Danh mục: GH Hoàn Vũ

Thiên Chúa và nguyên tắc không mâu thuẫn

Thật buồn cười đôi khi các bài học trong các lớp học của chúng tôi đôi khi được hiểu.

Tôi học triết khi tôi còn quá trẻ để học, một thanh niên 19 tuổi học siêu hình học của triết gia Aristote và của Thánh Tôma Aquinô. Nhưng một cái gì đó từ lớp siêu hình học vẫn còn in dấu trong tâm trí tôi. Chúng tôi học có bốn thuộc tính “siêu việt” của Chúa: siêu hình học kinh điển dạy chúng tôi Thiên Chúa là Duy nhất, Chân, Thiện Mỹ. Từ đó tâm trí trẻ của tôi có một nắm bắt nào đó về ý nghĩa của Chân, Thiện, Mỹ, vì chúng tôi có một số quan niệm thông thường về những chuyện này; nhưng thế nào là Duy nhất? Thế nào là thiêng liêng không thể chia cắt?

Câu trả lời không đến với tôi trong lớp học hoặc trong một thảo luận học thuật dù tôi thường cố gắng giải thích ý nghĩa của nó cho các học sinh trong lớp học. Câu trả lời đến với tôi từ một siêu thị.

Tôi mua hàng hóa trong cùng một siêu thị từ mười hai năm nay, thì gặp một sự cố không đáng kể đã giải thích cho tôi về Chúa là Một và vì sao nó quan trọng đối với tôi. Cửa hàng là một siêu thị có quầy trái cây bạn có thể gom đủ thứ cam, táo, bưởi, chuối…, rồi mình để trong túi ny-lông của tiệm. Bên cạnh các túi này có những hộp nhỏ đựng dây buộc bằng kim loại. Một ngày nọ sau khi gom trái cây bỏ vào túi thì tôi thấy không còn giây buộc nào trong các hộp nhỏ bên cạnh. Khi tôi xem lại các món hàng mình mua, nghĩ rằng có ai đã chơi khăm gì đây, tôi báo cho cô thu ngân các dây buộc không còn. Câu trả lời của cô làm tôi ngạc nhiên: “Nhưng thưa ông, chúng tôi không bao giờ có thứ dây đó trong cửa hàng!” Nghĩ rằng chắc cô này là nhân viên mới, tôi nói: “Tôi mua hàng ở đây đã mười hai năm và khi nào tôi cũng thấy chúng! Cô có thể xem các cái hộp đựng nó ở đây!”  Với một sự tin chắc tuyệt đối, cô trả lời: “Tôi làm ở đây cũng lâu rồi, và tôi có thể nói với ông là chúng tôi không bao giờ có nó!”

Tôi không thắc mắc thêm, nhưng khi ra khỏi cừa hàng, tôi nghĩ: “Nếu cô ấy có lý thì chắc mình điên! Nếu cô ấy có lý thì mình hoàn toàn đánh mất liên lạc với thực tế, từ lâu tôi không có một khái niệm gì về sự hợp lý!”  Tôi chắc chắn là đã thấy sợi dây cột đó trong mười năm qua! Và đúng, lần sau tôi đến, chúng đã có lại, và hôm nay nó có đó, nhưng thử thách nho nhỏ cho sự hợp lý của tôi đã dạy cho tôi một điều gì đó. Bây giờ tôi biết ý nghĩa thế nào Chúa là Duy nhất và tại sao điều đó lại quan trọng.

Thiên Chúa là Duy nhất (và không phân chia) là nền tảng cho tất cả sự hợp lý và cho mọi lý lẽ. Sự việc Thiên Chúa không phân chia và nhất quán bảo đảm với bạn hai cộng hai luôn là bốn – và bạn có thể neo sức khỏe tinh thần của bạn vào đó. Rằng Thiên Chúa không phân chia, bảo đảm với bạn nếu bạn thấy các sợi dây cột trong cửa hàng từ mười hai năm nay, nó ở đó và bạn… không điên. Rằng Thiên Chúa là Duy nhất là nền tảng cho sức khỏe tinh thần của bạn. Nó bao gồm Nguyên tắc Không mâu thuẫn: có một cái gì ở đó hay không ở đó, nó không thể là cả hai; và hai cộng hai không bao giờ là năm – và điều này giúp chúng ta sống một đời sống hợp lý và lành mạnh. Bởi vì Thiên Chúa không phân chia, chúng ta có thể tin tưởng vào sức khỏe tinh thần của mình.

