ĐÀO TẠO ĐỂ ĐƯỢC BIẾN ĐỔI VÀ TRỞ THÀNH NGƯỜI MÔN ĐỆ ĐÍCH THỰC CỦA ĐỨC KITÔ – KHÓA THƯỜNG HUẤN DÀNH CHO CÁC NHÀ ĐÀO TẠO CỦA CÁC HỘI DÒNG, TU ĐOÀN, HIỆP HỘI, TU HỘI THUỘC GIÁO TỈNH HÀ NỘI TỪ NGÀY 19-24/10/2026

“Sự canh tân trong các dòng tu tùy thuộc vào việc huấn luyện” (Potissimum Institutioni, số 1). Khẳng định trên đây của Bộ Đời sống Thánh hiến và các Tu đoàn Tông đồ đã cho thấy tầm quan trọng của công cuộc đào tạo trong Giáo hội nói chung và trong hành trình thánh hiến nói riêng. Đào tạo không chỉ là việc truyền đạt những kiến thức hay việc hướng dẫn những cách thức thi hành các bổn phận - luật lệ của đời tu, nhưng trước hết đó phải là một tiến trình giúp mỗi người thụ huấn được “biến đổi từ bên trong” để lớn lên trong tương quan với Thiên Chúa, với chính mình và với tha nhân; đồng thời làm cho họ ngày một trưởng thành hơn trong việc xây dựng căn tính “người môn đệ” đích thực của Chúa Kitô.

Ý thức về tầm quan trọng và những đòi hỏi thiết yếu của sứ vụ đào tạo trong bối cảnh xã hội hôm nay, Ban Điều hành Liên dòng Nữ Giáo tỉnh Hà Nội đã tổ chức khóa thường huấn dành cho các nhà đào tạo, từ ngày 19 đến ngày 24 tháng 10 năm 2026, tại trung tâm mục vụ Giáo phận Hải Phòng - cho 122 nữ tu đến từ các hội dòng, tu hội, hiệp hội và tu đoàn trong Giáo tỉnh Hà Nội. Việc tổ chức này cũng nhằm đáp ứng những nhu cầu và thao thức của các chị em đang đảm nhận sứ vụ đào tạo trước những thách đố từ nhiều phương diện khách quan cũng như chủ quan. Đây là dịp quý báu để các chị em đang thi hành sứ vụ đào tạo được cùng nhau học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, canh tân phương pháp và làm mới lại nhiệt huyết dấn thân trong sứ vụ đặc biệt quan trọng này.

Phần thứ nhất trong khóa thường huấn với đề tài “Đào luyện đời sống thánh hiến hôm nay” do Cha Gioan Baotixita Phương Đình Toại - Dòng Camillô - Chuyên viên tâm lý và đào tạo đời sống thánh hiến, hướng dẫn.

Với kiến thức chuyên môn sâu rộng cùng kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực đào tạo, cha đã giúp các tham dự viên hiểu rõ hơn về bản chất, mục tiêu và những phương pháp cần thiết trong tiến trình đào luyện. Theo chia sẻ của Cha Gioan Baotixita, đào tạo đời tu không chỉ dừng lại ở một số phương pháp giúp người thụ huấn “tập làm quen; tập phản ứng và hành động có điều kiện, hoặc chú ý quan sát học hỏi”; hay cũng không chỉ chú trọng ở việc giúp người thụ huấn hiểu và tuân giữ những quy định – luật lệ bên ngoài (Tuân thủ - Đồng hóa), nhưng phải là một tiến trình hướng đến sự “biến đổi bên trong” – đó là hành trình nội tâm hóa các giá trị ơn gọi. Tiến trình này cần được thực hiện cách tiệm tiến, phù hợp với từng giai đoạn đào tạo, theo từng hoàn cảnh sống và đặc điểm tâm lý – tính cách của mỗi ứng sinh.

Để tiến trình này đạt được hiệu quả, nhà đào tạo cần kiến tạo được một “môi trường” đủ an toàn và tin tưởng để người thụ huấn có thể không ngại cởi mở trong việc: nhìn lại quá khứ; đón nhận sự thật về bản thân với những giới hạn, những yếu đuối; nhận diện những “căng thẳng” và “giằng co” nội tâm; can đảm và sẵn sàng bước vào hành trình chữa lành để từng bước được biến đổi, được lớn lên và “định hình một căn tính mới” trong sự “siêu việt hóa - vượt lên chính mình”. Có như thế, người thụ huấn mới có thể tự do đáp lại tiếng Chúa và sống ơn gọi cách trưởng thành.

