩm hoặc dịch vụ được cung cấp không tương ứng với những gì đã hứa, hoặc người lao động không được nhìn nhận các điều kiện xứng nhân phẩm, viện lý do luật hoặc điều kiện thị trường cho phép; hoặc còn nữa khi toàn thể cộng đồng bị thiệt hại do thiếu các biện pháp phòng ngừa cần thiết hạn chế thiệt hại môi trường. Tương tự như vây, nguyên tắc công bằng không được tôn trọng nếu người lao động đã cam kết nhưng lại không thực hiện tốt công việc.
Tiêu chí công bằng chưa đủ cho hoạt động kinh tế
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nếu chỉ chú trọng đến tiêu chuẩn công bằng thôi thì chưa đủ cho hoạt động kinh tế của con người và như thế có thể sống được. Nói chung, công bằng không đủ để tạo nên một nền kinh tế tốt. Áp dụng một cách cứng nhắc và máy móc một tiêu chí công bằng, không có một chút lòng thương xót phù hợp đúng lúc, nghĩa là nhắm mắt làm ngơ trước những yếu đuối nhẹ, sẽ có thể dẫn đến bầu khí của hỏa ngục.
Tôn trọng phẩm giá của mỗi người
Điều làm cho nơi làm việc trở nên tích cực là sự tôn trọng phẩm giá của mỗi người. Điều này không có nghĩa là dung thứ cho những thái độ của những người không cam kết đạt những mục tiêu xã hội hoặc của những người thậm chí muốn làm tổn hại mục tiêu đó. Nhưng có nghĩa là biết nhận ra nơi mỗi người sự hiện diện của một mầu nhiệm vượt trên chúng ta, và là Kitô hữu, chúng ta biết đó chính là Thiên Chúa. Chính vì Thiên Chúa hiện diện trong sự yếu đuối của con người. Chúng ta phải nhấn mạnh rằng mỗi công ty không chỉ được coi như một cỗ máy để sản xuất, nhưng trước hết đó như là một cộng đoàn của những con người. Và vì vậy con người phải được tôn trọng.
Và cũng chính sự tôn trọng đó nếu được lòng thương xót hướng dẫn, sẽ giúp cho chúng ta nâng đỡ tất cả những ai không thể tham gia vào các hoạt động sản xuất và những người không thể tự lo cho chính mình về mặt kinh tế.
Chúng ta có thể khẳng định rằng trụ cột đầu tiên và cơ bản cho một nền kinh tế tốt được xây dựng từ tất cả hoạt động của những người nam và nữ làm việc trong sự tôn trọng những người mà họ gặp gỡ. Sau đó, nếu chúng ta mở rộng nguyên tắc tôn trọng này hướng đến mọi hoạt động khác của con người, chúng ta có thể nhận thấy rằng nói chung một xã hội tốt không gì khác hơn đó là tổng thể của những cá nhân tốt.
Đạo đức kinh tế và lợi nhuận
Một vấn đề được đặt ra: vậy liệu một nền kinh tế mang đặc tính đạo đức luân lý có thể mang lại lợi nhuận không? Chủ tịch công ty bảo hiểm trả lời: Lợi nhuận là điều khác với doanh thu và chi phí phát sinh từ một hoạt động kinh tế. Khi lợi nhuận có được một cách trung thực tất nhiên đó là một điều tốt. Một công ty lành mạnh, bền vững, tạo ra lợi nhuận có thể được tái đầu tư trong cùng một hoạt động kinh tế hoặc lợi nhuận đó được phân phối cho các thành viên, đến lượt họ, họ sẽ phải tính đến việc sử dụng nó.
Kinh tế không phải là mục đích mà là một phương tiện
Trả lời cho câu hỏi chúng ta phải cải thiện nền kinh tế như thế nào, ông Andrea Acutis khẳng định: Kinh tế không phải là một mục đích nhưng là một phương tiện vì lợi ích của con người. Nghĩa là kinh tế phải phục vụ con người, cho tất cả mọi người. Ông nói: “Nếu tôi là người có trách nhiệm quản lý một hoạt động kinh tế và tôi không tôn trọng người khác, tôi đang làm ô nhiễm cho tất cả nền kinh tế.
