2023
Ký ức về lỗi lầm và công bằng xã hội, hai khía cạnh của sự cứu chuộc
“Trong cuộc sống, tất cả chúng ta đều thiếu thốn và chúng ta cần lòng thương xót. […] Tất cả chúng ta đang mắc nợ Thiên Chúa, Đấng rất quảng đại, và mắc nợ anh chị em. Mọi người đều biết rằng chúng ta chưa thực sự là cha mẹ, chồng hay vợ, anh chị em như chúng ta phải là”. Những lời này của Đức Thánh Cha Phanxicô, được nói vào tháng 4/2021, giúp hiểu không chỉ về trọng tâm của khái niệm lòng thương xót trong thông điệp thần học của ngài, nhưng còn là bản chất của lòng thương xót trong đời sống Giáo hội và của mỗi Kitô hữu. Do tầm quan trọng của cả hai khía cạnh này, Báo Quan sát viên Roma của Toà Thánh có cuộc phỏng vấn với giáo sư Giacomo Canobbio của Phân khoa Thần học Bắc Ý ở Milano, và giám đốc khoa học của Hàn lâm viện Công giáo Brescia, nhằm giúp khám phá mối liên hệ của chúng với những “hạt giống” thần học khác của Đức Thánh Cha.
Trong ngôn ngữ hàng ngày, “thực thi công bằng” đôi khi đồng nghĩa với việc trả thù: bắt một người phải chịu một hình phạt tương ứng với điều xấu họ đã làm, đến mức loại bỏ họ nếu điều ác được thực hiện là nghiêm trọng và là mối đe dọa cho xã hội. Theo quan điểm này, tiêu chí mà người ta tiến hành là hình phạt phải tương xứng với tội đã gây ra. Tuy nhiên, bằng cách này, người ta đặt quá nhiều niềm tin vào hình phạt, cho rằng nó có thể phục hồi con người và chữa lành điều ác gây ra cho xã hội. Để sửa chữa giới hạn của quan điểm này, trong vài thập kỷ qua trong lĩnh vực luật hình sự, một con đường gọi là công lý phục hồi đã được đưa ra. Mục tiêu của công lý là phục hồi phẩm giá của người phạm tội, tái hòa nhập người này vào xã hội với một khuôn mặt mới, tương ứng với những gì người này phải là.
Trong bối cảnh này nảy sinh ý tưởng về lòng thương xót, đặc trưng cho hành động của Thiên Chúa đối với những người có tội và nhân loại nói chung. Tuy nhiên, lòng thương xót không có nghĩa là giả vờ rằng điều ác chưa thực hiện; đúng hơn, đó là một hành động nhằm đổi mới con người và xã hội, làm cho họ tương ứng với bản tính do chính Thiên Chúa thiết lập. Đó là một hành động cứu độ. Về điều này tất cả các môn đệ Chúa Giêsu đều được mời gọi, những người, theo quan điểm Tin Mừng, đã trải nghiệm lòng thương xót, được mời gọi sử dụng lòng thương xót theo mẫu gương của Đấng đã phục hồi chúng ta. Nếu nhân loại bị đánh dấu bởi sự bất bình đẳng và đây là hậu quả của bất công, thì thực hiện công bằng sẽ có nghĩa là thực thi lòng thương xót, nghĩa là thái độ chữa lành. Do đó, lòng thương xót và công bằng xã hội không đối nghịch nhau: đúng hơn, chúng là hai khía cạnh của cùng một hành động nhằm làm cho con người và xã hội tương ứng với những gì họ phải là, nghĩa là theo hình ảnh và giống Thiên Chúa và một nơi trong đó phẩm giá của tất cả mọi người đều được nhìn nhận.
Thông thường công bằng xã hội, theo nghĩa công bằng phân phối và tái phân phối, đòi hỏi không có lòng thương xót. Làm thế nào lòng thương xót có thể củng cố công bằng xã hội trên bình diện đạo đức và chính trị?
