Mười cách mừng kính tháng năm của Đức Mẹ

Mười cách mừng kính tháng năm của Đức Mẹ

Tháng 10 là tháng Rất Thánh Mân Côi; Tháng 11, tháng cầu nguyện cho các tín hữu đã qua đời; Tháng Sáu chúng ta dìm mình trong đại dương thương xót của Thánh Tâm Chúa Giêsu; Tháng Bảy chúng ta ngợi khen và tôn thờ Máu Châu Báu Chúa Giêsu, giá cứu chuộc chúng ta. Tháng Năm là tháng của Mẹ Maria.
Mẹ Maria là Nữ Tử của Chúa Cha, Mẹ của Chúa Con và là Hiền Thê mầu nhiệm của Chúa Thánh Thần, Nữ Vương các thiên thần, các thánh, trời đất. Và Thánh Louis de Montfort tôn vinh Mẹ là Nữ Vương của mọi tâm hồn và là kiệt tác tạo dựng của Thiên Chúa.

Các thánh tung hô vinh quang của Đức Trinh Nữ Maria bằng những lời lẽ mạnh mẽ, đầy cảm hứng và thơ mộng.

Chúng ta có thể bày tỏ tình yêu và lòng sùng kính của mình đối với Đức Trinh Nữ Maria trong tháng của Mẹ như thế nào? Có mười cách.

1. Tận hiến.

Cử chỉ đầu tiên chúng ta nên làm mỗi sáng là cầu nguyện – lời cầu nguyện tận hiến cho Chúa Giêsu qua Trái Tim Vô Nhiễm Nguyên Tội Mẹ Maria. Bắt đầu ngày mới nhờ Mẹ Maria!

Thánh Têrêsa Calcutta cảm động trước tình yêu lớn lao dành cho Mẹ Maria đã nói:

“Lạy Mẹ Maria, xin ban cho con trái tim của Mẹ: thật đẹp, thật tinh tuyền, vô nhiễm; Trái tim của Mẹ tràn đầy tình yêu và sự khiêm nhường để con có thể tiếp nhận Chúa Giêsu trong Bánh sự sống và yêu mến Người như Mẹ yêu mến Người và phục vụ Người trong hình dáng đau khổ của người nghèo.”

2. Kinh Truyền tin / Kinh Nữ Vương Thiên đàng

Theo truyền thống, lời kinh này được đọc vào buổi trưa, nhưng kinh đó cũng được đọc bất cứ lúc nào. Tại sao không cầu nguyện ba lần một ngày – lúc 9 giờ sáng, 12 giờ trưa và 6 giờ chiều. Bằng cách này, chúng ta sẽ thánh hóa những giờ buổi sáng, những giờ buổi chiều và những giờ buổi tối nhờ sự hiện diện thánh thiện và ngọt ngào của Mẹ Maria.

Những lời kinh kính Đức Mẹ này gợi nhớ đến sự hiện diện quan trọng của Mẹ Maria trong các Mầu nhiệm cứu rỗi chúng ta – Sự Nhập thể, Cuộc khổ nạn, cái chết và Sự Phục sinh của Chúa Giêsu Kitô và là Đấng Cứu độ! Cha xứ Ars, Thánh Gioan Vianney, nhắc nhở chúng ta về sự hiện diện và hành động thường xuyên của Mẹ Maria trong cuộc đời chúng ta:

“Chỉ sau Ngày phán xét cuối cùng, Mẹ Maria mới được nghỉ ngơi; từ giờ đến lúc đó, Mẹ quá bận rộn với con cái. Để phục vụ nên Nữ Vương Thiên đàng ngự trị ở địa vị đó, và sống dưới sự chỉ huy của Mẹ thì còn tốt hơn cả cai trị.”

3. Dâng Hiến Ngôi Nhà và Gia Đình cho Trái Tim Vô Nhiễm Nguyên Tội Mẹ Maria

Chuẩn bị cho lễ thánh hiến bằng một tuần chín ngày lần hạt Mân Côi và những lời cầu nguyện và kết thúc bằng việc xin linh mục ban phép lành cho bức ảnh cũng như ngôi nhà và các thành viên trong gia đình. Từ phép lành và sự thánh hiến này, Thiên Chúa Cha sẽ tuôn đổ muôn vàn ơn lành xuống trên bạn và mọi thành viên trong gia đình bạn.

