LINH ĐẠO CỦA CHÂN PHƯỚC PHANXICÔ XAVIÊ TRƯƠNG BỬU DIỆP

Dẫn nhập

Trong dòng lịch sử của Giáo hội, Thiên Chúa không ngừng ban cho dân Người những chứng nhân sống động của Tin mừng. Họ không chỉ là những người giảng dạy đức tin, nhưng là những người đã trở nên Tin mừng sống động giữa đời. Chân phước Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp là một chứng nhân như thế.

Ngài không để lại những tác phẩm thần học lớn lao, cũng không nổi bật bởi những hoạt động tổ chức quy mô. Nhưng chính đời sống đơn sơ, trung tín và tràn đầy tình bác ái của ngài đã trở thành một “bản văn sống”, qua đó người ta có thể đọc thấy dung mạo của Đức Kitô – vị Mục tử nhân lành.

Vì thế, khi chiêm ngắm linh đạo của vị Tân Chân phước, chúng ta không chỉ nhìn về quá khứ, nhưng còn nhận ra một con đường nên thánh rất cụ thể cho hôm nay. Linh đạo ấy có thể được diễn tả trong ba chiều kích:

– Gắn bó với Chúa

– Hăng say truyền giáo

– Sống và chết vì đoàn chiên

I. MỘT CUỘC ĐỜI GẮN BÓ VỚI CHÚA

1. Nền tảng của mọi linh đạo: kết hiệp với Thiên Chúa

Mọi đời sống thánh thiện đều bắt đầu từ một điểm: kết hiệp với Thiên Chúa.

Chúa Giêsu đã khẳng định: “Hãy ở lại trong Thầy… vì không có Thầy, anh em chẳng làm gì được” (Ga 15,4-5). Nơi Chân phước Phanxicô Trương Bửu Diệp, điều này không phải là một khẩu hiệu, nhưng là một thực tại sống động.

Các chứng từ lịch sử cho thấy rằng: Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp đã luôn trung thành dâng Thánh lễ hằng ngày, rất siêng năng cầu nguyện và luôn trung thành giữ các giờ Kinh Phụng vụ cách đều đặn. Ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn, chiến tranh, thiếu thốn, ngài vẫn không lơ là, bỏ qua đời sống thiêng liêng.

Đối với nhiều người, cầu nguyện là một bổn phận. Nhưng đối với các thánh, cầu nguyện là hơi thở. Cha Diệp sống điều đó một cách âm thầm: không khoa trương, không tìm kiếm cảm xúc, không khoe mẽ… nhưng kiên trì, trung thành. Chính sự trung thành này làm nên chiều sâu nội tâm của ngài. Đối với ngài, cầu nguyện không phải là việc phụ, mà là cốt lõi của đời sống.

Là một linh mục, Cha Diệp ý thức sâu sắc rằng Thánh lễ là nguồn mạch và chóp đỉnh của đời sống Hội Thánh (x. LG 11). Ngài dâng lễ không chỉ như một nghi thức, nhưng như một hành vi hiến dâng và là một sự kết hiệp với hy tế của Đức Kitô. Chính điều đó chuẩn bị cho ngài bước vào hy tế dứt khoát, trọn vẹn và sau cùng của đời mình.

2. Trung thành với ơn gọi linh mục

Ơn gọi không chỉ là một biến cố khởi đầu, nhưng là một hành trình trung thành suốt đời. Cha Phanxicô Trương Bửu Diệp đã sống trọn vẹn ơn gọi linh mục của mình từ khi thụ phong năm 1924 cho đến ngày tử đạo năm 1946. Từ khi làm Cha phó Hố Trư, phục vụ tại Tiểu Chủng Viện Cù Lao Giêng cho đến khi làm Cha sở Tắc Sậy… Cha Diệp luôn thể hiện sự trung thành tuyệt đối.

Các nhân chứng đều xác nhận ngài siêng năng cử hành các bí tích, nhiệt thành dạy giáo lý, siêng năng thăm viếng giáo dân và hết tâm chăm sóc đời sống thiêng liêng của cộng đoàn Dân Chúa. Ngài không làm những điều phi thường, nhưng làm những điều bình thường một cách phi thường.

