HỌC SÁM HỐI TỪ GIUĐA: BÀI HỌC TỪ SỰ PHẢN BỘI VÀ LÒNG THƯƠNG XÓT VÔ BIÊN CỦA CHÚA

HỌC SÁM HỐI TỪ GIUĐA: BÀI HỌC TỪ SỰ PHẢN BỘI VÀ LÒNG THƯƠNG XÓT VÔ BIÊN CỦA CHÚA

Trong kho tàng giáo huấn của Giáo Hội Công giáo, câu chuyện về Giuđa Ítcariốt – một trong mười hai Tông Đồ được Chúa Giêsu chọn lựa – không chỉ là một bi kịch cá nhân mà còn là một bài học sâu sắc về sám hối. Thánh Grêgôriô Cả, vị Giáo Hoàng vĩ đại của thế kỷ VI, đã khuyên chúng ta hãy nhìn vào Giuđa như một "tấm gương tốt về những điều không nên làm". Không phải để lên án hay phán xét, nhưng để rút ra bài học từ sự thất bại của ông, từ sự lạm dụng lòng thương xót của Chúa, và từ đó nhận ra rằng con đường sám hối luôn mở ra cho mọi tội nhân, miễn là chúng ta không khép chặt trái tim mình trước lời mời gọi của Thiên Chúa. Bài viết này sẽ khám phá sâu sắc chủ đề "Học sám hối từ Giuđa", dựa trên nền tảng Kinh Thánh vững chắc, các giáo huấn của Giáo Hội, và những suy niệm từ các Thánh Bậc, nhằm làm sáng tỏ cách Chúa Giêsu đã ban cho Giuđa mọi cơ hội để quay đầu, đồng thời giúp chúng ta áp dụng bài học ấy vào đời sống đức tin hôm nay. Chúng ta sẽ đi sâu vào bối cảnh lịch sử, phân tích tâm lý, và rút ra những ứng dụng thực tiễn, để bài học này không chỉ là lý thuyết mà trở thành động lực thay đổi cuộc đời.

1. Bối cảnh Kinh Thánh về Giuđa: Từ lời mời gọi đến sự phản bội

Để hiểu rõ bài học sám hối từ Giuđa, chúng ta phải trở về với nguồn cội: các sách Tin Mừng. Giuđa Ítcariốt được Chúa Giêsu chọn làm một trong mười hai Tông Đồ, dù Ngài đã biết trước về sự phản bội của ông (Ga 6:64: "Từ lúc đầu, Đức Giêsu đã biết những kẻ không tin và kẻ nào sẽ nộp Người"). Điều này cho thấy ngay từ đầu, Chúa không chọn Giuđa vì ông hoàn hảo, mà vì lòng thương xót của Ngài muốn cứu vớt mọi linh hồn, kể cả những kẻ yếu đuối. Giuđa được tham gia vào sứ vụ của Chúa: chữa lành bệnh nhân, trừ quỷ, rao giảng Tin Mừng (Mt 10:1-4). Ông được chứng kiến phép lạ nhân bánh (Ga 6), sự biến hình trên núi Taborê (Mt 17), và vô số lời dạy dỗ về lòng thương xót.

Tuy nhiên, tội lỗi bắt đầu len lỏi vào trái tim Giuđa qua lòng tham lam. Tin Mừng Gioan ghi rõ: "Giuđa Ítcariốt, kẻ sẽ nộp Người, là kẻ giữ túi tiền và thường lấy cho mình những gì người ta bỏ vào quỹ chung" (Ga 12:6). Lòng tham này dẫn đến cao trào tại Bêtania, khi Maria xức dầu thơm cho Chúa, Giuđa phản đối vì "lòng tham" (Ga 12:4-6). Dù vậy, Chúa Giêsu không lập tức lên án ông công khai, mà chỉ nhẹ nhàng bảo vệ hành động của Maria: "Hãy để cô ấy yên" (Ga 12:7). Đây là cơ hội đầu tiên: một lời cảnh báo tinh tế, mời gọi Giuđa xét mình về động cơ nội tâm.