Không có lòng thương xót, công bằng không thể đạt được. Vấn đề là làm thế nào mối liên hệ giữa hai “đức tính” có thể được duy trì về mặt chính trị. Nếu nhiệm vụ của chính trị là quản lý xã hội, thì vấn đề đặt ra liên quan đến mô hình xã hội mà người ta muốn thực hiện. Và đây là vấn đề đạo đức. Không có xã hội “công bằng” theo nghĩa được đề cập ở trên, bởi vì nếu nó tồn tại thì sẽ không cần luật pháp và thể chế điều chỉnh trật tự của các quan hệ xã hội. Luật pháp được ban hành để đạt được mục tiêu công lý. Vì lý do này, cần phải có những luật công bằng, nghĩa là, tương ứng với một xã hội công bằng, trong đó tất cả mọi người đều được công nhận một cách hiệu quả về phẩm giá, không tuỳ thuộc vào công trạng. Nhiệm vụ của chính trị là xây dựng và thực thi luật pháp cho phép mọi người được hưởng lợi ích như nhau để họ có thể sống tự do, tương ứng với phẩm giá của họ. Một xã hội công bằng là một xã hội giúp mọi công dân trở nên “công bằng”, nghĩa là có thể đóng góp vào việc xây dựng một cách có trách nhiệm xã hội mà họ thuộc về. Điều này bao gồm hành động chính trị tiến hành với các tiêu chí không mang tính đảng phái, nhưng tìm kiếm công ích, trong khi nhận thức được những hạn chế của chính mình.
Câu hỏi đặt ra là liệu lòng thương xót có thể và / hoặc cũng là động lực của hành động chính trị hay không. Người ta thường cho rằng tình cảm này phải được dành riêng cho các mối quan hệ giữa các cá nhân: chính trị chỉ có nhiệm vụ thực hiện công bằng. Tuy nhiên, nếu công bằng bị tách rời khỏi lòng thương xót, người ta sẽ tiếp tục với một ý tưởng hẹp hòi về công bằng vì nó bị giới hạn trong chiều kích trừng phạt và phân phối, quên đi chiều kích phục hồi. Về vấn đề này, cần nhắc lại nguyên tắc đã được hiền triết Cicero xây dựng, theo đó công bằng bao gồm việc trao cho mỗi người những gì phù hợp với họ theo phẩm giá. Bây giờ, nếu phẩm giá có giá trị “hữu thể học” để thực thi công bằng, thì nó có nghĩa là khôi phục phẩm giá đã mất cho tất cả mọi người; Và đây là công trình của lòng thương xót.
Vai trò của lòng thương xót trong đời sống Giáo hội ngày nay là gì?
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta phải tìm hiểu thực hành và giáo huấn của Chúa Giêsu, mà chính các môn đệ của Người phải thi hành. Cần phải xác định rõ rằng lòng thương xót không có nghĩa là buông lỏng. Thật vậy, nếu lòng thương xót có mục đích chữa lành con người, thì điều này cần phải có những con đường hoán cải, nghĩa là điều chỉnh cảm xúc, hành động, tư tưởng, phù hợp với phẩm giá Thiên Chúa ban. Khi đọc lại cuộc đời mình, Thánh Phaolô đã thú nhận chính lòng thương xót đã làm cho đời sống ngài thay đổi (x. 1 Tm 1, 13-16).
Bối cảnh văn hóa cũng ảnh hưởng trên các môn đệ Chúa Giêsu, theo hướng hợp pháp hóa mọi hình thức suy nghĩ và hành động, và mọi người có xu hướng trước hết là mong đợi được nhìn nhận. Tuy nhiên, bằng cách này, lòng thương xót bị giảm xuống thành sự chấp nhận vốn không làm cho chúng ta lớn lên. Trái lại, lòng thương xót Chúa làm cho sự biến đổi chuyển động. Và Giáo hội có nhiệm vụ làm cho tiến trình này trở nên khả thi. Nếu Tin Mừng không đưa ra các tiến trình thay đổi, Tin Mừng sẽ không còn là một sứ điệp cứu độ, nghĩa là người tạo ra những cách sống mới. Rõ ràng là điểm khởi đầu của tiến trình biến đổi được đưa ra là việc đón nhận mọi người, không thành kiến hay phân biệt, về khả năng hiệu quả: không có hai yếu tố này, con người không thể sống kinh nghiệm về Thiên Chúa Cứu Độ.
Mối quan hệ giữa ân sủng, lòng thương xót và sự tha thứ là gì? Ba chiều kích có nhất thiết phải kết nối với nhau không?
