2020
Tuổi già, một hành trình hướng về nội tâm
Tuổi già, một hành trình hướng về nội tâm
.jpg)
Theo nhà văn, nhà tâm lý học nổi tiếng Marie de Hennezel thì cuộc khủng hoảng sức khỏe có thể là dịp để chúng ta cắt đứt với việc “phủ nhận cái chết”, một phủ nhận đã gây khó khăn cho xã hội kể từ Thế chiến Thứ hai.
Theo bà, tuổi già có phải là tuổi tâm linh không?
Marie de Hennezel: Từ mười mấy năm nay, tôi điều hành các nhóm hội thảo trong các nhà hưu dưỡng dành cho các người lớn tuổi tự lập. Trong các nhóm này, kể cả những người không thuộc tôn giáo nào, tất cả đều cho tuổi già là một hành trùnh tâm linh, hành trình hướng về nội tâm.
Trong hành trình này, thiền định về sự hữu hạn chiếm một vị trí quan trọng, nhưng không phải chỉ có thế: khi cận kề cái chết, chúng ta suy nghĩ về những gì mà người phật tử gọi là “mệnh trời” đặt để cho chúng ta ở trần thế này. Một số người lớn tuổi sống tuổi trẻ nội tâm với tinh thần hướng về cái mới và một trái tim rộng mở làm cho tôi ngạc nhiên thán phục.
Đã có vấn đề của người lớn tuổi với cuộc khủng hoảng này. Bà có đồng ý với các biện pháp để bảo vệ họ chống coronavirus không?
Theo tôi, thông báo của Thủ tướng Pháp nói chúng ta chưa thể thăm người thân vào cuối đời là điều không thể chấp nhận được. Từ thời xa xưa, một trong các nghi thức thiêng liêng nhất là cùng tháp tùng người thân trong giai đoạn cuối đời của họ. Cấm như thế – nhưng bây giờ nhà nước đã xem xét lại – có thể có các tổn thương đáng kể như mặc cảm tội lỗi của người thân, có thể dẫn đến các hành vi thất bại. Đó là vết thương khó lành sẹo.
Tôi thắc mắc về sự cách ly nghiêm ngặt trong phòng của họ ở các nhà hưu dưỡng. Quyền nào “để bảo vệ” đời sống của một người mà chủ yếu không phải là sống thêm vài tháng nhưng có thể trao đổi vài lời với người thân yêu?
Rất nhiều người lớn tuổi đau khổ vì cô lập đã nhịn ăn trong những tuần vừa qua, người ta gọi đây là “hội chứng chuyển nhẹ.” Đây có phải là một cái chết hung bạo không?
Ngược với những gì chúng ta nghĩ, chết theo kiểu này không đau: những người này cảm thấy giờ cuối của họ gần kề, họ để mình nhè nhẹ trượt về cái chết, không đau vì đói cũng không đau vì khát. Nhưng trượt nhẹ này phải được theo dõi. Điều kinh khủng hiện nay không phải là trường hợp này, nhưng là do quyết định bên ngoài không được chấp nhận.
Dịch này có thể thay đổi nơi chết trong xã hội của chúng ta không?
Đối với nhiều người, đây là dịp chưa từng có để suy nghĩ về cái chết, cái chết gần như “lơ lửng” trong những tuần vừa qua. Hơn bình thường, chúng ta biết chúng ta sẽ chết vì thế cuộc sống trở nên quý giá. Và đó là chức năng của cái chết: nhắc chúng ta cuộc sống quan trọng đến chừng nào. Nếu con người không chết, con người sẽ không sáng tạo!
Hy vọng suy nghĩ này sẽ tiếp tục sau đại dịch và cái chết sẽ lấy lại vị trí của nó trong xã hội. Bởi vì kể từ khi Thế chiến Thứ hai chấm dứt, tiến bộ khoa học và kỹ thuật đã làm cho con người phủ nhận cái chết: chúng ta dần dần quên đã là người thì phải chết và hoang tưởng gạt hẳn cái chết hiện diện hơn bao giờ hết với chủ nghĩa chuyển đổi con người.
Có phải vì chúng ta phủ nhận sự tồn tại của cái chết mà chúng ta rất sợ nó?