Cao điểm của bi kịch xảy ra tại Bữa Tiệc Ly, được mô tả chi tiết trong bốn sách Tin Mừng (Mt 26:20-25; Mc 14:17-21; Lc 22:21-23; Ga 13:21-30). Chúa phán: "Thầy bảo thật anh em, một người trong anh em sẽ nộp Thầy" (Mt 26:21). Lời này không phải là lời kết án gay gắt, mà là một lời cảnh báo đầy lòng xót thương, nhằm khơi dậy lương tâm. Thánh Grêgôriô Cả suy niệm: "Chúa không làm cho kẻ phản bội bối rối bằng những lời quở trách gay gắt công khai, nhưng đối mặt với anh ta bằng những lời cảnh báo lặng lẽ nhẹ nhàng, để kẻ chưa bao giờ lạc lối vì bị khước từ có thể dễ dàng sửa đổi nhờ sám hối." Chúa biết rõ "lương tâm của kẻ phản bội", nhưng Ngài chọn cách tiếp cận dịu dàng, không tiết lộ tên tuổi hay con người Giuđa trước mặt mọi người. Điều này chứng tỏ Chúa tôn trọng tự do của con người, không ép buộc sám hối mà mời gọi một cách kiên nhẫn.

Hơn nữa, Chúa còn cho Giuđa dự phần vào Bữa Tiệc Ly – nơi Ngài thiết lập Bí Tích Thánh Thể. Dù biết Giuđa sẽ phản bội, Chúa vẫn rửa chân cho ông (Ga 13:5-11), một hành động khiêm hạ và tha thứ, và thậm chí chấm miếng bánh trao cho ông (Ga 13:26) – biểu tượng của sự chia sẻ tình bạn. Thánh Kinh học Công giáo giải thích rằng, dù Giuđa đã nhận lãnh Bí Tích, nhưng ông không đón nhận với lòng sám hối, nên nó trở thành "của ăn sự chết" (1Cr 11:27-29). Chúa không từ chối Giuđa vinh dự của bậc Tông Đồ, không ngăn cản ông dự phần vào các Bí Tích. Đây là đỉnh cao của lòng kiên nhẫn: "Hỡi Giuđa bất hạnh, sao anh không tận dụng sự kiên nhẫn cao cả ấy? Hãy xem cách Chúa tha thứ cho những động cơ xấu xa của anh! Đức Kitô không phản bội anh với ai khác ngoài chính anh."

2. Các cơ hội sám hối bị bỏ lỡ: Bài học từ sự lạm dụng lòng thương xót

Giuđa đã bỏ lỡ vô số cơ hội sám hối, và chính điều này làm nên bi kịch của ông – một bài học tiêu cực để chúng ta tránh. Trước hết, lời cảnh báo tại Bữa Tiệc Ly khiến các Tông Đồ khác "run sợ" (Mt 26:22: "Các môn đệ buồn rầu, và lần lượt từng người một hỏi Người: 'Thưa Thầy, con phải không?'"). Họ tự vấn lương tâm mình, dù vô tội, vì sợ rằng "những gì mình biết về bản thân có thể ít đúng hơn những gì chính Chân Lý biết trước". Điều này cho thấy sức mạnh của lời Chúa: khơi dậy sự khiêm tốn và sám hối chân thành.

Nhưng Giuđa thì khác. Ông "lạm dụng sự kiên nhẫn của Chúa trong cơn hoảng loạn này của các tông đồ". Thay vì sám hối, ông giả vờ vô tội: "Thưa Thầy, con phải không?" (Mt 26:25). Chúa trả lời: "Chính anh nói thế!" – một lời xác nhận nhẹ nhàng, không buộc tội, mà mời gọi quay đầu. Tuy nhiên, Giuđa "thêm sự trơ trẽn vào cảm giác tội lỗi", không sợ hãi trước "thử nghiệm rõ ràng". Khi các Tông Đồ khác hiệp thông với Chúa, Giuđa "không chạm tay vào đĩa, vì tâm trí anh không rút khỏi tội ác". Sau đó, ông ra đi vào đêm tối (Ga 13:30), bán Chúa với 30 đồng bạc (Mt 26:15), và dẫn đám lính đến bắt Ngài với nụ hôn phản bội (Mt 26:49).

