Twitter: “Qúa vinh dự bởi lá thư không thể nào tin nổi của Đức Tổng Giám Mục Viganò viết cho tôi. Tôi hy vọng mọi người, có tôn giáo hay không, hãy đọc lá thư này!”

Một đoạn Tweet như thế này từ tổng thống Hoa Kỳ, đặc biệt là một đoạn tweet được tường thuật rộng khắp trên các báo và các nền tảng truyền thông xã hội, có thể dẫn một số độc giả đến việc tưởng rằng hành vi và các chính sách của Tổng Thống Trump đã được Giáo Hội Công Giáo cổ võ.

Điều đó không đúng.

Trong thực tế, Ông Trump đã trả lời cho một lá thư công khai khác từ một nhân vật ở ngoài lề, một người đã tạo nên một sự phát triển cho một ngành công nghiệp trong vòng hai năm qua về việc viết những lá thư ngày càng hoang đường và phiền toái chống lại Đức Giáo Hoàng Phanxicô, Công Đồng Vatican II và nhiều kẻ thù khác cả thực lẫn ảo tưởng, gồm cả một cuộc chống lại gần đây nhất về một “giáo hội chiều sâu” tưởng tượng ra mà vị này đã nói là Ông Trump đã song hành trong việc chống lại “nhà nước chiều sâu” mà vị tổng thống này đã đổ lỗi vì quá nhiều vấn đề rắc rối của ông. Các lá thư chống lại Đức Giáo Hoàng Phanxicô của Đức Tổng Giám Mục Viganò thường được công bố tại Hoa Kỳ trong một sự phối hợp dường như là một loại các nhà xuất bản đồng cảm và được làm gia tăng sức mạnh bởi các hãng truyền thông thập chí là vượt ra khỏi cả ranh giới chính trị và giáo hội.

Đồng nghiệp của tôi tại America, Michael O’Loughlin, đã viết một bài tổng hợp về sự nghiệp của Đức Tổng Giám Mục Viganò, và lịch sử ấy thật đáng để được tóm lược ở đây. Đức Tổng Giám Mục Viganò là khâm sứ toà thánh Vatican tại Hoa Kỳ từ năm 2011 đến 2016. Công việc quan trọng ấy kéo keo việc giữ cho Đức Thánh Cha biết tường tận về điều gì đang xảy ra tại lãnh địa được trao cho toà khâm sứ nhưng cũng là thông báo cho Ngài và nhân sự của Ngài về việc ai sẽ là những ứng viên sáng giá cho các cương vị giám mục tương lai tại khu vực. Tuỳ thuộc vào con người, nên đây có thể là một vị trí có tầm ảnh hưởng lớn lao. Chẳng hạn, không một người hiểu biết Công Giáo nào lại chối bỏ rằng Đức Tổng Giám Mục Jean Jadot, vị khâm sứ tại Hoa Kỳ từ năm 1973 đến 1980, lại có một tầm ảnh hưởng lớn đến việc bầu chọn các vị giám mục tại Hoa Kỳ vào thời gian của Ngài.

Đức Tổng Giám Mục Viganò là một nhân vật kín tiếng hơn trong hầu hết thời gian của Ngài trong vai trò là khâm sứ, một người ít được nhận định hoặc thậm chí là được chú ý. Điều đó đã thay đổi trong chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Phanxicô đến Hoa Kỳ vào năm 2015. Vào cuối chuyến thăm, Đức Tổng Giám Mục Viganò đã sắp xếp cho Kim Davis, một quan chức dân sự tại Kentucky là người đã khước từ ban hành các giấy đăng ký kết hôn cho các cặp đồng tính theo luật Hoa Kỳ đã trở thành một điểm nóng và sự tranh luận lan rộng, để gặp gỡ Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong thời gian ở toà khâm sứ. Cuộc gặp gỡ và cách thế mà cuộc gặp gỡ này thống lĩnh các bài báo vào cuối chuyến thăm của đức giáo hoàng dường như đã gây sự chú ý của Đức Giáo Hoàng Phanxicô và Toà Thánh Vatican bởi sự kinh ngạc và cuối cùng là có một sự chỉnh sửa công khai Đức Tổng Giám Mục Viganò về các sự kiện. Trong một thời gian, đã rõ ràng là có một sự mất kết nối lớn lao giữa triều giáo hoàng của Đức Giáo Hoàng Phanxicô và việc quản trị các giao thức Vatican tại Hoa Kỳ.