Nỗi lo âu về cái chết là kết quả của sự phủ nhận cái chết. Việc thống kê con số tử vong hàng ngày vì Covid-19 thật là bệnh hoạn, theo tôi nó gây ra nỗi lo lắng này. Vậy mà trong một năm nữa, chúng ta mới biết liệu thực sự tỷ lệ tử vong có vượt mức đáng kể trong mùa xuân năm 2020 này hay không – điều này cũng chưa chắc vì sẽ có có ít tai nạn đường bộ hơn.. Cũng là tốt nếu chúng ta ý thức ở Pháp chúng ta chết mỗi ngày, nhưng nhớ rằng đó không phải chỉ do Covid-19.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
2020
Ồ! hẳn họ đã có những cuộc trò chuyện này với Mẹ Maria
Ồ! hẳn họ đã có những cuộc trò chuyện này với Mẹ Maria
Vào những ngày cuối tháng Năm này, tháng dành riêng kính Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ Giáo Hội và cũng là Mẹ của chúng ta, đồng thời trong những ngày chuẩn bị lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, chúng ta được kêu mời chiêm ngưỡng Mẹ, để cho Mẹ dạy bảo chúng ta về Chúa Giê-su, Con Mẹ, và chuẩn bị trái tim cùng tâm trí chúng ta đón nhận Chúa Thánh Thần, như Mẹ đã thực hiện cho các Thánh Tông đồ nơi cộng đoàn Hội Thánh sơ khai. Mẹ sẽ giúp biến đổi mỗi người chúng ta nên chứng nhân cho Lời của Thiên Chúa và cho Tình Yêu của Đấng đã nói với các Tông đồ khi xưa, cũng là với chúng ta hôm nay, “Vậy anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, dạy bảo họ tuân giữ mọi điều Thầy đã truyền cho anh em. Và đây, Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế”. (Mát-thêu 28: 19-20)[1]
Nhóm mười hai có lẽ hầu như không biết gì về Mẹ Maria trước khi Mẹ đứng dưới chân Thập giá của Con Mẹ. Nhưng trong chín ngày này, họ đã học được cách nhận lấy Mẹ Maria làm Mẹ.
Photo: Meg Hunter-Kilmer
Trong chín ngày qua, những người Công giáo trên toàn thế giới đã cầu nguyện và làm tuần chín ngày (tuần cửu nhật) cầu xin Chúa Thánh Thần, chín ngày cầu nguyện là khoảng thời gian giữa ngày Thứ Năm mừng Chúa Giê-su Lên Trời (nếu không được chuyển sang ngày Chủ nhật) và lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống. Tuần chín ngày này bắt nguồn từ việc các Tông đồ tuân giữ mùa Phục sinh đầu tiên: giữa lễ Chúa Giê-su Lên Trời 40 ngày sau lễ Phục sinh và lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống 50 ngày sau lễ Phục sinh, nhóm mười hai tập trung tại phòng trên[2] với Đức Trinh Nữ Maria và một số tín hữu khác, chờ đợi đón nhận Chúa Thánh Thần như Chúa Giêsu đã hứa.
Trong khoảng thời gian chín ngày im lặng này khi Chúa Giê-su không còn hiện diện thể lý với họ và Chúa Thánh Thần chưa đến để an ủi họ, họ có thể đã dành hàng giờ mỗi ngày để đọc Kinh thánh và cầu thay nguyện giúp cho Giáo hội còn non nớt và cho thế giới. Nhưng có lẽ các Tông đồ đã không cầu nguyện 18 giờ một ngày. Ở phòng trên, các ngài có nhiều thời giờ để nói chuyện.
Và điều này có thể cho chúng ta một manh mối về lý do tại sao Chúa Giêsu bỏ các Tông đồ lại trong vùng đất “không người” đó suốt chín ngày, không bước đi bên cạnh Chúa Con cũng không tràn đầy Chúa Thánh Thần. Ở đó, trong khoảng thời gian gián đoạn đó, các Tông đồ cảm thấy xa Chúa, và họ tìm đến Mẹ của Chúa.
Sự hiện diện của Mẹ Maria ở phòng trên là lần xuất hiện cuối cùng của Mẹ trong Kinh thánh, và sự hiện diện đó còn hơn cái gật đầu đồng ý chấp nhận để cho Gioan chăm sóc người phụ nữ mà Chúa Giêsu giao phó cho ông (Gioan 19: 26-27). Mẹ Maria ở đó vì một mục đích: trở thành mẹ của các Tông đồ và nữ vương của họ.