Tiến trình này được thực hiện trong cách thức của việc “đồng hành ơn gọi”, dù ở thể thức cá nhân hay theo nhóm trong các giai đoạn đào tạo. Cha Gioan gợi mở với 5 bước cụ thể:

• Bước 1: Tìm hiểu những thông tin nền tảng về người thụ huấn.
• Bước 2: Xác định và làm rõ mục tiêu, ý nghĩa của tiến trình đồng hành.
• Bước 3: Giúp người thụ huấn khám phá thánh ý Thiên Chúa qua việc nhìn lại cuộc đời.
• Bước 4: Bồi dưỡng sự phát triển và trưởng thành tâm cảm trong tiến trình đồng hành.
• Bước 5: Phân định khả năng lãnh nhận, hội nhập và đáp ứng những đòi hỏi của đời sống thánh hiến nơi người thụ huấn.

“Đồng hành” vừa là công việc thiết yếu – không thể thay thế, vừa là một thách đố lớn đối với những người được trao phó trách nhiệm đào tạo. Bởi lẽ, để giúp một người trưởng thành trong ơn gọi, nhà đào tạo không thể chỉ dựa vào những hướng dẫn chung chung, nhưng cần biết lắng nghe, phân định và đồng hành với từng ứng sinh trong từng hoàn cảnh cụ thể của họ qua việc giúp họ từng bước “đọc lại đời mình trong ánh sáng đức tin”. Đây không chỉ là hành trình khám phá bản thân, mà còn là cơ hội để người thụ huấn nhận ra Thiên Chúa vẫn luôn hoạt động trong cuộc đời mình, ngay cả nơi những giới hạn và những kinh nghiệm đau thương nhất của cuộc đời.

Bên cạnh đó, Cha Gioan Baotixita cũng dành sự quan tâm đặc biệt đến chiều kích đào luyện về đời sống độc thân - khiết tịnh và sự trưởng thành tâm cảm nơi các thụ huấn sinh trẻ.

Về vấn đề này, Cha Gioan Baotixita giúp các chị em trong ban đào tạo có cái nhìn quân bình và sâu sắc về chiều kích giới tính, tính dục và nhu cầu thân mật trong đời sống con người. Khiết tịnh thánh hiến không chỉ dừng lại ở những quy định hay sự kiềm chế bên ngoài, nhưng cần giúp người thụ huấn hiểu biết bản thân, đón nhận những cảm xúc và thăng hoa những nhu cầu tự nhiên, biết điều hòa các tương quan và xây dựng những tình bạn thân mật lành mạnh trong đời tu. Qua đó, sẽ giúp người thụ huấn phát triển sự thân mật trong tương quan với Thiên Chúa, với chính mình và với tha nhân, trong sự tự do, thánh thiêng và trung tín.

Để có được sự trưởng thành bền vững trong phương diện tâm cảm, Cha Gioan Baotixita đã lưu tâm đến một vấn đề hết sức thời đại đó là việc sử dụng công nghệ và mạng xã hội trong đời sống thánh hiến. Đây là phương tiện hữu ích cho học tập, kết nối và sứ vụ, nhưng cũng có thể trở thành trở ngại nếu thiếu sự tự chủ và phân định. Cha đã chia sẻ cho các chị em một số câu hỏi tự vấn cần thiết nhằm giúp mỗi thụ huấn biết nhìn lại cách sử dụng công nghệ của mình: Tôi có đang sử dụng các phương tiện truyền thông (PTTT) cách vừa đủ và đúng mục đích không? Việc tôi sử dụng PTTT có đang giúp tôi trưởng thành hơn hay cản trở đời sống thiêng liêng và các tương quan của tôi? Tôi có cần điều chỉnh điều gì trong việc sử dụng PTTT để sống tự do và có trách nhiệm hơn không? Từ những câu hỏi ấy, người thụ huấn được mời gọi nâng cao nhận thức về thói quen sử dụng công nghệ, thiết lập những ranh giới lành mạnh về thời gian, không gian và nội dung tiếp cận, đồng thời đưa ra những quyết tâm cụ thể để không bị lệ thuộc vào chúng.

Khóa thường huấn được tiếp nối với Phần II qua sự hướng dẫn của Đức cha Giuse Nguyễn Quang Khang - Giám mục Giáo phận Bắc Ninh - Giáo sư chuyên ngành Kinh thánh với đề tài: Đức Giêsu – Nhà đào tạo.

Với sự hài hước, dí dỏm trong cung cách giảng dạy và sự sâu sắc của chuyên môn Kinh thánh qua nhiều năm giảng dạy, Đức cha dẫn các tham dự viên vào việc suy tư từ ý tưởng của Tin mừng: “Anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ…, làm phép rửa … và dạy họ tuân giữ…” (x. Mt 28,19-20), Đức cha mời gọi các nhà đào tạo trở về với căn tính nền tảng của đời sống thánh hiến: căn tính của người môn đệ. Căn tính ấy được thể hiện trong thái độ sẵn sàng để Chúa sai đi, một thái độ “chủ động bị động” trong việc đón nhận điều Thiên Chúa muốn nơi mình. Đó là sự sẵn sàng bước ra khỏi những tính toán riêng, những an toàn quen thuộc và những mong muốn cá nhân, để đặt cuộc đời dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần.