Chỉ có một cách duy nhất để cải thiện nền kinh tế, đó là mỗi người phải bắt đầu đưa ra một chọn lựa tôn trọng người khác. Nếu những người khác không làm điều này, chính tôi phải làm điều đó. Cạnh tranh của những người ích kỷ, không quan tâm đến đến số phận của người khác, không đưa đến điều tốt đẹp. Mặt khác, ngay cả các nhà kinh tế cổ điển, bắt đầu từ Adam Smith, chưa bao giờ khẳng định rằng một nền kinh tế tốt có thể bỏ qua việc tuân giữ các nguyên tắc đạo đức luân lý.
Đối với các doanh chân chính việc chọn lựa điều tốt là một thánh giá. Họ sẽ bị các đối thủ cạnh tranh tấn công, họ thành công với chi phí thấp hơn và do đó khả năng bán với giá thấp hơn.
Ở điểm này, Chủ tịch của công ty bảo hiểm Vittoria Assicurazioni nói đến vai trò của các nhà cầm quyền. Theo đó, khi các quốc gia hành động để tạo điều kiện cho một sự cạnh tranh tự do, họ phải dự kiến được những ràng buộc thích hợp. Việc cải thiện cần thiết cho phát triển kinh tế phải thực hiện trong sự tôn trọng người khác.
Chúng ta không bỏ qua sức mạnh to lớn về những ảnh hưởng của nền kinh tế tốt, của những người sở hữu sự sung túc vật chất, họ có những chọn lựa trong khi mua bán. Nhưng chúng ta cũng phải nhận thức rằng, không chỉ là đã đủ khi nói các công ty không được khai thác công nhân, họ còn phải tôn trọng thiên nhiên.
Rồi là những người tiêu dùng, mỗi người cũng phải xem xét có trách nhiệm về cách phân bổ các nguồn lực. Ví dụ, mặc dù có lẽ chúng ta không làm gì liên quan đến sản xuất và buôn bán vũ khí, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể chọn dành bao nhiêu tài sản để giúp đỡ người khác và ngược lại bao nhiêu tài sản cho việc chăm sóc chính mình. Chúng ta có sẵn sàng từ bỏ một cái gì đó không? Hay chúng ta thích sống với khả năng của mình và có nguy cơ bị nghẹt thở trong giỏ hàng mua sắm?
Thiên nhiên và kinh tế
Liên quan đến việc năm nay kỷ niệm 5 năm Thông điệp “Laudato Sì” được ban hành, cha của Đấng đáng kính Carlo Acutis nói đến mối liên hệ giữa thiên nhiên và kinh tế. Một câu hỏi được đặt ra là người ta có thể phát triển kinh tế bền vững nhưng không làm cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên của trái đất không?. Câu trả lời của ông là: Đó là một vấn đề rất phức tạp và giải pháp chỉ có thể là dần dần phấn đấu cho một nền kinh tế tuần hoàn. Nghĩa là chuyển đổi dần dần đến một nền kinh tế của các dịch vụ. Theo cách này, các công ty sẽ quan tâm đến việc kéo dài vòng đời của hàng hóa và ít ra chúng ta có thể giải phóng một phần khỏi chu kỳ đè nặng “mua-ném bỏ”.
Thực tế là với tình trạng công nghệ như hiện nay, chúng ta không thể không sử dụng tài nguyên tái chế. Một giải pháp của nhà kinh tế Dieter Helm có thể áp dụng ở đây. Ông đề xuất các nhà kinh tế khi điều hành kinh tế thường nhắm bảo tồn tổng giá trị vốn tự nhiên, không cần phải loại bỏ việc sử dụng nó nhưng cần phải cam kết bù đắp thiệt hại do sự suy giảm của một số tài nguyên, qua các khoảng đầu tư vào các lãnh vực khác mang lại lợi ích cho vốn tự nhiên của chúng ta, ví dụ như trồng rừng.
Đây là một chặng đường không dễ dàng nhưng chúng ta có bổn phận phải bắt đầu, mỗi người phải cam kết đối với phần của mình. Cuộc cách mạng bắt đầu với sự thay đổi nội tâm của chúng ta. Mọi sự đều kết nối, không ai có thể hạnh phúc nếu bị cô lập với người khác.