Linh đạo của Cha Diệp không nằm ở những việc lớn lao, nhưng ở sự trung tín trong từng việc nhỏ: dâng lễ mỗi ngày, thức dậy sớm để mở của Nhà thờ, đi thăm từng gia đình, quan tâm từng người… Đó chính là con đường nên thánh mà Công đồng Vaticanô II nhắc nhở: “Mọi tín hữu… được kêu gọi nên thánh trong chính hoàn cảnh sống của mình” (LG 40).

3. Một đời sống thánh thiện và chính trực

Các tài liệu cho thấy Cha Diệp có đời sống giản dị, luôn khắt khe giữ kỷ luật bản thân và cẩn trọng trong các mối tương quan. Ngài luôn giữ sự trong sáng của đời linh mục, và được các vị hữu trách trong Giáo hội thời đó đánh giá rất cao.

Ngài không chỉ là người đạo đức, mà còn là người công chính, khi can đảm bảo vệ quyền lợi người nghèo, dám đứng lên chống lại bất công và khẳng khái lên tiếng trong chân lý. Quả thật ngài sống lời Chúa: “Ta là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống” (Ga 14,6).

4. Đức tin được thể hiện bằng đời sống

Điểm đặc biệt nơi Cha Diệp là ngài không giảng hùng hồn, nhưng sống nhiệt thành. Đức cha GB. Bùi Tuần nhận định: “Cha không lý luận về Thiên Chúa là tình yêu, nhưng làm chứng bằng chính con người mình”. Đây chính là cốt lõi của linh đạo Kitô giáo: Đức tin không chỉ là lời nói nhưng là đời sống chứng nhân.

II. MỘT CUỘC ĐỜI LOAN BÁO TIN MỪNG BẰNG TÌNH BÁC ÁI

Thánh Gioan viết: “Ai không yêu thương thì không biết Thiên Chúa” (1 Ga 4,8). Nơi Cha Diệp, tình yêu không phải là cảm xúc, nhưng là một lựa chọn sống mỗi ngày.

1. Yêu thương mọi người không phân biệt

Cha Diệp yêu thương người Công giáo, người ngoài Công giáo, người giàu, người nghèo… Ngài không phân biệt chính kiến, tôn giáo, sắc tộc hay địa vị… Đây là một chứng tá rất mạnh mẽ trong bối cảnh xã hội nhiều chia rẽ.

Ngài sống gần dân: đến với từng gia đình, hiểu hoàn cảnh từng người, chia sẻ đời sống của họ. Ngài không đứng xa, nhưng ở giữa đoàn chiên.

2. Tình yêu dành cho người nghèo

Tin mừng luôn dành chỗ ưu tiên cho người nghèo. Cha Diệp cũng vậy, ngài đã: cho người nghèo lúa ăn, giúp người thất nghiệp, đón nhận người di cư, chăm sóc trẻ mồ côi…

Ngài không chỉ nói “hãy yêu thương”, nhưng thực sự sống tình yêu thương: nuôi gần 40 người di cư, giúp người mù chữa bệnh, chôn cất người chết trôi sông… Đây là Tin mừng được sống cách cụ thể trong đời sống hằng ngày.

3. Loan báo Tin mừng bằng đời sống yêu thương

Cha Diệp không dùng lý luận, nhưng dùng tình yêu và hy sinh. Đức cha GB. Bùi Tuần nhận định: “Đức tin của Cha được phiên dịch ra tình yêu thương… đó là ngôn ngữ Tin mừng”. Một điều rất đặc biệt là đa số những người đến với Cha Diệp là ngoài Công giáo. Điều đó cho thấy tình yêu có sức thuyết phục mạnh hơn lời nói và bác ái là con đường truyền giáo rất hữu hiệu trong mọi hoàn cảnh…

4. Xây dựng hiệp nhất trong xã hội

Trong một xã hội đầy chia rẽ, Cha Diệp trở thành nhịp cầu nối người với người, giữa các tôn giáo và các tầng lớp xã hội…

Và như thế, Cha Diệp góp phần xây dựng sự hòa hợp, sự tin tưởng, và tình liên đới trong bối cảnh xã hội có nhiều chia rẽ, nghi kỵ và dửng dưng…

III. MỘT CUỘC ĐỜI SỐNG CHẾT VÌ ĐOÀN CHIÊN

1. Sống căn tính mục tử theo Tin mừng

Chúa Giêsu đã mặc khải dung mạo của người mục tử đích thực: “Tôi chính là Mục Tử nhân lành. Mục tử nhân lành hy sinh mạng sống mình cho chiên” (Ga 10,11). Lời này không chỉ là một hình ảnh, nhưng là một tiêu chuẩn. Và chính nơi Chân phước Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp, tiêu chuẩn ấy đã trở thành hiện thực sống động.