4. Dâng Mình. 

Chính thức dâng hiến toàn bộ con người bạn cho Chúa Giêsu nhờ Mẹ Maria. Bạn có thể chọn nhiều hình thức khác nhau. Việc dâng mình này có thể thay đổi đáng kể cả cuộc đời bạn.

Nếu bạn đã làm việc đó rồi thì bạn có thể làm mới lại việc tận hiến hàng năm và tiến sâu hơn vào kho chứa vô tận của tình yêu Thiên Chúa đã mang đến cho chúng ta qua sự chuyển cầu của Mẹ Maria! Mẹ Maria có quyền lực đối với chúng ta bằng những cách thế vượt xa trí tưởng tượng mãnh liệt nhất của chúng ta. Thánh Louis de Montfort nhắc nhở chúng ta:

“Vì Thiên Chúa, khi đã ban quyền năng trên Người Con duy nhất của Ngài, thì cũng ban quyền năng trên các nghĩa tử của Ngài – không chỉ những gì liên quan đến thể xác, vốn không đáng kể – mà còn cả những gì liên quan đến linh hồn nữa”.

5. Noi gương Mẹ Maria

Nếu chúng ta thực sự yêu ai đó, thì chúng ta muốn hiểu họ hơn, theo sát họ hơn và cuối cùng là bắt chước những phẩm chất tốt đẹp của họ mà chúng ta gọi là đức tính tốt. Thánh Louis de Montfort trong tác phẩm kinh điển Lòng sùng kính đích thực dành cho Mẹ Maria cho chúng ta một danh sách mười nhân đức chính của Mẹ Maria. Hãy noi theo các nhân đức ấy và bạn sẽ đi trên con đường thánh thiện.

– Đức khiêm tốn sâu xa của Mẹ,

– Đức tin sống động,

– Lòng vâng phục trọn vẹn,

– Cầu nguyện không ngừng,

– Liên tục từ bỏ chính mình,

– Sự tinh khiết vượt trội,

– Tình yêu mãnh liệt,

– Nhẫn nại anh hùng,

– Ân cần như thiên thần,

– và Đức khôn ngoan của trời cao!

Thánh Louis dạy chúng ta:

“Các vị thánh vĩ đại nhất, những người giàu ân sủng và nhân đức nhất sẽ là những người siêng năng nhất trong việc cầu nguyện với Đức Trinh Nữ Rất Thánh, nhìn lên Mẹ như một mẫu gương hoàn hảo để bắt chước và như một trợ thủ đắc lực để trợ giúp các ngài.”

6. Những cám dỗ ư? Hãy kêu cầu Mẹ Maria.

Cuộc sống của chúng ta là một vùng chiến trận liên tục, cho đến khi chết! Chúng ta không nên chiến đấu một mình chống lại ma quỷ, xác thịt và thế gian. Thay vào đó, trong cơn cám dỗ như lửa đốt, khi tất cả dường như bị mất hết, hãy kêu cầu Thánh Danh Đức Maria; hãy đọc Kinh Kính Mừng! Làm được như thế, tất cả quyền lực của địa ngục sẽ bị đánh bại.

Mẹ Maria là “Tướng Lĩnh Đạo Binh”. Theo mệnh lệnh của Mẹ, kẻ thù – những thần dữ xấu xa – bỏ chạy, biến mất và bị đánh bại! Khi thánh Phanxicô Salê bị cám dỗ tuyệt vọng nhưng nhờ lời kinh dâng lên Mẹ Maria, “Memorare – Xin hãy nhớ” – được cho là của Thánh Bênađô – sự cám dỗ đã bị khuất phục.

Thánh Antôn Maria Claret đã bị cám dỗ dữ dội đầu hàng trước sự cám dỗ lỗi phạm đức trong sạch. Chính nhờ những lời cầu nguyện tha thiết của ngài với Mẹ Maria mà ma quỷ ô uế đã bị trục xuất và người thanh niên Antôn đã được ban cho những ân sủng đặc biệt để sống khiết tịnh, thành lập một Dòng tu, rao giảng liên tục và viết nhiều cuốn sách làm nhiều điều tốt đẹp. Như Thánh Bonaventura khẳng định:

“Người ta sợ một đội quân thù địch hùng mạnh không bằng quyền lực hỏa ngục sợ danh thánh và sự che chở của Mẹ Maria.”