Thánh Giêrônimô nói, “Mẹ Maria vẫn còn ở với các Tông đồ một thời gian trên trần gian sau khi Con của Mẹ về Trời để Mẹ có thể hướng dẫn họ đầy đủ hơn, vì Mẹ đã nhìn thấy và giải quyết mọi việc một cách thuần thục hơn, và do đó Mẹ có thể diễn đạt mọi sự tốt hơn”.
Trong những ngày đó, hẳn Mẹ đã kể biết bao chuyện! Quả thật là một điều ngạc nhiên khi Thánh Mát-thêu chia sẻ rất ít về thời kỳ thơ ấu của Chúa Giêsu trong Tin Mừng của mình còn Thánh Gioan thì không. Các Ngài đã biết mẹ của Đấng mình yêu dấu, được gần gũi với Mẹ trong một tuần rưỡi (còn Gioan thì trong nhiều năm sau đó). Nhưng đó không phải là thông lệ của các nhà viết tiểu sử cổ đại, họ không thuật lại hết mọi khía cạnh thời thơ ấu của đối tượng, vì vậy chúng ta chỉ còn lại một vài câu chuyện, hầu hết được đưa ra bởi Thánh Luca, là người hẳn đã phải trải qua một khoảng thời gian nào đó với Đức Mẹ.
Không chỉ là những câu chuyện, Mẹ có thể chia sẻ sự khôn ngoan, có thể chỉ ra những lời tiên tri về Đấng Messia trong Cựu Ước hoặc làm sáng tỏ những câu chuyện dụ ngôn khó hiểu hơn của Chúa Giê-su. Mẹ có thể kể lại những lời Chúa Giê-su nói, với một tâm trí không bị che mờ bởi tội lỗi và giải thích lời Chúa Giê-su tốt hơn cả Thánh Augustinô hay Thánh Tô-ma Aquinô, Mẹ là người biết Ngôi Lời đã trở thành nhục thể một cách mật thiết hơn bất cứ ai.
Mẹ cũng có thể khuyến khích họ mỗi khi nỗi sợ hãi của họ thắng thế, hoặc giải tán những cuộc cãi vã giữa những người đàn ông này, vì họ có những kinh nghiệm sống trong quá khứ và tính cách khác nhau đến như vậy. Theo như những gì chúng ta biết, Mẹ đã không đi đây đi đó nhiều trong khi các tông đồ nay đây mai đó với Chúa Giê-su, chỉ dừng lại một hoặc hai lần trong sứ vụ công khai của Ngài. Các tông đồ có lẽ hầu như không biết gì về Mẹ Maria trước khi Mẹ đứng dưới chân Thập giá của Con Mẹ. Nhưng trong chín ngày này, chín ngày chờ đợi quyền năng Chúa Thánh Thần từ trên cao ngự xuống trên họ, các tông đồ đã học được cách nhận lấy Mẹ Maria làm Mẹ và làm nữ vương của mình là như thế nào.
Sau ngày Chúa Thánh Thần ngự xuống, các Tông đồ bắt đầu ra đi đến tận cùng trái đất. Tô-ma tìm đường đến Ấn Độ, Ba-thô-lô-mê-ô tới Armenia, Phi-líp-phê đến Ba Tư và Phê-rô, tất nhiên, đến Roma. Nhưng một truyền thống đạo đức từ ít nhất là vào thế kỷ thứ tư cho rằng khi Đức Mẹ chuẩn bị rời khỏi thế gian này, từng Tông đồ đã được Chúa Thánh Thần bắt kịp dù ở bất cứ vùng đất nào mà ông đang truyền giáo và ông được đưa trở về với Mẹ Maria để tất cả các ông có thể nói lời tạm biệt với Mẹ của họ trước khi Mẹ được đưa lên trời cả hồn và xác.