Sự thật không bao giờ bị nguy hiểm bởi các cuộc tranh luận nhận thức của lịch sử. Các nghi ngờ về tính hợp lý và lý lẽ không đến từ các triết gia Descartes, Kant, Hegel, Locke, Hume, Wittgenstein hay Jacques Derrida; các triết gia này chỉ tranh luận về cấu trúc tính hợp lý, không bao giờ về sự tồn tại của nó. Điều gây nguy hiểm cho sức khỏe tinh thần của chúng ta (và chắc chắn đây là mối đe dọa đạo đức lớn nhất của thế giới chúng ta ngày nay), đó là sự dối trá, phủ nhận các sự việc, tạo ra các sự việc giả. Không có gì, tuyệt đối không có gì nguy hiểm và độc hại cho bằng nói dối, không trung thực. Không phải chuyện ngẫu nhiên mà kitô giáo gọi Satan là vua dối trá và dạy rằng nói dối là gốc rễ của tội lỗi không thể tha thứ chống lại Chúa Thánh Thần. Khi các sự việc không còn là sự việc, thì tính hợp lý của chúng ta bị bủa vây vì nói dối đã làm hỏng nền tảng của sự hợp lý. Chúa là duy nhất! Điều này có nghĩa không có mâu thuẫn nội tại trong Thiên Chúa, và điều này bảo đảm cho chúng ta không có mâu thuẫn nội tại nào có thể có trong cấu trúc của thực tế và trong một tâm trí lành mạnh. Những gì đã xảy ra, đã mãi mãi xảy ra và không thể phủ nhận. Hai cộng hai luôn là bốn và vì thế, chúng ta có thể luôn hợp lý và có đủ tin tưởng vào thực tế để sống một đời sống nhất quán.

Điều nguy hiểm nhất cho thế giới là nói dối, không trung thực, phủ nhận sự thật. Phủ nhận một thực tế, đó không những là đánh nhanh và cố ý với lý lẽ riêng của mình, vào các nền tảng của chính sự hợp lý; và cũng là đánh nhanh và cố ý vào Chúa mà sự nhất quán bao gồm mọi lý lẽ và mọi ý nghĩa. Chúa là Duy nhất, không phân chia và nhất quán.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Kẻ trộm quên giấy phép ra đường tại nơi trộm

Hình minh họa

Đó là sự pha trộn giữa mưu mô trộm cắp, đại dịch Covid-19 và đãng trí. Ba người đàn ông 36, 41 và 45 tuổi đã bị bắt sau khi vào tiệm rượu ở Gironde để trộm rượu. Cảnh sát đã lần theo dấu vết của họ nhờ giấy chứng nhận cho phép ra đường họ để quên tại chỗ.

Sự việc xảy ra vào tối thứ sáu 24 tháng 4, ba người đàn ông đến một tiệm bán rượu ở Pian-sur-Garonne. Trong khi hai người đánh lạc hướng người chủ tiệm rượu, người thứ ba vào phòng có máy tính tiền.

Nhưng trộm không thành công. Không những két tiền chỉ có 40 âu kim, nhưng tất cả đều bị người bán hàng nhận diện nhưng anh để họ chạy trốn. Trong lúc vội vã, ba tên trộm để quên giấy chứng nhận cho phép ra đường, tờ giấy ghi tên địa chỉ và mục đích cần phải ra khỏi nhà.

Vì thế cảnh sát không gặp khó khăn gì khi đi tìm họ. Họ bị cảnh sát giữ trong vài giờ và sẽ sớm bị xét xử tại Tòa án Hình sự Bordeaux, Pháp.

Giáo dân Việt Nam cầu nguyện để đại dịch được chấm dứt

Marie Balmary: “Có phải Chúa cho bất cứ điều gì xảy ra cho tất cả chúng ta không?”

Marie Balmary: “Có phải Chúa cho bất cứ điều gì xảy ra cho tất cả chúng ta không?”

Nhà phân tâm học Marie Balmary suy ngẫm và đặt câu hỏi cho Kinh Thánh. Chúa có liên quan gì đến tai họa đại dịch, chúng ta có thể tìm thấy ý nghĩa trong đó không.