Khởi đầu là ân sủng, nghĩa là cử chỉ nhân từ của Thiên Chúa, được tỏ lộ cả trong việc đưa thực tại vào hiện hữu và phục hồi nó khi nó đã bị biến dạng. Trong Tông sắc Misericordiae vultus – Dung mạo Lòng Thương Xót, Đức Thánh Cha Phanxicô lấy từ Thánh Tôma Aquinô ý tưởng rằng quyền năng tuyệt đối của Thiên Chúa được thể hiện trước hết trong lòng thương xót và tha thứ, như vẫn được cầu nguyện trong Lời nguyện Nhập lễ Chúa nhật XXVI thường niên. Trong bối cảnh của mối liên hệ giữa ba chiều kích – ân sủng, lòng thương xót, sự tha thứ – là những đặc điểm của Thiên Chúa được minh họa bởi các bản văn Kinh Thánh. Thiên Chúa là Đấng thương xót và thành tín. Người ta có thể nói: Chúa thương xót vì Người thành tín. Thực vậy, Thiên Chúa trung tín trong việc làm cho nhân loại được sống, và khi nhân loại tỏ ra không thể giữ giao ước, Thiên Chúa ban cho con người khả thể mới cho phép họ trở về với Người. Do đó, lòng thương xót là sự thể hiện vĩnh viễn và vô điều kiện về căn tính của Thiên Chúa, nó chuyển thành sự tha thứ khi sự bất trung của con người lấn át.
Tha thứ không đồng nghĩa với việc phủ nhận điều ác đã làm; đúng hơn, nó bao gồm việc cung cấp một cách vô điều kiện sự khởi đầu của một tiến trình phục hồi, thoát khỏi những tội lỗi làm con người biến dạng. Vì lý do này, như lời nguyện nhập lễ được trích dẫn trên, quyền năng Thiên Chúa đang bị đe dọa trong sự tha thứ. Không phải ngẫu nhiên mà trong phụng vụ Bí tích Rửa tội và Hòa giải, lặp lại cuộc đối thoại giữa Chúa Giêsu và Nicôđêmô, ngôn ngữ tái sinh được sử dụng, đó là hoạt động của Thánh Thần, nghĩa là sức mạnh sống động và ban sự sống của Thiên Chúa.
Đâu là những trở ngại hay thách đố mà thế giới ngày nay có thể gặp trong việc chấp nhận và thực hành hòa giải như sự tha thứ?
Trở ngại lớn nhất bao gồm việc cho rằng tha thứ là dấu hiệu của sự yếu đuối, vì nó được hiểu là sự thất bại trong việc nhận ra điều ác đã phạm. Cách suy nghĩ này được phản ánh bởi định hướng tự ái, phổ biến trong văn hóa ngày nay: về cơ bản mọi người đều muốn có sự chấp thuận và, nếu họ không xứng đáng, họ muốn được biện minh. Đây là một nghịch lý: một mặt, người đã phạm sai lầm phải bị trừng phạt. Mặt khác, nếu người ta sai, họ sẽ không muốn bị trừng phạt. Thật ra – như Đức Thánh Cha Phanxicô đã minh họa trong thông điệp Fratelli tutti – tha thứ là một tiến trình vất vả, không che giấu sự dữ đã làm, nhưng không để mình bị lừa gạt trong đó.
2023
Sự tái sinh của Giáo hội Campuchia và việc rao giảng Tin Mừng ngoài chợ của các phụ nữ
Một Giáo hội được tái sinh nhờ việc rao giảng Tin Mừng ở chợ. Đó là câu chuyện của sơ Ang Songvat và sơ Bun Tharin, hai nữ tu Campuchia đầu tiên hồi sinh đời sống tu trì sau chế độ Pol Pot, được kể lại trong số ra tháng này của tạp chí Mondo e Missione của Hội Giáo hoàng Truyền giáo Hải ngoại (PIME).
Vào đầu những năm 90 của thế kỷ XX ở Campuchia, sau nỗi kinh hoàng của Khmer Đỏ, cuối cùng dân chúng cũng bắt đầu hít thở một bầu khí mới. Cô Ang Songvat, buổi sáng làm thư ký, buổi chiều đến chợ Kompong Cham làm thợ may, và vào cuối ngày, tham gia lớp học ban đêm để lấy bằng tốt nghiệp trung học. Do các cuộc đụng độ của chiến tranh du kích ở một số khu vực của đất nước, việc học của cô phải ngừng, giờ đây cô quyết tâm theo học lại.
Chính tại chợ, cô kết bạn với một người phụ nữ – người mà cô chưa biết – sẽ thay đổi cuộc đời cô. Đó là Bun Nath, người bán cá cùng với một người bạn khác tên là Bun Tharin. Bun Tharin đã biết đến Kitô giáo qua một linh mục người Pháp, trước khi các nhà truyền giáo bị trục xuất vào năm 1975. Lúc đó Bun Nath chỉ là một bé gái khi theo học tại nhà của cha André Lesouef, thuộc Hội Thừa Sai Paris, người từ năm 1968 được bổ nhiệm làm Phủ doãn Tông tòa đầu tiên của Kompong Cham, nằm cách thủ đô Phnom Penh 120 km về phía đông.