Mẹ Maria ngự trị trên thiên đàng với tư cách là Nữ vương các thánh Tông đồ, Nữ vương các thánh Tiên tri và Nữ vương các thánh Tử vì Đạo, nhưng trên hết, Mẹ là mẹ của họ, người phụ nữ đã cầu nguyện cho họ, đã nói với họ về Cứu Chúa của họ, đã khuyên bảo họ và sửa dạy họ. Khi chúng ta hình dung ra mối quan hệ này, chúng ta bắt đầu nhận ra mối quan hệ mà Mẹ Maria muốn có với chúng ta, không chỉ là người mẹ của người bạn thân nhất của chúng ta, nhưng như một hiền mẫu hay một người mẹ dưỡng nuôi. Mẹ muốn trở thành người mẹ thực sự của chúng ta, ngồi bên chúng ta, lắng nghe chúng ta và nhắc nhở cho chúng ta biết chúng ta là ai và Chúa Giêsu là ai.
Sức mạnh của các Tông đồ trước tiên đến từ ân ban của Thiên Chúa, qua việc họ bước đi với Chúa Giêsu, qua việc họ đón nhận các Bí tích và qua mối quan hệ của họ với Chúa Thánh Thần. Nhưng khả năng của họ bước theo Chúa Giêsu cũng là từ những lời cầu nguyện và hướng dẫn của Đức Trinh Nữ Maria, bắt đầu trong chín ngày đó ở phòng trên.
Xin cho chúng ta, là những người thường xuyên cảm thấy xa cách Thiên Chúa, luôn được trở về với sự hiện diện của Thiên Chúa bằng tình yêu của Mẹ Ngài và của chính chúng ta.
Lạy Mẹ Maria, Nữ vương các thánh Tông đồ và Mẹ của Giáo hội, xin cầu cho chúng con.
________
Phê-rô Phạm Văn Trung, dịch từ aleteia.org
[1] Lời dẫn của người chuyển ngữ.
[2] ND: “the Upper Room”.
2020
Kinh Lạy Nữ Vương Thiên Đàng (24/5): Đừng sợ làm chứng tá
Lễ Thăng Thiên cho chúng ta biết rằng Chúa Giêsu, dù lên trời để ngự trong vinh quang Chúa Cha, vẫn luôn luôn ở giữa chúng ta: và từ nơi ấy phát sinh sức mạnh, niềm vui và sự kiên tâm của chúng ta. Đức Thánh Cha Phanxicô đã nhấn mạnh như thế trong bài huấn dụ trước khi đọc kinh Lạy Nữ Vương Thiên Đàng được truyền hình trực tiếp tại Thư Viện Dinh Tông Tòa.
Khởi đầu bài huấn dụ, Đức Thánh Cha nói:
Anh chị em thân mến, chào buổi sáng!
Hôm nay, chúng ta mừng trọng thể lễ Chúa Thăng Thiên. Đoạn Kinh thánh hôm nay (x. Mt 28,16-20) cho chúng ta thấy các Tông đồ tụ họp tại Galilê, “trên ngọn núi mà Chúa Giêsu đã chỉ cho họ” (c. 16). Tại đây, diễn ra cuộc gặp gỡ cuối cùng của Chúa Phục sinh với các môn đệ của Người.
Và Đức Thánh Cha chỉ ra những biến cố mà Thầy Giêsu đã thực hiện trên núi trong suốt hành trình dương thế của Người:
Trên núi, Chúa Giêsu đã công bố các mối phúc (x. Mt 5,1-12); trên núi, Chúa Giêsu đã nghỉ ngơi để cầu nguyện (x. Mt 14:23); và ở đó, Người đón tiếp đám đông dân chúng và chữa lành những người bệnh tật (x. Mt 15:29). Nhưng lần này, trên núi, không còn là Vị Tôn Sư dạy dỗ, hành động và chữa lành nữa, mà chính Người yêu cầu các môn đệ rao giảng và hành động. Người giao phó cho họ nhiệm vụ tiếp tục công việc của mình.
Ngài trao phó cho họ sứ mạng đến với muôn dân. Người nói: Anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, rửa tội cho họ nhân danh Cha và Con và Thánh Thần, dạy họ tuân giữ tất cả những gì Thầy đã truyền cho anh em” (c. 19-20). Nội dung của sứ mạng được giao phó cho các Tông đồ là: loan truyền, rửa tội, chỉ dạy và bước đi trên con đường của Thầy Chí Thánh, nghĩa là Tin Mừng sự sống. Sứ điệp cứu độ này trước hết muốn nói đến việc làm chứng. Không làm chứng, người ta không thể loan báo được điều gì. Sứ điệp này cũng dành cho tất cả chúng ta, những môn đệ ngày nay, những người được kêu gọi giải thích về đức tin của chính mình. Đứng trước nhiệm vụ thách đố như thế, chúng ta nghĩ về những yếu đuối của chúng ta, chúng ta cảm thấy bất xứng, cũng giống như điều mà chắc chắn các Tông Đồ đã cảm thấy. Nhưng chúng ta không được nản lòng, chúng ta cần nhớ những lời thầy Giêsu nói với chúng ta trước khi Người lên trời: “Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế (c. 20).