7. Đức Maria và Năm Phụng Vụ

Hãy nhận biết sự hiện diện mạnh mẽ của Mẹ Maria trong Nhiệm Thể Chúa Kitô là Giáo Hội. Đặc biệt là nhận biết sự hiện diện của Mẹ Maria trong Năm Phụng Vụ – các Thánh Lễ. Mục đích cuối cùng của Thánh lễ là ca tụng và tôn thờ Thiên Chúa Cha, nhờ việc dâng Chúa Con làm của lễ và nhờ quyền năng của Chúa Thánh Thần. Tuy nhiên, Mẹ Maria có một vị trí đặc biệt trong Năm Phụng Vụ.

Mẹ Maria là Mẹ Thiên Chúa, Mẹ Giáo Hội và là Mẹ chúng ta xét theo hệ trật ân sủng! Hãy đọc và suy niệm một cách chăm chú Tông Thư của Đức Thánh Cha Phaolô VI Marialis Cultus, giải thích rõ ràng về sự hiện diện của Mẹ Maria trong lịch Phụng Vụ. Đây là một kiệt tác tâm linh. Bạn phải đọc Tông thư này!

8. Đọc sách viết về Mẹ Maria

Để có một nền Thánh Mẫu học được hình thành tốt đẹp và toàn diện, chúng ta nên trau dồi cả giáo lý và lòng sùng kính. Giáo lý không có lòng sùng kính có thể trở nên khô khan và cằn cỗi. Trong khi đó, lòng sùng kính mà không có giáo lý có thể dễ dàng biến thành chủ nghĩa đa cảm!

Tại sao không đọc Tông Thư của Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II Rosarium Virginis Mariae – Đức Trinh Nữ Maria Đầy Ơn Phúc và Kinh Mân Côi. Viên ngọc thiêng liêng này kết hợp cả giáo lý Công giáo vững chắc (Mariology – Thánh Mẫu học) với tình yêu dịu dàng và lòng sùng kính đối với Mẹ Maria. Vị thánh giáo hoàng khuyên toàn thế giới hãy chiêm ngưỡng dung nhan Chúa Giêsu qua đôi mắt và trái tim của Mẹ Maria. Mẹ Maria là con đường nhanh nhất, ngắn nhất, dễ dàng nhất và hiệu quả nhất để đến với Chúa Giêsu.

9. Tông đồ cho Mẹ Maria

Hãy trở thành một Tông đồ nồng nhiệt và nhiệt thành của Mẹ Maria. Một trong những vị thánh hiện đại nổi tiếng nhất của Mẹ Maria là thánh Maximilian Kolbe. Tình yêu của ngài dành cho Mẹ Maria không thể giữ lại được. Một trong những phương pháp tông đồ mà thánh Kolbe đã sử dụng là truyền bá lòng sùng kính Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội bằng Ảnh đeo Phép lạ (Miraculous Medal) hay còn gọi là Ảnh đeo có hình Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội (Medal of the Immaculate Conception).

Bất cứ khi nào có cơ hội, thánh Maximilian sẽ trao ảnh đeo miễn phí cho người đó. Ngài gọi đó là những “viên đạn tinh thần”. Sau đó, ngài sẽ giải thích về Đức Mẹ, về ý nghĩa giáo lý của ảnh đeo có tính bùng nổ này. Ảnh đeo được gọi là “làm Phép lạ” vì lý do đơn giản là nhiều phép lạ đã được quy cho những người sử dụng ảnh đeo đó với đức tin, tình yêu lớn lao và tin tưởng vào sự chuyển cầu của Mẹ Maria.

Tại sao không trở thành một tông đồ hiện đại của Đức Mẹ ngày nay, theo bước chân của thánh Kolbe? Vị thánh vĩ đại này của Mẹ Maria đã khẳng định với niềm xác tín:

“Chỉ có Đấng Vô Nhiễm mới có được từ Thiên Chúa lời hứa chiến thắng Satan. Mẹ tìm kiếm những linh hồn sẽ dâng mình hoàn toàn cho Mẹ, những linh hồn sẽ trở thành những công cụ mạnh mẽ trong tay Mẹ để đánh bại Satan và mở rộng Nước Chúa.”

10. Kinh Rất Thánh Mân Côi

Tại Fatima, Mẹ đã hiện ra sáu lần với các trẻ chăn cừu – Lucia, Giacinta và Phanxicô. Trong mỗi lần hiện ra, Mẹ đều nhấn mạnh đến việc lần chuỗi Mân Côi.