Vào thời điểm đó, cha André đã chào đón các trẻ em chưa biết gì về Kitô giáo vào nhà xứ và trò chuyện với các em và cho các em vui chơi. Khi cha trở lại Campuchia vào năm 1992, tất cả các công trình của Giáo hội Công giáo đã bị mất, hoặc gần như vậy. Lúc này, Bun Nath đã trưởng thành, và khi biết nhà truyền giáo trở lại, cô đã viết một lá thư cho cha đang ở tại thủ đô Phnom Penh và đến gặp cha. Cuộc tái ngộ giữa cha André và Bun Nath kết thúc bằng việc Bun Nath xin rửa tội, trở thành người Công giáo đầu tiên trong Giáo hội Công giáo Campuchia được tái sinh.
Ở chợ, Bun Nath bắt đầu kể lại trải nghiệm của mình về Kitô giáo. Ang Songvat là một trong số người lắng nghe chia sẻ này. Ngày qua ngày, những thắc mắc của thiếu nữ, sau này trở thành nữ tu, ngày càng phức tạp hơn, vì vậy, Bun Nath yêu cầu Bun Tharin đi cùng Ang Songvat đến gặp cha André. Lúc đó, cha đang được hỗ trợ bởi hai nữ tu người Thái, Pelagie và Xavier, thuộc dòng Mến Thánh Giá, một dòng tu được sáng lập ở Thái Lan bởi Đức cha Lambert De la Motte vào thế kỷ 17. Bun Tharin biết cha André qua lời kể của Bun Nath, nhưng chưa bao giờ nghĩ đến việc chuyển từ Phật giáo sang Kitô giáo. Bun Tharin đã học hết cấp 2 nhưng sau đó do kinh tế gia đình khó khăn nên ra chợ bán cá.
Khi gặp cha André, Ang Songvat không còn muốn hỏi những điều mình thắc mắc nữa. Trái lại nhà truyền giáo hỏi cô: “Bạn có muốn học Lời Chúa không?” Sau cuộc gặp gỡ này, hai người bắt đầu hành trình học giáo lý với nhà truyền giáo. Từ năm 1994 đến 1996, khi chưa đến 30 tuổi, cả hai đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội với tên thánh là Maria và Têrêsa. Hạnh phúc với lựa chọn của mình nhưng đó không phải là một quyết định đơn giản. Sơ Ang Songvat giải thích: “Theo truyền thống, chúng tôi là Phật tử, nhưng tôi cảm thấy xúc động trước ánh sáng của Chúa. Văn hóa là thứ mà người ta tiếp thu từ bên ngoài, nhưng Lời Chúa đã đến gặp chúng tôi trên đường đi”.
Do sức khoẻ của cha André không được tốt, Ang Songvat và Bun Tharin tiếp tục học giáo lý với các nữ tu Thái Lan. Mặc dù hai sơ nói tiếng Khmer chưa được nhiều, nhưng Ang Songvat và Bun Tharin khẳng định: “Đức tin của chúng tôi đã được xác định và thúc đẩy, vượt ra ngoài hình thức của các bài học”. Đến một thời điểm, sơ Pelagie đã đề nghị Ang Songvat dạy may và viết vào buổi tối tại nhà của cô cho một nhóm các thiếu nữ chưa được rửa tội. Khi đó Bun Tharin cũng đến sống với họ, hai người bắt đầu nghĩ đến việc trở thành nữ tu.
Cha André ngạc nhiên trước yêu cầu của hai người nhưng cha hiểu ơn gọi của họ là chân thành: Ang Songvat và Bun Tharin đã quyết định trở thành thành viên của Dòng Mến Thánh Giá. Sơ Pelagie và sơ Xavier mang hiến pháp của dòng bằng tiếng Thái đến Campuchia, một ngôn ngữ mà Ang Songvat và Bun Tharin học để có thể dịch sang tiếng Khmer. Để chắc chắn nội dung không bị sai, hai người so sánh thêm với bản tiếng Pháp. Và đây là cách mà dòng tái sinh ở Campuchia. Trước đó, đã có các nữ tu Mến Thánh Giá, nhưng tất cả họ đều đã bị giết hoặc trốn ra nước ngoài.