Tôi chưa bao giờ gặp khó khăn khi viết một bài báo. Báo La Croix nhờ tôi viết một bài suy ngẫm về những gì đang xảy ra hiện nay. Tôi vừa có tang, vừa bị một hỏa hoạn. Và rồi đại dịch đến cùng với cách ly. Không ngạc nhiên khi tôi phải đối diện với câu hỏi về ý nghĩa.

Có một ý nghĩa để khám phá. Chung quanh tôi, mọi người dè chừng. Nguy hiểm khi xem đây là sự can thiệp của một Chúa trừng phạt. Đây là con người đã phạm một sai lầm lớn về sự sống ở đâu đó. Khoa học biết các nguyên nhân. Chúng ta không cần đi tìm ý nghĩa…

Không may cho tôi, điều này không đủ để giải thích cho tôi. Tôi không thể không nghe trong lòng tôi câu hỏi không thể không đặt ra: Có phải Chúa cho bất cứ điều gì xảy ra cho tất cả chúng ta không. Các bạn bè nói với tôi: cẩn thận, trên con đường này bẫy đặt khắp nơi. Thiên Chúa không dính gì đến chuyện này. Chúa để chúng ta tự do, để chúng ta có trách nhiệm. Ngài không can thiệp trong lịch sử. Ngài có can thiệp khi người Do thái bị diệt chủng không. Tôi trả lời: không, Ngài không can thiệp trong các chuyện hung bạo giữa con người: Chúa có cứu Giêsu ra khỏi các kẻ thù của Giêsu không. Chúa ở ngoài chuyện này.

Nhưng có một cái gì đó đau lòng trong tâm hồn những người có lòng tin nếu chúng ta khẳng định sự vắng mặt của Chúa trong thế giới này. Vì ngay cả mỗi người chúng ta, từng cá nhân chúng ta, chắc chắn ai cũng đã có ngày hy vọng, có lẽ đã cầu nguyện để Ngài can thiệp trong cuộc sống riêng của mình, giúp mình thoát khỏi nguy hiểm chết người, che chở những người mình thương yêu. Khi thoát khỏi bất hạnh, chúng ta đã không nói cám ơn Chúa đó sao. Và các thánh vịnh đầy cả những lời xin Chúa cứu giúp.

Một cuộc chiến. Theo tôi thuật ngữ này không giúp chúng ta gì. Đúng hơn là một “tai ương.” Chữ bí ẩn từ thời Cổ đại gợi lên câu hỏi: vì sao nó lại xuất hiện ra bây giờ và ở đây.

Nếu trận hồng thủy, tháp Babel, việc đi ra khỏi Ai Cập là chuyện huyền thoại, thì làm sao Chúa lại không phải là huyền thoại.

Tôi dò tìm trong Thánh Kinh, sách Sáng thế ký, sách Xuất hành. Chúng ta có thể tin đây là những sự kiện mang tính biểu tượng, thậm chí là thần thoại nhưng không có thật. Nếu trận hồng thủy, tháp Babel, việc đi ra khỏi Ai Cập là chuyện huyền thoại, thì làm sao Chúa lại không phải huyền thoại.

Một tai ương, thì chung chung là một hiện tượng xuất phát từ tự nhiên. Do đó nó liên quan đến Đấng Tạo dựng. Tôi kéo độc giả vào trong một khảo luận. Quý bạn sẽ thấy tôi đang phóng đại. Đồng ý. Chúng ta cùng phóng đại và xem những gì nó làm. Để làm điều này, tôi phải đi lui lại đàng sau rất nhiều.

Tôi sẽ xem lại ba lần Chúa can thiệp trong Thánh Kinh, nhưng trước hết chúng ta xem Tân ước nói gì. Không có sự can thiệp của Thiên Chúa vì như đã viết (Ga 5, 17), “Cha tôi vẫn làm việc”. Vậy Chúa hành động liên tục.