Ngọc Yến – Vatican News
2020
Tuyên bố của các Giám mục Canada về vắc xin chống Covid -19
Trong một lá thư gửi đến Thủ tướng Justin Trudeau và Bộ trưởng Y tế Patty Hajdu vào ngày 21/5, Hội đồng Giám mục Canada khẳng định: “Về mặt đạo đức, vắc xin cho virus corona có thể chấp nhận được và mọi người được tiếp cận”.
Trong thư, trước hết các Giám mục Canada cám ơn chính phủ đã nỗ lực trong việc ngăn chặn sự lây lan của virus corona, đồng thời thúc giục các vị lãnh đạo tài trợ cho việc phát triển vắc-xin không tạo ra tình trạng khó xử về đạo đức cho nhiều người Canada.
Thực tế, một loại vắc-xin được sản xuất bằng cách sử dụng các dòng tế bào có nguồn gốc từ thai nhi đang tăng. Theo các Giám mục, đây là những vấn đề của lương tâm và trở thành một loại vắc-xin không thể chấp nhận được về mặt đạo đức, vì nó thể hiện sự thiếu tôn trọng sâu sắc đối với phẩm giá con người. Vì vậy, các Giám mục khích lệ xem xét các mẫu gương xuất sắc như của đại học British Columbia. Đại học này đang nghiên cứu một loại vắc-xin được sử dụng từ “ARN thông tin”, thực hiện hoàn toàn trong ống nghiệm, không cần phải sử dụng đến tế bào hoặc mô người.
Ngoài Hội đồng Giám mục, thư gửi đến chỉnh phủ còn được ký bởi các cơ quan khác như: Viện Công giáo sinh học, HĐGM Chính thống, Liên đoàn bác sĩ Công giáo, Hội Công giáo vì các quyền công dân, Liên minh Công giáo vì Sức khỏe, Tổ chức Công giáo vì Sự sống và Gia đình, Hiệp hội Bác sĩ và Nha sĩ Kitô giáo, Liên đoàn Sinh viên Công giáo và Hiệp hội Y tá Công giáo Quốc gia. (CSR_3913_2020)
Ngọc Yến – Vatican News
2020
Hậu đại dịch Covid-19: Tìm một con đường
“A vắc-xin đây rồi!” là câu nói đang được chờ đợi nhất lúc này. Chưa biết rõ khi nào sẽ có vắc-xin để đẩy lui đại dịch Covid-19, nhưng nhiều nơi đã bắt đầu chuyển sang giai đoạn mở cửa trở lại. Có những phản ứng khác nhau về quyết định này. Những người lạc quan nhìn nhận rằng: chúng ta chưa thắng được Covid-19, nhưng chúng ta có thể học chung sống với nhau mà không làm virus lây lan quá nhanh. Những người bi quan hơn nhận định rằng: con người đã hết kiên nhẫn. Ai cũng chán ngấy cái cuộc sống cách ly tù túng rồi. Thà chấp nhận chết vì Covid-19, còn hơn là bị chết, làm ma đói!
Có thể nói, ai trong chúng ta cũng mong muốn được trở lại cuộc sống trước đại dịch. Tuy nhiên, chẳng một ai trong chúng ta muốn trở lại “cuộc sống cũ” với nhiều bấp bênh và đầy bất ổn. Cho nên, các nhà kinh tế và chính trị gia cần tìm ra các mô hình kinh tế mới, để phát triển kinh tế mà không làm tổn hại đến môi trường sống.
Mỗi cuộc khủng hoảng, đòi buộc con người đi tìm một sự cân bằng mới, một sự cân bằng đủ vững chắc để con người vượt qua nếu tai họa trở lại. Hậu đại dịch, con người lên đường tìm kiếm sự cân bằng mới, để xây dựng lại thế giới. Đứng trước những gì đã và đang diễn ra trong đại dịch Covid-19, con người băn khoăn tự hỏi: Tìm đâu ra hướng đi chắc chắn hơn?
Thách đố và hy vọng
Covid-19 chỉ cho chúng ta thấy một chuỗi khủng hoảng: y tế, kinh tế, chính trị, môi trường sinh thái, khoa học… Tất cả đều bị lung lay. Có thể nói, tất cả khủng hoảng riêng biệt ấy đều có liên hệ với nhau và đều bắt nguồn từ một khủng hoảng chung, mang tính nền tảng hơn. Khủng hoảng về con người – khủng hoảng niềm tin và hy vọng.