Thánh Gioan Phaolô II trong Tông Thư Rosarium Virginis Mariae về Đức Trinh Nữ Maria và Kinh Mân Côi đã nhấn mạnh, nài xin toàn thế giới hãy lần chuỗi Mân Côi để cứu rỗi các gia đình và cho hòa bình thế giới.

Linh mục nổi tiếng cổ võ Kinh Mân Côi, Cha Patrick Peyton đã nói một cách ngắn gọn: “Gia đình cầu nguyện cùng nhau sẽ ở bên nhau”… và “Một thế giới cầu nguyện là một thế giới hòa bình.” Tại sao không vâng lời Thánh Gioan Phaolô II? Tại sao không vâng lời Mẹ Thiên Chúa, Mẹ Fatima yêu cầu? Nếu thực hiện được như thế, gia đình sẽ được cứu và sẽ có hòa bình mà cõi lòng con người hằng khao khát.

Phêrô Phạm Văn Trung
Chuyển ngữ từ: catholicexchange.com

Đức Maria trong âm nhạc

Đức Maria trong âm nhạc

Đức Maria trong âm nhạc

Sergio Militello

Phân khoa Thần học “Marianum” – Roma

Ngôn ngữ âm nhạc là một tổng hợp của nghệ thuật,

Thánh Mẫu học và linh đạo

“Sự hiện diện” của Đức Maria trong âm nhạc rộng lớn đến độ để có được một nghiên cứu chuyên sâu cần phải viết rất nhiều tập. Thật vậy, trải qua các thời đại, không có nhạc sĩ nào mà không bày tỏ lòng tôn kính Mẹ Thiên Chúa bằng âm nhạc. Vì thế, nếu không thể điểm lại lịch sử của hàng thế kỷ, người ta không thể không nhận ra lời tiên tri “từ nay hết mọi đời sẽ khen tôi diễm phúc” (Lc 1,48) đã được khẳng định đúng lúc trong tác phẩm âm nhạc, những tác phẩm bác học lẫn bình dân, nơi mà lòng đạo đức, lòng sùng kính và thần học đan xen với nhau.

Trong phạm vi bài viết này, tôi giới hạn trong việc khảo sát về mối tương quan giữa lòng sùng kính Đức Mẹ và âm nhạc, bằng cách nêu bật những lý do đầy cảm hứng để ca tụng Đức Maria, như những trọng điểm của sự kết hợp chặt chẽ qua nhiều thế kỷ đã tạo ra một di sản âm nhạc vô giá về Đức Maria và khó định lượng, rất rộng lớn và hấp dẫn đến mức biện minh cho một khóa trình hàn lâm, chẳng hạn về “Đức Maria trong âm nhạc”, do người ký tên dưới đây tổ chức tại Học viện Thần Học “Marianum”, của các sư huynh dòng Tôi tớ Đức Bà, ở Rôma

Nguồn gốc và xuất xứ

Chúng ta biết rằng việc cầu nguyện và tôn sùng Đức Trinh Nữ có một lịch sử lâu dài, bắt nguồn từ Kinh Thánh và đã được thể hiện nơi thế hệ Kitô hữu đầu tiên, và qua các thời kỳ đã tạo thuận lợi cho chuỗi các biểu hiện ca ngợi, cầu khẩn, yêu mến và tín thác nơi Mẹ, cho những yếu tố làm nên cứ liệu thường xuyên của lòng tôn sùng Đức Mẹ.

Nguồn gốc của việc ca ngợi Đức Maria trong Tân Ước có thể được tóm tắt trong hai đoạn được thánh sử Luca ghi lại: lời chào của thiên thần (Lc 1,28) và lời chào của bà Êlisabét (Lc 1,42.45). Từ những nguồn Kinh thánh này – bao hàm những hình ảnh báo trước của Cựu Ước – đã nảy sinh vô số thuộc tính ngợi khen và cầu khẩn, làm nên “những lời nguyện về Đức Mẹ” và do đó, đã trở thành những động cơ truyền cảm hứng cho các tác phẩm âm nhạc.