Các chứng từ lịch sử cho thấy ngài là một mục tử biết đoàn chiên, sống giữa đoàn chiên, và sẵn sàng chết vì đoàn chiên.

2. Ở lại với đoàn chiên trong thử thách

Trong bối cảnh chiến tranh loạn lạc, nhiều người đã khuyên Cha Diệp rời khỏi Tắc Sậy để bảo toàn mạng sống. Nhưng ngài đã chọn ở lại. Ngài nói: “Tôi sống giữa đoàn chiên và chết cũng giữa đoàn chiên”. Đây không phải là một phản ứng cảm tính, nhưng là một quyết định phát xuất từ con tim mục tử.

Ngài biết rõ nguy hiểm đang đến gần. Nhưng đối với ngài, bỏ đoàn chiên là phản bội ơn gọi, bỏ đoàn chiên chạy trốn là không phù hợp với Tin mừng. Cho nên ngài chọn ở lại, không phải vì liều lĩnh, nhưng vì yêu thương.

3. Bảo vệ đoàn chiên – sứ mạng của người mục tử

Trong hoàn cảnh xã hội bất ổn, Cha Diệp đã trở thành nơi nương tựa cho nhiều người: phụ nữ, trẻ em, người nghèo, người bị áp bức… Ngài bảo vệ họ không chỉ bằng lời nói, mà bằng chính sự hiện diện của mình. Ngài không ngại đối đầu với bất công, đặc biệt trong vấn đề đất đai và quyền lợi của người nghèo.

Các tài liệu ghi nhận ngài đã kiên quyết bảo vệ quyền lợi của những người thấp cổ bé họng, dù điều đó khiến ngài bị thù ghét và đe dọa. Đây là một chiều kích rất quan trọng của linh đạo linh mục: tình yêu luôn gắn liền với công lý.

4. Hiến mạng sống vì đoàn chiên

Chúa Giêsu nói: “Không có tình yêu nào lớn hơn tình yêu của người hiến mạng sống vì bạn hữu” (Ga 15,13). Đây là tiêu chuẩn tối hậu của tình yêu Kitô giáo. Cha Diệp đã sống trọn vẹn điều đó. Cuộc điều tra của Giáo phận Cần Thơ xác nhận Cha Diệp bị sát hại vì lòng thù ghét đức tin và vì bảo vệ người nghèo.

Do đó, cái chết của ngài không phải là một bi kịch, nhưng là một chứng tá tử đạo. Điểm đặc biệt nơi Cha Diệp là ngài không chỉ chết vì đức tin, mà còn chết vì đức ái. Ngài chấp nhận cái chết để cứu người khác, kể cả những người ngoài Công giáo. Điều này làm cho cái chết của ngài trở thành một hy tế, một hành vi tự hiến và là một lời chứng cho Tin mừng.

5. Đồng hình đồng dạng với Đức Kitô

Thánh Phaolô viết: “Tôi sống, nhưng không còn phải là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20). Nơi Cha Diệp, chúng ta thấy rõ sự đồng hình đồng dạng với Đức Kitô:

– Đức Kitô là mục tử: Cha Diệp là linh mục noi gương vị mục tử nhân lành.

– Đức Kitô phục vụ: Cha Diệp phục vụ mọi người, nhất là người nghèo theo gương Đức Kitô.

– Đức Kitô hiến mạng: Cha Diệp sẵn sàng chết cho đoàn chiên được sống theo sát mẫu gương của Thầy Giêsu.

Ngài trở nên một “Alter Christus” – một Đức Kitô khác, là hiện thân của Chúa Kitô ngay trong bối cảnh lịch sử đầy biến động của xã hội.

6. Vị thánh – “người cha” của nhiều người – tiếp tục lan tỏa đức ái mục tử

Cái chết không chấm dứt sứ vụ của Cha Diệp, trái lại, mở ra một cách hiện diện mới, sống động hơn, lan tỏa hơn và hiệu quả hơn. Nhiều năm nay, có hàng ngàn người hành hương đến Tắc Sậy, nhiều người đã nhận được ơn lành hồn xác, nhiều người tìm lại niềm tin và lý tưởng sống cho cuộc đời.