Năm 2002, cả hai bắt đầu chương trình tập viện, và năm 2004 tuyên khấn lần đầu và được sai đi truyền giáo ở Prey Veng. Tại đây hai khấn sinh quản lý một số nhà dành cho sinh viên và dạy giáo lý khai tâm cho họ. Đó là những hoạt động và tới nay hai nữ tu tiếp tục thi hành. Hiện nay, sơ Songvat vẫn đang phục vụ ở Prey Veng, còn sơ Tharin thì ở Stung Treng, phía đông bắc Campuchia, cùng với 9 nữ tu khác.
Nhìn lại những gì đã trải qua, sơ Ang Songvat và sơ Bun Tharin năm nay đã ngoài 60 tuổi, kể lại rằng sau khi được rửa tội, hai người không còn cùng gia đình thực hiện các nghi lễ tôn giáo truyền thống tại các lễ hội chùa Phật giáo nữa. Và chính hai nữ tu cũng không hiểu tại sao mình lại khác như vậy. Hai người thú nhận: “Vào thời điểm đó, chúng tôi không biết làm thế nào để trả lời các câu hỏi của chính mình, nhưng nay chúng tôi hiểu rằng Lời Chúa cần được công bố chính xác trong bối cảnh cụ thể đó”.
2023
Các tham dự viên Đại hội Giới trẻ Thế giới trở về nhà với một cuộc sống mới
Sau hai tuần đầy cảm xúc, hơn một triệu người tham dự Đại hội Giới trẻ Thế giới ở Lisbon trở về nhà với niềm tin, sức sống mới. Nhiều người trong số họ làm chứng cho ước muốn sống một cuộc đời dấn thân phục vụ người khác, thoát khỏi những nguy hiểm của thế giới ảo.
Cô Adela, một người Hàn Quốc 34 tuổi, nói khi kết thúc Ngày Giới trẻ Thế giới ở Lisbon: “Giờ đây, tôi có thể sống cuộc đời mình và không phải sợ hãi hay nghi ngờ gì nữa. Tôi đã nhận được rất nhiều can đảm và sức mạnh từ Đức Thánh Cha Phanxicô. Thật không thể tin được”.
Rất cảm động trước sự tử tế của người Bồ Đào Nha, Adela đảm bảo rằng cô “rất mong chờ” sự kiện hoàn vũ này diễn ra ở Seoul. “Chúng tôi hy vọng sẽ thấy nhiều người từ khắp nơi trên thế giới đến đất nước chúng tôi với lòng biết ơn, niềm vui và một môi trường như thế này”, Adela nói chỉ vào những người hành hương cắm trại xung quanh. Adela cho biết những thách đố mà những người trẻ phải đối diện ở quê hương Hàn Quốc: “Ở đất nước châu Á phát triển này, hiện đang có một văn hóa cạnh tranh để có được bằng cấp và công việc, với rượu và mạng xã hội như những phương tiện giải quyết những vấn đề này.” Với lòng nhiệt thành muốn chào đón những người trẻ đến với Giáo hội, Adela than phiền: “Những người trẻ cạnh tranh với nhau. Tôi nghĩ điều này không chỉ từ những người trẻ, mà còn từ các linh mục, nữ tu và giáo dân. Chúng ta phải giúp đỡ lẫn nhau và tập trung vào các vấn đề xã hội”.
Thoát khỏi điện thoại di động
Johannes, một thiếu niên 17 tuổi đến từ Đức, rất hào hứng khi được sống những ngày của Đại hội Giới trẻ Thế giới đầu tiên ở Lisbon. Johannes nói: “Rất tuyệt vời, tôi đã tham gia nhiều sự kiện và chứng kiến những người nổi tiếng cầu nguyện. Chính những người này đã truyền cho tôi rất nhiều cảm hứng trong cuộc sống, và điều đó đã giúp tôi rất nhiều để thúc đẩy bản thân chuẩn bị cho kỳ tốt nghiệp sắp tới”.
Với động lực mới này, Johannes quyết tâm khi trở về Đức sẽ thay đổi lối sống. Cụ thể không để mình bị điện thoại di động làm chủ. Cậu thú nhận đã từng rất nghiện thế giới ảo. Johannes hy vọng mọi thứ sẽ được cải thiện và nhìn thế giới theo một cách khác, tích cực hơn.