Covid-19 thách thức niềm tin của con người đặt vào y tế, khoa học, kinh tế, chính trị… Không có gì là đảm bảo chắc chắn. Niềm hy vọng cũng bị xô đổ. Con người rơi vào tình trạng hoang mang và thất vọng.
Tất nhiên, trong đại dịch chúng ta vẫn thấy sự tương trợ lẫn nhau. Nhiều người được gia tăng thêm đức tin. Như thế, hy vọng vào tương lai ngày mai vẫn còn. Nhưng tất cả những tia hy vọng có nguy cơ bị dập tắt khi con người trở lại cuộc sống hậu đại dịch.
Nhìn về tương lai, vẫn còn đó nhiều nỗi ám ảnh. Kinh nghiệm trước đây cho thấy chưa có gì đảm bảo chắc chắn cuộc sống của con người sẽ tốt hơn. Những bài học từ đại dịch, vẫn có nguy cơ bị lãng quên, hoặc cố tình lãng quên. Như phục hồi kinh tế, khởi động lại các ngành công nông nghiệp mà không đặt nền trên sự phát triển bền vững. Trước sự hấp dẫn của lợi ích trước mắt, con người dễ quên đi những gì đã xảy ra trong đại dịch Covid-19.
Bài học hạnh phúc của Bờm
Trong kho chuyện cổ Grimm, câu chuyện cổ tích Chú Bờm Hạnh Phúc (“Der Hans im Glück”)[1], đáng để chúng ta suy ngẫm trong thời hậu đại dịch.
Chuyện kể rằng: Sau bao năm tháng làm việc mệt nhọc, chủ trả công cho Bờm một thỏi vàng nặng. Bờm khệ nệ vác vàng về nhà, trên một quảng đường thật dài. Thỏi vàng nặng quá, lại thêm trời nắng gắt. Khát. Mỏi. Mệt…. Thế là vì nhu cầu trước mắt, để được thoải mái, Bờm đã tuần tự đổi vàng để lấy ngựa, bò, ngỗng và cuối cùng là một phiến đá mài. Phiến đá rốt cuộc cũng bị Bờm quẳng luôn xuống nước, để – như Bờm lý luận – được tự do khỏi bị thứ gì ràng buộc cả trên đường về.[…][2] Phản ứng của người mẹ thế nào khi Bờm trở về nhà với hai bàn tay trắng sau bao năm làm việc vất vả? Câu truyện không kể tiếp, để dành cho trí tưởng tượng của người đọc.
Cái nhìn thực dụng, cho thấy rằng, Bờm dốt nát. Bờm đã lần lượt đổi lấy những thứ kém giá trị hơn, mà vẫn không biết. Cái nhìn siêu thoát hơn, nhận định rằng, Bờm dại dột cách khôn ngoan. Nhìn bề ngoài, Bờm dại. Nhưng nhìn sâu hơn một chút, Bờm là người đã ngộ ra đạo. Bờm đi tìm hạnh phúc thật, và đã không ngần ngại trút bỏ mọi vướng bận kể cả vàng bạc để được ở trong vòng tay của mẹ. Một hạnh phúc mà có vàng cũng không thể mua được. Dưới nhiều góc nhìn khác nhau, người đọc có thể rút ra nhiều bài học khác nhau cho mình. Nhưng nhìn ở góc độ nào, bài học của Bờm cũng thách thức đến: Mục đích sống của tôi là gì?
Những người thao thức muốn xây dựng một thế giới mới, tốt đẹp hơn, sau đại dịch, cũng không khỏi băn khoăn: Phải chăng con người ngày nay thích sự thoái mái của Bờm? Phải chăng cũng vì muốn cuộc sống mỗi ngày dễ dàng hơn, dần dần chúng ta đang đổi những thứ quan trọng trong cuộc sống để lấy những thứ nhìn thì hấp dẫn nhưng bên trong chứa đầy bất ổn và bấp bênh… Cho đến khi Covid-19 xuất hiện làm phơi bày tất cả những yếu kém và sự hoang tàn của thế giới hôm nay: ô nhiễm môi trường đáng báo động; môi sinh đang bị kiệt quệ; nhiều thảm họa thiên nhiên khác, có thể xảy đến…
Từ cuộc cách mạng về tự do, con người muốn gạt Thiên Chúa ra bên lề để tự mình quyết định và làm chủ thế giới. Có lúc con người tưởng rằng đâu cần đến Thiên Chúa, mình vẫn có đủ khả năng để làm cho thế giới này tốt đẹp. Nhưng từ khi Covid-19 xuất hiện và làm đảo lộn mọi thứ thì những người muốn loại bỏ Thiên Chúa ra bên ngoài cuộc đời nhất, lại là những người lớn tiếng đặt câu hỏi chẳng khác gì một anh Bờm: Thiên Chúa ở đâu rồi?