Điều đáng chú ý là không chỉ người Công giáo, nhưng nhiều người ngoài Công giáo cũng đến cầu xin ngài. Và rất nhiều người nhận được những ơn lạ phần hồn phần xác nhờ lời chuyển cầu của Cha Diệp. Và “Cha Diệp” đã là tên gọi thân thương của rất nhiều người. Hình ảnh của Cha Diệp hiện diện ở rất nhiều nơi, đồng hành với rất nhiều mảnh đời can trường vượt qua những gian nguy.

Điều này cho thấy tình yêu của ngài vẫn tiếp tục lan tỏa, ơn thiêng từ lời chuyển cầu của ngài vẫn tiếp tục chiếu sáng…

IV. LINH ĐẠO CỦA VỊ TÂN CHÂN PHƯỚC CHO HÔM NAY

1. Một con đường nên thánh rất cụ thể

Linh đạo của Chân phước Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp không phải là một lý thuyết, nhưng là một con đường sống:

– Gắn bó với Chúa qua cầu nguyện, Thánh lễ, đời sống nội tâm

– Yêu thương con người nhất là người nghèo, người bị bỏ rơi

– Hiến mình vì tha nhân nhờ những hy sinh nhỏ nhỏ trong bổn phận hằng ngày.

Đây là con đường mà mọi Kitô hữu đều có thể bước đi.

2. Linh đạo của vị thánh giữa đời thường

Cha Diệp không sống trong Tu viện, không sống trong Chủng Viện, không sống tách biệt khỏi bối cảnh lịch sử xã hội. Ngài sống giữa đời:

– Giữa những nghèo khó

– Giữa thế giới hỗn loạn bởi chiến tranh

– Giữa những phức tạp xã hội đầy nhiễu loạn…

Điều đó cho chúng ta xác tín rằng: nên thánh không phải là rời khỏi thế gian, nhưng là sống Tin mừng giữa thế gian.

3. Một lời mời gọi cho mỗi người

Linh đạo của Cha Diệp đặt ra cho chúng ta những câu hỏi:

– Tôi có thực sự gắn bó với Chúa không?

– Tôi có thực sự yêu thương người khác không?

– Tôi có dám hy sinh vì tha nhân không?

Đây không phải là những câu hỏi lý thuyết, nhưng là những câu hỏi mời gọi chúng ta đưa ra những quyết định trong đời sống đức tin.

4. Sống “Linh đạo Cha Diệp” hôm nay

Trong hoàn cảnh hôm nay, chúng ta có thể sống linh đạo Cha Diệp:

– Trong gia đình: Biết yêu thương, tha thứ và biết cảm thông hy sinh.

– Trong giáo xứ: Biết dân thân phục vụ và biết dựng xây hiệp nhất.

– Trong xã hội: Biết sống công bằng lương thiện, và biết bênh vực người yếu thế.

V. KINH CHÂN PHƯỚC PHANXICÔ XAVIÊ TRƯƠNG BỬU DIỆP

Lạy Thiên Chúa toàn năng hằng hữu,
chúng con cảm tạ Chúa đã ban cho Giáo Hội Việt Nam
một vị mục tử nhân lành
là Chân phước Phan-xi-cô Xa-vi-ê Trương Bửu Diệp.

Là một Ki-tô hữu,
ngài đã sống xứng đáng ơn gọi làm con Chúa,
với lòng tin son sắt, lòng cậy bền đỗ
và lòng mến dạt dào đối với Chúa,
đối với Giáo Hội và đối với mọi người.

Là một linh mục,
ngài nên hiện thân của Đức Ki-tô,
vị Mục Tử tối cao,
đã tự nguyện hiến dâng mạng sống mình
để đoàn chiên được sống và sống dồi dào.

Là một tông đồ luôn thao thức loan báo Tin mừng,
ngài phản chiếu lòng thương xót của Chúa
đối với anh chị em lương dân và những ai nghèo khổ
về phần xác cũng như phần hồn.

Thân lạy Chân phước Phan-xi-cô Xa-vi-ê Trương Bửu Diệp,
xin cầu bầu cùng Chúa cho chúng con
…… (thinh lặng dâng ước nguyện riêng)

Xin cho chúng con
luôn vững vàng trong niềm tin,
nồng nàn trong lòng mến Chúa,
và quảng đại quên mình phục vụ tha nhân.
Amen.

Tác giả: Lm. Phêrô Vũ Văn Hài

Nguồn: giaophancantho.org