Lời hứa này đảm bảo với chúng ta sự hiện diện liên tục và đầy an ủi của thầy Giêsu giữa chúng ta. Nhưng chúng ta nhận ra sự hiện diện này như thế nào đây? Nhờ Thánh Thần của Người, Đấng dẫn dắt Giáo hội bước đi trong lịch sử như là người bạn đồng hành của tất cả mọi người. Thần khí ấy, được gửi bởi Chúa Kitô và Chúa Cha, hoạt động để xóa bỏ tội lỗi và thánh hóa tất cả những ai hối cải, mở lòng tin tưởng vào món quà của Người. Với lời hứa ở cùng chúng ta cho đến tận thế, Chúa Giêsu bắt đầu cách hiện diện trong cách thế như là Đấng Phục sinh: một sự hiện diện được tỏ lộ trong Lời, trong các Bí tích, trong những hành động liên lỉ và bề trong của Chúa Thánh Thần. Lễ Thăng Thiên cho chúng ta biết rằng Chúa Giêsu, dù lên trời để ngự trong vinh quang Chúa Cha, vẫn luôn luôn ở giữa chúng ta: và từ nơi ấy phát sinh sức mạnh, niềm vui và sự kiên tâm của chúng ta.
Xin Đức Trinh Nữ Maria che chở và đồng hành trên những bước đường của chúng ta. Từ nơi Mẹ, chúng ta học được sự ngọt ngào và can đảm để trở nên những nhân chứng của Chúa Kitô Phục Sinh giữa lòng thế giới.
Sau đây, kính mời quý vị cùng hiệp ý với Đức Thánh Cha trong lời kinh Lạy Nữ Vương Thiên Đàng.
Trần Đỉnh, SJ
2020
Đức Thánh Cha (24/5): Xin Đức Mẹ Phù Hộ hướng dẫn Trung Hoa
Sau khi đọc Kinh Lạy Nữ Vương Thiên Đàng, Đức Thánh Cha đã hướng về Trung Hoa và cầu nguyện cho các tín hữu tại đất nước này đang trong thời kỳ khó khăn. Trong lời chuyển cầu của Mẹ Phù Hộ các giáo hữu, Đức Thánh Cha cũng nhớ đến những ai đang ra sức bảo vệ người nghèo, bảo vệ hòa bình và ngôi nhà chung của chúng ta. Ngài cũng gửi lời chào thân ái đến các nam nữ tu sĩ dòng Salêgiêng.
Hướng về Trung Hoa, Đức Thánh Cha nói: Chúng ta cùng hiệp ý với các tín hữu tại Trung Hoa, hôm nay cử hành lễ kính đặc biệt Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ Phù Hộ các giáo hữu và là quan thầy bảo trợ của đất nước Trung Hoa, được tôn kính tại đền thánh Sheshan ở Thượng Hải. Chúng ta trao phó cho sự hướng dẫn và bảo trợ của Mẹ Thiên Đàng tất cả các mục tử, các tín hữu của Giáo Hội Trung Hoa trong đất nước rộng lớn ấy, để họ mạnh mẽ trong đức tin, vững vàng trong tình hiệp nhất huynh đệ, trở nên những chứng nhân đầy niềm vui và người cổ võ đức ái và huynh đệ, cũng như trở nên những công dân tốt.
Ngỏ lời với các tín hữu tại Trung Hoa, Đức Thánh Cha nói: Các anh chị em Công giáo Trung Hoa thân mến, tôi muốn đảm bảo với anh chị em rằng toàn thể Giáo hội hoàn vũ, mà anh chị em là một phần không thể thiếu, chia sẻ niềm hy vọng và nâng đỡ anh chị em trong những thử thách cuộc đời. Giáo Hội đồng hành với anh chị em trong lời nguyện xin Thánh Thần đổ tràn trên anh chị em để anh chị em có thể chiếu tỏa ánh sáng và vẻ đẹp Tin mừng, sức mạnh cứu độ của Thiên Chúa cho tất cả những ai tin. Và để bày tỏ một lần nữa lòng yêu mến chân thành và mãnh liệt của mình, tôi ban Phép Lành Đặc Biệt cho tất cả anh chị em, xin Đức Maria gìn giữ anh chị em luôn mãi.