Giới trẻ “biến hình giống hình ảnh Chúa Kitô”
Chị Céline, một phụ nữ 44 tuổi đi cùng nhóm từ giáo phận Guiana của Pháp, đã kết thúc Đại hội Giới trẻ Thế giới với một đầu gối bị đau, phải băng. Chị là một trong những người được đội y tế hỗ trợ. Dọc theo các đại lộ và đường phố của Lisbon, các đội y tế đã hỗ trợ cho nhiều người bị kiệt sức vì nóng, bong gân và gặp khó khăn về thể chất do phải đi bộ một quãng đường dài đến địa điểm tổ chức các sự kiện cuối cùng.
Nhưng, bất chấp tất cả, niềm tin và niềm vui vẫn chiếm ưu thế. Céline nói: “Thể xác chúng tôi bị thương tích, nhưng chúng tôi được biến đổi nên giống hình ảnh Chúa Kitô. Rất nhiều điều đã xảy ra trong hai tuần này, rất nhiều ơn chữa lành, rất nhiều ý chí tích cực, muốn thay đổi cuộc đời theo đường lối Chúa… Đó mới là điều quan trọng! Sau đó, chúng tôi mới nhìn đến thể xác mình”.
Hiểu tầm quan trọng của dấn thân
François-Léopold, một thanh niên đến từ Paris, đã tham dự Đại hội Giới trẻ ở Krakow vào năm 2016 với tư cách là một khách hành hương. Nhưng lần này, ở Lisbon anh muốn được trải nghiệm theo một cách khác và quyết định phục vụ người khuyết tật, với hiệp hội “Với vòng tay rộng mở”. Anh giải thích: “Tôi phải cố gắng rất nhiều, nhưng rất ấn tượng! Rất tuyệt vời! Bạn cho đi sức lực và thời gian của mình, nhưng bạn cũng nhận được nhiều hơn thế nữa”.
Người thanh niên mà anh đã đồng hành trong suốt các sự kiện là Gabriel, gặp khó khăn về ngôn ngữ, miễn cưỡng trả các câu hỏi, nhưng giờ đây khẳng định: “Tôi trở về nhà và cảm thấy vui hơn trước. Đó là tất cả những gì tôi có thể nói”. Anh thú nhận điều này, trong khi các bạn nhìn anh với vẻ thích thú và ngưỡng mộ. François-Léopold giải thích: “Gabriel đã dạy tôi rất nhiều điều và giúp tôi sống tích cực từng khoảnh khắc. Người bạn này giúp tôi hiểu tầm quan trọng của sự dấn thân. Đối với những người trẻ, dấn thân là điều rất cần thiết”.
Pierre-Louis bạn của François-Léopold, giải thích “bầu khí lễ hội” của Đại hội Giới trẻ Thế giới 2016 đã “làm cho anh ý thức được đặc tính Công giáo của Giáo hội”, nhưng lần này anh đến với sự trưởng thành hơn. Anh giải thích: “Giờ đây, tôi quan tâm nhiều hơn đến việc cho đi những gì tôi đã nhận được. Điều đáng ngạc nhiên về kỳ Đại hội này là số lượng công việc đã được thực hiện để chuẩn bị cho sự kiện này. Những gì chúng tôi đã nhận được, chúng tôi nợ người khác. Và bây giờ, khi trở lại Paris, chúng tôi phải chuyển món quà này. Tôi nghĩ chúng tôi sẽ phải nhắc nhở giới trẻ Pháp rằng thông điệp niềm vui mà họ nhận được tại Đại hội sẽ phải được truyền tải và biến đổi, thông qua các dấn thân và ơn gọi”.
Sophie cũng tham dự hiệp hội “Với vòng tay rộng mở” nói rằng cô “rất ngạc nhiên trước thời gian dành cho việc cầu nguyện với những người khuyết tật”. Cô chia sẻ: “Cách mọi người tạ ơn Chúa sẽ vẫn khắc sâu trong tâm trí tôi. Tôi sẽ trở về nhà với tâm hồn nhẹ nhàng hơn và với niềm xác tín rằng niềm tin sẽ đi vào mọi tâm hồn”.