Tại sao Giuđa không sám hối? Các nhà thần học như Thánh Tôma Aquinô giải thích rằng, tội lỗi của Giuđa không phải chỉ là phản bội, mà là tuyệt vọng – ông không tin vào lòng thương xót của Chúa. Sau khi phản bội, Giuđa "hối hận" (Mt 27:3), trả lại tiền, nhưng thay vì chạy đến Chúa như Phêrô (người đã chối Chúa ba lần nhưng khóc lóc sám hối – Lc 22:62), Giuđa tự vẫn (Mt 27:5). Thánh Augustinô nhận xét: "Giuđa hối hận vì hậu quả, không phải vì tội lỗi; ông tuyệt vọng vì không tin vào ơn tha thứ." Bài học ở đây: Sám hối chân thành phải kèm theo hy vọng vào lòng thương xót, không phải chỉ là tiếc nuối.

So sánh với Phêrô để làm nổi bật bài học: Cả hai đều phản bội Chúa, nhưng Phêrô sám hối nhờ lời cầu nguyện của Chúa (Lc 22:32: "Thầy đã cầu nguyện cho anh để đức tin của anh chẳng hề nao núng"). Giuđa thiếu điều này vì ông khép lòng trước lời mời: "Hãy định thần lại! Hãy để sự điên rồ của anh sang một bên và hãy sáng suốt! Lòng thương xót mời gọi anh – ơn cứu độ gõ cửa nhà anh – Sự sống mời gọi anh chỗi dậy!"

3. Bài Học Sám Hối Cho Kitô Hữu Hôm Nay: Từ Giuđa Đến Lòng Thương Xót

Từ Giuđa, chúng ta học rằng Chúa luôn cho chúng ta cơ hội sám hối, ngay cả khi tội lỗi lớn lao. Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo (số 1441) dạy: "Chỉ có Thiên Chúa mới tha tội", và Ngài làm điều đó qua Bí Tích Hòa Giải. Giuđa nhắc nhở chúng ta đừng lạm dụng lòng kiên nhẫn của Chúa bằng cách trì hoãn sám hối. Thánh Gioan Phaolô II trong Tông Huấn "Reconciliatio et Paenitentia" nhấn mạnh: "Sám hối không phải là nỗi sợ hãi, mà là trở về với Cha nhân lành."

Ứng dụng thực tiễn:

• Xét mình hàng ngày: Như các Tông Đồ run sợ trước lời Chúa, chúng ta hãy tự vấn lương tâm mỗi tối, không chờ đến khi tội lỗi tích tụ.
• Tin vào lòng thương xót: Dù tội lỗi như Giuđa, hãy nhớ dụ ngôn Người Con Hoang Đàng (Lc 15): Cha luôn chờ đợi.
• Tránh tuyệt vọng: Nếu rơi vào tội, hãy chạy đến Bí Tích, không tự kết án mình.
• Làm gương cho người khác: Như Thánh Grêgôriô Cả khuyên, dùng Giuđa như "tấm gương không nên làm" để giáo dục con cái, cộng đoàn.

Trong thế giới hôm nay, nơi cám dỗ tham lam, phản bội lan tràn, bài học từ Giuđa càng cấp thiết. Chúa vẫn thì thầm: "Hãy sám hối và tin vào Tin Mừng" (Mc 1:15). Đừng như Giuđa, bỏ lỡ lời mời; hãy như Phêrô, trở thành đá tảng đức tin. Qua đó, chúng ta không chỉ cứu chính mình mà còn trở thành chứng nhân cho lòng thương xót vô biên của Thiên Chúa.

Chia sẻ này nhằm làm sáng tỏ chân lý Kinh Thánh. Mong rằng qua Giuđa, mỗi chúng ta tìm thấy động lực để sám hối chân thành, sống xứng đáng với ơn gọi Kitô hữu.

Lm. Anmai, CSsR