Vì thế, Giáo Hội đã ca tụng Mẹ Maria qua những kinh nguyện đầy tráng lệ, qua các bài giảng lễ, những bài ca tụng, kinh cầu, điệp ca, thánh ca… qua tác phẩm của những tác giả vô danh hay nổi tiếng, ở Đông phương cũng như Tây phương. Trong vùng biển bao la (mare magnum) này, việc nghiên cứu âm nhạc về lòng tôn sùng Đức Mẹ phải đề cập đến cả các sự kiện lịch sử và phụng vụ, kể cả lòng sùng kính và những tác phẩm ngoài phụng tự.

Như chúng ta đã biết, không có ký hiệu âm nhạc nào của thế hệ kitô giáo đầu tiên còn tồn tại, một thế hệ vốn sử dụng lối hát của người Do Thái. Cho đến nay, lời kinh đầu tiên về Đức Mẹ được biết đến là Sub Tuum praesidium, một bài thánh ca ngắn dành riêng cho Mẹ của Chúa Giêsu, có từ thế kỷ thứ 3 và được phát hiện ở Ai Cập.

Bản văn này có thể phát xuất từ bài hát của phụng vụ Giáng sinh thuộc giáo hội Coptic, vẫn còn sử dụng cho đến ngày nay như một đối ca trong mọi nghi thức phụng vụ chính yếu.

Với chứng từ đầu tiên này, chúng ta thấy bài ca phụng vụ gắn liền với lịch sử như thế nào: việc biên soạn lời cầu khẩn chung này thực tế đã diễn ra vào thời kỳ bách hại, các Kitô hữu đã hướng về Mẹ Maria để tìm nơi Mẹ một nơi ẩn náu an toàn khi gặp nguy hiểm. Hình ảnh dưới bóng cánh (sub umbra alarum) thân thương đối với người Sêmít và người Ai Cập, được nhắc lại như một biểu tượng diễn tả sự che chở của Thiên Chúa (Is 49,2; 51,16; x. Tv 16,8), một đề tài thường xuyên trong các sáng tác về Đức Mẹ.

Ngay cả các soạn tác âm nhạc sau này, Byzantine và cả Đông phương nói chung, đều thể hiện niềm phó thác vào sự chuyển cầu của Mẹ Thiên Chúa (Theotòkos), được cộng đồng kitô giáo khẩn cầu ngay từ buổi đầu, là tước hiệu mà Công đồng Êphêsô chính thức công nhận vào năm 431.

Do đó, chủ đề về sự chuyển cầu của Mẹ Thiên Chúa trở thành nền tảng trong biểu thức ca tụng Đức Maria. Ngoài ra, qua dòng lịch sử, còn có những chủ đề về lòng tôn sùng và noi gương Mẹ, hiện diện trong các nhạc phẩm của mọi thời đại.

Tuy nhiên, tôi muốn chỉ ra rằng đôi khi âm nhạc ca ngợi dành riêng cho Đức Maria không tìm thấy nền tảng nơi Lời Chúa cũng như trong suy tư thần học, do đó nó tạo ra một chủ đề ca ngợi xa lạ so với trước đó và có thể được định nghĩa như là chủ nghĩa sùng kính chung chung, đề cập nhiều đến những khơi gợi về con người Đức Maria hơn là vai trò của Mẹ trong nhiệm cục cứu độ.

Ở Đông phương

Quay trở lại lịch sử, chương quan trọng để khám phá những bước đầu của việc tôn sùng Đức Maria bằng âm nhạc nảy sinh từ các ngày lễ kính Mẹ, vốn được du nhập từ Đông sang Tây.

Mặc dù nảy sinh vào những thời điểm cụ thể, liên quan đến các câu chuyện địa phương hoặc các cuộc hiện ra ra cụ thể, nhưng các bản văn được chuyển tải trong phụng vụ đề cập đến nguồn mặc khải, nơi người Mẹ Chí Thánh Vẹn Sạch của Thiên Chúa có một vị trí trung tâm bên cạnh người Con của mình.