2023
Vẻ rực rỡ của những suy tư về Thiên Chúa
Hai thành phần này của đức tin chung của chúng ta liên tục có mặt trong Mặc khải do Chúa Kitô mang đến. Nếu khía cạnh thứ nhất thuộc về lĩnh vực thẩm mỹ, bao gồm việc chúng ta nhìn thấy hình hài, dáng vẻ con người do Ngôi Hai, Ngôi Lời Thiên Chúa nhập thể đảm nhận, thì khía cạnh thứ hai thuộc về lĩnh vực đạo đức, đem lại khả năng thực sự để làm cuộc sống của chúng ta phù hợp với khuôn mẫu hoàn hảo do Chúa Kitô đặt ra trong mối tương quan của Ngài với chúng ta.
Chính trong Chúa Kitô, chúng ta được đặc ân nhìn thấy Vinh quang của Thiên Chúa chiếu tỏa trên khuôn mặt con người của Chúa Giêsu; đồng thời, được ân sủng của Ngài ban cho khả năng đưa ra những lựa chọn hoàn toàn phù hợp với sự sống của chính Ngài, mà ý nghĩa của sự sống đó là tình yêu hoàn toàn tự hiến.
“Không có gì đẹp hơn khởi đầu,” nhà thơ Pavese đã nhắc nhở chúng ta rất đúng. Và không bao giờ có một khởi đầu nào đẹp hơn khởi đầu mà chính Thiên Chúa đã bắt đầu trong biến cố Nhập Thể của Con Ngài. Trong Tông thư Tertio Millennio Adveniente – Ngàn Năm Thứ Ba Đang Đến – nhằm mục đích giúp thế giới chuẩn bị cho Đại Năm Thánh 2000, Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã nhắc lại sự kiện xúc tác đó, nơi đó mọi thứ trong vũ trụ bắt đầu lại từ đầu. Ngài nói với chúng ta: “Ở đây chúng ta chạm đến một điểm chính yếu làm cho Kitô giáo khác với tất cả mọi tôn giáo khác, những tôn giáo diễn tả việc con người tìm kiếm Thiên Chúa từ những thời cổ xưa nhất. Khởi điểm của Kitô giáo bắt nguồn từ việc Ngôi Lời nhập thể. Như thế, không phải là con người tìm kiếm Thiên Chúa, mà là Thiên Chúa đích thân đến nói với chính con người, và chỉ cho con người đường nẻo để con người có thể đến với Ngài” (số 6).
Do đó, mọi thứ trong đời sống đức tin đều được dự liệu để lôi kéo chúng ta trở lại khởi đầu đó, trở lại nguồn cội mà mọi thứ trong vũ trụ đều phụ thuộc vào. Đó là kinh nghiệm nền tảng duy nhất, con người không thể tưởng tượng ra được kinh nghiệm nào khác lớn lao hơn. Ngay cả các thiên thần cũng không thể đoán trước một sự kiện vĩ đại, vượt trội, như sự xuất hiện của Chúa Kitô.
Và điều mà sự kiện đó truyền đạt là một cảm thức trực tiếp và choáng ngợp về vẻ đẹp, về sự hoàn toàn rực rỡ chói ngời tầng tầng lớp lớp, kết hợp với một kế hoạch hành động cần thiết và cấp bách. Nói gọn, đó là sự kết hợp hoàn hảo giữa diện kiến và đức độ, giữa chiêm ngắm và thánh thiện. Sẽ không bao giờ cần đến một cách thức thứ ba nào khác. Và khi cả hai kết hợp với nhau như thế, khi sự thật và sự sống của những gì là Công giáo cùng tồn tại, thì kết quả sẽ không là gì khác hơn vẻ rực rỡ của chính những suy tư về Thiên Chúa.
Không ai đã viết về sự kiện này một cách hùng hồn hoặc uyên bác hơn Hans Urs von Balthasar, đã mô tả sự kiện ấy là “ngọn lửa bùng cháy dữ dội trong đêm tối tôn thờ và vâng phục, ngọn lửa soi sáng những vực thẳm của đêm tối ấy.” Một ngọn lửa chói lòa, thiêu đốt, không là gì khác, diễn tả hai khoảnh khắc chỉ rõ đức tin, khoảnh khắc của tình yêu tôn thờ, theo sau là sự phục vụ được thực hiện nhờ vâng lời Thiên chúa, khoảnh khắc của sự thật của Thiên Chúa vốn vạch ra con đường dẫn đến sự sống, sự sống vĩnh cửu với Thiên Chúa. Nói cách khác, cả sự sống chiêm niệm và hoạt động. Hay nói khác đi một chút nữa, đó là sự tôn thờ và hoạt động, là Maria và Mátta.