Đức Tổng Giám Mục Viganò đã rút lại để trở thành một nhân vật thầm lặng phía sau bức màn cho đến năm 2018. Ngài đã đệ đơn xin từ nhiệm của Ngài nhân sinh nhật thứ 75 của Ngài vào năm 2016 (như thông lệ), và đã được chấp nhận 3 tháng sau đó bởi Đức Giáo Hoàng Phanxicô. Vào mùa hè năm 2018, Ngài công bố một lá thư dài 7,000 từ bác bỏ Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong khi Đức Giáo Hoàng đang trên đường đến Ireland trong một chuyến thăm lịch sử, mời gọi Đức Giáo Hoàng Phanxicô từ nhiệm và tố cáo Ngài về cả việc bao che những cáo buộc lạm dụng tình dục đối với các vị giáo sĩ thế giá, gồm cả Đức Hồng Y thời đó Theodore McCarrick, và cổ võ “một trào lưu đồng tính” tại giáo triều Rôma.

Sau đó, một vài người trong vị trí thẩm quyền tại Rôma hay tại Hoa Kỳ sẽ tiếp tục ủng hộ hoặc chống lại Đức Tổng Giám Mục Viganò. Chính bản thân Ngài đã tuyên bố là Ngài đang trong sự ẩn náu, sợ vì mạng sống của Ngài. Toà Thánh Vatican đã vào cuộc chơi mang tên romanita, hãy đợi xem, đời chờ những miếng khoai tây rơi rớt.

Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã dùng cùng một phương pháp, mặc dù Ngài giải thích sự thinh lặng của Ngài. “Tôi sẽ không nói dù một lời nào về điều này”, Ngài nói trên chuyến bay của Ngài trở về từ Ireland. “Tôi đọc lời này sáng nay, và tôi phải nói với các bạn cách chân thành là, tôi phải nói điều này, với tất cả các bạn và tất cả những ai quan tâm: Hãy đọc lời ấy cách cẩn trọng và hãy tự đưa ra phán quyết của mình”. Ngài đã chân thực với lời Ngài kể từ đó, không bao giờ dù một lần đáp trả lại những sự gây hấn, thậm chí khi những tố cáo của Đức Tổng Giám Mục Viganò đã ngày càng trở nên ngu xuẩn và mang tính thoá mạ.

Giờ những gây hấn còn bao gồm cả những đề nghị là có một âm mưu để hình thành nên chính phủ một thế giới dưới sự nguỵ trang của những việc bảo vệ lại coronavirus, mà Công Đồng Vatican II là một phần của âm mưu kéo dài cả một thế kỷ ấy để phá huỷ giáo hội và rằng có nhiều vị giám mục đang tìm cách phá huỷ giáo hội từ bên trong. Tất cả dường như là điên rồ, nhưng điều đó cũng có vẻ dù không giống những lời hùng biện của Tổng Thống Trump – là người mà vị tổng giám mục này đã khen cách công khai. Và rồi Ngài cũng nhận lại được phần thưởng tương xứng như mong đợi.

Những lá thư công khai mà Đức Tổng Giám Mục Viganò công bố kể từ năm 2018 gồm những điều sau:

• Đức Giáo Hoàng Phanxicô đang giám sát một nhóm mafia đồng tính gồm các giám mục là những người “đang phá hoại tất cả mọi nỗ lực trong việc cải tổ”.
• Việc áp dụng các biện pháp bảo vệ trong đại dịch Covid-19 “là một khúc dạo đầu phiền toái cho việc nhìn nhận một chính phủ thế giới vượt ra khỏi sự kiểm soát”.
• Một “chế độ chuyên chế mang tính công nghệ đáng ghét” đang trên hành trình của nó “mà trong đó những người vô diện và vô danh có thể quyết định số phận của thế giới bằng việc đưa chúng ta vào một thực tại ảo”.
• Trong những tháng gần đây chúng ta đã chứng kiến sự hình thành nên hai phía đối kháng nhau mà tôi gọi theo ngôn ngữ Thánh Kinh: con cái ánh sáng và con cái bóng tối.
• Hàng ngàn những người biểu tình Vấn Đề Đời Sống Da Đen tại Hoa Kỳ “được gợi lên bởi những người mà, khi thấy rằng con virus rõ ràng là không thể suy tàn và rằng sự cảnh báo xã hội về nạn dịch đang tàn phai, đang cần phải gợi lên những sự phiền nhiễu dân sự vì những sự phiền nhiễu này sẽ kéo theo bởi sự đàn áp mà, mặc dù hợp pháp, cũng có thể bị lên án như là một sự gây hấn không thể biện minh đối với người dân”.
• Cũng như có một nhà nước sâu, thì cũng có một giáo hội sâu vốn đang phản bội lại các nghĩa vụ của mình và bội thề những cam kết phù hợp của mình trước Thiên Chúa.
• Đức Tổng Giám Mục Gregory và các vị khác đã bác bỏ việc sử dụng các biểu tượng thánh thiêng nhất của Kitô Giáo của Tổng Thống Trump như là những chiêu trò chính trị “là phục tùng nhà nước chiều sâu, cho chủ nghĩa toàn cầu, cho tư tư tưởng đã đồng thuận, cho Trật Tự Thế Giới Mới điều mà họ gợi lên ngày càng thường xuyên hơn nữa nhân danh tình huynh đệ hoàn vũ vốn chẳng có nét Kitô Giáo nào trong đó, nhưng lại là điều gợi lên những lý tưởng Masonic của những người muốn thống trị thế giới bằng cách đẩy Thiên Chúa ra khỏi các toà án, các trường học, các gia đình, và có lẽ ra khỏi giáo hội”.

Chính bản thân Đức Tổng Giám Mục Viganò đã bị vũ khí hoá vào thời điểm này, với hoặc không có sự đồng thuận của Ngài, bởi Tổng Thống Trump. Chắc chắn là việc đó sẽ không dừng lại với một đoạn tweet đau thương ấy hoặc lá thư mới nhất từ phía vị tổng giám mục. Hai con người này là một mảnh. Mối nguy là một người đang là nhân vật bên lề cho đăng tải trên những nền tảng ngoài lề, và vị kia là tổng thống của một quốc gia quyền lực nhất (và chết chóc nhất) mà thế giới này từng biết đến.

Có lẽ điều vừa nói, nếu chưa thật sự rõ ràng, lại diễn ra sau đó trong một lá thư mới nhất của Đức Tổng Giám Mục Viganò:

Lần đầu tiên, Hoa Kỳ đang có nơi Ngài một Tổng Thống là người đang can đảm bảo vệ quyền được sống, một người không ngại ngần chối bỏ việc bách hại các Kitô Hữu trên khắp thế giới, là người lên tiếng nói về Chúa Giêsu Kitô và quyền của các công dân được tự do thờ tự. Sự tham gia của Ngài trong Cuộc Tuần Hành Phò Sự Sống, và gần đây hơn là sự công bố của Ngài vào Tháng Tư là Tháng Quốc Gia Ngăn Chặn Lạm Dụng Trẻ Em, là những hành động vốn xác nhận phe nào mà Ngài đang muốn chiến đấu. Và tôi dám tin rằng cả hai chúng ta đều đang cùng một phe trong cuộc chiến này, bất chấp những khí giới khác nhau.

Lời hùng biện và những tham chiếu rõ ràng đến các điểm nói về chính trị của ông Trump cho chúng ta thấy điều gì đang thật sự diễn ra ở đây. Đức Tổng Giám Mục Viganò, bị gạt ra bên lề bởi chính lối hùng biện của Ngài, muốn ở trong ánh đèn chính của công chúng với bất cứ phương pháp nào có thể. Trong trường hợp này, chính là bằng việc đồng hoá việc Ngài làm với việc Tổng Thống Trump làm. Nhưng điều này cho chúng ta biết nhiều về Đức Tổng Giám Mục Viganò hơn là biết về Giáo Hội Công Giáo hay Tổng Thống Trump hay bất cứ điều gì khác, và do đó chỉ trả lời cho những câu hỏi không quan trọng. Sự đáp trả của chúng ta vào lúc này cần phải là một sự đáp trả vốn quá đang làm cho chúng ta hoang mang khi Đức Giáo Hoàng Phanxicô lần đầu tiên áp dụng nó vào Tháng 8/2018: Đừng dành cho vị này sự chú ý nào cả.

James T. Keane (Biên Tập Viên Cấp Cao tại America Magazine)

Joseph C. Pham (Chuyển ngữ từ America Magazine)