Đôi lúc chúng ta cũng nằm trong số những người ấy. Chúng ta cảm thấy, cuộc đời mà cứ đi theo Chúa thì mất vui. Chẳng cần đến Thiên Chúa, ta tự do đi tìm hạnh phúc cho riêng mình. Cho đến khi cuộc đời gặp nhiều tai họa, ta lại trách móc: Sao Ngài không đến cứu chúng con?
Cho dù con người có chối bỏ và khước từ, Thiên Chúa vẫn yêu thương và ở cùng với con người trong mọi hoàn cảnh. Ngay cả khi mọi cánh cửa đã đóng kín vì sợ hãi, thì Đức Kitô Phục Sinh vẫn đến để trao ban bình an cho chúng ta. Ngài đến để mở cho chúng ta con đường về cõi sống. Đây không chỉ là một cái nhìn mang tính tôn giáo, mà thực sự Đức Kitô Phục Sinh là cuộc cách mạng cho mọi khía cạnh của thế giới. Ron Rolheiser – nói rằng: Đức Kitô Phục Sinh “là một sự mới mẻ tuyệt đối về bản chất vũ trụ, mới mẻ trong từng nguyên tử.”
Nguồn sức sống dồi dào
Đại dịch Covid-19 giúp con người ý thức về cuộc khủng hoảng mang tính cội nguồn ở nơi mình. Con người nhận ra mình khát tình yêu, khát niềm tin và khát hy vọng. Sự phát triển kinh tế cách bất công chỉ làm tăng thêm khoảng cách giữa con người và phá vỡ mối tương quan giữa con người với thiên nhiên. Sự yếu kém của ngành y tế đang đánh mất niềm tin nơi con người. Coi trọng việc đầu tư buôn bán vũ khí giết người hơn là đầu tư cho thiết bị y tế để cứu người càng làm lu mờ thêm hy vọng về tương lai. Và còn bao nhiêu bất cập khác nữa. Covid-19 đã phơi bày ra cho con người thấy tình trạng đáng báo động của thế giới này trên nhiều bình diện khác nhau.
Đúng là ảo tưởng nếu muốn mọi sự hoàn hảo trên mặt đất này. Nhưng con người có khả năng làm cho thế giới này thêm sức sống và tốt lành. Những ánh sáng từ trong đại dịch giúp định hướng phát triển. Covid-19 cho chúng ta thấy rằng con người không thể sống mạnh khỏe trong một hành tinh đầy bệnh tật. Tất cả chúng ta đều cùng trên một chiếc thuyền. Con người và mọi loài thụ tạo trên hành tinh này đều có liên hệ mật thiết với nhau. Không ai là một hòn đảo… Những bài học này đã đủ để con người chung tay cùng nhau xây dựng một thế giới mới?
Hậu đại dịch, chúng ta được mời gọi xây dựng lại thế giới đáng sống hơn. Chú Bờm muốn nói với chúng ta rằng phải tỉnh thức, đừng ham những cái lợi trước mắt mà đánh mất đi tương lai sau này.
Còn Đức Kitô Phục Sinh trao ban cho con người hy vọng mới và động lực sống mới. Sự phục sinh của Đức Kitô giúp chúng ta định hướng xây dựng lại thế giới sau đại dịch.
