THẦN HỌC TRUYỀN THÔNG: TRUYỀN THÔNG BẮT NGUỒN TỪ THIÊN CHÚA BA NGÔI

THẦN HỌC TRUYỀN THÔNG: TRUYỀN THÔNG BẮT NGUỒN TỪ THIÊN CHÚA BA NGÔI

Hôm nay, chúng ta dừng lại một chút giữa dòng đời hối hả, giữa hàng ngàn thông báo điện thoại reo vang, giữa những cuộn feed Facebook, TikTok, Instagram cuồn cuộn trôi qua mỗi ngày, để cùng tôi đi sâu vào một chủ đề mà tôi tin chắc sẽ làm thay đổi hoàn toàn cách chúng ta nhìn nhận và thực hành truyền thông trong cuộc sống. Chủ đề ấy chính là Thần học truyền thông – và cội nguồn sâu xa nhất của nó không nằm ở Harvard, không nằm ở các viện nghiên cứu truyền thông hiện đại, cũng không nằm ở những công ty công nghệ khổng lồ ở Thung lũng Silicon. Cội nguồn ấy nằm ngay trong chính Thiên Chúa Ba Ngôi – Cha, Con và Thánh Thần.

Tôi đã dành rất nhiều năm suy ngẫm về điều này. Tôi từng là một người trẻ mê mải với mạng xã hội, từng nghĩ rằng “truyền thông” chỉ là cách để mình được nhiều like, được nhiều người biết đến, được bán được nhiều sản phẩm hơn. Nhưng càng đi sâu vào Kinh Thánh, càng đọc các tài liệu của Giáo Hội, càng chiêm ngắm mầu nhiệm Ba Ngôi, tôi càng nhận ra một sự thật vừa đơn sơ vừa kinh ngạc: truyền thông đích thực không phải là trao đổi thông tin, mà là mời gọi hiệp thông. Và chính Thiên Chúa – Đấng là Tình Yêu – mới là Người đã truyền thông trước khi có bất kỳ con người nào trên trái đất này.

Hãy cùng tôi bắt đầu từ chính nguồn cội của từ ngữ, vì đôi khi chúng ta quên mất sức mạnh ẩn chứa trong những từ ta dùng hàng ngày. “Communicare” trong tiếng Latinh không chỉ nghĩa là “truyền đạt”, “nói cho ai đó biết”. Không, các bạn ơi! Từ này sâu sắc hơn rất nhiều. Nó mang nghĩa “chia sẻ chung”, “làm cho thành một”, “hiệp thông”. Các nhà thần học Latinh thời Giáo phụ như Thánh Augustinô đã dùng từ này để diễn tả chính sự sống của Thiên Chúa. Khi chúng ta “communicare”, chúng ta không chỉ nói, không chỉ viết, không chỉ đăng status – chúng ta đang mời gọi người khác bước vào một không gian chung, nơi hai trái tim, hai linh hồn thực sự gặp gỡ và trở nên một mà không mất đi chính mình.

Nếu chỉ dừng lại ở trao đổi thông tin khô khan, thì truyền thông sẽ chết ngay từ trong trứng nước. Hãy nhìn xung quanh chúng ta hôm nay. Bao nhiêu cuộc trò chuyện trên mạng chỉ toàn tranh cãi, chửi bới, bôi nhọ, vu khống. Đó không phải truyền thông. Đó là chiến tranh bằng lời nói. Bao nhiêu quảng cáo, bao nhiêu chiến dịch truyền thông chính trị chỉ nhằm thao túng cảm xúc, lợi dụng nỗi sợ, khơi dậy lòng thù hận. Đó cũng không phải truyền thông. Chúng ta đang chứng kiến một nền truyền thông bị tha hóa, bị cắt đứt khỏi cội rễ thần học của nó. Và chính vì thế, nó đang làm con người ngày càng cô đơn hơn, dù kết nối hơn bao giờ hết.

Nhưng Thiên Chúa không để chúng ta lạc lối. Ngài đã để lại cho chúng ta một mẫu mực hoàn hảo ngay từ muôn thuở trước khi có thời gian. Đó chính là mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi.

Hãy thử hình dung, các bạn yêu dấu. Thiên Chúa không phải là một “thực thể” đơn độc, cô lập, ngồi trên ngai trời cao vời vợi. Không! Thiên Chúa là Ba Ngôi Vị: Cha – Đấng Tạo Dựng và là Nguồn Cội; Con – Lời vĩnh cửu, Đấng được Cha sinh ra từ muôn đời; Thánh Thần – Tình Yêu sống động, Đấng phát xuất từ Cha và Con. Ba Ngôi Vị vừa tuyệt đối khác biệt, vừa tuyệt đối hiệp nhất. Các nhà thần học gọi đó là “perichoresis” – sự ở trong nhau, xoay quanh nhau, trao ban cho nhau một cách không ngừng nghỉ, không bao giờ mệt mỏi, không bao giờ chán chường.