Chúng ta đang ở trong giai đoạn của những hình thức thi ca cao nhất và những lối ca hát có liên quan đến phụng vụ Byzantine: Thánh ca và Chuẩn mực (những hình thức sáng tác đầu tiên do Thánh Basiliô và Thánh Gioan Kim Khẩu định hướng trong phụng vụ) được định hình như một phản ứng đối với cuộc tranh luận bài trừ ảnh tượng, liên quan đến nghệ thuật tượng ảnh, nhằm mục đích tấn công và triệt tiêu khả năng sáng tạo âm nhạc. Đó là thời đại của những tuyển tập về Đức Maria, trong đó giai điệu (thơ phổ nhạc) cố gắng diễn tả những tình cảm của tôn giáo Đông phương được trình bày bằng dấu ấn khổ hạnh sâu đậm, nhắm đến sự chiêm niệm và chiều sâu tâm linh. Qua việc gán nhiều “danh hiệu” cho Đức Trinh Nữ, nền thần học được thực hiện dưới hình thức thơ ca, bằng cách sử dụng các phản luận và hình ảnh. Theo cách này, phụng vụ ca hát đã hoàn thành nhiệm vụ tạo ra suy tư thần học qua các tác phẩm âm nhạc, trong đó các chủ đề dành riêng cho Đức Maria có sự tham chiếu kitô học rõ ràng và có mặt ở khắp mọi nơi. Để tìm ra những lý do ca ngợi mới dành cho Đức Trinh Nữ, chúng ta phải đặt mình vào giữa thế kỷ thứ 4 và thứ 11, thời của các nhạc sĩ lớn ở Đông phương, trong số đó có ít nhất là: Ephrem người Syria (306-373), người đã viết ra những bài thánh ca của mình như bài giáo huấn và giáo lý, đặc biệt nhấn mạnh đến Mẹ Chúa Giêsu trong vai trò “cộng tác viên”; Romanus il Mèlode (490-556 ca), tác giả của Akathist, bài thánh ca về Đức Mẹ nổi tiếng nhất mọi thời đại được coi là một kiệt tác văn chương và thần học, đồng thời diễn tả sự chiêm ngắm và tán dương cao nhất của lòng tôn sùng Mẹ Thiên Chúa; Andrea di Creta (khoảng 660-740), người được cho là đã phát minh ra Canon; Giovanni Damasceno (676 ca-749), một trong những giọng ca Đông phương về Đức Trinh Nữ vĩ đại nhất, những bài thánh ca được sáng tác như những luận thuyết thực sự về thần học; Teodoro (759-826) và những người khác.

Các chủ đề thường xuyên ca ngợi Đức Maria trong thánh ca Byzantine là lời cầu khẩn và đòi hỏi lòng tôn sùng Đức Trinh Nữ để được cứu rỗi: đây là cách nó xuất hiện, chẳng hạn như trong Paraklisis (kêu xin cứu giúp), một bài thánh ca phổ biến đến nỗi nó có thể được hát trong mọi hoàn cảnh và mọi thời điểm trong năm; hơn nữa, Mẹ Maria được tôn vinh vì sự thánh thiện của Mẹ, được trình bày như khí cụ của ơn cứu rỗi trái ngược với Evà và Mẹ được hát lên trong mầu nhiệm Mẹ được nâng lên vinh quang trên trời, nơi đó Mẹ không quên loài người và không ngừng giúp đỡ họ.

Ở Tây phương

Vai trò trung gian của Đức Maria và tình mẫu tử thiêng liêng của Mẹ đối với con người cũng được tìm thấy ở Tây phương, trong các bài thánh ca và trong các kinh nguyện được đưa vào trong Kinh Nhật tụng và trong Thánh lễ. Việc sử dụng các bài thánh ca trong số này (ra đời ở Tiểu Á vào thế kỷ thứ 2-3) lan rộng ở phương Tây bắt đầu từ thế kỷ thứ 4, trước hết là nhờ Thánh Ambrôsiô, vì nó dễ hát và phù hợp với mọi tín hữu.

Từ đây, sự phát triển nhạc Bình Ca dẫn đến việc tạo ra một di sản đáng kể về những bài ca kính Đức Mẹ, bao gồm bốn điệp ca “chính” được hát trong các giờ kinh phụng vụ hoặc khi kết thúc thánh lễ: Alma Redemptoris Mater, Ave Regina Caelorum, Regina Caeli, Salve Regina.

Do đó, đối với Đông phương cũng như ở Tây phương, các lý do để hát mừng Đức Maria đó là lý do chuyển cầu, tôn kính và bắt chước. Vì vậy, việc xây dựng một lộ trình có hệ thống liên quan đến sự hiện diện của Đức Maria trong lịch sử âm nhạc có ích biết bao và liệu âm nhạc dành riêng cho phụng vụ người ta có thực sự chú ý đến các lý do đầy cảm hứng nói trên của những bài thánh ca về Đức Mẹ hay không.