Trong bài giảng sứ điệp Phục Sinh, Đức Thánh Cha Phanxicô chỉ cho chúng ta thấy rõ hơn sự phục sinh của Đức Kitô mở ra con đường sống mới như thế nào. “Sự phục sinh của Đức Kitô không phải là công thức phù phép làm tan biến mọi khó khăn. Đấng Phục Sinh chính là Đấng Chịu Đóng Đinh, không phải ai khác. Thân thể phục sinh của Ngài vẫn mang những vết thương không thể xóa nhòa, những vết thương trở thành nguồn cội của niềm hy vọng. Chúng ta hãy chạy đến với Ngài để Ngài chữa lành những tổn thương chúng ta phải chịu…”[3]
Nhiều người còn phân vân: Phải chăng hy vọng của Đức Kitô Phục Sinh quá xa vời, và chẳng có mối liên hệ gì đến tình cảnh hiện tại của con người? Không. Những hy vọng của Đức Kitô Phục Sinh đang định hướng cho chúng ta con đường đến với sự sống. Một cách cụ thể, năm nay chúng ta mừng lễ Đức Kitô Phục Sinh ngay trong đại dịch Covid-19, và chúng ta được nhắc nhở rằng: “Đây không phải là thời điểm của sự vô tâm, của ích kỷ, của chia rẽ. Mọi người được mời gọi sống hiệp nhất với nhau, quan tâm đến những người đang chịu đau khổ hơn và ngừng các cuộc chiến tranh.”[4]
Cái chết và sự phục sinh của Đức Kitô thôi thúc: “Chúng ta hãy làm cho những kêu gào của sự chết phải im lặng; cho mọi thứ chiến tranh phải dừng lại!… Ước gì chúng ta có thể ngừng sản xuất và buôn bán vũ khí, vì chúng ta cần lương thực chứ không phải súng ống! Hãy kết thúc việc phá thai và giết hại người vô tội. Ước gì trái tim của những người dư dả có đủ sự cởi mở để trao ban các nhu cầu thiết yếu vào những đôi tay trống trơn của người nghèo….”[5]
Con đường để xây dựng một thế giới tươi đẹp hơn không có con đường nào khác ngoài con đường của Đức Kitô Phục Sinh. Không một mô hình nào đưa con người đến sự sống tròn đầy và vững bền nếu mô hình đó loại bỏ một trong những thành phần nơi Đức Kitô Phục Sinh. Trong Đức Kitô Phục Sinh hiện diện đủ ba thành phần trong một: Sự phục sinh của Ngài không loại trừ thập giá của ngày Thứ Sáu Tuần Thánh và ở trong mồ trong ngày Thứ Bảy Tuần Thánh.
Đức Kitô Phục Sinh đem đến cho chúng ta đảm bảo chắc chắn rằng, sự sống chiến thắng sự chết, tình yêu chiến thắng hận thù. Nếu loại bỏ nền móng này con người tự biến mình thành kẻ khờ xây nhà trên cát.
Bước vào cuộc sống mới
Khi được hỏi, trái đất sẽ như thế nào sau đại dịch? Có người bạn trả lời nửa thật nửa đùa: trái đất vẫn vậy, như lúc này, chỉ có điều là nó sẽ bị trở nên xấu hơn!
Mỗi đại dịch đến, các nhà khoa học phải cố gắng tìm ra một loại vắc-xin để giải thoát con người khỏi dịch bệnh. Đến lúc này, con người đã trả giá bằng cả tiền bạc lẫn mạng sống, và hiện vẫn chưa tìm ra vắc-xin mới. Đức Kitô Phục Sinh đem đến cho con người “vắc-xin phục sinh”, vắc-xin chữa lành mọi vết thương và cứu thoát con người khỏi mọi tội lỗi. Vắc-xin phục sinh được kết cấu từ ba thành phần cơ bản: tình yêu và tha thứ (Thứ Sáu Tuần Thánh); tin tưởng (Thứ Bảy Tuần Thánh); và hy vọng (Chúa Nhật Phục Sinh). Bất cứ, mô hình sống nào lược bỏ đi một trong ba thành phần nền tảng này thì đều làm mất đi tính hiệu quả của “vắc-xin phục sinh”.
Để xây dựng cuộc sống mới hậu đại dịch, chúng ta được mời gọi nhìn cuộc sống trong con mắt mới và tinh thần mới. Ngắm nhìn mọi sự trong thế giới này, với đôi mắt tình yêu của Thiên Chúa. Đây là bài tập cuối cùng trong sách Linh Thao của thánh Inhaxiô Loyola, giúp con người nhận ra sự hoạt động của Thiên Chúa trong mọi sự và cộng tác với Ngài.