Trận hồng thủy, Babel và đi ra khỏi Ai Cập. Các lý do của “ba sự can thiệp thần thánh” này trước hết là do sự mất bình đẳng phẩm giá giữa đàn ông và phụ nữ: trong đoạn 6 sách Sáng thế, trước trận đại Hồng thủy, đàn ông nghĩ rằng mình là con của thần thánh, phụ nữ là phàm nhân, đàn ông có quyền trên phụ nữ, họ muốn làm gì họ muốn. Và như thế “con đường” dẫn người nam, người nữ cũng sẽ không còn là “thần thánh.” Do đó có lẽ Chúa đã hối hận vì đã dựng ra họ. Ngoại trừ ông Nô-ê và vợ, các vợ chồng con của ông và các động vật để xây dựng lại trái đất.

Tháp Babel (đoạn 11 sách Sáng thế): một tập hợp “toàn cầu”, tất cả: “Toàn trái đất… nói một thứ tiếng.” Các khẩu hiệu chỉ nói về công việc và kỹ thuật để tạo một tên gọi duy nhất cho chính mình, xây dựng một thành phố và một tháp mà đỉnh tháp chạm đến trời. Ở đây thêm một lần nữa, mối quan hệ giữa con người và Chúa bị mất. Chúa phân tán họ đi khắp Trái đất, ngăn chặn sự nô lệ của họ đối với chính quyền lực của họ. Họ nhầm lẫn ngôn ngữ của họ, họ không còn hiểu nhau, họ ngưng xây dựng.

Rồi đến Ai Cập (sách Xuất hành): Vua Pharaô ra lệnh giết tất cả con trai người Do thái. Chỉ còn con gái để họ muốn làm gì họ làm. Đàn ông Do thái trở thành nô lệ. Ông Môsê xin vua Pharaô cho dân của mình vào sa mạc ba ngày để mừng lễ Giêhôva. Làm một điểm ngừng, một ngày sabah. Vua Pharaô từ chối. Sau đó là mười bệnh dịch của Ai Cập. Đến bệnh dịch thứ mười thì tai ương đã “thành công”: Vua Pharaô để người Do Thái đi ra.

Cái chết của cơ thể không phải là điều tồi tệ nhất xảy ra với chúng ta. Nhưng đây không phải là con đường của tất cả chúng ta sao. Nguy hiểm là sự hư mất tâm hồn

Khi tôi thấy một cửa hàng lớn ở Paris viết hàng chữ “Mở cửa tất cả ngày chúa nhật”, tôi nghĩ: vậy là chúng ta đang ở Ai Cập. Tai ương đến với chúng ta bây giờ, khi chúng ta kết hợp, ít nhất là ở Phương Tây, ba sai lầm đã kể trên trong sách Sáng thế và sách Xuất hành. Chúng ta gạt bỏ sự khác biệt đàn ông/phụ nữ, do đó là gạt bỏ quan hệ, chúng ta xây dựng sự toàn cầu hóa ngày càng kỹ thuật để vươn tới trời (người siêu nhân, bất tử) và chính chúng ta là pharaô của mình, chúng ta bắt mình luôn làm việc nhiều hơn – hoặc không có việc cho những người không giỏi trong cuộc chạy đua này. Chúng ta không có một phương tiện nào để ngừng điều này. Vậy mà, tất cả đều bị ngừng.

Bây giờ, chúng ta đi đến điểm, thoát ra khỏi lối sống này, với tâm hồn chúng ta, và thiên nhiên – tất cả yêu cầu chúng ta để ngừng sự rối loạn chết người do sự siêu-tiêu thụ toàn cầu. Có phải chúng ta sẽ đọc lại Kinh Thánh khi nhân loại “đụng đến bức tường”, điều này đã được nói đến nhiều, khi đó thiên nhiên, Trái đất, sự sống can thiệp vào.

Tình cờ hay báo động

Trong Tin Mừng Thánh Mátthêu (10, 30), tôi đọc: “Anh em đừng sợ những kẻ giết thân xác mà không giết được linh hồn. Đúng hơn, anh em hãy sợ Đấng có thể tiêu diệt cả hồn lẫn xác trong hỏa ngục. Hai con chim sẻ chỉ bán được một hào phải không? Thế mà, không một con nào rơi xuống đất ngoài ý của Cha anh em. Thì đối với anh em cũng vậy, ngay đến tóc trên đầu anh em, Người cũng đếm cả rồi.” Chim sẻ hay sợi tóc, không gì rơi xuống mà không có ý Cha. Một công thức gợi hiếu kỳ. Không phải là Chúa Cha làm rơi. Ngài rơi “với.”