Từ đó, Đức cha hướng các chị em tới hình ảnh người môn đệ qua Bài giảng trên núi trong Tin mừng theo thánh Matthêu, chương 5, đặc biệt là hai mối phúc đầu tiên: “Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó, vì Nước Trời là của họ” và “Phúc thay ai hiền lành, vì họ sẽ được Đất Hứa làm gia nghiệp” (Mt 5,3-5).

Qua lăng kính Kinh thánh, Đức cha gợi mở chiều sâu của việc đào luyện một tinh thần nghèo khó - đó là thái độ tự do trước nhu cầu khẳng định bản thân, trước sự tìm kiếm vị trí, ảnh hưởng và mong muốn được người khác chú ý. Tinh thần nghèo khó đó chính là khả năng buông bỏ nhu cầu phải luôn được hiện diện, phải được nhìn nhận hay phải chứng tỏ giá trị của mình. Như hình ảnh của “môn đệ là muối đất” trong Tin mừng, chấp nhận tan biến trong đất, trong nước để chỉ còn lại vị mặn - đó là sự hiện hữu (mà không hiện diện). Một sự hiện hữu với những đặc tính “chắc chắn – tiện dụng – đơn giản” như hình ảnh được Đức cha ví von - khi chúng ta xây cất một căn nhà, thì đây cũng được Đức cha nhìn trong hình ảnh của “người môn đệ Đức Kitô”, không ồn ào, không nổi bật nhưng âm thầm hiện hữu cách khiêm tốn, giản dị mà cũng thật chắc chắn bền bỉ.

Sâu xa hơn với hình ảnh người môn đệ “là ánh sáng thế gian”, người thụ huấn được mời gọi đào luyện để tiến sâu hơn trong việc buông bỏ luôn cả nhu cầu khẳng định sự hiện hữu của mình để “Đức Kitô hiện hữu” trong cuộc đời của họ như tinh thần của thánh Phaolô: “Tôi sống, nhưng không còn phải là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20).

Qua phần chia sẻ của Đức cha, các chị em trong sứ vụ đào tạo được mời gọi nhìn lại chính mình, bởi lẽ, chính tư cách làm môn đệ của mỗi chị em sẽ là chìa khóa để giúp cho các thụ huấn sinh trở thành môn đệ và cũng sẽ giúp các chị em có đủ “năng lực” để lượng định/thẩm định tư cách môn đệ của các thụ huấn sinh.

Khóa thường huấn khép lại trong tâm tình tạ ơn Thiên Chúa qua thánh lễ sáng thứ Bảy do Cha Giuse Phạm Cao Đỉnh - Giám đốc trung tâm mục vụ Hải Phòng chủ sự.

Chia sẻ Lời Chúa trong thánh lễ, dựa trên hình ảnh của dụ ngôn cây vả không sinh trái (x. Lc 13,6-9), cha Giuse mời gọi các nhà đào tạo học nơi Thiên Chúa lòng kiên nhẫn, sự bao dung và niềm hy vọng đối với những người được trao phó cho mình. Cha gợi nhắc các chị em về ba phẩm chất cần thiết của người làm công tác đào tạo đó là: có tâm, có tầm và có tài.

• Có tâm để yêu thương, bao dung, kiên nhẫn và tôn trọng tiến trình trưởng thành của ứng sinh.
• Có tầm để nhìn xa trông rộng, nhận ra những khả năng tiềm ẩn và nuôi dưỡng niềm hy vọng.
• Có tài để biết vun xới, chăm sóc và lựa chọn phương pháp phù hợp, giúp ứng sinh lớn lên.

Những ứng sinh được trao phó hôm nay có thể chính là những “cây vả” cần được chăm sóc bằng tình yêu, sự hiểu biết và lòng kiên nhẫn, và đặc biệt là nhờ lời cầu nguyện mỗi ngày của chính các nhà đào tạo. Người đào tạo không thể thay Thiên Chúa làm cho cây sinh trái, nhưng có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi, vun đắp và đồng hành đúng cách để những mầm sống tốt đẹp nơi mỗi ứng sinh có cơ hội phát triển.

Như vậy, từ phương pháp đào luyện hướng đến sự biến đổi nội tâm, nghệ thuật đồng hành ơn gọi, việc giáo dục sự trưởng thành tâm cảm, đến hình ảnh Đức Giêsu – Nhà đào tạo và bài học kiên nhẫn từ dụ ngôn cây vả, tất cả cùng gặp nhau nơi một xác tín căn bản đó là: Đào tạo đời sống thánh hiến là hành trình giúp mỗi người gặp gỡ Đức Kitô, nhận ra căn tính của mình và tự do đáp lại tiếng gọi yêu thương của Thiên Chúa.