“Hãy yêu đi, rồi làm gì thì làm!” (ama et fac quod vis)
Thánh Augustino
[1] Có thể đọc bản tiếng Việt đầy đủ ở đây: https://www.grimmstories.com/language.php?grimm=083&l=vi&r=en
[2] Trích lược câu chuyện theo Joseph Ratzinger, Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô XVI.: „Einführung in das Christentum. Vorlesungen über das apostolische Glaubensbekenntnis,” München, Germany, 1968. Bản dịch tiếng Việt của Lm. Athanasio Nguyễn Quốc Lâm và Phạm Hồng Lam: „Đức Tin Kitô Giáo Hôm Qua và Hôm Nay,” Random House, Đà Lạt, 2009.
[3] Toàn văn sứ điệp Phục Sinh 2020: https://www.vaticannews.va/vi/pope/news/2020-04/thong-diep-phuc-sinh-2020.html
[4] Toàn văn sứ điệp Phục Sinh 2020 (nt)
[5] Toàn văn bài giảng Lễ Vọng Phục Sinh của ĐTC Phanxicô: https://www.vaticannews.va/vi/pope/news/2020-04/toan-van-bai-giang-le-vong-phuc-sinh-dtc-phanxico.html
Văn Ngữ, SJ
2020
Đền thờ Thánh Mộ ở Giêrusalem được mở cửa lại từ 24/05
Sau 2 tháng đóng cửa, từ ngày 24/03 vừa qua, do đại dịch virus corona, Đền thờ Thánh Mộ ở Giêrusalem được mở cửa lại cho các khách hành hương kính viếng từ Chúa Nhật 24/05.
Đền thờ Thánh Mộ, cũng được gọi là đền thờ Chúa Phục sinh. Theo truyền thống Kitô giáo, đây là nơi Chúa Giêsu chịu đóng đinh, được an táng và sống lại. Đền thờ phải đóng cửa từ ngày 24/03 như là biện pháp ngăn ngừa sự lây lan virus corona. Lần cuối cùng đền thờ phải đóng cửa trong thời gian dài là do trận đại dịch vào năm 1349. Trong Tuần Thánh năm nay, lần đầu tiên các nghi lễ được cử hành trong đền thờ đóng cửa, không có giáo dân, và được truyền chiếu trực tiếp trên mạng internet.
Giới hạn 50 người vào đền thờ mỗi lần
Trong thông cáo chung, 3 vị đứng đầu 3 cộng đoàn coi sóc đền thờ Thánh Mộ: cha Patton, bề trên dòng Phanxicô tại Thánh Địa; Đức Thượng phụ Teofilo III của Giáo hội Chính thống Hy Lạp ở Giêrusalem và Đức Thượng phụ Nourhan Manougian của Giáo hội Chính thống Hy Lạp Armeni thông báo đền thờ được mở cửa từ 24/05 và nhấn mạnh rằng “vì lý do an toàn và để tránh nguy hiểm tạo nên sự lây truyền Covid-19 lần nữa, ban đầu chỉ 50 người được vào đền thờ và chỉ những người không bị sốt và không có các triệu chứng nhiễm virus và mang khẩu trang mới được vào nhà thờ.”
Giữ khoảng cách 2 mét và không đụng chạm các tượng ảnh…
Các tín hữu hành hương cũng cần tuân theo luật giữ khoảng cách an toàn xã hội, cách nhau ít nhất là 2 mét và “tránh bất kỳ hành động tôn kính nào có thể có sự tiếp xúc thể lý như chạm và hôn các tảng đá, các ảnh tượng, các tường và nhân viên của đền thờ; cũng như luôn tuân theo các hướng dẫn”.
Mỗi người ý thức để bảo vệ chính mình và người khác
Trước đó, ngày 21/05, Adeeb Jawad Jouden Alhussein, một tín đồ Hồi giáo được trao nhiệm vụ giữ chìa khóa của đền thờ Thánh Mộ, đã nói với hãng tin của Hội đồng giám mục Ý là “các Giáo hội địa phương đã vui mừng đón nhận tin tức với nhận thức rằng mỗi người sẽ được mời gọi thực hiện phần của mình để áp dụng các biện pháp an toàn, để giữ cho đền thờ được mở và bảo vệ khách hành hương và tín hữu”. (CNA 23/05/2020)
Hồng Thủy – Vatican News