Trong đoạn Tin Mừng này có một chuyện khác mà tôi hoàn toàn đồng ý: cái chết của cơ thể không phải là điều tồi tệ nhất xảy ra với chúng ta. Nhưng đây không phải là con đường của tất cả mọi người. Nguy hiểm, đó là đánh mất tâm hồn. Không nên để các cơ quan công quyền chế ngự sức khỏe của chúng ta bây giờ. Chúng ta hình dung sẽ khó như thế nào để thay đổi các ưu tiên của chúng ta, để lại đằng sau các tiện nghi ru ngủ và các hạnh phúc thảm khốc.

Khó để tìm lại ước mong sâu đậm nhất mà con vi-rút này có thể mang lại cho chúng ta niềm vui: mối quan hệ với người khác, lòng biết ơn (bao gồm cả tài chính) của những người phục vụ cho cuộc sống và không phải vì sinh lợi, cho dù họ là những người săn sóc, thầy cô giáo, doanh nhân ở tất cả các cấp… Mong muốn được ở bên nhau trong bình an, trong một bản chất được tôn trọng và có lợi. Ước mong sâu xa này mà tai ương có thể giúp chúng ta tìm con đường để đến.

Những gì tôi (tái) khám phá: các công cụ mới để trao đổi

Trước cách ly, tôi coi thường các công cụ trao đổi mới. Tôi lại còn không dùng nó, ngoại trừ điện thoại cầm tay. Bây giờ tôi nhận ra, chúng hiện diện nhiều hơn tôi nghĩ. Tôi nhận ra chúng ta có thể dùng chúng một cách tốt đẹp, dù đôi khi hơi mệt cho mình và cho người khác. Vì vậy, có một năng lực trong sự hiện diện thể lý. Chúng ta cho nhau năng lực khi ở bên nhau. Có một cái gì như một ơn trong sự hiện diện thể lý mà tôi không thể – và cũng không muốn –định nghĩa. Như khi Đức Mẹ viếng thăm bà Isave…

Tôi đã đề nghị với các bệnh nhân của tôi, họ nên tiếp tục làm việc qua điện thoại. Về mặt nghề nghiệp, tôi thích dùng video, vì tôi không phải đối diện trực tiếp. Cùng với video, tôi dùng các công cụ khác để tiếp tục công việc với các nhóm nghiên cứu, liên lạc với gia đình, cà-phê Skype và gặp nhau qua Zoom…

Tôi tự hỏi không biết tôi có dùng cách này sau khi xong giai đoạn này không. Tôi nghĩ ‘chuyện không thể’ nuôi dưỡng một cái gì đó mà sự lựa chọn không nhất thiết phải có mới thực hiện được. Nếu chúng ta có thể làm khác đi, liệu nó có thể tốt như vậy không.

Điều cũng gây ấn tượng với tôi bây giờ là khi chúng ta hỏi nhau “bạn khỏe không”, thì câu này không còn là một câu không có nội dung.

Như thể điều kỳ diệu của cuộc sống không còn là một chuyện hiển nhiên bình thường. Đó là một chuyện chúng ta thắng được. Chúng ta đi ra khỏi sự dửng dưng. Đó là sức mạnh mà sự gần gũi với cái chết mang lại…

Bà Marie Balmary, nhà phân tâm học trong cuộc đối thoại với Thánh Kinh

Bà là nhà phân tâm học ở Paris. Đầu tiên hết bà là nhà tâm lý học lâm sàng, từ nhiều thập kỷ nay, bà theo đuổi việc đọc lại các câu chuyện trong Kinh Thánh với một nhóm độc giả có kinh nghiệm trong khoa phân tâm học.

Công việc dịch và đưa Kinh Thánh cộng hưởng với khoa phân tâm đã giúp bà viết nhiều tác phẩm: Sự Hy sinh bị cấm. Freud và Thánh Kinh (Le Sacrifice interdit. Freud et la Bible, nxb. Grasset, 1986), Nguồn gốc thần thánh. Thiên Chúa đã không dựng nên con người (La Divine Origine. Dieu n’a pas créé l’homme, nxb. Grasset, 1993), Từ Freud đến Chúa (Freud jusqu’à Dieu, nxb. Actes Sud, 2010).

Marta An Nguyễn dịch