Tôn sùng Đức Maria và âm nhạc.

Việc phân tích các sáng tác về Đức Mẹ được nảy sinh qua nhiều thế kỷ cần phải bắt đầu trở lại với nguồn gốc, nghĩa là, trở lại với các thúc đẩy lịch sử và thần học của thánh ca về Đức Mẹ. Vì lý do này, một giáo trình về “Đức Maria và âm nhạc” không những phải trình bày hình ảnh của Đức Maria trong lịch sử âm nhạc, mà còn phải đưa ra những tiêu chuẩn đánh giá để hiểu đúng về việc sùng kính Đức Mẹ được thể hiện qua việc ca hát.

Nếu thần học đã sử dụng ngôn ngữ âm nhạc để diễn tả lòng sùng kính Đức Maria, điều đó có nghĩa là âm nhạc là phương tiện ưu tiên cho việc dạy giáo lý về Đức Mẹ. Thực vậy, ca hát được hình thành như một trong những yếu tố tự nhiên đầu tiên của các ngày lễ về Mẹ và là một phương tiện dễ dàng để diễn tả suy tư thần học trong việc thờ phượng, khi nó diễn tả phẩm giá của Đức Maria, vị trí và vai trò của Mẹ trong mầu nhiệm Chúa Kitô, trong lịch sử cứu độ và trong lịch sử Giáo hội.

Mỗi giai đoạn lịch sử đã trình bày một cách tốt nhất có thể những nội dung cơ bản của bài nhạc về Đức Mẹ: tình mẫu tử thiêng liêng của Đức Maria và sự liên kết của Đức Maria với mầu nhiệm Chúa Kitô.

Tôi tin rằng bắt đầu từ những ngày lễ về Mẹ, lịch sử âm nhạc có thể được vẽ lại, bằng cách làm nổi bật nơi chốn và thời đại mà trong đó nội dung của bài ca về Đức Maria được nhấn mạnh hoặc bị phản bội nhiều nhất. Ngay cả một danh sách đơn giản và ngắn gọn của các ngày lễ cũng rất quan trọng.

Các ngày lễ về Đức Mẹ có thể được tóm lược như sau: ở Đông phương, có Lễ Sinh nhật Đức Mẹ (được cử hành tại Giáo hội Giêrusalem), Maria Mẹ Thiên Chúa; Dâng Con Trong Đền Thờ hoặc Lễ Nến (Đức Maria là người đã kết hợp với những đau khổ cứu chuộc của Chúa Kitô, được tiên tri bởi ông già Simeon), Lễ Truyền Tin của Mẹ Thiên Chúa và Đức Maria Trọn Đời Đồng Trinh (Đức Maria là Eva mới kết hợp cách bất khả phân ly với Chúa Kitô là Ađam mới), Lễ Acathistus (được cử hành long trọng bằng bài thánh ca nổi tiếng, một bản tóm tắt thực sự về Thánh Mẫu học), Lễ Đức Mẹ Ngủ (Mẹ đã chiến thắng tội lỗi, đã bước theo Con của Mẹ đến sự sống; Mẹ cũng đã bước theo người Con của mình đến sự thánh thiện bằng sự vâng phục hoàn toàn của Mẹ) và các ngày lễ mang tính sùng mến hơn; ở phương Tây, các ngày lễ được cô đọng qua Lễ Giáng Sinh (ra đời ngay sau khi xây dựng đền thờ Liberia ở Roma), Lễ Dâng Mình, Lễ Truyền Tin, Lễ Mông Triệu và Sinh nhật Đức Maria.

Sự tiến triển tiếp theo

Những kinh nghiệm đầu tiên đề cập đến “hai lá phổi thiêng liêng” giữa Đông và Tây xác định mức độ sâu rộng của ý hướng hát mừng Đức Maria, Mẹ Thiên Chúa, gắn liền với mầu nhiệm Cứu Chuộc, trong khi ở các thời đại tiếp theo, chúng ta cũng tìm thấy một cách thức để cầu nguyện và xây dựng mối liên hệ với Thiên Chúa, và nhờ đó mà Đức Maria được tôn sùng và gần gũi hơn. Vì thế, nếu ở Đông phương có thánh ca Byzantine và nhạc Bình Ca ở Tây phương thì chúng vẫn duy trì những điểm trọng tâm là luôn quy chiếu đến sự phong phú và tính vững chắc về nội dung. Các ngôn ngữ âm nhạc sau này đã dần dần bộc lộ một “khuôn mặt” mới hoặc khác của Đức Maria, có khi tương phản và có khi bổ túc cho nhau.