Cha không bao giờ giữ lại gì cho riêng mình. Ngài trao ban tất cả cho Con. Con nhận lấy tất cả từ Cha và hiến dâng tất cả trở lại cho Cha. Thánh Thần chính là hơi thở tình yêu ấy, là ngọn lửa liên kết hai Ngôi kia, và cũng chính là Đấng được hai Ngôi kia trao ban hoàn toàn cho nhau. Không có Ngôi nào lấn át Ngôi nào. Không có Ngôi nào mất đi bản tính riêng. Mỗi Ngôi đều là Thiên Chúa trọn vẹn, nhưng Ba Ngôi chỉ là Một Thiên Chúa duy nhất.

Đó chính là truyền thông nguyên thủy nhất, nguyên thủy hơn cả Big Bang, nguyên thủy hơn cả lúc vũ trụ chưa hình thành. Truyền thông trong Ba Ngôi là tình yêu tự hiến hoàn toàn. Là lắng nghe hoàn toàn. Là đáp trả hoàn toàn. Là đón nhận và trao ban không ngừng. Không có khoảng cách. Không có nghi ngờ. Không có thao túng. Chỉ có hiệp thông trọn vẹn.

Và Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II, vị Thánh Giáo Hoàng vĩ đại của thế kỷ 20, đã đúc kết lại một cách tuyệt đẹp trong tài liệu quan trọng Communio et Progressio năm 1971, số 8: “Thiên Chúa là sự hiệp thông, và chính sự hiệp thông ấy trở thành mẫu gốc cho mọi truyền thông nhân loại”. Tôi đã đọc câu này biết bao nhiêu lần, mà mỗi lần đọc lại, nước mắt tôi vẫn muốn rơi. Vì nó quá đúng. Quá sâu. Quá chân thật.

Vì thế, khi Kinh Thánh nói rằng con người được tạo dựng “theo hình ảnh Thiên Chúa” (St 1,27), thì điều đó cũng có nghĩa là: chúng ta được tạo dựng để truyền thông, để hiệp thông, để sống trong mối tương quan giống như Ba Ngôi. Chúng ta không được tạo dựng để sống một mình. Chúng ta không được tạo dựng để chỉ “gửi tin nhắn” hay “đăng bài”. Chúng ta được tạo dựng để yêu và được yêu, để lắng nghe và được lắng nghe, để trao ban và được trao ban.

Hãy nhìn vào Chúa Giêsu – Ngôi Lời nhập thể. Ngài chính là Truyền Thông của Thiên Chúa. Ngài không chỉ “nói” về Thiên Chúa. Ngài chính là Lời của Thiên Chúa. Ngài đã đến để “truyền thông” cho nhân loại biết Cha. Và Ngài đã truyền thông bằng cả cuộc đời: bằng lời nói, bằng im lặng, bằng cái chết trên Thập Giá, bằng sự Phục Sinh. Truyền thông của Chúa Giêsu luôn bắt nguồn từ tình yêu, luôn dẫn đến hiệp thông, luôn tôn trọng tự do của con người. Ngài không bao giờ ép buộc. Ngài chỉ mời gọi: “Hãy đến mà xem” (Ga 1,39).

Từ mầu nhiệm Ba Ngôi, chúng ta rút ra được nguyên tắc vàng của mọi truyền thông Kitô giáo: Tôn trọng căn tính riêng biệt, nhưng luôn hướng về hiệp thông. Ba Ngôi Vị khác nhau, nhưng không bao giờ tách rời. Mỗi Ngôi giữ trọn bản tính của mình, nhưng lại quy hướng về nhau trong tình yêu. Đó là chìa khóa!

Trong gia đình: vợ và chồng khác nhau về tính cách, về sở thích, về cách suy nghĩ – nhưng nếu biết yêu như Ba Ngôi, họ sẽ không cố “đồng hóa” nhau, không cố biến người kia thành bản sao của mình. Họ sẽ tôn trọng sự khác biệt và cùng quy hướng về nhau trong tình yêu.

Trong công việc: sếp và nhân viên, đồng nghiệp với nhau – ai cũng có ý kiến riêng, có hoàn cảnh riêng. Nhưng nếu truyền thông theo mẫu Ba Ngôi, thì mọi người sẽ lắng nghe nhau, tôn trọng nhau, và cùng xây dựng một mục tiêu chung thay vì tranh giành quyền lực.