Kinh nghiệm vốn đã có đó, trên Núi Tabor, khi ba môn đệ ngước nhìn lên khuôn mặt vinh quang của Chúa Kitô – hoặc, giống như những mục đồng trong đêm kỳ diệu ấy, được lôi cuốn đến tôn thờ và quỳ xuống trước vẻ đẹp rạng rỡ của Hài Nhi. Và rồi, như mọi khi, đó là lời kêu gọi vác Thánh Giá và đi theo vết chân của Đấng bị đâm thâu và đóng đinh. Balthasar tuyên bố: “Không một giây phút nào, chúng ta có thể xem nhẹ khởi điểm nguyên tuyền đó, những gốc rễ mà từ đó mọi chất dinh dưỡng được rút ra: sự tôn thờ, mà trong đó, nhờ đức tin, chúng ta thấy các tầng trời mở ra; và sự vâng phục trong cuộc sống, mà nhờ đó chúng ta được giải thoát để hiểu được sự thật.”
Còn sự thật nào mà chúng ta phải hiểu thực sự, để mãi mãi hiệp thông với sự thật đó, ngoài sự thật rằng chúng ta được Chúa Giêsu Kitô yêu thương một cách tận cùng và liều lĩnh nhất có thể. Balthasar nói: “Bạn phải hiểu rằng Ngài khao khát sự gần gũi; Ngài muốn sống trong bạn và hòa lẫn hơi thở của Ngài với hơi thở của bạn. Ngài muốn ở bên bạn mãi cho đến tận thế.”
Nói một cách đơn giản, Thiên Chúa của chúng ta là kẻ đi xin tình yêu của chúng ta, trái tim Ngài đập thình thịch không ngừng, hằng ngày mòn mỏi mong chờ được chúng ta quan tâm, được chúng ta yêu thương. Và khi trái tim đang đập của Ngài, kết hợp thành một ngôi vị với Ngôi Lời vĩnh cửu của Chúa Cha, “đột nhiên như nhảy ra khỏi chỗ rình chờ của Ngài và nắm chặt trái tim bạn bằng một trong những tay nắm danh tiếng của Ngài, và trái tim bạn đập loạn xạ rộn ràng, thì bạn phải nhanh chóng sấp mình xuống và thưa lên với tất cả sự khiêm tốn: “Lạy Chúa, xin tránh xa con, vì con là kẻ tội lỗi!” Hãy bái phục Ngài và thưa: “Con không đáng rước Chúa vào nhà con….”
Nhưng, tất nhiên, Ngài sẽ không ra đi, chiến lược của Ngôi Lời Nhập Thể và Ngôi Lời Chịu Đóng Đinh thật ngược đời. Thiên Chúa đã thực hiện những bước ngoặt đáng ngạc nhiên như vậy khi sai Con Ngài đến với chúng ta. Không phải chúng ta là những người duy nhất khao khát Thiên Chúa, vì chỉ có cõi lòng con người mới khắc khoải cho đến khi chúng ta tìm thấy sự nghỉ ngơi trong Thiên Chúa, như câu nói nổi tiếng mà Thánh Augustinô đã viết ở trang một của cuốn Tự thú. Chính Thiên Chúa đã tìm kiếm chúng ta không ngừng nghỉ đến nỗi không có gì làm cho Ngài thỏa mãn cho đến khi Ngài chiếm hữu được tất cả chúng ta, mọi lúc, cho đến tận đáy sâu của con người chúng ta.
Đây không phải là thông điệp của Tin mừng, là lực đẩy của toàn bộ Kinh thánh sao? Rằng Thiên Chúa đã đến giữa chúng ta với một sự say mê mãnh liệt, quá cháy bỏng đến nỗi sự say mê đó sẽ không bị dập tắt bởi bất cứ điều gì, dù là bụi bặm hay tội lỗi, không để chúng ta, trong khi lơ là trốn chạy khỏi Ngài, có thể cản đường và làm chệch hướng hoặc chuyển hướng việc Ngài đeo đuổi chúng ta.
Trái tim của Thiên Chúa nằm ở trung tâm của trần thế. Và trong đức tin, chúng ta không chỉ được ban cho một cái nhìn thoáng qua về vinh quang sẽ đến, mà là một điềm báo thực sự về niềm hạnh phúc đang chờ đợi chúng ta ở phía bên kia cuộc đời, khi cuối cùng chúng ta ở trong vòng tay của một Thiên Chúa đã đeo đuổi chúng ta ngay từ đầu, nôn nóng muốn có chúng ta bằng mọi giá.
Phêrô Phạm Văn Trung.