Chẳng hạn như Ars Antiqua, vào khoảng thế kỷ IX-X trong môi trường văn hóa của Pháp và Tây Ban Nha, và môi trường dân gian ở thế kỷ XIII, tác phẩm âm nhạc rất đặc thù được thực hiện bằng tiếng bản ngữ, tiếng Ý, ​​nơi mà hình ảnh Đức Trinh Nữ hiện diện tầng suất cao với những hình ảnh đầy thi vị (viên ngọc quý, người phụ nữ đội vương miện, nguồn suối nước v.v.), nhưng không phải lúc nào cũng liên quan đến Kinh thánh.

Tuy nhiên, vào thế kỷ 15, trong các bản chép tay quan trọng nhất, các bài hát thể hiện lòng nhiệt thành đối với Đức Mẹ vẫn chiếm ưu thế, gây bất lợi cho suy tư thần học.

Thời Phục hưng đã chứng kiến ​​sự gia tăng thực sự của âm nhạc dành cho Đức Mẹ trong phụng vụ (bốn đối ca kết thúc, Magnifcat, Litanies, Motets, Messa).

Giai đoạn Barốc, nhiều tác phẩm âm nhạc về Đức Mẹ nhìn thấy ánh sáng trong các hình thức đặc thù và hoa mỹ nơi các oratorio và cantata, với những sáng tác tự do đầy chất thơ.

Thời kỳ cổ điển ca ngợi Đức Maria với nền âm nhạc tinh tế và sự quý giá qua đó nó thêu dệt nên bản văn (chẳng hạn như tác phẩm nổi tiếng Litanies Lauretane của Mozart), trước khi nhường chỗ cho “thời lãng mạn”, đã lồng vào âm nhạc về Đức Mẹ một cảm giác chủ quan và không đúng cách của giáo hội, ngay cả khi nó được hỗ trợ bởi một tôn giáo sống động và chân thành.

Thế nhưng, thời hiện đại, không thiếu những tác phẩm xuất sắc dành riêng cho Đức Maria, với sự trở lại với các bản văn phụng vụ và những nội dung chân thực hơn về lòng tôn sùng Đức Mẹ.

Do đó, mỗi tác giả, tùy theo bối cảnh, đã ca ngợi Đức Maria với cảm thức tôn giáo đặc trưng của thời đại của mình. Vì vậy, chúng ta không thể luôn luôn và trong mọi tình huống nói về “sự phát triển” của thánh ca về Đức Mẹ, đặc biệt là nơi lòng sùng kính đã thất bại trong việc đan kết danh Đức Mẹ với bài ca về các mầu nhiệm của Chúa Kitô.

Kết luận

Việc phân tích sự hiện diện của Đức Maria trong lịch sử âm nhạc không thể thiếu tham chiếu Kitô học và Giáo hội học, để sao cho Đức Maria cùng được chiêm ngắm cách hòa hợp trong mầu nhiệm Chúa Kitô và Giáo hội.

Dưới ánh sáng này, tôi hy vọng rằng một Lịch sử “mới” đối với âm nhạc về Đức Mẹ có thể được viết ra, không có nghĩa là đưa ra một danh sách các tác giả và tác phẩm, nhưng đúng hơn là làm nổi bật tầm quan trọng vị trí của Đức Maria trong kế hoạch cứu độ. Điều này có thể được viết, bằng cách làm nổi bật và phân biệt các lý do truyền cảm hứng và nội dung cơ bản của bài ca về Đức Mẹ, thông qua một cuộc nghiên cứu lịch sử-mỹ học dành riêng cho con người Đức Trinh Nữ Maria trong tài liệu âm nhạc, từ khởi đầu cho đến ngày nay, nhằm nắm bắt các mô hình văn hóa – những hạn chế hoặc đôi khi bị biến dạng – ở mọi thời đại và mọi miền lãnh thổ.

G. Võ Tá Hoàng chuyển ngữ

Từ tạp chí Riparazione Maria; 2/2019; Trang 4-6