Đức Thánh Cha cũng hướng tới những ai đang lao tác cho hòa bình, cho việc phục vụ người nghèo trong thời điểm khó khăn này. Ngài nói: chúng ta phó thác nơi lời chuyển cầu của Đức Mẹ Phù Hộ cho tất cả các môn đệ của Đức Kitô và tất cả những ai thành tâm thiện chí, những người đang làm việc với tất cả đam mê và dấn thân cho hòa mình, cho việc đối thoại giữa các quốc gia, cho việc phục vụ người nghèo, bảo vệ thiên nhiên, và chiến thắng mọi bệnh tật thể xác, con tim và linh hồn, tại mọi trên thế giới trong những thời khắc khó khăn này.
Hôm nay cũng là ngày thế giới dành riêng cho Truyền thông xã hội, và chủ đề của năm nay là kể chuyện. Ước gì sự kiện này khuyến khích chúng ta kể lại và chia sẻ những câu chuyện mang tính xây dựng, giúp chúng ta hiểu rằng tất cả chúng ta là một phần của một câu chuyện lớn lao hơn, và có thể nhìn về tương lai với niềm hy vọng, nếu chúng ta thực sự quan tâm đến nhau như anh chị em.
Trong ngày lễ Mẹ Phù Hộ các giáo hữu, Đức Thánh Cha cũng gửi lời chào đầy thân tình và yêu mến đến các tu sĩ nam nữ dòng Salegiêng. Ngài nhớ đến họ với lòng biết ơn vì những huấn luyện thiêng liêng mà Ngài đã nhận được từ những người con của thánh Don Bosco.
Đức Thánh Cha cũng nhắc tới chuyến viếng thăm mà ngài dự định thực hiện tại Acerra. Ngài nói: Hôm nay tôi rất muốn đến Acerra, để nâng đỡ đức tin của các tín hữu, cũng như cổ võ nỗ lực của những ai đang làm việc để chống lại thảm kịch ô nhiễm tại vùng đất được gọi là vùng đất lửa ấy. Chuyến thăm của tôi đã bị hoãn lại; Nhưng tôi muốn gửi lời chào, lời chúc phúc và khích lệ của tôi đến Đức Giám mục, các linh mục, các gia đình và toàn thể cộng đồng giáo phận.
Đức Thánh Cha cũng nhấn mạnh rằng: hôm nay chúng ta kỷ niệm 5 năm ngày Thông điệp Laudato Si’, như là lời nhắc nhở chúng ta chú ý đến việc bảo vệ và chăm sóc trái đất, ngôi nhà chung của chúng ta và quan tâm đến người nghèo. Ngài cám ơn sáng kiến của Bộ Phục vụ và Phát triển Con người toàn diện và công bố rằng: “tuần lễ Laudato Sì”, mà chúng ta vừa tổ chức, sẽ phát triển thành một năm đặc biệt để suy ngẫm về thông điệp Laudato Sì, từ ngày 24/05/2020-24/05/2021. Tôi mời gọi tất cả những ai thành tâm thiện chí tham gia vào việc chăm sóc ngôi nhà chung cũng như những anh chị em dễ tổn thương nhất của chúng ta.
Chúc mọi người một ngày Chúa nhật an lành. Xin đừng quên cầu nguyện cho tôi.
Sau khi kết thúc, các tín hữu ở quảng trường thánh Phêrô đã vỗ tay và mong đợi Đức Thánh Cha ban phép lành cho họ. Một lát sau, tại cửa sổ của Điện Tông Tòa, Đức Thánh Cha đã vẫy tay chào các tín hữu và ban phép lành cho mọi người hiện diện. Một hình ảnh mà từ rất lâu rồi người ta không được chứng kiến từ khi đại dịch xảy ra. Chúng ta tiếp tục cầu nguyện cho thế giới, nhất là những bệnh nhân, các y bác sĩ đang phải đối diện với cuộc chiến chống virus corona này.
Trần Đỉnh, SJ