Trên mạng xã hội: chúng ta khác nhau về quan điểm chính trị, tôn giáo, lối sống. Nhưng thay vì chửi bới, block, unfollow, chúng ta có thể chọn cách truyền thông theo Ba Ngôi: nói sự thật trong yêu thương, lắng nghe với trái tim rộng mở, và luôn hướng đến sự hiệp thông dù chỉ là một cuộc đối thoại nhỏ.

Tôi muốn kể với các bạn một câu chuyện thật của chính tôi. Cách đây vài năm, tôi có một người bạn thân trên mạng. Chúng tôi khác nhau hoàn toàn về quan điểm chính trị. Mỗi lần tranh luận là một trận “chiến tranh thế giới”. Nhưng rồi một ngày, tôi quyết định thay đổi cách truyền thông. Tôi không còn cố chứng minh mình đúng nữa. Tôi bắt đầu lắng nghe thật lòng. Tôi hỏi: “Bạn đang đau vì điều gì? Bạn sợ điều gì?”. Và người bạn ấy đã khóc khi trả lời tôi. Từ đó, dù quan điểm vẫn khác, chúng tôi trở thành những người bạn thật sự. Đó là lúc tôi hiểu ra: truyền thông theo Ba Ngôi không phải là thắng thua, mà là hiệp thông.

Các bạn thân mến, trong thời đại số hôm nay, chúng ta đang đứng trước một lựa chọn then chốt. Chúng ta có thể để truyền thông tiếp tục bị tha hóa thành công cụ thao túng, thành vũ khí tuyên truyền, thành phương tiện thỏa mãn cái tôi. Hoặc chúng ta có thể chọn con đường của Ba Ngôi: biến mọi cuộc trò chuyện, mọi bài đăng, mọi cuộc gọi, mọi tin nhắn thành một lời mời gọi hiệp thông.

Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhất. Hôm nay, khi nói chuyện với con cái, đừng chỉ ra lệnh. Hãy lắng nghe như Cha lắng nghe Con. Khi cãi nhau với vợ/chồng, đừng cố thắng. Hãy yêu như Thánh Thần là Tình Yêu nối kết. Khi đăng một status trên Facebook, hãy hỏi lòng mình: “Lời này có xuất phát từ tình yêu không? Nó có dẫn đến hiệp thông không?”

Tôi có thể viết mãi về chủ đề này. Vì nó không bao giờ cạn. Mỗi ngày, mỗi giờ, mỗi giây, Thiên Chúa Ba Ngôi vẫn đang truyền thông với chúng ta qua Kinh Thánh, qua Thánh Thể, qua nhau. Ngài không bao giờ mệt mỏi. Ngài không bao giờ ngừng mời gọi chúng ta bước vào hiệp thông với Ngài và với anh chị em.

Vậy thì hôm nay, các bạn có muốn cùng tôi bắt đầu lại không? Bắt đầu một cách truyền thông mới – cách truyền thông của Thiên Chúa Ba Ngôi. Cách truyền thông sinh ra hiệp thông. Cách truyền thông chữa lành. Cách truyền thông biến thế giới này thành một gia đình lớn của Thiên Chúa.

Tôi đang chờ lời đáp của các bạn. Không phải bằng like. Không phải bằng comment suông. Mà bằng một trái tim sẵn sàng mở ra. Bởi vì, như Thánh Phaolô đã nói: “Nếu tôi nói được các thứ tiếng của loài người và của các thiên thần, mà không có đức ái, thì tôi cũng chẳng khác gì thanh la phèn phỉ, chũm chọe lanh lảnh” (1 Cr 13,1).

Hãy để tình yêu của Ba Ngôi ngự trị trong mọi lời chúng ta nói, trong mọi điều chúng ta viết, trong mọi cách chúng ta truyền thông.

Và khi đó, chúng ta sẽ thực sự trở thành hình ảnh sống động của Thiên Chúa – Đấng là Tình Yêu và là Hiệp Thông từ muôn thuở.

Cảm ơn các bạn đã kiên nhẫn đọc đến đây. Bây giờ, xin mời bạn chia sẻ với tôi: bạn đã từng trải nghiệm một cuộc truyền thông nào thực sự mang lại hiệp thông chưa? Hãy kể tôi nghe. Vì đó chính là lúc chúng ta đang thực hành thần học truyền thông ngay lúc này.

Thiên Chúa Ba Ngôi – Cha, Con và Thánh Thần – đang nhìn chúng ta với nụ cười yêu thương. Ngài đang chờ chúng ta trả lời.

Lm. Anmai, CSsR